Nghĩa của “rộng” là gì?
Có bề ngang, diện tích lớn (sân rộng, nhà rộng); nói áo quần thì lỏng, không ôm (áo rộng thùng thình); nói hiểu biết, giao thiệp thì bao quát nhiều (học rộng); tiếng cũ Nam Bộ rộng còn là cái giỏ, cái lồng ngâm dưới nước để giữ cá tôm sống.
Tiếng Anh: Wide or large in area, as a wide yard or a roomy house; of clothes, loose-fitting; of learning or acquaintance, broad and far-reaching; and in older Southern usage, a basket or cage kept in the water to keep fish and shrimp alive.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “rộng”:
4 nét nghĩa🇻🇳 Có bề ngang, bề mặt, diện tích lớn, chứa được nhiều; cũng dùng để nói số đo bề ngang (rộng hai thước).
🇬🇧 Having great width, surface or area, able to hold a lot; also used to give a measure of width, as in two metres wide.
Thí dụ:
Qua một cái sân khá rộng trải đá mịn, tôi đứng ngượng ngùng trước bực tam cấp.
Crossing a fairly wide courtyard paved with smooth stone, I stood awkwardly before the three front steps.
Nguồn: Sơn Nam, Hình Bóng CũCăn nhà nầy chỉ rộng có hai thước, thế mà trên đó chồng lên tới hai từng gác.
This house is only two metres wide, and yet two storeys are stacked on top of it.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên LộcỞ dưới tôi, ruộng đất rộng, ai có mấy ngàn mẫu đất mới dám khoe là giàu được.
Down where I live the land is vast; only someone with a few thousand hectares would dare call himself rich.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèoTôi theo cá he vào một cái hang lớn, rộng cỡ mười người chun vô cũng lọt.
I followed the fish into a big cave, wide enough for ten people to crawl in.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Cuống Rún Chưa Lìa🇻🇳 Nói áo quần lớn hơn thân người, lỏng, không ôm sát; rộng thùng thình là rộng quá cỡ.
🇬🇧 Of clothes, bigger than the body, loose and not close-fitting; rong thung thinh means baggy, far too big.
Thí dụ:
Khi mặc áo dài, nhìn vào gương, nàng chưng hửng mà nhận thấy áo rộng thùng thình.
When she put on her ao dai and looked in the mirror, she was taken aback to see how baggy it had become.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ ĐàoÁo quần của tôi bây giờ vừa vặn, chớ không còn rộng rinh như hôm trước nữa.
My clothes fit me now; they are no longer loose and baggy the way they were before.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Thiệt giả, giả thiệt🇻🇳 Nghĩa chuyển: nói hiểu biết, học vấn, sự giao thiệp bao quát nhiều mặt, nhiều người; học rộng là học nhiều, biết nhiều; mở rộng là làm cho rộng thêm.
🇬🇧 Figuratively, of knowledge, learning or social connections, covering many fields or many people; hoc rong is widely learned, and mo rong is to broaden.
Thí dụ:
Ông Ích Thành, mặc dầu con buôn, nhưng học rộng, cái gì cũng biết rành mạch.
Mr Ich Thanh, though a merchant, was widely read and knew everything thoroughly.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ký ThácÔng hương thôn phục thầm trí nhớ và sự hiểu biết khá rộng của ông hương hào.
The village elder silently admired the memory and the fairly broad knowledge of the village official.
Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền TâyCon xin ba cho con du học ít năm, con mở rộng kiến thức, con luyện tập tài nghệ.
I ask you, father, to let me study abroad for a few years, to broaden my knowledge and train my skills.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Khóc thầm🇻🇳 Tiếng cũ Nam Bộ: cái rộng là giỏ đan hay lồng thả ngâm dưới nước để giữ cá, tôm còn sống cho tới lúc đem bán hay đem nấu; bỏ vô rộng là thả vô đó.
