Âm: khổ
Bính âm (Pinyin): kǔ
Nghĩa chữ
Vị đắng, gian nan, nhọc nhằn (khổ qua, gian khổ, cần khổ, khổ cực).
Chiết tự và cấu tạo hình tượng
Chữ hình thanh: trên là bộ Thảo 艹 (cỏ cây), dưới là chữ Cổ 古 (xưa cũ, vừa gợi âm vừa ngụ ý cỏ thuốc để lâu có vị đắng ngắt).
Các thành phần cấu thành (bấm vào chữ để xem chi tiết)
Cỏ cây 艹 ngậm lâu ngày 古 thành vị đắng ngắt Khổ 苦. Khổ qua là dưa đắng, không nên gán ghép chiết tự dân gian 'nỗi khổ trôi qua'.
Mục từ trong Từ điển VietLayers có chứa chữ 苦 (19)
Khổ mà kéo dài, cái khổ làm người ta rã ra chớ không phải một cú đau.
Là làm nhiều mà chịu thiếu, nên nó gồm cả cái nhọc của thân lẫn cái nghèo của phận, và nó cũng đứng làm động từ: làm cực khổ.
Là đau trong lòng mà lại khổ, nên nó khác đau đớn ở chỗ đau đớn dùng được cho thân, còn đau khổ chỉ dùng cho lòng và nó kéo dài.
Người chịu thiệt trong một vụ việc: người có nhà bị trộm, người có món đồ bị hư hao; nói chơi thì là người đứng ra chịu tốn tiền đãi cả bọn.
Đau khổ, phiền não dày vò trong lòng.
Khổ qua (chữ 苦瓜) là cây dây leo và trái có vị đắng, da sần, nơi khác gọi mướp đắng; người Nam Bộ hay nấu canh khổ qua, khổ qua hầm thịt.
Đau trong lòng mà không tỏ ra được với ai.
Buồn rầu và đau khổ trong lòng.
Nghèo khổ tới mức chót, túng thiếu cực nhọc hết đường xoay trở.
Cực nhọc, vất vả và thiếu thốn kéo dài; cũng là những nỗi cực nhọc phải chịu như vậy.
Lộ vẻ chịu nhiều cực khổ, nghiêm nghị, thiếu thốn; ở Nam Bộ cũ cũng là khắt khe với người khác.
Bỏ ra nhiều sức, chịu cực nhọc lâu ngày để làm cho được một việc khó.
Việc nặng nhọc hay phiền phức mà người ta bắt buộc phải làm, như một thứ lao dịch.
Sống cực, thiếu thốn đủ bề, ép mình không hưởng sung sướng, thường là để tu hành; cũng nói cảnh cực nhọc phải gắng mà chịu.
Khổ hết sức, vừa thiếu vừa đau, sống mà không thấy ngày ra.
Tự chuốc cái khổ vô mình, làm cho mình phải cực, phải chịu thiệt.
Nghèo tới mức khổ, nghèo mà chịu đắng chịu nhục, không phải chỉ thiếu tiền.
Làm lụng vất vả, bỏ nhiều công sức tới cực thân, thường là để kiếm tiền nuôi nhà hay gầy dựng của cải.
Gánh lấy cảnh vất vả, thiếu thốn, làm lụng nhọc nhằn mà không tránh được, thường vì một người hay một chuyện nào đó.