Ngay thẳng và giữ mực, nói về người; và phải lẽ, nói về lời.
Tiếng Anh: Upright and keeping a measure, of a person; and sound in reason, of what is said.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Ngay thẳng và giữ mực, nói về người; và phải lẽ, nói về lời.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Đúng là không sai, đắn là ngay ngắn. Trong kho văn Nam Bộ nó có hai bề. Bề người, và đây là bề đông nhứt: bà Huyện là người đúng đắn thành thật, cô là một người đúng đắn, cậu tôi đây đúng đắn lắm, bà già cô Bạch Yến bộ thiệt thà mà đúng đắn lắm, làm người như dượng đó mới thiệt là đúng đắn. Bề lời: mấy lời của cô cãi như vậy thiệt là đúng đắn, phân giải phải quấy rất đúng đắn, lời của Bạch Hổ nói ngày trước thiệt là đúng đắn lắm. Kho văn cũng cho biết người đúng đắn được nể ra sao: người nào không đúng đắn thì kiêng nể thẩy lắm.
🇬🇧 The elements mean not out of true and set straight. In the Southern corpus it has two faces. Of a person, and this is the commoner, an honest and upright woman, an upright young man, an upright elder. Of what is said, an argument soundly made, a judgement soundly given. And the corpus shows how such a person is regarded, that whoever is not upright stands in great awe of them.
Thí dụ:
Rước dâu về tới nhà, mẹ con bà giáo Viễn đãi họ hai bên cũng hẳn hòi đúng đắn.
Bringing the bride home, the schoolmistress Vien and her child entertained both families properly and in good order.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ái tình miếuMấy lời của cô cãi như vậy tới bữa nay tôi mới biết thiệt là đúng đắn.
What you argued then I only understand today to be truly sound.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ chồngÔng Đốc thì khen cô Diệu Nga phân giải phải quấy rất đúng đắn.
The inspector praised Miss Dieu Nga for having judged the rights and wrongs very soundly.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hạnh phúc lối nàoVả cô là gái có chồng, mà cô là một người đúng đắn nữa.
Besides, you are a married woman, and moreover an upright person.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Kẻ làm người chịuLời của Bạch-Hổ nói ngày trước thiệt là đúng đắn lắm: người bất hiếu, bất dõng không lẽ làm vua được.
What Bach Ho said before is indeed most sound, that a man who is neither filial nor brave can hardly be a king.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huyTôi biết ảnh hồi còn đi học thì tánh ảnh đúng đắn lắm, chẳng hề khi nào chịu chơi những việc quấy quá.
I knew him in his school days and his temper was very upright, and never once would he join in a wrongful thing.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một chữ tìnhHai cô ở xa nên không biết, chớ cậu tôi đây đúng đắn lắm, các công tử đời nay chưa có mặt nào dám bì đâu.
You two are from far off and do not know, but my uncle here is most upright, and no young gentleman of this age has dared to be compared with him.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thườngBởi vậy người nào không đúng đắn thì kiêng nể thẩy lắm, mặc dầu ai làm quấy mặc ai, thẩy không thèm nói tới.
That is why whoever is not upright stands in great awe of him, though others may do wrong as they please and he will not trouble to mention it.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnBà già cô Bạch Yến bộ thiệt thà mà đúng đắn lắm.
Miss Bach Yen's old mother looks simple, and yet she is most upright.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Từ hônLàm người như dượng đó mới thiệt là đúng đắn.
To be a man as my uncle is, that is truly to be upright.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèoTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Rước dâu về tới nhà, mẹ con bà giáo Viễn đãi họ hai bên cũng hẳn hòi đúng đắn.”“Mấy lời của cô cãi như vậy tới bữa nay tôi mới biết thiệt là đúng đắn.”“Ông Đốc thì khen cô Diệu Nga phân giải phải quấy rất đúng đắn.”“Vả cô là gái có chồng, mà cô là một người đúng đắn nữa.”“Lời của Bạch-Hổ nói ngày trước thiệt là đúng đắn lắm: người bất hiếu, bất dõng không lẽ làm vua được.”“Tôi biết ảnh hồi còn đi học thì tánh ảnh đúng đắn lắm, chẳng hề khi nào chịu chơi những việc quấy quá.”“Hai cô ở xa nên không biết, chớ cậu tôi đây đúng đắn lắm, các công tử đời nay chưa có mặt nào dám bì đâu.”“Bởi vậy người nào không đúng đắn thì kiêng nể thẩy lắm, mặc dầu ai làm quấy mặc ai, thẩy không thèm nói tới.”