Âm: thập

Lối nói, lối viết Nam Bộ cũ của chân: bàn chân, cẳng chân (mỏi chơn, bước chơn), phần dưới của vật (chơn núi); chơn trời là nơi trời giáp đất, nói bóng là viễn cảnh; chơn còn là chỗ, suất của một người trong một việc (một chơn thơ ký); chữ 真 là thiệt, ngay thẳng (chơn thành, chơn chánh, chơn chất).

Điều đúng với sự thiệt, đúng ở đâu và lúc nào cũng vậy, mà người ta tìm kiếm và tin theo.

`Sa chân` có hai nét: (1) bước hụt hoặc đặt chân vô chỗ thấp, mềm, trơn hay nguy hiểm rồi bị sụt/mắc/ngã (*misstep, lose one's footing*); (2) nghĩa chuyển, lâm vô hoàn cảnh hoặc đường đi không hay, khó thoát (*fall into an undesirable situation*). Cụm từ không tự cho biết người đó bị thương, mắc kẹt, có lỗi, phạm pháp hay không thể sửa sai. Nghĩa chuyển thường mang sắc thái cảnh báo hoặc tiếc nuối; cần tránh dùng để kỳ thị người đang gặp khó khăn. Trong lời Sài Gòn và Nam Bộ, `sa chân xuống sình`, `sa chân vô chỗ lầy`, `lỡ sa chân` tự nhiên; văn viết chung thường dùng `sa chân vào`. Phân biệt `sa chân` với `trượt chân` là chân trượt, `sẩy chân` là bước hụt và `lỡ bước` thường thiên về nghĩa chuyển. Tab Hán Nôm để trống vì chưa có chứng tích trực tiếp đủ chắc cho toàn cụm.

Cái phần bẹt ở cuối chân, chỗ đạp xuống đất mà đi.

Phần dưới cùng của ngọn núi, chỗ núi tiếp giáp với đất bằng.

Tài thiệt, tài có thiệt trong người chớ không phải tiếng suông; cũng chỉ người có tài thiệt.

Để cái chân xuống, bước tới một chỗ nào đó lần đầu.

Phần phía sau của bàn chân; theo lối bóng là bước chân, dấu chân người đi.

Bức vẽ hay tấm hình chụp gương mặt, dáng người của một người.

Tiếng gọi tôn một bậc tu tiên đã thành đạo, có phép lạ; hay đặt sau tên hiệu của vị đó.

Thiệt lòng, ngay thẳng, không giả dối hay màu mè.

Lòng thương, lòng quý thiệt bụng, không giả dối; cũng nói người hay lời lẽ có tấm lòng thiệt như vậy.

Cái lằn xa nhứt mắt thấy được, chỗ trời như chạm xuống đất hoặc xuống biển; nghĩa bóng là cõi xa lạ người ta mơ tới, hay cảnh đời mới mở ra trước mặt.

Dạng cũ và Nam Bộ của chân chất (真質): thiệt thà, mộc mạc, không màu mè kiểu cách (chơn chất thiệt thà).

`Chơn nhơn` là dạng văn cũ/Nam Bộ của `chân nhân` (`真人`). Trong Đạo giáo và truyện chịu ảnh hưởng Đạo giáo, từ chỉ người đã đạt mức tu chứng cao, hoặc được dùng làm tôn hiệu cho tiên nhân, đạo sĩ hay nhân vật linh thiêng. Phải hiểu cả tổ hợp: `chơn` là dạng cũ của `chân` ở lớp `真`, còn `nhơn` là dạng Nam Bộ cũ của `nhân` ở lớp `人`; không cộng nghĩa mặt chữ thành ‘người chân thật’, không gọi mọi người tốt, tu sĩ, thầy thuốc hay người có phép là chơn nhơn. Khi là một phần tôn hiệu như `Tôn Thánh chơn nhơn`, phải giữ tên theo nguyên văn và viết hoa theo chức năng tên gọi.

Đúng là như vậy, xứng với tên gọi của nó; ngay thẳng, đàng hoàng, không giả, không lệch.

Thiệt trong lòng, nghĩ sao nói vậy, không có chỗ giả.

Bộ mặt thiệt, con người thiệt của ai đó, cái lâu nay bị che giấu sau vẻ bề ngoài.

Dạng cũ và Nam Bộ của chân chính (真正): ngay thẳng, đứng đắn, thiệt lòng (người chơn chánh); trong đường chơn chánh là con đường ngay, lẽ phải.

Cách đọc Nam Bộ và văn cũ của chân thành 真誠: thiệt lòng, không giả dối trong tình cảm, lời nói hay việc làm.

Nói nét chữ, nét vẽ ngay ngắn, rõ ràng, kỹ lưỡng từng nét, không bay bướm, không phóng tay.

Để bàn chân lên một bực, một cây cầu, một chiếc tàu hay một chỗ nào đó để bước lên, đứng lên; nói rộng ra là tới một nơi.

Ngón chân cái là ngón lớn nhứt của bàn chân, nằm phía trong; người đi chân không hay dùng nó để khều, ấn, dí, và người ta còn lấy nó làm thước đo cỡ vật nhỏ.

`Lộng giả thành chơn` là dạng văn cũ/Nam Bộ của thành ngữ `lộng giả thành chân` (`弄假成真`): ban đầu giả vờ, dựng ra, làm thử hoặc mang một vai không thiệt, nhưng do kéo dài hay diễn biến mà cái giả hóa thành việc thiệt, tình thiệt hoặc hậu quả thiệt. Trọng tâm là sự chuyển từ giả sang thiệt; câu mới cho biết chuyển biến đó do chủ ý, tình cờ, tự lừa mình hay hoàn cảnh đẩy tới, và kết quả tốt hay xấu. Đây là toàn thành ngữ cố định; không tách riêng mảnh `thành chơn`, không nhập với `giả thành` là một cấu trúc tự do, và không hiểu `lộng` ở đây là trang sức lộng lẫy.