Trở lại từ điển

xứng đáng

tính từbậc B1
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “xứng đáng” là gì?

Là vừa xứng vừa đáng, tức là cân với nhau và đáng được, nên nó vừa nói chuyện môn đăng hộ đối vừa nói chuyện thưởng công.

Tiếng Anh: Worthy, and a fit match besides.

Cách đọc
xứng đáng(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “xứng đáng”:

1 nét nghĩa
1vừa cân với nhau vừa đáng đượcđời sống[tiếng địa phương]
B1

🇻🇳 Gồm hai chữ: xứng là cân với nhau, đáng là đáng được. Vì vậy nó có hai lối dùng. Một là nói chuyện dựng vợ gả chồng, xứng đáng làm dâu nhà này. Hai là nói chuyện công thưởng, được thưởng công xứng đáng. Trong truyện Nam Bộ nghĩa thứ nhứt là nghĩa thường gặp.

🇬🇧 It holds two words: being level with, and deserving. So it has two uses: one for matching in marriage, one for reward duly given. In Southern stories the first is the common sense.

Cụm thường gặp:
không xứng đángxứng đáng lắmthưởng công xứng đáng

Thí dụ:

Nhưng lần nầy mồ hôi của nàng đã đổ nhiều nên nàng nghe tiền ấy xứng đáng quá.

But this time she had poured out much sweat, and so she felt the money well deserved.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I

Hồi nãy chị nói Khánh được thăng thưởng xứng đáng bây giờ tôi mới hiểu ý chị.

A while ago you said he had been promoted as he deserved, and only now do I take your meaning.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chị Đào, Chị Lý

Mấy chỗ đi nói rồi, chỗ nào cũng xứng đáng quá chớ, mà ảnh chỉ không chịu gả.

Of the houses already asked, every one is well worthy, and yet he will not consent to the match.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèo

Tôi hỏi thiệt chớ, cô nói khiêm nhượng, chớ cô Hai sao lại không xứng đáng chi.

I ask in earnest; you speak modestly, but how should you not be worthy?

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ đời

Hổm rày nghe danh thầy, tôi muốn tới thăm, ngặt chưa tìm được món gì xứng đáng.

These days I have heard your fame and wished to visit, but have found nothing worthy to bring.

Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây

Anh đã vỡ mộng đẹp, nhưng đó chỉ là sự trừng phạt xứng đáng tính tò mò của anh.

His fair dream is broken, but that is only the punishment his curiosity deserved.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Diễm Phượng

Ví như mẹ nó có làm điều tồi bại, không xứng đáng làm mẹ, thì mình mới bắt được.

Were her mother to do something base and be unworthy of a mother, then we might take hold of it.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu

Hay là bà chê vợ chồng tôi không xứng đáng nên bà đặt chuyện gả chỗ khác cho dễ?

Or does she scorn us as unworthy, and so invent a match elsewhere to be rid of it easily?

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nhơn tình ấm lạnh

Thứ nhì, em nghe nói những người gần gũi với anh đều được thưởng công xứng đáng.

Second, I hear it said that everyone close to you is rewarded as they deserve.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ý và tình

Cậu Tú-Tài như vàng như ngọc, còn con tôi như bùn như đất, có xứng đáng gì.

The young graduate is as gold and jade, while my child is as mud and earth, and worthy of nothing.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cười gượng
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Người còn thì của hãy còn, Tìm nơi xứng đáng là con cái nhà.”
Đoạn trích nguyên tác

Lỡ chưn trót đã vào đây, Khóa buồng xuân để đợi ngày đào non. Người còn thì của hãy còn, Tìm nơi xứng đáng là con cái nhà. Làm chi tội báo oán gia, Thiệt mình mà hại đến ta hay gì?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 506
“Nhưng lần nầy mồ hôi của nàng đã đổ nhiều nên nàng nghe tiền ấy xứng đáng quá.”
Bình-Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I, Chương 6
“Hồi nãy chị nói Khánh được thăng thưởng xứng đáng bây giờ tôi mới hiểu ý chị.”
Hồ Biểu Chánh, Chị Đào, Chị Lý, Chương 13
“Mấy chỗ đi nói rồi, chỗ nào cũng xứng đáng quá chớ, mà ảnh chỉ không chịu gả.”
Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèo, Chương 13
“Tôi hỏi thiệt chớ, cô nói khiêm nhượng, chớ cô Hai sao lại không xứng đáng chi.”
Hồ Biểu Chánh, Nợ đời, Chương 15
“Hổm rày nghe danh thầy, tôi muốn tới thăm, ngặt chưa tìm được món gì xứng đáng.”
Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây, Cấm bắt rùa
“Anh đã vỡ mộng đẹp, nhưng đó chỉ là sự trừng phạt xứng đáng tính tò mò của anh.”
Bình Nguyên Lộc, Diễm Phượng, Me tây
“Ví như mẹ nó có làm điều tồi bại, không xứng đáng làm mẹ, thì mình mới bắt được.”
Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu, Chương
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “xứng đáng”

“xứng đáng” là gì?

Là vừa xứng vừa đáng, tức là cân với nhau và đáng được, nên nó vừa nói chuyện môn đăng hộ đối vừa nói chuyện thưởng công.

“xứng đáng” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Người còn thì của hãy còn, Tìm nơi xứng đáng là con cái nhà.”

Mục từ “xứng đáng” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 稱 (xứng), 當 (đáng). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 稱當.

“xứng đáng” thuộc từ loại gì?

“xứng đáng” thuộc từ loại tính từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.