Đích cua, also written đích-cua, is an older Southern Vietnamese phonetic borrowing from French discours, meaning a prepared speech or address delivered before an audience. It is historical vocabulary; modern Vietnamese normally uses diễn văn or bài phát biểu. The term does not by itself say that a speech is truthful, eloquent, persuasive, welcomed, or formally published.
Giải nghĩa & ghi chú cách dùng
Đích cua, cũng viết đích-cua, là cách phiên âm cũ của tiếng Pháp discours, chỉ một bài diễn văn hoặc lời phát biểu được chuẩn bị để đọc trước cử tọa trong một dịp như tiệc cưới, lễ mừng hay cuộc họp. Hồ Biểu Chánh dùng viết một bài đích-cua, đọc đích-cua và vỗ tay sau bài nói, nhờ vậy phạm vi nghĩa rất rõ. Đây không phải mọi cuộc trò chuyện, lời bàn hoặc bài viết; cũng không tự cho biết bài nói hay, đúng, chân thành, có sức thuyết phục hay được người nghe đồng ý. Tiếng Việt hiện nay thường dùng diễn văn hoặc bài phát biểu; giữ đích cua khi đọc, chú giải hay tái hiện lời văn thời trước.
Nét nghĩa được xếp theo độ thông dụng và ích lợi cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Cách phiên âm cũ của tiếng Pháp discours, chỉ bài diễn văn hay bài phát biểu được soạn và đọc trước nhiều người.
🇬🇧 An older phonetic form of French discours, meaning a prepared public speech or address.
Ví dụ dùng từ:
Mãn tiệc, ông Hội đồng đứng dậy đọc một bài đích cua chúc đôi trẻ ăn đời ở kiếp với nhau.
After the banquet, the councillor rises to deliver a speech wishing the couple a lifelong marriage.
Source: VietLayers editorial exampleCậu nhờ người viết giùm đích cua vì sợ lên trước đông người rồi quên mất lời.
He asks someone to write the speech because he fears forgetting his words before the crowd.
Source: VietLayers editorial exampleĐích cua là cách gọi cũ của bài diễn văn, chớ không phải bất cứ câu chuyện dài nào.
Đích cua is an older word for a speech, not just any long conversation.
Source: VietLayers editorial exampleKhách vỗ tay sau đích cua, nhưng tiếng vỗ tay chưa chắc có nghĩa ai cũng đồng ý với nội dung.
The guests applaud after the speech, but applause does not necessarily mean full agreement.
Source: VietLayers editorial exampleNgười biên tập giữ dạng đích cua, kể cả cách viết đích-cua trong bản cũ, rồi chú thích French discours ở cuối trang.
The editor preserves the older form, including its hyphenated spelling, and glosses it as French discours in a note.
Source: VietLayers editorial exampleBài đích cua có lời khen rộn ràng, còn khen thiệt lòng hay chỉ theo phép xã giao phải coi thêm cảnh.
The speech is full of praise, but context is needed to tell whether it is sincere or merely polite.
Source: VietLayers editorial exampleÔng Cả dặn con đọc đích cua cho thong thả, tới tên người nào thì ngó xuống chào người ấy.
Ông Cả tells his son to deliver the speech slowly and acknowledge each person named.
Source: VietLayers editorial exampleDịch đích cua là public address hợp với buổi lễ; discourse có thể rộng nghĩa hơn trong văn học thuật hiện nay.
Public address suits the ceremonial context, while discourse can be broader in modern academic use.
Source: VietLayers editorial exampleRiêng từ đích cua không cho biết bài nói dài bao lâu, do ai soạn hay có được đăng báo hay không.
The word alone does not reveal the speech's length, authorship, or publication status.
Source: VietLayers editorial exampleTrong văn hiện nay, cô giáo đổi đích cua thành bài phát biểu để học trò dễ hiểu mà vẫn ghi lại dạng xưa.
In a modern edition, the teacher uses bài phát biểu for clarity while recording the historical form.
Source: VietLayers editorial exampleCách dùng đã được đối chiếu trong tác phẩm
“Trường-Xuân vưng lời ghé cậy Tế-Thế làm giùm việc đó và cậy viết luôn một bài đích-cua đặng bữa tiệc đám cưới mà đọc nữa.”
“Mãn tiệc rồi, chừng uống rượu sam-banh Tế-Thế mới đứng dậy đọc một bài đích-cua như vầy:”
“Bà Phủ ngồi cỗ với khách đàn-bà bên bộ ván ngang đó, nghe bài đích-cua của Tế-Thế thì bà mừng hết sức, mà chừng thấy khách vỗ tay khen ngợi bà lại càng phơi phới trong lòng, nên bà đã không biết hổ thầm, mà lại còn cười ngỏn-ngoẻn nữa.”
“Phải để cho anh cả đọc đích cua rồi mới được ăn uống.”
“ Đích cua chắc hay lắm.”