Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “bể” là gì?

Vỡ, nứt ra, tiếng Nam Bộ (ly bể, bể kiếng); nói rộng là lộ chuyện, hỏng việc (đổ bể, bể ổ, bể tiếng); danh từ bể là biển trong văn chương (chân trời góc bể, bể dâu); bể tiếng còn là vỡ giọng tuổi dậy thì.

Tiếng Anh: To break or shatter, the Southern word for vo; to come out or fall through, of a secret or a plan; the sea, in literary use; and, of a boy's voice, to break.

Cách đọc
bể(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

đổ bể

Là một chuyện đang giấu bị lộ ra hết, ví như cái bình nứt rồi bể, nước trong đó đổ ra không gom lại được.

bể dâu

Cách dịch thuần Việt cô đọng từ thành ngữ Hán Việt thương hải tang điền (biển xanh biến thành ruộng dâu); chỉ những biến đổi lớn lao, vô thường và đầy ngang trái của thời cuộc và kiếp người.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “bể”:

4 nét nghĩa
1vỡ, nứt rađời sống[tiếng địa phương]
A1

🇻🇳 Nói vật cứng như ly, chén, kiếng, đồ sành nứt ra hay tan thành mảnh. Người Nam Bộ nói bể nhiều hơn vỡ: ly bể, bể kiếng, đập bể.

🇬🇧 Of a hard thing such as a glass, bowl, pane or piece of earthenware, to crack or shatter. In the South be is the everyday word for to break: a broken glass, broken glass pane, to smash.

Cụm thường gặp:
ly bểbể kiếngđập bểlàm bểbể nát

Thí dụ:

Cái keo bể ra từng mảnh nhỏ, nước văng tung toé, hai con cá dường như mất tích.

The jar broke into small pieces, water splashed everywhere, and the two fish seemed to have vanished.

Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa Hòn

Thằng bồi lật đật chạy lại, một tay lấy tờ nhựt trình, một tay lượm miểng ly bể.

The houseboy hurried over, taking the newspaper in one hand and picking up the shards of the broken glass with the other.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu

Bộ tranh treo trên bàn viết tấm thì bụi bặm đóng dày, tấm thì bể kiếng lòi giấy.

Of the pictures hanging over the desk, some were thick with dust and some had cracked glass with the paper showing through.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Vì nghĩa vì tình

Con heo chun tuốt vô tiệm bán hàng xén đụng mấy chồng tộ chén dưới đất bể hết bộn.

The pig burrowed right into the haberdasher's and knocked into the stacks of bowls on the floor, breaking a whole lot of them.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời
2lộ chuyện, hỏng việcđời sống[thân mật]
B2

🇻🇳 Nói rộng ra, chuyện giấu kín bị lộ hay việc đang làm bị hỏng: đổ bể là việc vỡ lở ra, bể chuyện, bể tiếng là lộ chuyện, bể ổ là cả bọn bị phát giác.

🇬🇧 By extension, of a secret or a plan, to come out or fall through: do be is for things to blow up, be chuyen and be tieng are for word to get out, be o is for a whole ring to be exposed.

Cụm thường gặp:
đổ bểbể chuyệnbể tiếngbể ổ

Thí dụ:

Tôi sợ làm lôi thôi, ngày sau đổ bể, thầy Cai thẩy phiền thẩy bỏ tôi chớ.

I am afraid of making a mess of it; if it all comes out later, the Cai will be upset and leave me.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ đời

Họ sợ là sợ bể tiếng trong lúc nầy nên lật đật kiếm người nôm.

What they feared was word getting out at this moment, so they hurried to find a go-between.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tình mộng

Nhưng nếu rủi ro bể ổ thật, thì ta lãnh đủ, không có ông bự nào bảo vệ ta cả.

But if by bad luck the whole ring really is exposed, we take the full blame, and no big shot will protect us.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố Ráp
3biển (văn chương)văn chương[văn chương]
B2

🇻🇳 Danh từ chỉ biển, dùng trong văn chương, thành ngữ: chân trời góc bể là nơi xa xôi cách trở; bể dâu (biển hóa ruộng dâu) là cuộc đổi thay lớn lao.

🇬🇧 A noun for the sea, used in literature and idioms: chan troi goc be (the horizon and the corner of the sea) means far-flung places; be dau (sea turned to mulberry fields) means sweeping change.

