Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “rồng” là gì?

Linh vật trong truyền thuyết, mình dài có vảy, có chân có vuốt, bay lượn, làm mưa, là hình trang trí quen thuộc (chạm rồng, đèn rồng); ngày xưa rồng là biểu trưng của vua nên vật thuộc vua gọi bằng rồng (bệ rồng, sân rồng, thuyền rồng); trong xương rồng là tên một loài cây nhiều gai.

Tiếng Anh: The dragon, a legendary creature with a long scaly body and clawed feet that flies and brings rain, a common decorative motif; in old times the emblem of the king, so things of the king were called dragon, such as the dragon throne; and in xuong rong, the name of a spiny cactus-like plant.

Cách đọc
rồng(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “rồng”:

3 nét nghĩa
1linh vật truyền thuyết mình dài có vảyvăn hóa[thường]
A2

🇻🇳 Con vật tưởng tượng trong truyền thuyết phương Đông, mình dài có vảy, có chân có vuốt, bay lượn trên mây, gắn với nước và mưa; cá vượt vũ môn thì hóa rồng. Hình rồng là đề tài chạm khắc, trang trí quen thuộc ở đình chùa, đồ thờ, đèn lồng.

🇬🇧 An imaginary creature of East Asian legend, with a long scaly body and clawed feet, flying among the clouds and linked with water and rain; a carp that leaps the falls is said to turn into a dragon. The dragon is a familiar motif carved or painted on temples, altar pieces and lanterns.

Cụm thường gặp:
con rồnghóa rồngrồng phụngchạm rồngrồng vàng

Thí dụ:

Rồng đến tìm cháu bé, đó là điềm mai sau có ông vua ông chúa nào đó đến ra mắt.

A dragon came looking for the little child, an omen that some king or lord would one day come to pay his respects.

Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa Hòn

Cá nó thi lội ngược dòng nước ấy, hễ lội lên được thì biến thành con rồng.

The fish compete to swim up against that current, and whichever makes it to the top turns into a dragon.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II

Sau khi điểm nhãn, rồng nọ bay bổng, hai vợ chồng thầy cỡi lên đó mà trốn.

Once its eyes were dotted in, the dragon soared into the air, and the master and his wife rode off on it.

Nguồn: Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích Củ

Cụ già bỗng đưa tay lên, rồng vàng biến mất, chiếc gậy trúc lại rơi vào tay cụ.

The old man suddenly raised his hand, the golden dragon vanished, and the bamboo staff dropped back into his hand.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Thiên Tài Lạc Lối

Hắn trông lạ quá, mắt xếch, cườm tay xăm mình con rồng.

He looked very strange, with slanting eyes and a dragon tattooed on his wrist.

Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam

Dinh cất bằng đá cẩm thạch, cột chạm rồng cẩn ốc xà cừ, ngói bằng vảy đồi mồi, lâu năm lên nước đẹp chưa từng thấy.

The palace was built of marble, its pillars carved with dragons inlaid with mother-of-pearl, its roof tiles made of tortoiseshell, and with the years it had taken on a sheen more beautiful than anything ever seen.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Cuống Rún Chưa Lìa
2biểu trưng của vua, chỉ vật thuộc nhà vualịch sử[văn chương]
B2

🇻🇳 Ngày xưa rồng là biểu trưng của nhà vua, nên chữ rồng đứng thay cho vua và những gì thuộc về vua: bệ rồng là ngai vua, sân rồng là sân chầu trong cung, thuyền rồng là thuyền vua ngự.

🇬🇧 In former times the dragon was the emblem of the king, so rong stands for the king and all that is his: be rong is the throne, san rong the court before the palace, and thuyen rong the royal barge.

Cụm thường gặp:
bệ rồngsân rồngthuyền rồng

Thí dụ:

Vua Thánh Tôn nghe tâu như vậy thì châu mày, liền hô hộ vệ quân phải đi bắt Thanh Tòng dẫn đem trước bệ rồng đặng vấn tội.

When King Thanh Ton heard this report he frowned and at once ordered his guards to arrest Thanh Tong and bring him before the dragon throne to be questioned.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thường

Rồi nàng bước xuống, yểu điệu tiến đến sân rồng.

Then she stepped down and moved gracefully toward the royal court.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Nhân Ngư Công Chúa

Chính con trai của ông ấy đã tặng anh đó, anh ấy chỉ giữ lại có chiếc thuyền rồng cũng tạc trong một hột cà-na lớn bằng hai hột nầy.

