Nghĩa của “rạng” là gì?
Trời hé sáng lúc đầu ngày (trời rạng, rạng ngày); ánh trăng, ánh đèn chiếu sáng tỏ (tỏ rạng); nghĩa chuyển là làm cho tên tuổi được vẻ vang (rạng danh, rạng mặt).
Tiếng Anh: Of the sky, to grow light at daybreak; of moonlight or lamplight, to shine bright and clear; figuratively, to bring honour to a name.
Nghĩa của các cụm từ thường gặp
rạng ngày
Lúc trời vừa sáng; trong truyện thường là sáng hôm sau, khi một đêm đã qua.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “rạng”:
3 nét nghĩa🇻🇳 Trời chuyển từ tối qua sáng lúc đầu ngày; rạng ngày là lúc trời vừa sáng, hay sáng hôm sau.
🇬🇧 Of the sky, to turn from dark to light at the start of the day; rang ngay is daybreak, or the next morning.
Thí dụ:
Rạng ngày hai đứa thức dậy tính đi cho sớm.
At daybreak the two of them got up, meaning to set off early.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đờiNhờ thang thuốc ấy, rạng ngày vợ Thủ Thành giảm bịnh đi ra đi vô được.
Thanks to that dose of medicine, by the next morning Thu Thanh's wife was better and could walk about.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim QuiRạng ngày sau Bác Ái thức dậy ăn cháo rồi bơi xuồng đi thăm ruộng như thường.
At daybreak the next day Bac Ai got up, ate rice porridge, then paddled his boat out to see the fields as usual.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một chữ tình🇻🇳 Ánh trăng, ánh đèn chiếu sáng rõ, soi tỏ cảnh vật; hay gặp trong tỏ rạng, trăng tỏ rạng.
🇬🇧 Of moonlight or lamplight, to shine clearly and light up the scene; common in to rang and trang to rang (the moon shining bright).
Thí dụ:
Ánh trăng soi dịu dàng xuống mặt biển, trên tàn cây ngọn cỏ, tỏ rạng như ban ngày.
The moonlight shone gently on the sea, on the treetops and the grass, bright as day.
Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Nhân Ngư Công ChúaMặt sông còn giữ được chút ít ánh sáng, và đèn bên kia bờ đã tỏ rạng lên.
The river's surface still held a little light, and the lamps on the far bank had brightened.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc ThươngNhờ trăng tỏ rạng, lại cũng nhờ đèn trong nhà giọi ra, nên ngoài sân sáng như ban ngày.
Thanks to the bright moon, and the lamps shining out of the house, the yard was as light as day.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ vợTrăng tỏ rạng, gió hây hây, quang cảnh im lìm, tiếng chim giéo giắt.
The moon shone bright, a light breeze blew, the scene was still, and birds chirped.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Sống thác với tình🇻🇳 Nghĩa chuyển: làm cho tên tuổi, gia đình được sáng danh, vẻ vang, như rạng danh, làm rạng danh; rạng mặt rạng mày là được nở mặt nở mày.
🇬🇧 Figurative: to bring honour and glory to a name or family, as in rang danh and lam rang danh (to bring renown to); rang mat rang may is to be proud and honoured.
Thí dụ:
Con quyết sẽ làm rạng danh Thầy để khỏi phụ ơn Thầy dạy dỗ.
I am determined to bring honour to your name, Teacher, so as not to fail the teaching you gave me.
Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Ông Nghè DêCụ Đồ Chiểu là một bậc sĩ phu làm rạng danh cho nước Việt Nam ta.
Master Do Chieu was a scholar who brought renown to our Vietnam.
Nguồn: Sơn Nam, Chuyện Xưa Tích CủNhư vậy rạng mặt rạng mày lắm hén!
That would really make you proud, would it not!
Nguồn: Lê Xuyên, Kinh Cầu Muống - Quyển NhấtTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“- "Trên đường lập quốc, dân tộc Việt Nam lập nhiều kỳ công rạng rỡ, chém tre đẵn gỗ để cày cấy giữa rừng ma.”“Mai sau ở chẳng như lời, Trên đầu có bóng mặt trời rạng soi.”Mụ rằng: Con hãy thong dong, Phải điều lòng lại dối lòng mà chơi! Mai sau ở chẳng như lời, Trên đầu có bóng mặt trời rạng soi. Thấy lời quyết đoán hẳn hoi, Đành lòng, nàng cũng sẽ nguôi nguôi dần.
“Chí lăm bắn nhạn ven mây Danh tôi đặng rạng tiếng thầy bay xa”Nay đà gặp hội long vân, Ai ai mà chẳng lập thân buổi này. Chí lăm bắn nhạn ven mây Danh tôi đặng rạng tiếng thầy bay xa Làm trai trong cõi người ta, Trước là báo bổ sau là hiển vang
“Trời đông vừa rạng ngàn dâu, Bơ vơ nào đã biết đâu là nhà!”Canh khuya thân gái dặm trường, Phần e đường xá, phần thương dãi dầu! Trời đông vừa rạng ngàn dâu, Bơ vơ nào đã biết đâu là nhà! Chùa đâu trông thấy nẻo xa, Rành rành Chiêu ẩn am ba chữ bài.
“Số con hai chữ khoa kì, Khôi tinh đã rạng Tử-vi thêm lòa”Sau con cũng rõ lẽ này, Lựa là con phải hỏi thầy làm chi? Số con hai chữ khoa kì, Khôi tinh đã rạng Tử-vi thêm lòa Hiềm vì ngựa chạy đường xa, Thỏ vừa ló bóng gà đà gáy tan
“Hạ công chén đã quá say, Hồ công đến lúc rạng ngày nhớ ra.”Rộng thương còn mảnh hồng quần, Hơi tàn được thấy gốc phần là may! Hạ công chén đã quá say, Hồ công đến lúc rạng ngày nhớ ra. Nghĩ mình phương diện quốc gia, Quan trên nhắm xuống người ta trông vào.
“Ra đi vừa rạng chân trời, Ngùi ngùi ngó lại nhớ nơi học đường.”Vân Tiên vội vã tạ ơn, Trăm năm dốc giữ keo sơn mọi lời. Ra đi vừa rạng chân trời, Ngùi ngùi ngó lại nhớ nơi học đường. Tiên rằng: "Thiên các nhứt phương Thầy đeo đoạn thảm tớ vương mối sầu.
Câu hỏi thường gặp về “rạng”
“rạng” là gì?
Trời hé sáng lúc đầu ngày (trời rạng, rạng ngày); ánh trăng, ánh đèn chiếu sáng tỏ (tỏ rạng); nghĩa chuyển là làm cho tên tuổi được vẻ vang (rạng danh, rạng mặt).
Cụm từ “rạng ngày” nghĩa là gì?
Lúc trời vừa sáng; trong truyện thường là sáng hôm sau, khi một đêm đã qua.
“rạng” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Hình Bóng Cũ của Sơn Nam: “- "Trên đường lập quốc, dân tộc Việt Nam lập nhiều kỳ công rạng rỡ, chém tre đẵn gỗ để cày cấy giữa rừng ma.”
Mục từ “rạng” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 朗 (rạng), 煬 (rạng). Lớp từ vựng: Native Vietnamese brightness word with Nôm records.
“rạng” có biến thể vùng miền nào?
“rạng” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: trời rạng; mặt rạng lên; rạng danh (Tiếng Việt toàn dân), trời vừa hừng; mặt sáng bừng (Lời Sài Gòn và Nam Bộ).
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.