Cụm thường gặp:
chân trời góc bểbể dâuven bể

Thí dụ:

Chàng có cảm giác như là một cuộc bể dâu vừa đi qua đó.

He felt as though an upheaval of the world had just passed through.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc

Thuyền tình ra khơi chuyến nầy sẽ lênh đênh mãi mãi tới các chơn trời góc bể dẫy đầy sóng gió.

The boat of love setting out this time will drift forever to the far ends of the earth, full of wind and waves.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II
4bể tiếng: vỡ giọng tuổi dậy thìthân thể[thân mật]
B2

🇻🇳 Trong bể tiếng: giọng con trai tới tuổi dậy thì đổi từ giọng trẻ con sang giọng người lớn, nghe ồ ề, lạc giọng.

🇬🇧 In be tieng: of a boy at puberty, for the voice to break, going from a child's voice to a man's and sounding hoarse and uneven.

Cụm thường gặp:
bể tiếngđang bể tiếng

Thí dụ:

Giọng kêu là giọng con trai, một đứa con trai đang bể tiếng, vừa ồ ề, lại vừa ẻo lả.

The voice calling was a boy's, a boy whose voice was breaking, at once husky and reedy.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nụ Cười, Nước Mắt Học Trò
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Coi chừng heo chạy bể đồ đạc.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Bốn Cái Ngu
“- Về thì công việc đổ bể hết sao?”
Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời, Phần 2
“Tôi leo lên mái nhà để xem lại các bể nước.”
Shmuel Yosef Agnon, Trăng Trên Thung Lũng Jerusalem, Trăng Trên Thung Lũng Jerusalem
“- Ta vượt bể ra khơi đây !”
Bình Nguyên Lộc, Mối Tình Cuối Cùng, Chương 2
Câu trích chính
“Trải qua một cuộc bể dâu, Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.”
Đoạn trích nguyên tác

Trăm năm trong cõi người ta, Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau. Trải qua một cuộc bể dâu, Những điều trông thấy mà đau đớn lòng. Lạ gì bỉ sắc tư phong, Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 1: Mở đầu và gia thế họ Vương, cặp câu 2
Câu trích chính
“Cơ trời dâu bể đa đoan, Một nhà để chị riêng oan một mình,”
Đoạn trích nguyên tác

Thúy Vân chợt tỉnh giấc xuân, Dưới đèn ghé đến ân cần hỏi han: Cơ trời dâu bể đa đoan, Một nhà để chị riêng oan một mình, Cớ chi ngồi nhẫn tàn canh? Nỗi riêng còn mắc mối tình chi đây?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 358
Câu trích chính
“Từ đây góc bể bên trời, Nắng mưa thui thủi quê người một thân.”
Đoạn trích nguyên tác

Chút thân yếu liễu tơ đào, Rớp nhà đến nỗi giấn vào tôi ngươi. Từ đây góc bể bên trời, Nắng mưa thui thủi quê người một thân. Nghìn tầm nhờ bóng tùng quân, Tuyết sương che chở cho thân cát đằng.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 450
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “bể”

“bể” là gì?

Vỡ, nứt ra, tiếng Nam Bộ (ly bể, bể kiếng); nói rộng là lộ chuyện, hỏng việc (đổ bể, bể ổ, bể tiếng); danh từ bể là biển trong văn chương (chân trời góc bể, bể dâu); bể tiếng còn là vỡ giọng tuổi dậy thì.

Cụm từ “đổ bể” nghĩa là gì?

Là một chuyện đang giấu bị lộ ra hết, ví như cái bình nứt rồi bể, nước trong đó đổ ra không gom lại được.

Cụm từ “bể dâu” nghĩa là gì?

Cách dịch thuần Việt cô đọng từ thành ngữ Hán Việt thương hải tang điền (biển xanh biến thành ruộng dâu); chỉ những biến đổi lớn lao, vô thường và đầy ngang trái của thời cuộc và kiếp người.

“bể” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Coi chừng heo chạy bể đồ đạc.”

Mục từ “bể” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 𥓳 (bể). Lớp từ vựng: Vietnamese regional homograph.

“bể” có biến thể vùng miền nào?

“bể” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: bể (Southern and some Central colloquial Vietnamese), vỡ (Nationwide neutral Vietnamese).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.