Đương thèm is an older Southern negative expression meaning ‘not bother to,’ ‘have no intention of,’ or emphatically ‘would never.’ It precedes a verb phrase, especially in dismissive, indignant, or rhetorical speech. It must not be read compositionally as modern đương ‘currently’ plus thèm ‘crave,’ and it does not by itself prove what the speaker will actually do.
Giải nghĩa & ghi chú cách dùng
Đương thèm là kết cấu phủ định trong lời Nam Bộ cũ, đứng trước động từ hoặc cụm động từ để nói không thèm, không chịu, không có ý định làm, nhiều khi mang giọng gạt đi, quả quyết hoặc hỏi tu từ: đương thèm ngó tới, đương thèm đi cưới, đương thèm cầu nó, đương thèm đổ thừa à. Trong cấu trúc này, toàn cụm tạo nghĩa phủ định; không được tách theo cách hiểu hiện nay thành đương = đang và thèm = muốn ăn/muốn có. Sắc thái có thể là thản nhiên, khinh, giận, tự trấn an hoặc quả quyết, nhưng phải lấy từ toàn câu. Lời nói cũng chưa bảo đảm hành vi tương lai, nên không dùng riêng đương thèm làm chứng cứ chắc chắn rằng người ấy sẽ không đổi ý.
Nét nghĩa được xếp theo độ thông dụng và ích lợi cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Kết cấu phủ định Nam Bộ cũ đặt trước hành động để bác bỏ ý định hay khả năng chủ thể sẽ làm, thường có sắc thái quả quyết hoặc gạt đi.
🇬🇧 An older Southern negative construction meaning ‘not bother to,’ ‘have no intention of,’ or emphatically ‘would never’ before a verb phrase.
Ví dụ dùng từ:
Nó giàu sang rồi, đương thèm ngó tới bạn nghèo như tụi mình đa.
Now that he is rich, he would not bother to look at poor friends like us.
Source: VietLayers editorial exampleChuyện đã đồn tới bên sui, họ đương thèm đi cưới nữa đa.
Now that the story has reached the prospective in-laws, they will hardly go ahead with the wedding.
Source: VietLayers editorial exampleCụ Thủ Khoa đương thèm cầu nó; có việc phải thì cụ mới nghe.
Cụ Thủ Khoa would never beg him; he would listen only to a just cause.
Source: VietLayers editorial exampleNếu ham giàu thì nó đương thèm đi nói con nhà mình, chị nghĩ lại coi.
If he cared only for wealth, he would never have proposed to our daughter; think about it.
Source: VietLayers editorial exampleTao đi chung với mầy, chớ tao đương thèm đổ thừa à.
I came with you; do you think I would blame it on you?
Source: VietLayers editorial exampleTrong câu đương thèm ngó tới, cả cụm mang nghĩa phủ định chớ không phải đang thèm nhìn.
In đương thèm ngó tới, the whole expression is negative; it does not mean ‘currently craving to look.’
Source: VietLayers editorial exampleKhi dịch đương thèm, có thể chọn would never hoặc would not bother to tùy mức quả quyết của lời thoại.
A translator chooses ‘would never’ or ‘would not bother to’ according to the force of the dialogue.
Source: VietLayers editorial exampleĐương thèm thường đứng trước một hành động, nên phải giữ cả phần theo sau mới hiểu người nói bác bỏ điều gì.
Đương thèm usually precedes an action, so the following phrase must be retained to know what the speaker rejects.
Source: VietLayers editorial exampleCâu cổ nói họ đương thèm cho tiền nghĩa là họ không đời nào cho tiền, không phải họ đang muốn cho.
The old sentence họ đương thèm cho tiền means they would never give money, not that they currently want to give it.
Source: VietLayers editorial exampleDẫu nhân vật nói đương thèm trở lại, người biên tập vẫn không được kết luận chắc chắn rằng về sau họ không đổi ý.
Even if a character says đương thèm trở lại, an editor must not conclude with certainty that they will never change their mind.
Source: VietLayers editorial exampleCách dùng đã được đối chiếu trong tác phẩm
“- Hễ mầy giàu thì mầy chơi với con nhà giàu, đồ trôi sông lạc chợ, không mẹ không cha như tao vầy mầy đương thèm ngó tới đa.”
“Con Xuân chồng gần cưới rồi, mà chuyện này sớm muộn gì rồi đây thiện hạ cũng hay, nếu mình lặng thinh thì chồng nó đương thèm đi cưới đa.”
“Chị nghĩ coi, người ta làm quan ăn lương như vậy, người ta đương thèm bòn của vợ đa.”
“- Cụ Thủ Khoa đương thèm cầu nó.”
“Nếu bụng chú xấu như người ta, thì chú bắt cháu ở làm tôi mọi đến già, chớ chú đương thèm kiếm chỗ tử tế mà gả, vậy cháu phải nhớ ơn vợ chồng chú” .”
“Chị phải nhớ lại mà coi, chị có giàu gì hơn tôi, nếu con tôi nó ham giàu thì nó đương thèm đi nói con chị đa.”
“Thằng Hồi cười hề hề rồi nói rằng: "Tao nói chơi với mầy, chớ tao đương thèm đổ thừa à.”