Tìm tư liệu về tiếng Nam Bộ ở đâu?

Tư liệu về tiếng Nam Bộ nằm ở mấy nhóm?

Bốn nhóm: từ điển, văn học và khảo cứu, báo cũ và kho ngữ liệu, người thật. Mỗi nhóm cho một loại chứng cứ và có chỗ tìm riêng. Không nhóm nào thay được nhóm khác, và một đề tài tốt thường dùng ít nhất hai nhóm để đối chiếu.

Từ điển lịch sử là gì và ở đâu?

Là từ điển soạn ở thời trước, ghi tiếng nói của thời ấy: Đại Nam Quấc âm tự vị năm 1895 là quyển đầu và quan trọng nhất cho tiếng Nam Bộ. Tìm ở thư viện lớn và ở bản chụp trong các bộ sưu tập của thư viện. Đây là tư liệu sơ cấp, vì người soạn ghi tiếng nghe được.

Từ điển phương ngữ hiện đại là gì và ở đâu?

Là từ điển soạn từ cuối thế kỷ 20, gom từ Nam Bộ với nghĩa và ví dụ: từ điển của Nguyễn Văn Ái năm 1994, của Huỳnh Công Tín năm 2007, và từ điển VietLayers đang biên tập. Tìm ở thư viện, hiệu sách và trên mạng. Đây là tư liệu thứ cấp để đối chiếu, trừ khi từ điển ghi từ nghe trực tiếp.

Văn học Nam Kỳ ở đâu?

Ở thư viện với bản in cũ, ở bản chụp của thư viện, và ở bản in lại có ghi giữ nguyên chính tả. Hồ Biểu Chánh, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Vương Hồng Sển là bốn tên đầu. Đây là tư liệu sơ cấp cho cách dùng từ, với điều kiện đọc bản gần gốc.

Khảo cứu ở đâu?

Ở thư viện đại học và trong sách đã in: Hoàng Thị Châu cho phương pháp, Sơn Nam cho vùng, Lê Trung Hoa cho địa danh, Bùi Đức Tịnh cho báo chí và tiểu thuyết buổi đầu. Khảo cứu là tư liệu thứ cấp: cho biết đã có ai làm gì, và cho khung để phân tích.

Báo cũ ở đâu?

Ở kho báo của thư viện lớn và ở bản chụp. Báo là tư liệu sơ cấp có ngày, tốt nhất để định niên đại. Chọn một tờ và một khoảng năm, đọc trọn, hiệu quả hơn tìm rải rác.

Kho ngữ liệu là gì và ở đâu?

Là kho văn bản đã nhập và đánh dấu nguồn để tìm một từ là ra mọi câu có nó. VietLayers có kho văn học Nam Kỳ và phần chứng liệu trong mục từ lấy từ đó. Người nghiên cứu cũng tự lập kho nhỏ cho đề tài. Kho là nơi tìm; chứng cứ vẫn là câu văn trong tác phẩm cụ thể.

Người thật ở đâu và cho gì?

Ở chợ, ở nhà, ở nơi làm nghề, ở cộng đồng xa quê. Người thật cho tiếng đang sống, giọng thật, từ chưa ai ghi. Đây là tư liệu sơ cấp mạnh nhất cho từ đang mất và cho âm, với điều kiện ghi đủ bối cảnh.

Sơ cấp và thứ cấp phân biệt thế nào?

Sơ cấp là tiếng nói thật hoặc văn bản gốc: ghi âm, bản in đầu, số báo cũ, từ điển ghi tiếng nghe được. Thứ cấp là những gì người khác viết về tiếng ấy: khảo cứu, từ điển chép từ từ điển khác, bài báo khoa học. Kết luận đứng trên sơ cấp; thứ cấp để đối chiếu và để biết đã có ai làm.

sơ cấp

Ghi âm điền dã, bản in đầu, báo cũ, Đại Nam Quấc âm tự vị.

thứ cấp

Khảo cứu, bài báo, từ điển chép lại từ điển khác.

Câu hỏi về từ nên bắt đầu từ nhóm nào?

Từ từ điển để biết từ đã được ghi chưa và ghi thế nào, rồi văn học và báo để có chứng liệu, rồi người thật để biết từ còn sống không. Thứ tự này đi từ cái đã biết tới cái chưa biết, và tránh thu lại thứ đã có.

Câu hỏi về âm nên bắt đầu từ nhóm nào?

Từ khảo cứu để có khung mô tả, rồi thẳng tới người thật, vì âm chỉ có trong ghi âm. Văn học và từ điển cũ cho ít về âm, trừ vài gợi ý từ cách viết lẫn dấu trong sách in cũ.

Câu hỏi về xưng hô nên bắt đầu từ nhóm nào?

Từ văn học để thấy xưng hô trong hội thoại của từng thời, rồi người thật để ghi hội thoại hôm nay. Hồ Biểu Chánh cho xưng hô đầu thế kỷ 20; bữa cơm nhà ba thế hệ cho xưng hô hôm nay.

Tư liệu trên mạng dùng thế nào?

Dùng để tìm, không dùng làm chứng cứ, trừ khi là bản chụp của tài liệu gốc hoặc ghi âm có bối cảnh. Trang tra từ trên mạng cho gợi ý về nghĩa, và không được dẫn làm nguồn trong bài nghiên cứu hay trong từ điển.

Ghi chú tư liệu gồm gì?

Với văn bản: tác giả, tác phẩm, năm, ấn bản, vị trí. Với ghi âm: người nói, tuổi, nơi sinh, nghề, ngày ghi, nơi ghi, người ghi. Lập bảng ngay từ đầu, vì tư liệu không có ghi chú thì không dùng làm chứng cứ được.

Nên bắt đầu từ đâu cho một đề tài nhỏ?

Từ hai từ điển và một tác giả: tra từ mình quan tâm ở Đại Nam Quấc âm tự vị và một từ điển hiện đại, rồi đọc một quyển của Sơn Nam hoặc Hồ Biểu Chánh đúng vùng. Sau đó đi gặp người thật. Ba bước ấy là đủ để có tư liệu cho một bài nhỏ có kết quả.