Nghĩa của “rỉ” là gì?
Chất lỏng thấm, chảy ra từng chút qua kẽ nhỏ (rỉ ra từng giọt); kim loại bị han, có lớp sét (rỉ sét, ten rỉ); nói thiệt nhỏ vô tai hay hé ra một lời (rỉ tai, nói rỉ, đừng rỉ một lời); trong rỉ rả là kéo dài đều đều, nhỏ mà không dứt (mưa rỉ rả).
Tiếng Anh: Of liquid, to seep or trickle out drop by drop; of metal, rusty or tarnished; to whisper in someone's ear or let slip a word; and, in ri ra, drawn out and unceasing, like a steady drizzle.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “rỉ”:
4 nét nghĩa🇻🇳 Nói chất lỏng thấm hay chảy ra từng chút một qua kẽ, lỗ nhỏ, chưa thành dòng: rỉ ra từng giọt, nước rỉ.
🇬🇧 Of a liquid, to seep or trickle out a little at a time through a crack or small hole, not yet a stream.
Thí dụ:
Hông thùng có gắn vòi nước chảy và trước vòi, rỉ ra từng giọt một thứ nước đen như thuốc Bắc lợt.
A tap was fitted to the side of the barrel, and from it oozed, drop by drop, a dark liquid like weak Chinese herbal medicine.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Uống Lộn Thuốc TiênNước rỉ ở đâu từ trên trần đá, thánh thót rơi lên nước, như đệm nhạc cho phần ca khúc mà Hưng huýt sáo.
Water seeped from somewhere in the rock ceiling and dripped onto the water below, like an accompaniment to the tune Hung was whistling.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Một Nàng Hai Chàng🇻🇳 Nói sắt, đồng bị han, có lớp sét hay lớp ten phủ ngoài: rỉ sét, ten rỉ. Miền Bắc cũng viết gỉ.
🇬🇧 Of iron or bronze, rusted or tarnished, covered with rust or patina: ri set, ten ri. Northern spelling also has gi.
Thí dụ:
Làm thinh và ngồi im, chúng nó sẽ rỉ sét như là chiếc lưỡi dao bỏ quên trong xó.
If they keep quiet and sit still, they will rust like a knife blade forgotten in a corner.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ ĐàoCàng ten rỉ, càng đẹp, nhất là những pho tượng đồng.
The more tarnished they are, the more beautiful, especially bronze statues.
Nguồn: Sơn Nam, Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam🇻🇳 Nói thiệt nhỏ, ghé sát tai một người cho người khác khỏi nghe: rỉ tai, nói rỉ vào tai; cũng là hé ra, để lọt ra một lời, như đừng rỉ một lời nào.
🇬🇧 To say something very quietly close to someone's ear so that others cannot hear: ri tai, noi ri vao tai; also to let slip a word, as in not breathing a word to anyone.
Thí dụ:
Thầy Ngọc nói rỉ vào tai mụ vài câu, mụ đưa ống trúc lên tai để nghe rồi nhướng mắt.
Master Ngoc whispered a few words into the old woman's ear; she raised a bamboo tube to her ear to listen, then raised her eyebrows.
Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn NamVà buổi tối Vân Phi họp các chị lại rỉ tai câu hỏi của anh Sơn.
And in the evening Van Phi gathered her sisters and whispered Son's question to them.
Nguồn: Dung Sàigòn, Bầy Con GáiMà nè, mầy nhớ đừng rỉ một lời nào cho ba Sáu hay hết nghen.
And listen, mind you do not breathe a word of it to Ba Sau.
Nguồn: Lê Xuyên, Vợ Thầy Hương🇻🇳 Trong rỉ rả: kéo dài đều đều, nhỏ mà không dứt, như mưa rỉ rả, tiếng đờn rỉ rả.
🇬🇧 In ri ra: going on steadily, faint but unceasing, as with a steady drizzle or the long drawn-out notes of a zither.
Thí dụ:
Ngoài sân trời đã hết dông nhưng mà còn mưa rỉ rả hoài không dứt hột.