It was his own son who gave it to me; he kept for himself only the royal barge, also carved in a ca na seed as big as two of these.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào
3trong xương rồng: loài cây nhiều gaithực vật[thường]
B1

🇻🇳 Trong xương rồng: tên chung những loài cây mọng nước, thân có cạnh và nhiều gai, chịu hạn giỏi, thường trồng làm hàng rào.

🇬🇧 In xuong rong: the common name for succulent plants with ridged, spiny stems that withstand drought, often planted as a hedge.

Cụm thường gặp:
xương rồngbụi xương rồnghàng rào xương rồng

Thí dụ:

Để rồi tôi trồng xương rồng, rẻ nhứt mà lại chắc nhứt, không con gì vô lọt hết.

I'll plant a cactus hedge; it is the cheapest and the sturdiest, and nothing can get through it.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Hắn trông lạ quá, mắt xếch, cườm tay xăm mình con rồng.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Cái va li bí mật
Câu trích chính
“Giọt rồng canh đã điểm ba, Tiểu thư nhìn mặt dường đà can tâm.”
Đoạn trích nguyên tác

Sinh càng thảm thiết bồi hồi, Vội vàng gượng nói gượng cười cho qua. Giọt rồng canh đã điểm ba, Tiểu thư nhìn mặt dường đà can tâm. Lòng riêng khấp khởi mừng thầm: Vui này đã bõ đau ngầm xưa nay.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 933
Câu trích chính
“Trạng nguyên tâu trước bệ rồng: "Xin dâng một tướng anh hùng đề binh”
Đoạn trích nguyên tác

Sở Vương phán trước ngai vàng, Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong Trạng nguyên tâu trước bệ rồng: "Xin dâng một tướng anh hùng đề binh Có người họ Hớn tên Minh, Sức đương Hạng Võ mạnh kình Trương Phi.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 49
Câu trích chính
“Thưa rằng: Lượng cả bao dong, Tấn Dương được thấy mây rồng có phen.”
Đoạn trích nguyên tác

Lại đây xem lại cho gần, Phỏng tin được một vài phần hay không? Thưa rằng: Lượng cả bao dong, Tấn Dương được thấy mây rồng có phen. Rộng thương cỏ nội hoa hèn, Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1098
Câu trích chính
“Trải qua thủy tú sơn kì Phỉ lòng cá nhảy gặp thì rồng bay”
Đoạn trích nguyên tác

Xa xa vừa mấy dặm đàng, Gặp Vương Tử Trực vầy đoàn đều đi. Trải qua thủy tú sơn kì Phỉ lòng cá nhảy gặp thì rồng bay Người hay lại gặp kiểng hay, Khác nào tiên tử chơi rày Bồng-lai.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 74
Câu trích chính
“Trai anh hùng, gái thuyền nguyên, Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng.”
Đoạn trích nguyên tác

Buồn riêng sửa chốn thanh nhàn, Đặt giường thất bảo, vây màn bát tiên. Trai anh hùng, gái thuyền nguyên, Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng. Nửa năm hương lửa đương nồng, Trượng phu thoắt đã động lòng bốn phương.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1106
Câu trích chính
“Trực rằng: "Rồng xuống vực sâu, Mặc dầu giỡn sóng mặc dầu chơi mây”
Đoạn trích nguyên tác

Cùng nhau bàn bạc gần xa, Chữ tài chữ mạng xưa hòa ghét nhau. Trực rằng: "Rồng xuống vực sâu, Mặc dầu giỡn sóng mặc dầu chơi mây Tiên rằng: "Hồng hộc đều bay, E khi mỏi cánh lạc bầy về sau

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 79
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “rồng”

“rồng” là gì?

Linh vật trong truyền thuyết, mình dài có vảy, có chân có vuốt, bay lượn, làm mưa, là hình trang trí quen thuộc (chạm rồng, đèn rồng); ngày xưa rồng là biểu trưng của vua nên vật thuộc vua gọi bằng rồng (bệ rồng, sân rồng, thuyền rồng); trong xương rồng là tên một loài cây nhiều gai.

“rồng” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Hắn trông lạ quá, mắt xếch, cườm tay xăm mình con rồng.”

Mục từ “rồng” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 𧍰 (rồng). Lớp từ vựng: Vietnamese legendary-creature noun with attested Nôm.

“rồng” có biến thể vùng miền nào?

“rồng” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: rồng; Con Rồng cháu Tiên (Truyền thuyết Việt), múa rồng; lân sư rồng (Sài Gòn và Nam Bộ), ngai rồng; mình rồng; thuyền rồng (Quân chủ cũ), long: long bào; long mạch (Hán Việt), vòi rồng; xương rồng; cá rồng; Bến Nhà Rồng (Tổ hợp riêng).

“rồng” thuộc từ loại gì?

“rồng” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.