🇬🇧 An older Southern word: a rong is a woven basket or cage left soaking in the water to keep fish and shrimp alive until they are sold or cooked; bo vo rong is to put them in it.
Thí dụ:
Dần lựa tôm càng cá lớn bỏ vô rộng, còn tép với cá vặt thì bỏ vô rổ mà đựng.
Dan sorted out the big prawns and fish and put them in the keep basket, while the small shrimp and little fish went into the tray.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đại nghĩa diệt thânTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Từng vùng rộng chừng mười ngàn thước vuông, tụ tập hàng vạn con chim lớn.”“Ngước trông tòa rộng dãy dài, Thiên Quan Trủng Tể có bài treo trên.”A hoàn trên dưới giục mau, Hãi hùng nàng mới theo sau một người. Ngước trông tòa rộng dãy dài, Thiên Quan Trủng Tể có bài treo trên. Ban ngày sáp thắp hai bên, Giữa giường thất bảo ngồi trên một bà.
“Ngửa trông đất rộng trời cao, Tre còn măng mất lẽ nào cho cân!"”Bây giờ con lại thấy đây, Tấm lòng thương nhớ dễ khuây đặng nào? Ngửa trông đất rộng trời cao, Tre còn măng mất lẽ nào cho cân!" Lục ông từ tạ lui chân, Kiều Công sai kẻ gia thần đưa sang.
“Bấy giờ ai lại biết ai, Dầu lòng bể rộng sông dài thênh thênh.”Thế nào nàng cũng phải nghe, Thành thân rồi sẽ liệu về châu Thai. Bấy giờ ai lại biết ai, Dầu lòng bể rộng sông dài thênh thênh. Nàng dù quyết chẳng thuận tình, Trái lời nẻo trước lụy mình đến sau.
“Thái sư chẳng biết rộng suy, Đem điều oán hận sớm ghi vào lòng.”Kiều công khôn ép Nguyệt Nga, Lễ nghi đưa lại về nhà thái sư. Thái sư chẳng biết rộng suy, Đem điều oán hận sớm ghi vào lòng. Xảy đâu giặc mọi hành hung,
“Râu hùm, hàm én, mày ngài, Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao.”Lần thu gió mát trăng thanh, Bỗng đâu có khách biên đình sang chơi, Râu hùm, hàm én, mày ngài, Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao. Đường đường một đấng anh hào, Côn quyền hơn sức lược thao gồm tài.
“Mười ngày đã tới ải Đồng, mông biển rộng đùng đùng sóng xao.”Buồm trương thuyền vội tách vời, Các quan đưa đón ngùi ngùi đứng trông. Mười ngày đã tới ải Đồng, mông biển rộng đùng đùng sóng xao. Đêm nay chẳng biết đêm nào, Bóng trăng vằng vặc bóng sao mờ mờ.
Câu hỏi thường gặp về “rộng”
“rộng” là gì?
Có bề ngang, diện tích lớn (sân rộng, nhà rộng); nói áo quần thì lỏng, không ôm (áo rộng thùng thình); nói hiểu biết, giao thiệp thì bao quát nhiều (học rộng); tiếng cũ Nam Bộ rộng còn là cái giỏ, cái lồng ngâm dưới nước để giữ cá tôm sống.
“rộng” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Từng vùng rộng chừng mười ngàn thước vuông, tụ tập hàng vạn con chim lớn.”
Mục từ “rộng” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 𤳱 (rộng). Lớp từ vựng: Vietnamese width and scope word with attested Nôm.
“rộng” có biến thể vùng miền nào?
“rộng” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: đường rộng; nhà rộng; áo rộng (Kích thước), phạm vi rộng; hiểu biết rộng; ảnh hưởng rộng (Phạm vi), mở rộng; nới rộng (Thao tác), rộng nước; rộng cá (Nam Bộ cũ).
“rộng” thuộc từ loại gì?
“rộng” thuộc từ loại tính từ, danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A2.
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.