Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “sanh” là gì?

Dạng cũ và Nam Bộ của sinh (生): đẻ ra (sanh con, sanh được); nảy ra, gây nên (sanh tật, sanh tâm, sanh ái ngại); và trong từ ghép Hán Việt là sống, sự sống (sanh trưởng, sanh hoạt, chúng sanh).

Tiếng Anh: The older and Southern form of sinh: to give birth; to give rise to or develop, as a habit or a feeling; and, in Sino-Vietnamese compounds, life or living.

Cách đọc
sanh(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

sanh con

Đẻ ra một đứa con; rộng ra là có con, có con cái trong nhà để nối dòng.

sanh hoạt

Là cả cái nếp ăn ở làm lụng của một người hay một xứ, chớ không phải một việc riêng lẻ nào.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “sanh”:

3 nét nghĩa
1đẻ, sanh congia đình[tiếng địa phương]
A2

🇻🇳 Dạng Nam Bộ của sinh (生): đẻ ra con, như sanh được một đứa con trai, sanh thêm, kỳ sanh.

🇬🇧 The Southern form of sinh: to give birth to a child, to have a son, to have another child.

Cụm thường gặp:
sanh consanh đượcsanh thêm

Thí dụ:

Đến kỳ khai hoa bà cũng sanh được một đứa con trai, đặt tên là Phan Thanh Nhã.

When her time came she gave birth to a son, and they named him Phan Thanh Nha.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời

Hai vợ chồng ăn ở với nhau hơn mười ba năm, sanh được có ba đứa con đó mà thôi.

The couple lived together more than thirteen years and had only those three children.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặng

Thị Mùi sanh thêm cho ông một đứa con trai nữa tên Sen, bây giờ đã 8 tuổi.

Thi Mui bore him one more son, named Sen, who is now eight years old.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ

Cô sanh một đứa con trai, nhờ Đốc tơ Triệu Như Hổ săn sóc, nên mẹ mạnh giỏi, con cứng cát.

She gave birth to a son; thanks to Doctor Trieu Nhu Ho's care, mother and child were both healthy and strong.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một đời tài sắc
2nảy ra, gây nênđời sống[tiếng địa phương]
B1

🇻🇳 Làm nảy ra trong lòng hay trong nếp sống một điều trước kia không có: sanh tật, sanh tâm đổi ý, sanh ái ngại.

🇬🇧 To give rise to something that was not there before, in one's heart or habits: to take up a vice, to change one's mind, to begin to feel uneasy.

Cụm thường gặp:
sanh tậtsanh tâmsanh ái ngại

Thí dụ:

Mỏa nghe vợ chồng toa luận như vậy mỏa sanh ái ngại trong lòng, nên mỏa dụ dự.

Hearing you and your wife reason like that, I began to feel uneasy, so I hesitated.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ái tình miếu

Ông buồn quá nên sanh tật uống rượu, vì ông tính lấy rượu mạnh mà rửa mối sầu.

He was so sad that he took to drinking, thinking to wash away his grief with strong liquor.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoá hoa tàn

Không biết tại sao mà ngày nay thẩy lại sanh tâm đổi ý như vậy.

I do not know why he has now had such a change of heart.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một chữ tình
3sống, sự sống, trong từ ghép Hán Việttừ Hán Việt[trang trọng]
B2

🇻🇳 Chữ 生 đọc sanh trong nhiều từ ghép văn cũ: sanh trưởng là sanh ra và lớn lên, sanh hoạt là cách sống, chúng sanh là mọi loài có sự sống.

🇬🇧 In many older compounds sanh means life or living: sanh truong, to be born and raised; sanh hoat, one's way of life; chung sanh, all living beings.

Cụm thường gặp:

Thí dụ:

Ông sanh trưởng tại làng Mỹ Hội, nhà ông ở dựa bên lộ đá Mỹ Tho xuống Chợ Gạo.

