Âm cũ và Nam Bộ của hợp (合): vừa, phù hợp với điều gì (hạp với tuổi trẻ, hạp lý); ăn ý, hợp tánh, hợp tuổi (hạp ý, hạp tuổi); còn hùn hạp là góp vốn làm ăn chung.

Âm cũ của 合 là hợp lại, nhập với, sum hiệp; hòa hợp, ăn ý (tâm đầu ý hiệp); chữ 協 trong hiệp ước là cùng thỏa thuận; chữ 俠 trong hiệp sĩ, kiếm hiệp là người nghĩa hiệp; còn một hiệp là một lượt trong cuộc đấu.

Dạng cũ Nam Bộ của hợp ý: điều gì vừa ý, đúng ý ai; hoặc hai người ăn ý, hợp tánh với nhau.

Dạng văn cũ Nam Bộ của hợp lý: phù hợp với lẽ phải, có lý, ăn khớp với lẽ thường hay mạch suy luận.

Cùng một ý với nhau, nghĩ giống nhau nên không phải cãi.

Nhiều người cùng hát chung một bài; cũng là bài hát nhiều người hát chung.

Đúng với lẽ phải, nghe xuôi tai, nghĩ kỹ thì thấy phải như vậy mới đúng.

Nhiều người hay nhiều con vật từ các nơi dồn lại một chỗ, cùng ở với nhau một lúc.

Đi thâu lúa ruộng của tá điền theo mùa.

Người có võ nghệ mà trọng nghĩa, đi giúp kẻ yếu, cứu người khổ; cũng dùng gọi các kỵ sĩ thời xưa bên Tây.

Ăn ý, ăn nhịp với nhau, đi chung với nhau êm đẹp mà không chỏi nhau; nói về người với người hay thứ nầy với thứ kia.

Gồm nhiều thứ khác nhau trộn chung lại; cũng là việc trộn chung lại như vậy.

Thứ được nấu ra bằng cách cho hai hay nhiều thứ như đồng, thiếc, chì chảy lẫn vô nhau thành một.

Chung sức với người khác mà làm một việc, mỗi bên góp phần của mình cho việc đó thành.

Gom hết lại một chỗ, nhứt là đồ đạc, tiền bạc, để đem đi hay để cất.

Trả một món nợ hay tiền mua hàng thành nhiều lần, mỗi lần một ít, cho tới khi dứt.

Rộng lòng, sẵn sàng ra tay giúp người gặp khó mà không tính hơn thiệt cho mình.

`Hạp tình` là dạng văn cũ/Nam Bộ của `hợp tình` (`合情`), nói một cách xử sự, quyết định, lời giải hay mối quan hệ phù hợp với tình cảm, lẽ cư xử và hoàn cảnh con người. Từ thường đi trong `hạp tình hạp lý`, nơi `hạp tình` nhấn phía tình/người còn `hạp lý` nhấn phía lý lẽ; nhưng hai tiêu chí có thể giao nhau. Trong câu `hạp ý hạp tình`, cụm có thể tả hai nhà hoặc hai người coi bộ thuận nhau. Không thu hẹp `tình` vào tình yêu, không suy việc ấy chắc hợp pháp, công bằng tuyệt đối, đúng sự thật hay được tất cả các bên đồng ý.

Họp lại với nhau, nhập chung thành nhóm để cùng vui hay cùng lo một việc.

Bản giao kèo hai nước ký với nhau, bên nào cũng hứa giữ những điều đã thỏa thuận; cũng nói vui cho lời giao hẹn giữa hai người.

Nhập chung với người khác để cùng đi hay chung sức cùng làm một việc; là cách nói Nam Bộ xưa của hợp với.

Thứ được làm ra bằng cách cho nhiều thứ khác nhau nhập lại thành một.

Giấy hai bên ký với nhau, ghi rõ mỗi bên chịu làm gì, được gì, trong bao lâu.

Đúng theo luật, được luật pháp cho phép hay nhìn nhận.

Hợp với thời thế, với lúc bấy giờ; cũng nói đúng lúc, phải lúc. Hay đứng trong hợp thời trang, nói cách ăn mặc theo mốt.

Đúng với thủ tục, giấy tờ mà luật lệ đòi; hay gặp trong hợp thức hóa, là làm giấy tờ cho một việc đã có thành ra đúng luật.

Từ Hán Việt viết `聯合`: (1) kết hợp các tổ chức, lực lượng hay bên tương đối độc lập để cùng hành động: unite, join, form a coalition; (2) tả máy, hệ thống hay quan hệ trong đó nhiều bộ phận độc lập tương đối phối hợp thành một thể: combined, integrated, joint; ở từng ngành có thể dịch chuyên biệt như `conjugate`. Không nhập máy móc với `hợp nhất` là làm thành một đơn vị duy nhứt, `liên hiệp` thiên tổ chức/tên gọi, hay `phối hợp` chỉ cùng làm việc mà chưa chắc tạo một thể. `Liên Hợp Quốc` là tên riêng cố định và không đại diện cho mọi cách dùng của mục từ.

Lời cũ Nam Bộ: người thân, vợ chồng, cha mẹ con cái được gặp lại, đoàn tụ sau khi xa cách; sum hiệp một nhà là quây quần chung một nhà; đôi lứa sum hiệp là được nên vợ chồng.

Họp lại, sum họp lại với nhau sau thời gian xa cách.

Gom thâu lại cho hết; nhứt là thâu lúa ruộng, huê lợi mỗi mùa của điền chủ.

Giấy hai bên cùng ký để giao ước với nhau về một việc làm ăn; tờ giao kèo.

Cùng nhau mà làm một việc, và cũng là ăn khớp với nhau.

Nhiều phần nhập lại với nhau mà làm ra một thứ.