Nghĩa của “thiệt” là gì?
Trong lời Nam Bộ, thiệt là thật: có thật, đúng sự thật (nói thiệt, thú thiệt); đặt trước hay sau tính từ để nhấn mạnh (thiệt là kỳ, cực thiệt); còn trong thiệt hại, thua thiệt, thiệt thòi là mất mát, chịu phần thua kém.
Tiếng Anh: In Southern speech, true or real, as in noi thiet (to tell the truth); an intensifier meaning really or truly; and, in thiet hai, thua thiet and thiet thoi, loss or being at a disadvantage.
Nghĩa của các cụm từ thường gặp
nói thiệt
Cách nói Nam Bộ của nói thật: nói điều mình cho là đúng sự thiệt, kể rõ việc đã giấu; cũng dùng mở lời, tôi nói thiệt, để nhấn rằng mình nói thiệt lòng.
thiệt là
Là tiếng đặt trước tính từ để nhấn rằng điều đó đúng thiệt tới mức đó, giọng Sài Gòn nói thiệt chớ không nói theo lối phổ thông.
thiệt hại
Là cái mất mát đo đếm được mà một chuyện rủi gây ra, nên nó đi với gây, chịu và bồi thường.
thiệt thòi
Là chịu phần kém hơn người ta trong một chuyện đáng lẽ chia đều, nên nó luôn có người kia để so.
chịu thiệt
Nhận là thiệt, thú thiệt điều mình giấu hay điều người ta hỏi.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “thiệt”:
3 nét nghĩa🇻🇳 Cách nói Nam Bộ của thật (chữ 實): có thật, đúng như vậy, không phải giả hay nói chơi. Hay gặp trong nói thiệt, thú thiệt, thưa thiệt, có thiệt, thiệt vậy, đi thiệt.
🇬🇧 The Southern form of that, true: real, really so, not false or said in jest. Common in noi thiet (to tell the truth), thu thiet (to confess frankly), co thiet (is it true) and thiet vay (really so).
Thí dụ:
Bẩm ông, tôi nói thiệt.
Sir, I am telling the truth.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Lạc đườngÔng Hội đồng đương đắc ý, nên ai hỏi ông cũng nói thiệt, không giấu giếm chi hết.
The councillor was so pleased with himself that he told the truth to anyone who asked, hiding nothing at all.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chút phận linh đinhThiệt vậy hả cháu Giáo?
Is that really so, Giao?
Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn NamỦa, bộ anh đi thiệt hả?
What, are you really going?
Nguồn: Lê Xuyên, Chú Tư Cầu🇻🇳 Đứng trước hay sau tính từ, động từ để nhấn mạnh, nghĩa là rất, quả thật: thiệt là kỳ, thiệt là khó chịu, cực thiệt, vui thiệt.
🇬🇧 Placed before or after an adjective or verb for emphasis, meaning really or truly: thiet la ky (truly strange), cuc thiet (really hard).
Thí dụ:
Có tâm sự mà không tỏ bày ra được, cứ ôm ấp trong lòng, thiệt là khó chịu.
To have something on your heart and be unable to tell it, keeping it all bottled up inside, is truly hard to bear.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ái tình miếuỔng ở nhà một mình, ổng lo lắng hết thảy, nên coi bộ ổng cực thiệt.
He is at home alone taking care of everything, so he looks really worn out.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hậnChuyện này thiệt là kỳ.
This business is truly strange.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thường🇻🇳 Trong thiệt hại, thua thiệt, thiệt thòi: bị mất mát, hao tổn hay chịu phần thua kém người khác. Chữ thiệt nầy thường được giải là chữ 折, nghĩa là hao, lỗ; không phải thật hại.
🇬🇧 In thiet hai, thua thiet and thiet thoi: to suffer loss or damage, or to come off worse than others. This thiet is usually traced to the character for loss, not to that (true).
Thí dụ:
Mà để đó hoài thì thiệt hại cho tôi nhiều lắm.
But if it is left like that for ever, it does me a great deal of harm.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Khóc thầmTôi thường thua thiệt bạn bè mặt này.
In this respect I usually come off worse than my friends.
Nguồn: Từ Kế Tường, Một Mình Tôi Bước ĐiNhưng về mặt tình cảm thì thiệt thòi quá.
But where feelings are concerned, it is a great loss.
Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà MauTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Mà để đó hoài thì thiệt hại cho tôi nhiều lắm.”“Tôi công nhận sự đó là sự thiệt.”“- Tôi nói thiệt chớ.”“Nó chịu thiệt với moa hết.”“Dù chăng xét tấm tình si, Thiệt đây mà có ích gì cho ai?”Sinh rằng: Rày gió mai mưa, Ngày xuân đã dễ tình cờ mấy khi! Dù chăng xét tấm tình si, Thiệt đây mà có ích gì cho ai? Chút chi gắn bó một hai, Cho đành rồi sẽ liệu bài mối manh,
“Nàng rằng: "Phải thiệt như lời, Xin cha sai kẻ mời người vào trong".”Hán-giang chưa gặp Ô-kiều lại rơi Nàng rằng: "Phải thiệt như lời, Xin cha sai kẻ mời người vào trong". Nguyệt Nga đứng dựa bên phòng, Tay ôm bức tượng khóc ròng như mưa.
“Lượng xuân dù quyết hẹp hòi Công đeo đuổi chẳng thiệt thòi lắm ru?"”Khuôn thiên dù phụ tấc thành, Cũng liều bỏ quá xuân xanh một đời, Lượng xuân dù quyết hẹp hòi Công đeo đuổi chẳng thiệt thòi lắm ru?" Lặng nghe lời nói như ru, Chiều xuân dễ khiến nét thu ngại ngùng
“Vân Tiên dự trúng khôi khoa Đương trong nhâm tý thiệt là năm nay.”ngàn dặm một đường thẳng ra. Vân Tiên dự trúng khôi khoa Đương trong nhâm tý thiệt là năm nay. Nhớ lời thầy nói thật hay, Bắc phương gặp chuột hẳn rày nên danh.
Câu hỏi thường gặp về “thiệt”
“thiệt” là gì?
Trong lời Nam Bộ, thiệt là thật: có thật, đúng sự thật (nói thiệt, thú thiệt); đặt trước hay sau tính từ để nhấn mạnh (thiệt là kỳ, cực thiệt); còn trong thiệt hại, thua thiệt, thiệt thòi là mất mát, chịu phần thua kém.
Cụm từ “nói thiệt” nghĩa là gì?
Cách nói Nam Bộ của nói thật: nói điều mình cho là đúng sự thiệt, kể rõ việc đã giấu; cũng dùng mở lời, tôi nói thiệt, để nhấn rằng mình nói thiệt lòng.
Cụm từ “thiệt là” nghĩa là gì?
Là tiếng đặt trước tính từ để nhấn rằng điều đó đúng thiệt tới mức đó, giọng Sài Gòn nói thiệt chớ không nói theo lối phổ thông.
“thiệt” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Khóc thầm của Hồ Biểu Chánh: “Mà để đó hoài thì thiệt hại cho tôi nhiều lắm.”
Mục từ “thiệt” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 舌 (thiệt). Lớp từ vựng: Southern thật-form and Vietnamese homographs.
“thiệt” có biến thể vùng miền nào?
“thiệt” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: thiệt; nói thiệt; thiệt tình; thiệt sự; sự thiệt; thiệt là (Nam Bộ; văn cũ), thật; nói thật; thật tình; thật sự; sự thật; thật là (Chính tả hiện hành rộng hơn), thiệt hại; thua thiệt; lợi thiệt (Tiếng Việt toàn dân).
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.