He was born and raised in My Hoi village; his house stood beside the stone road from My Tho down to Cho Gao.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu

Nhơn dân không biết ham cần lao thì sự sanh hoạt làm sao mà khỏi khốn khổ.

If the people do not love hard work, how can their way of life escape hardship?

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cư Kỉnh

Mấy năm nay Trời Phật khiến mình phải cứu giúp chúng sanh, nên mình làm.

These past years Heaven and the Buddha have bid me help all living beings, so I do it.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Sợ sanh sự không tốt.”
Hồ Biểu Chánh, Ái tình miếu, Chương 5
“Năm sau má con sanh con.”
Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hận, Chương 11
“Phật thì tế độ chúng sanh.”
Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa, Chương 0
“- Sanh hoạt là một vấn đề.”
Hồ Biểu Chánh, Người thất chí, Chương 2
Câu trích chính
“Đồ tế nhuyễn, của riêng tây, Sạch sành sanh vét cho đầy túi tham.”
Đoạn trích nguyên tác

Đầy nhà vang tiếng ruồi xanh, Rụng rời khung dệt, tan tành gói may. Đồ tế nhuyễn, của riêng tây, Sạch sành sanh vét cho đầy túi tham. Điều đâu bay buộc ai làm? Này ai đan dậm, giật giàm bỗng dưng?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 292
Câu trích chính
“Tu nhân tích đức sớm sanh con hiền.”
Đoạn trích nguyên tác

Trai thời trung hiếu làm đầu, Gái thời tiết hạnh là câu trau mình. Tu nhân tích đức sớm sanh con hiền. Đặt tên là Lục Vân Tiên,

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 1 (Câu 1-400), cặp câu 4
Câu trích chính
“Sắm sanh lễ vật rước sang, Xin tìm cho thấy mặt nàng hỏi han.”
Đoạn trích nguyên tác

Trên tam đảo dưới cửu tuyền, Tìm đâu thì cũng biết tin rõ ràng. Sắm sanh lễ vật rước sang, Xin tìm cho thấy mặt nàng hỏi han. Đạo nhân phục trước tĩnh đàn, Xuất thần giây phút chưa tàn nén hương.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 844
Câu trích chính
“Tôn sư trở lại hậu đàng, Vân Tiên ngơ ngẩn lòng càng sanh nghi:”
Đoạn trích nguyên tác

Chẳng may mà gặp lúc nghèo Xuống sông cũng vững lên đèo cũng an". Tôn sư trở lại hậu đàng, Vân Tiên ngơ ngẩn lòng càng sanh nghi: "Chẳng hay mình mắc việc chi, Tôn sư người dạy khoa kì còn xa?

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 1 (Câu 1-400), cặp câu 20
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “sanh”

“sanh” là gì?

Dạng cũ và Nam Bộ của sinh (生): đẻ ra (sanh con, sanh được); nảy ra, gây nên (sanh tật, sanh tâm, sanh ái ngại); và trong từ ghép Hán Việt là sống, sự sống (sanh trưởng, sanh hoạt, chúng sanh).

Cụm từ “sanh con” nghĩa là gì?

Đẻ ra một đứa con; rộng ra là có con, có con cái trong nhà để nối dòng.

Cụm từ “sanh hoạt” nghĩa là gì?

Là cả cái nếp ăn ở làm lụng của một người hay một xứ, chớ không phải một việc riêng lẻ nào.

“sanh” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Ái tình miếu của Hồ Biểu Chánh: “Sợ sanh sự không tốt.”

Mục từ “sanh” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 生 (sinh; dạng cũ/vùng sanh). Lớp từ vựng: Old and Southern variant of sinh 生.

“sanh” có biến thể vùng miền nào?

“sanh” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: sanh; sanh thành; sanh viên; sanh nhựt; sanh mạng; sanh hoạt (Nam Bộ; văn cũ), sinh; sinh thành; sinh viên; sinh nhật; sinh mạng; sinh hoạt (Chính tả hiện hành), sanh được một đứa; sinh được một đứa (Khung tìm kiếm, kết quả và số lượng con).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.