Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “xót xa” là gì?

Đau trong lòng có kèm cái rát, cái đau vì thương chớ không phải vì mình bị.

Tiếng Anh: An inward pain with a smart in it, an ache out of pity rather than from one's own hurt.

Cách đọc
xót xa(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “xót xa”:

1 nét nghĩa
1đau trong lòng có kèm cái rát, đau vì thươngđời sống[tiếng địa phương]
B1

🇻🇳 Xót là rát, xa làm cho nó lan rộng. Trong kho văn Nam Bộ nó có hai hướng. Hướng vô mình là xót cho thân mình: đang xót xa thân thế, xót xa một nỗi nhớ khó quên, xót xa một nỗi muộn phiền. Hướng ra ngoài là xót cho người khác, và đó là hướng mạnh hơn: thấy bạn bị tra tấn khiến Nho xót xa vô cùng, thương chị xót xa. Làm danh từ thì đi với chữ nỗi: một nỗi buồn xót xa da diết.

🇬🇧 The first element means to smart and the second spreads it. In the Southern corpus it faces two ways. Inward it aches for one's own lot, over a station in life, a longing hard to forget, a vague sorrow. Outward it aches for somebody else, and that is the stronger way, as at the sight of a friend in pain. As a noun it takes a classifier of feeling.

Cụm thường gặp:
nỗi xót xathấy xót xaxót xa vô cùng

Thí dụ:

Phải chỉ ảnh bị thương có lẽ tôi chỉ buồn đằng này tôi thấy xót xa cái gì á!

If only he were wounded I should only be sad, but as it is I feel an ache at something!

Nguồn: Lê Xuyên, Mặt Trời Đêm

Lục cụ không nói nửa tiếng, nuốt nước miếng như cố nén chút gì tủi nhục, xót xa.

The reverend said not half a word, swallowing as if to hold back some humiliation, some ache.

Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau

Đang xót xa thân thế, nàng bỗng nghe có tiếng chim kêu chiêm chiếp đâu đây.

Aching over her own lot, she suddenly heard a bird cheeping somewhere near.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Con Chim Vàng Anh

Hiếu xót xa, cựa quậy như bị rệp đốt, khiến Suzie phải ra hiệu cho Yùl trả tiền ăn.

Hieu ached and fidgeted as if bitten by bedbugs, so that Suzie had to signal Yul to pay for the meal.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào

Nàng cảm thấy cái gì tê tái xót xa làm não nùng những tấm lòng chính khí.

She felt something numb and aching that pained the hearts of the upright.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Gió Biên Thùy

Nàng trở dậy, vừa dọn dẹp căn phòng đã thấy xót xa một nỗi nhớ khó quên.

She got up, and no sooner had she tidied the room than she felt the ache of a longing hard to forget.

Nguồn: Dung Sàigòn, Những Giọt Long Lanh

Tôi thấy xót xa một nỗi muộn phiền, một nỗi buồn tủi bâng khuâng nào đó.

I felt the ache of some vexation, some vague sorrow of shame.

Nguồn: Dung Sàigòn, Tóc Mơ Nghìn Sợi

Con đón nhận lễ phẩm trong tay những người khách đến, đặt lên bàn thờ mà lòng xót xa.

I received the offerings from the hands of the guests who came and laid them on the altar with an aching heart.

Nguồn: Dung Sàigòn & Võ Hà Anh, Dễ Ghét

Chàng chưa ngỏ lời yêu đương với Hà Anh, nhưng tại sao trong lòng lại xót xa nhiều quá.

He had not yet spoken of love to Ha Anh, so why did his heart ache so much.

Nguồn: Ngọc Linh, Trên Sông Hoàng Hôn

Liên rên la dữ-dội như đang bị ai tra-tấn, khiến Nho xót xa vô cùng.

Lien moaned violently as though being tortured, which made Nho ache immensely.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Gieo Gió Gặt Bão
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Ngập ngừng thẹn lục e hồng, Nghĩ lòng lại xót xa lòng đòi phen.”
Đoạn trích nguyên tác

Rước nàng về đến trú phường, Bốn bề xuân khóa một nàng ở trong. Ngập ngừng thẹn lục e hồng, Nghĩ lòng lại xót xa lòng đòi phen. Phẩm tiên rơi đến tay hèn, Hoài công nắng giữ mưa gìn với ai:

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 394
Câu trích chính
“Xui thầy thương tớ xót xa trong lòng.”
Đoạn trích nguyên tác

Tôn sư khi ấy luận bàn: "Gẫm trong số hệ khoa tràng còn xa. Xui thầy thương tớ xót xa trong lòng. Sau dầu tỏ nỗi đục trong, Phải toan một phép để phòng hộ thân.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 1 (Câu 1-400), cặp câu 15
Câu trích chính
“Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh, Giật mình, mình lại thương mình xót xa.”
Đoạn trích nguyên tác

Dập dìu lá gió, cành chim, Sớm đưa Tống Ngọc, tối tìm Tràng Khanh. Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh, Giật mình, mình lại thương mình xót xa. Khi sao phong gấm rủ là, Giờ sao tan tác như hoa giữa đường?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 617
Câu trích chính
“Kiều công thức dậy bước ra, Nghe con than khóc xót xa lòng vàng.”
Đoạn trích nguyên tác

Dương gian nay chẳng đặng gần, Âm cung biết có thành thân chăng là?" Kiều công thức dậy bước ra, Nghe con than khóc xót xa lòng vàng. Khuyên rằng: "Con chớ cưu mang, Gẫm trong còn mất là đàng xưa nay.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 44
Câu trích chính
“Nghĩ tình chàng Thúc mà thương, Nẻo xa trông thấy lòng càng xót xa.”
Đoạn trích nguyên tác

Một sân lầm cát đã đầy, Gương lờ nước thủy mai gầy vóc sương. Nghĩ tình chàng Thúc mà thương, Nẻo xa trông thấy lòng càng xót xa. Khóc rằng: Oan khốc vì ta! Có nghe lời trước chẳng đà lụy sau.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 716
Câu trích chính
“Quán rằng: "Kinh sử đã từng, Coi rồi lại khiến lòng hằng xót xa.”
Đoạn trích nguyên tác

Trực rằng: "Lời nói hữu duyên, Thế trong kinh sử có tuyền cùng chăng Quán rằng: "Kinh sử đã từng, Coi rồi lại khiến lòng hằng xót xa. Hỏi thời ta phải nói ra, Vì chưng hay ghét cũng là hay thương

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 100
“Phải chỉ ảnh bị thương có lẽ tôi chỉ buồn đằng này tôi thấy xót xa cái gì á!”
Lê Xuyên, Mặt Trời Đêm, Phần 8
“Lục cụ không nói nửa tiếng, nuốt nước miếng như cố nén chút gì tủi nhục, xót xa.”
Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau, Chiếc Ghe "Ngo"
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “xót xa”

“xót xa” là gì?

Đau trong lòng có kèm cái rát, cái đau vì thương chớ không phải vì mình bị.

“xót xa” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Ngập ngừng thẹn lục e hồng, Nghĩ lòng lại xót xa lòng đòi phen.”

“xót xa” thuộc từ loại gì?

“xót xa” thuộc từ loại tính từ, danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.