Mục 1
Từ đơn và Từ ghép (Đẳng lập & Chính phụ)
Nền tảng cấu trúc từ vựng: từ gồm một tiếng độc lập đối xứng với từ cấu tạo từ hai tiếng trở lên có quan hệ ngữ nghĩa.
Đặc Điểm Cốt Lõi
- Từ đơn: Chỉ gồm một tiếng có nghĩa hoàn chỉnh (thí dụ: 'nhà', 'cây', 'sông', 'ăn', 'uống').
- Từ ghép đẳng lập: Hai tiếng có vai trò ngữ pháp và ngữ nghĩa bình đẳng, không tiếng nào phụ thuộc tiếng nào (thí dụ: 'nhà cửa', 'áo quần', 'sách vở', 'đi đứng', 'vui buồn').
- Từ ghép chính phụ: Có một tiếng chính đứng trước định hình loại thể, và một tiếng phụ đứng sau phân loại chi tiết (thí dụ: 'xe đò', 'nước ngọt', 'cây xoài', 'cơm tấm').
Công Thức & Quy Tắc Bằng Trắc
Ghép Đẳng lập: [Tiếng A] = [Tiếng B] | Ghép Chính phụ: [Tiếng Chính] + [Tiếng Phụ bổ nghĩa]
Dẫn Chứng Văn Học & Ngữ Liệu Kinh Điển
“Sáng sớm, bà con bày biện hàng quán, tiếng nói cười râm ran khắp bến xe đò.”
Văn học hiện thực Nam Bộ
'Hàng quán' và 'nói cười' là các từ ghép đẳng lập mở rộng nghĩa; 'xe đò' là từ ghép chính phụ chỉ phương tiện chuyên chở công cộng.