Trích dẫn và đạo đức nghiên cứu đòi hỏi gì?

Trích văn bản thì cần gì?

Nguyên văn, giữ chính tả gốc, đủ câu để thấy bối cảnh, và ghi tác giả, tác phẩm, năm in đầu, ấn bản đã dùng, vị trí như chương hoặc trang. Thiếu vị trí là người khác không kiểm lại được, và câu trích thành lời kể.

Vì sao phải giữ chính tả gốc?

Vì chính tả gốc là chứng cứ về cách viết của thời ấy. Sửa chơn thành chân trong câu trích là xóa mất chính điều mình định chứng minh, và là làm sai lời tác giả. Cần cho người đọc hiểu thì chú thích ngay sau, không sửa vào trong câu.

Cắt bớt câu trích được không?

Được, nếu cắt ở ranh giới câu và ghi rõ đã cắt, và nếu phần cắt không đổi nghĩa phần giữ. Cắt giữa câu để câu nói điều tác giả không nói là sai, dù mỗi chữ đều có thật. Khi nghi ngờ, trích dài hơn.

Trích lời người nói thì cần gì?

Mã người nói hoặc tên nếu họ muốn nêu, tuổi, giới, nơi sinh, nơi sống, ngày ghi, và mốc thời gian trong tệp ghi âm. Nguyên văn theo chính tả, không sửa từ. Lời người nói là chứng cứ như câu văn, và cần đủ để người khác nghe lại được.

mã người nói

NB07 thay cho tên, khi người nói muốn ẩn danh.

mốc thời gian

Phút và giây trong tệp, để quay lại nghe.

bối cảnh

Tuổi, giới, nơi sinh, nơi sống, nghề, ngày ghi.

Dẫn công trình khác thì ghi gì?

Tên tác giả, tên công trình, năm, và trang nếu dẫn một ý cụ thể. Dẫn ý của người khác mà không ghi tên là lấy của người ta. Dẫn nhiều mà không có ý mình là không có bài. Cân bằng là dẫn để dựng nền, rồi đứng trên nền ấy bằng chứng cứ của mình.

Trang tra từ trên mạng có dẫn được không?

Không dẫn làm nguồn. Chúng có ích để tìm, nhưng không có tác giả chịu trách nhiệm và đổi bất cứ lúc nào, nên không kiểm lại được. Từ điển VietLayers cũng không dẫn chúng, và bài nghiên cứu nên theo cùng chuẩn.

Điều đạo đức thứ nhất là gì?

Xin phép trước khi ghi và nói thật ghi để làm gì. Người nói có quyền biết tiếng nói của mình sẽ đi đâu, và có quyền từ chối hoặc dừng. Ghi lén là lấy của người ta, dù chỉ là lời nói.

Điều đạo đức thứ hai là gì?

Giữ kín tên trừ khi người nói muốn được nêu. Dùng mã thay tên trong bài và trong kho. Với người nói ở xóm nhỏ, cả nơi cụ thể cũng có thể lộ người, nên nơi ghi ở mức xã hoặc huyện nếu người nói muốn kín.

Điều đạo đức thứ ba là gì?

Không cắt lời để đổi ý người ta. Một lời kể có thể chứa điều người nói không muốn công bố; cắt cho vừa ý mình hoặc trích rời khỏi bối cảnh để người ta có vẻ nói điều họ không nói đều là sai. Trích đủ và đúng ý.

Điều đạo đức thứ tư là gì?

Trả lại kết quả cho cộng đồng đã cho tư liệu: gửi bản ghi và bản chép cho gia đình, gửi bài tóm tắt cho xóm, hoặc góp từ vào từ điển mở để ai cũng dùng được. Người cho tiếng nói của mình là người góp phần lớn nhất vào bài, và không nên là người cuối cùng biết kết quả.

Ghi âm trẻ em thì cần gì thêm?

Sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ, và của chính đứa trẻ theo cách nó hiểu được. Ẩn danh kỹ hơn. Với đề tài về tiếng của trẻ em Nam Bộ, đây là điều kiện đầu tiên, không phải chi tiết.

Người nói đổi ý sau khi ghi thì sao?

Tôn trọng: bỏ bản ghi hoặc bỏ phần họ không muốn, kể cả khi đã chép và đã dùng. Nói rõ quyền này lúc xin phép, để người nói yên tâm kể. Một bản ghi giữ trái ý người nói không đáng bất kỳ kết quả nào.

Từ điển nhận tư liệu từ người gửi thì theo quy tắc gì?

Ghi tên người gửi nếu họ muốn, giữ bối cảnh họ gửi, không sửa câu họ chép, và ghi mã cho người nói trong câu nếu người gửi yêu cầu. Từ điển VietLayers tự viết định nghĩa bằng lời mình, nhưng câu trích và bối cảnh là của người gửi và được giữ nguyên.

Vì sao trích đúng và đạo đức đi cùng nhau?

Vì cả hai đều là trả lại cho người khác cái của họ: tác giả được ghi tên, người nói được hỏi ý và được giữ kín. Bài làm đúng hai điều này là bài mà người khác kiểm lại được và người sau còn được mở cửa. Đó là hai điều làm nghiên cứu về tiếng nói còn làm được lâu dài.

Nên bắt đầu từ đâu?

Từ một tờ giấy xin phép ngắn, viết bằng lời thường, nói mình là ai, ghi để làm gì, người nói có quyền gì, và mang theo mỗi chuyến. Rồi từ một bảng trích dẫn mẫu với đủ cột. Hai tờ ấy làm một lần và dùng suốt.