Out in the yard the storm had passed, but it was still drizzling on and on without letup.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đờiCô mở mắt chau quau ngó chăm bẳm ngọn đèn, lóng tai nghe giọt mưa kêu rỉ rả ngoài vách.
She opened her eyes, frowned and stared at the lamp, listening to the raindrops pattering on and on outside the wall.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tại tôiTiếng đờn nghe rỉ rả dường như ăn thảm uống sầu, rồi lại tiếng ca nghe bi ai làm cho động tình cảm xúc nữa.
The zither went on and on as if steeped in grief, and then came singing so mournful it stirred the heart.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một chữ tìnhTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Vì số tiền ghi sổ đã lâu tới mức to tát mà câu chuyện lại tiếp tục như sau: Ba Lự gọi thằng Cưng đến nói rỉ vào tai:”“Nỗi nàng Vân mới rỉ tai, Chiếc thoa này với tờ bồi ở đây..”Hỏi: Sao ra sự lạ lùng? Kiều càng nức nở mở không ra lời. Nỗi nàng Vân mới rỉ tai, Chiếc thoa này với tờ bồi ở đây.. Này cha làm lỗi duyên mày, Thôi thì nỗi ấy sau này đã em.
“Là nghĩa thơm tho như ánh trăng, Mềm mại như lời tơ liễu rỉ,”Lưu luyến bên em chẳng nói gì. Thơ em cũng giống lòng em vậy, Là nghĩa thơm tho như ánh trăng, Mềm mại như lời tơ liễu rỉ, Âm thầm trong áng gió băn khoăn. Anh đã ngâm và đã thuộc làu
“Nhìn càng lã chã giọt hồng, Rỉ tai nàng mới giãi lòng thấp cao:”Ngoài thì chủ khách dập dìu, Một nhà huyên với một Kiều ở trong. Nhìn càng lã chã giọt hồng, Rỉ tai nàng mới giãi lòng thấp cao: Hổ sinh ra phận thơ đào, Công cha nghĩa mẹ kiếp nào trả xong?
“Đừng nhắc nhở tên anh ngoài lỗ miệng, Vì gió hương nghe được rỉ thầm hoa.”HÃY NHẬP HỒN EM Đừng nhắc nhở tên anh ngoài lỗ miệng, Vì gió hương nghe được rỉ thầm hoa. , Lộ mất rồi tâm sự của đôi ta Chưa hề nói cho một ai nghe biết,
“Rỉ rằng: Nhân quả dở dang, Đã toan trốn nợ đoạn trường được sao?”Nào hay chưa hết trần duyên, Trong mê dường đã đứng bên một nàng. Rỉ rằng: Nhân quả dở dang, Đã toan trốn nợ đoạn trường được sao? Số còn nặng nợ má đào, Người dầu muốn quyết trời nào đã cho.
Câu hỏi thường gặp về “rỉ”
“rỉ” là gì?
Chất lỏng thấm, chảy ra từng chút qua kẽ nhỏ (rỉ ra từng giọt); kim loại bị han, có lớp sét (rỉ sét, ten rỉ); nói thiệt nhỏ vô tai hay hé ra một lời (rỉ tai, nói rỉ, đừng rỉ một lời); trong rỉ rả là kéo dài đều đều, nhỏ mà không dứt (mưa rỉ rả).
“rỉ” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Vì số tiền ghi sổ đã lâu tới mức to tát mà câu chuyện lại tiếp tục như sau: Ba Lự gọi thằng Cưng đến nói rỉ vào tai:”
Mục từ “rỉ” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 汜 (rỉ), 釲 (rỉ), 𠯇 (rỉ). Lớp từ vựng: Vietnamese polysemy with scoped Nôm records.
“rỉ” có biến thể vùng miền nào?
“rỉ” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: rỉ nước; rỉ dầu; rỉ máu (Chất lỏng), rỉ sét; han rỉ; gỉ sét; han gỉ (Kim loại), rỉ tai; nói rỉ vào tai (Khẩu ngữ), leak; seep; ooze; rust; whisper (Khi dịch).
“rỉ” thuộc từ loại gì?
“rỉ” thuộc từ loại động từ, tính từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A2.
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.