Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “si” là gì?

Chữ 癡: trong Phật học là mê lầm, một trong ba độc tham, sân, si; trong ngu si là dốt nát, u mê; thường dùng nhứt là mê đắm một người (si ai, si mê), và si tình là mê tình tới khờ dại.

Tiếng Anh: Deluded, in Buddhism one of the three poisons; in ngu si, dull and foolish; most often, infatuated with someone, and in si tinh, lovesick.

Cách đọc
si(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “si”:

4 nét nghĩa
1mê lầm, u mê (Phật học, chữ 癡)tôn giáo[trang trọng]
C1

🇻🇳 Chữ si nầy viết 癡, nghĩa là mê lầm, không thấy biết đúng; trong Phật học tham, sân, si là ba độc làm chướng cái tâm. Nói rộng ra là tâm trí u mê, mê muội, không còn phân biệt tốt xấu.

🇬🇧 This si means delusion, failing to see things truly; in Buddhism greed, anger and delusion (tham, san, si) are the three poisons that obstruct the mind. More broadly, a clouded, befuddled mind that no longer tells good from bad.

Cụm thường gặp:
tham, sân, sitham sân sisi mê

Thí dụ:

Tam-chướng là ba tánh: tham, sân và si.

The three obstacles are three dispositions: greed, anger and delusion.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Dây oan

Tại si nên vui chơi rồi mê mệt, không còn biết gì là tốt xấu, phải quấy nữa.

It was delusion that made her go after pleasure until she was besotted, no longer knowing good from bad or right from wrong.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ chồng
2ngu si: dốt nát, u mêtính cách[thường]
B1

🇻🇳 Trong ngu si: dốt nát, u mê, không sáng suốt; thường là lời chê hay lời tự trách.

🇬🇧 In ngu si: stupid, dull, lacking good sense; usually a reproach or self-reproach.

Cụm thường gặp:
ngu si

Thí dụ:

Bộ anh nói con này ngu si lắm sao?

Do you really think this girl is so stupid?

Nguồn: Lê Xuyên, Rặng Trâm Bầu
3mê đắm một ngườitình cảm[thân mật]
B1

🇻🇳 Mê đắm một người tới khó dứt ra; trong lời Nam Bộ si đứng một mình làm động từ (si ai, si ngầm), hay đi trong si mê.

🇬🇧 To be infatuated with someone, unable to get over them; in Southern speech si alone is a verb (si ai, to be crazy about someone), and it also appears in si me.

Cụm thường gặp:
si mêsi aiánh mắt si mê

Thí dụ:

Chàng đã si người thiếu nữ nầy, một phần lớn chính vì vẻ kiêu hãnh của cô ta.

He had fallen for this young woman largely because of her proud air.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Trâm Nhớ Ngàn Thương

Mặc dầu nhỏ hơn nàng đến sáu tuổi, có lần anh đã si Thu-Vân và suýt tỏ tình với nàng.

Although six years younger than her, he had once been infatuated with Thu Van and nearly declared his love.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Mối Tình Cuối Cùng

Tuy còn vương vấn nhưng cậu Cẩu không còn quí mến và si mê Xí Vĩnh như lúc trước.

Though still attached, Cau no longer cherished Xi Vinh and doted on her as before.

Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa Hòn

Phương đưa Thái Hòa đi xem một phim cũ, có Audrey Hepburn, cô đào xi nê mà Phương si mê hồi vừa lớn.

Phuong took Thai Hoa to see an old film with Audrey Hepburn, the film star Phuong had adored as a teenager.

Nguồn: Dung Sàigòn & Võ Hà Anh, Lối Cỏ Mù Sương
4si tình: mê tình tới khờ dạitình cảm[văn chương]
B2

🇻🇳 Trong si tình, kẻ si tình, gã si tình: người mê tình tới khờ dại, một lòng theo đuổi người mình yêu.

🇬🇧 In si tinh, ke si tinh (a lovesick fool): someone so in love as to be foolish, single-mindedly pursuing the one they love.

Cụm thường gặp:
si tìnhkẻ si tìnhgã si tìnhtình si

Thí dụ:

Lắm kẻ si tình đa mưu túc trí mà vẫn chưa nắm được bàn tay người mình yêu.

Many lovesick suitors, however clever and scheming, still have not won the hand of the one they love.

Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây

Cách đó chẳng bao lâu, hắn bỗng trở nên si tình và lần này thôi hết.

Not long after, he suddenly fell hopelessly in love, and this time there was no cure.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Con Chim Vàng Anh

Thì một khi kia, lẽ nào lại không có một đứa si tình một trong bốn cô.

So sooner or later, surely one of them would fall head over heels for one of the four girls.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Dù chăng xét tấm tình si, Thiệt đây mà có ích gì cho ai?”
Đoạn trích nguyên tác

Sinh rằng: Rày gió mai mưa, Ngày xuân đã dễ tình cờ mấy khi! Dù chăng xét tấm tình si, Thiệt đây mà có ích gì cho ai? Chút chi gắn bó một hai, Cho đành rồi sẽ liệu bài mối manh,

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 3: Kim Trọng và Thúy Kiều đính ước, cặp câu 170
Câu trích chính
“- Cặp mắt mùa thu đương đắm si. Ôi đẹp đau thương, dáng thiết tha”
Đoạn trích nguyên tác

Vẻ gì sùm sụp ướt trên mi Vẻ gì dã dượi không lay động - Cặp mắt mùa thu đương đắm si. Ôi đẹp đau thương, dáng thiết tha Hồn ơi! Cặp mắt vỡ men hoa Hồn ơi! Cặp mắt say thơ mộng

Bích Khê, Thơ Bích Khê - Tinh Huyết, Châu I, đoạn 8
Câu trích chính
“Rồi ra trở mặt tức thì, Bớt lời, liệu chớ sân si, thiệt đời!”
Đoạn trích nguyên tác

Có ba mươi lạng trao tay, Không dưng chi có chuyện này, trò kia! Rồi ra trở mặt tức thì, Bớt lời, liệu chớ sân si, thiệt đời! Nàng rằng: Thề thốt nặng lời, Có đâu mà lại ra người hiểm sâu!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 583
Câu trích chính
“Tôi run run hãm lại cánh hồn si. Ồ hai tay rơi chén ngọc lưu ly,”
Đoạn trích nguyên tác

Cho tôi nút một dòng sâm ngọt lộng. Ôi lồ lộ một toà hoa nghiêm động! Tôi run run hãm lại cánh hồn si. Ồ hai tay rơi chén ngọc lưu ly, Ồ hai chân nở màu sen ẻo lả, Cho tôi nàng! cho tôi nàng! tất cả.

Bích Khê, Thơ Bích Khê - Tinh Huyết, Tranh lõa thể, đoạn 10
Câu trích chính
“Bút gươm dưới nguyệt sâm si; Huyết mặc trên dòng so sánh.”
Đoạn trích nguyên tác

Vừa là tay hào khí quan hoài; Vừa là khách phong lưu tình tính. Bút gươm dưới nguyệt sâm si; Huyết mặc trên dòng so sánh. Nay mắt ta trông ra: Nếu là phong quang nơi thi xã thì chi xiết thanh u;

Đông Hồ, Thơ Đông Hồ (Hà Tiên), Bài phú Đông Hồ, đoạn 51
Câu trích chính
“Và khối lòng tôi cứng tợ si? Họ đã xa rồi khôn níu lại,”
Đoạn trích nguyên tác

Bao giờ tôi hết được yêu-vì, Bao giờ mặt nhựt tan thành máu, Và khối lòng tôi cứng tợ si? Họ đã xa rồi khôn níu lại, Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa.,. Người đi, một nửa hồn tôi mất,

Hàn Mặc Tử, Thơ Hàn Mặc Tử, Tập thơ Đau thương, đoạn 84
“- Tam-chướng là ba tánh: tham, sân và si.”
Hồ Biểu Chánh, Dây oan, Chương VII
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “si”

“si” là gì?

Chữ 癡: trong Phật học là mê lầm, một trong ba độc tham, sân, si; trong ngu si là dốt nát, u mê; thường dùng nhứt là mê đắm một người (si ai, si mê), và si tình là mê tình tới khờ dại.

“si” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Dù chăng xét tấm tình si, Thiệt đây mà có ích gì cho ai?”

Mục từ “si” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 癡 (si). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 癡 (痴).

“si” có biến thể vùng miền nào?

“si” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: si (Tiếng Việt toàn dân).

“si” thuộc từ loại gì?

“si” thuộc từ loại tính từ, động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.