Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “thiếm xẩm” là gì?

cách gọi cũ một phụ nữ Hoa đứng tuổi trong lời Nam Bộ

Tiếng Anh: Thiếm xẩm is an old Southern term of address or reference for a middle-aged or older Chinese Vietnamese woman. Xẩm reflects Cantonese 嬸 sam2 ‘auntie’; the expression is dated and ethnicizing, so current respectful usage should prefer the person’s name, title, or người phụ nữ Hoa.

Cách đọc
thiếm xẩm(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Giải nghĩa đầy đủ và ghi chú cách dùng

Thiếm xẩm là cách gọi cũ trong tiếng Nam Bộ để gọi hoặc nhắc một phụ nữ người Hoa đã đứng tuổi, thường trong không gian Sài Gòn và Chợ Lớn. Thành tố xẩm phản ánh Cantonese 嬸 sam2, vốn chỉ thím và có thể dùng như auntie để gọi phụ nữ trung niên; thiếm là dạng Nam Bộ cũ gần thím, nên toàn cụm có sắc thái lặp nghĩa gọi thân tộc. Trong văn cũ, cụm có thể thân tình theo quan hệ xóm giềng, nhưng cũng gắn người được gọi với sắc tộc từ cái nhìn bên ngoài. Hiện nay nên ưu tiên tên, vai xưng hô mà người đó chọn hoặc người phụ nữ Hoa; không dùng đầu mục nầy như nhãn gọi chung mặc định. Từ không cho biết quốc tịch, phương ngữ, nghề, tuổi chính xác, quan hệ ruột thịt hoặc tính nết.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “thiếm xẩm”:

1 nét nghĩa
1cách gọi cũ một phụ nữ Hoa đứng tuổi trong lời Nam BộXưng hô, cộng đồng Hoa, lịch sử Sài Gòn và Chợ Lớn[tiếng cũ]
C1

🇻🇳 Danh xưng lịch sử dùng để gọi hoặc nhắc một phụ nữ người Hoa trung niên hay lớn tuổi trong không gian Nam Bộ; ngày nay có thể gây cảm giác lỗi thời hoặc quy người theo sắc tộc.

🇬🇧 A historical Southern address or reference term for a middle-aged or older Chinese Vietnamese woman, now potentially dated or ethnicizing.

Tiếng cùng nghĩa, bấm để mở mục từ

Mấy cách nói khác cho nét nghĩa nầy. Nghe tự nhiên tới đâu còn tùy vùng và tùy người nói.

Cụm thường gặp:
một thiếm xẩmthiếm xẩm ở Chợ Lớnkêu thiếm xẩmnhà thiếm xẩmchồng thiếm xẩm

Thí dụ:

Trong truyện cũ, người ta gọi người phụ nữ Hoa ấy là thiếm xẩm.

In the old story, people refer to the Chinese Vietnamese woman as thiếm xẩm.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Thiếm xẩm bán cháo ngoài đầu hẻm nhớ mặt từng đứa nhỏ trong xóm.

The Chinese Vietnamese auntie who sells congee at the alley entrance recognizes every child in the neighborhood.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Bà ngoại ghé thăm thiếm xẩm Hon rồi mới đi tiếp xuống chợ.

Grandmother stops to visit Auntie Hon before continuing to the market.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Nhân vật gọi thiếm xẩm theo thói quen xưng hô của Sài Gòn và Chợ Lớn thời ấy.

The character uses thiếm xẩm according to the address customs of Saigon và Chợ Lớn at the time.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Từ thiếm xẩm trong đoạn văn không chứng minh hai người có quan hệ ruột thịt.

The term thiếm xẩm in the passage does not establish a biological family relationship.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Ngày nay, thay vì thiếm xẩm, người viết nên dùng tên riêng hoặc người phụ nữ Hoa nếu cần nêu căn tính.

Today, instead of thiếm xẩm, a writer should use the person's name or ‘Chinese Vietnamese woman’ when ethnic identity is relevant.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Không nên gọi mọi phụ nữ Hoa là thiếm xẩm, vì cách gọi ấy cũ và có thể khiến người nghe khó chịu.

Not every Chinese Vietnamese woman should be called thiếm xẩm, since the expression is dated and may be unwelcome.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Xẩm trong thiếm xẩm bắt nguồn từ cách đọc Cantonese của chữ 嬸, nghĩa là thím hoặc auntie.

Xẩm in thiếm xẩm comes from the Cantonese reading of 嬸, meaning an aunt or auntie.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Bản dịch văn học có thể giữ thiếm xẩm ở lần đầu rồi giải thích bối cảnh lịch sử.

A literary translation may retain thiếm xẩm on first mention and explain its historical setting.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Tên thiếm xẩm không cho biết người ấy nói tiếng Quảng Đông, Triều Châu hay phương ngữ Hoa nào.

The label thiếm xẩm does not reveal whether she speaks Cantonese, Teochew, or another Chinese variety.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“- Chín Sung sửa xe của ông huyện Hội mới rồi nó đem ra chạy thử máy rủi cán một thiếm xẩm trên đường Hai mươi.”
Hồ Biểu Chánh, Đoạn tình, Chương 1
“Vì phải đi riết vô nhà thương mà thăm bịnh tình thiếm xẩm thế nào, nên Thuần xin mấy người trong quán nếu cò bót có đòi, thì làm chứng giùm cho công bình, rồi leo lên xe đi Chợ Lớn.”
Hồ Biểu Chánh, Đoạn tình, Chương 1
“- Thành ra con bé ngộ quá, lại giống thiếm xẩm già.”
Bình Nguyên Lộc, Gieo Gió Gặt Bão, Chương 1
“Định vừa trao bì thơ cho thiếm xẩm chủ tiệm sửa tủ sắt thì thiếm ta trao lại ngay cho chàng một mảnh giấy cứng khổ danh thiếp, màu xanh, không có viết chữ hay in chữ gì lên giấy hết.”
Bình Nguyên Lộc, Lữ Đoàn Mông Đen, Chương 6
“Mấy lần anh dem truyện cái máy hát ra phàn nàn với anh Hai Xích lô kế bên, và thím Xẩm bán mỳ đầu xóm, cả cô Hai vợ tây và bà Trà Huế gần đây nữa, nhưng người nào cũng chỉ cười mà không tỏ thái độ gì.”
Nguyễn Thị Vinh, Xóm Nghèo, Xóm nghèo
“Thím xẩm giở đồ cúng ra khỏi giỏ, một miếng thịt quay bằng ba ngón tay vàng ngậy, nữa trái dưa hấu, một nải chuối chín vàng, mụ Tư cùi thầm khen mụ xẩm này cúng bái hậu hỹ quá.”
Nguyễn Thụy Long, Ven Đô, Chương 6
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “thiếm xẩm”

“thiếm xẩm” là gì?

cách gọi cũ một phụ nữ Hoa đứng tuổi trong lời Nam Bộ

“thiếm xẩm” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Đoạn tình của Hồ Biểu Chánh: “- Chín Sung sửa xe của ông huyện Hội mới rồi nó đem ra chạy thử máy rủi cán một thiếm xẩm trên đường Hai mươi.”

“thiếm xẩm” có biến thể vùng miền nào?

“thiếm xẩm” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: thiếm xẩm; thím xẩm; thiếm xẫm (Nam Bộ, Sài Gòn và Chợ Lớn; cách gọi cũ).

“thiếm xẩm” thuộc từ loại gì?

“thiếm xẩm” thuộc từ loại danh từ (tiếng xưng hô xưa). Mục từ này phù hợp cho người học bậc C1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.