Trở lại từ điển

trạng nguyên

danh từbậc B1
Đã đối chiếu nguồnĐã đối chiếu nguồn, có lưu vết duyệt
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “trạng nguyên” là gì?

Danh hiệu cao nhứt thuộc hàng tam khôi, ban cho người đỗ đầu kỳ thi Đình trong chế độ khoa cử xưa; trong lời ăn tiếng nói hằng ngày còn dùng để khen người học giỏi, đỗ đầu một kỳ thi lớn.

Tiếng Anh: First-rank laureate (Optimus) in the highest imperial palace examination (thi Đình); figuratively, the top scorer or outstanding leader in an examination or competition.

Cách đọc
trạng nguyên(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “trạng nguyên”:

1 nét nghĩa
1Người đỗ đầu kỳ thi Đình thời phong kiến (đứng đầu tam khôi: trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa).giáo dục / lịch sử[trang trọng]
B1

🇻🇳 Danh hiệu học vị cao quý nhứt trong khoa cử Nho học, dành cho vị tiến sĩ đỗ thứ nhứt ở kỳ thi Đình do nhà vua đích thân chấm chọn; nghĩa chuyển trong khẩu ngữ chỉ người xuất sắc dẫn đầu một kỳ thi tuyển.

🇬🇧 The highest title in the classical imperial examination system, awarded to the candidate placing first in the palace examination; figuratively, a top scorer in any major test.

Tiếng cùng nghĩa, bấm để mở mục từ

Mấy cách nói khác cho nét nghĩa nầy. Nghe tự nhiên tới đâu còn tùy vùng và tùy người nói.

Cụm thường gặp:
đậu trạng nguyêntam khôi trạng nguyêntrạng nguyên bảng nhãn thám hoa

Thí dụ:

Trong hàng tam khôi của kỳ thi Đình thời xưa, người đỗ đầu được ban danh hiệu trạng nguyên.

Among the top three laureates of the ancient palace examination, the first-place winner was awarded the title of trang nguyen.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Thằng nhỏ học hành sáng dạ, bà con lối xóm hay nói vui mai mốt lớn lên chắc thi đậu trạng nguyên.

The boy studies so brightly that neighbors often joke he will surely pass as a top laureate when he grows up.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Suy trong tình trạng nguyên đơn, Bề nào thì cũng chưa yên bề nào.”
Đoạn trích nguyên tác

Tuồng chi hoa thải hương thừa, Mượn màu son phấn đánh lừa con đen. Suy trong tình trạng nguyên đơn, Bề nào thì cũng chưa yên bề nào. Phép công chiếu án luận vào. Có hai đường ấy muốn sao mặc mình.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 708
Câu trích chính
“Trạng nguyên tâu trước bệ rồng: "Xin dâng một tướng anh hùng đề binh”
Đoạn trích nguyên tác

Sở Vương phán trước ngai vàng, Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong Trạng nguyên tâu trước bệ rồng: "Xin dâng một tướng anh hùng đề binh Có người họ Hớn tên Minh, Sức đương Hạng Võ mạnh kình Trương Phi.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 49
Câu trích chính
“Trung tiên tả hữu lưỡng biên, Trạng nguyên Cốt Đột đánh liên tối ngày.”
Đoạn trích nguyên tác

Phép tà Cốt Đột hết phang, Phừng phừng nổi giận đánh chàng Vân Tiên. Trung tiên tả hữu lưỡng biên, Trạng nguyên Cốt Đột đánh liên tối ngày. Sa cơ Cốt Đột chạy ngay, Vân Tiên giục ngựa kịp rày đuổi theo.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 69
Câu trích chính
“Trạng nguyên từ giã lão bà, Dặn dò gởi lại Nguyệt Nga ít ngày:”
Đoạn trích nguyên tác

Ngỏ nhờ lượng cả bề trên, Lịnh tha tội trước mới nên về nhà". Trạng nguyên từ giã lão bà, Dặn dò gởi lại Nguyệt Nga ít ngày: "Tôi về đem bức tượng này, Tâu cho khỏi tội rước ngay về nhà".

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 119
“thi đậu trạng nguyên, vua ban cho áo và mão, không có quần.”
Sơn Nam, Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam, Tang Lễ
“Họ chán nản hết thảy, từ danh đến lợi, những mong ước được làm “yên hà trạng nguyên” hoặc “giang hồ tuý tiên”.”
Nguyễn Hiến Lê, Đại Cương Văn Học Sử Trung Quốc, I. Văn Học Đời Nguyên (1234-1368) 1
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “trạng nguyên”

“trạng nguyên” là gì?

Danh hiệu cao nhứt thuộc hàng tam khôi, ban cho người đỗ đầu kỳ thi Đình trong chế độ khoa cử xưa; trong lời ăn tiếng nói hằng ngày còn dùng để khen người học giỏi, đỗ đầu một kỳ thi lớn.

“trạng nguyên” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Suy trong tình trạng nguyên đơn, Bề nào thì cũng chưa yên bề nào.”

Mục từ “trạng nguyên” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 狀 (trạng), 元 (nguyên). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese.

“trạng nguyên” thuộc từ loại gì?

“trạng nguyên” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.