Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa đối chiếu nguồn
Nghĩa vắn tắt

Người cầm quyền cao nhứt một nước ngày xưa, nói gộp cả vua với chúa.

Tiếng Anh: The highest rulers of a realm in the old days, kings and lords taken together.

Cách đọc, giọng Sài Gòn
vua chúa(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại
Giảng đủ và ghi chú cách dùng

Người cầm quyền cao nhứt một nước ngày xưa, nói gộp cả vua với chúa.

Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:

1 nét nghĩa
1người cầm quyền cao nhứt một nước ngày xưađời sống[tiếng địa phương]
B2

🇻🇳 Đây là hai tiếng ghép ngang nhau, vua với chúa, và trong kho văn Nam Bộ nó chỉ cả một bực chớ không chỉ một người. Nó hay đứng đối với dân: từ vua chúa đến dân gian, nhờ có vua chúa mới no cơm ấm áo. Nó nhận chữ của: kiểu nhà xưa của vua chúa, đám ma vua chúa. Và trong kho văn nó là cái mức của cái sang và của cái quyền, vì chỉ riêng vua chúa mới có nhiều vốn, mới xây cất kinh đô, và một đám ma thật rình rang thì người ta đem so với đám ma vua chúa.

🇬🇧 These are two words joined as equals, and in the Southern corpus the pair names a whole rank rather than one man. It commonly stands against the people, from kings down to common folk. It takes a possessive, as in the old style of house of the kings, or a king's funeral. And in the corpus it is the measure of grandeur and of power, since only kings had large capital and capitals to build, and the grandest funeral is measured against a king's.

Mẫu ngữ pháp:

Thí dụ:

Vì tất cả mọi người, từ vua chúa đến dân gian đều lần lượt nằm trong lòng đất.

For all men, from kings to common folk, lie down in turn in the earth.

Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa Hòn

Vua chúa vẫn còn trong từng gia đình ở đây.

Kings still live on inside every family here.

Nguồn: Dung Sàigòn, Tóc Xõa Ngang Lưng

Đám ma Quách Đàm lớn ghê hồn, từ cổ chí kim, chưa hề nghe nói đám nào rình rang đến như vậy, kể cả đám ma vua chúa nữa.

Quach Dam's funeral was tremendous, and from ancient times to now no one had heard of one so grand, not even a king's funeral.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tỳ Vết Tâm Linh

Thời xưa, hễ vua chúa xây cất kinh đô ở đâu luôn luôn có kinh đào dẫn nước.

In olden days, wherever a king built his capital there was always a canal dug to bring water.

Nguồn: Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời

Tôi muốn nói tới kiểu nhà xưa của mấy ông quan đại thần, của vua chúa.

I mean the old style of house of the great mandarins and of the kings.

Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam

Không phải nhờ vua chúa hay sao ?

Was it not thanks to the kings?

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đỗ Nương Nương báo oán

Mình là con dân trong nước, nhờ có vua chúa mới no cơm ấm áo.

We are subjects of the realm, and it is by the kings that we are fed and warm.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa

Nghề sanh nhai của họ không thể có truyền thống ở Việt Nam vì xưa kia chỉ riêng vua chúa mới có nhiều vốn, nắm trọn ngành ngoại thương.

Their livelihood could have no tradition here, since in the old days only the kings had large capital and held the whole foreign trade.

Nguồn: Sơn Nam, Người Việt Có Dân Tộc Tính Không

Thời phong kiến, trĩ là loại chim quý báu được vua chúa Trung Hoa ưa thích, các phái đoàn Việt Nam đi sứ bên Trung Hoa thường dâng con trĩ.

In feudal times the pheasant was a prized bird liked by the kings of China, and envoys from here often offered one.

Nguồn: Sơn Nam, Chuyện Xưa Tích Củ

Còn với người Chàm thì vua chúa ta có mục đích nào, thật khó mà biết.

And what aim our kings had with the Cham is truly hard to know.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nguồn Gốc Mã Lai Của Dân Tộc Việt Nam
Dẫn chứng văn học

Tiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Vì tất cả mọi người, từ vua chúa đến dân gian đều lần lượt nằm trong lòng đất.”
Sơn Nam, Bà Chúa Hòn, Chương 13
“Vua chúa ngày xưa nhắc nhở đến dân, "dân vi quý" hoặc gọi tổng quát là bá tánh.”
Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam, Làng xóm, điền đất và người dân thời đàng cựu
“Tôi chỉ là bạch đinh, làm sao biết được đại yến của bậc vua chúa nó ra sao?”
Kim Nhật, Bóng Tối Đi Qua I, V. Tân binh I Tư
“Thời xưa, hễ vua chúa xây cất kinh đô ở đâu luôn luôn có kinh đào dẫn nước.”
Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời, Phần 3
“Tôi muốn nói tới kiểu nhà xưa của mấy ông quan đại thần, của vua chúa.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Cao Khỉ U Minh
“Háo-Nghĩa nói: “Họ là cận-thần, họ ỷ vua chúa yêu nên họ hống-hách”.”
Hồ Biểu Chánh, Đỗ Nương Nương báo oán, Chương 5
“Mình là con dân trong nước, nhờ có vua chúa mới no cơm ấm áo.”
Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa, Chương 11
“Nghề sanh nhai của họ không thể có truyền thống ở Việt Nam vì xưa kia chỉ riêng vua chúa mới có nhiều vốn, nắm trọn ngành ngoại thương.”
Sơn Nam, Người Việt Có Dân Tộc Tính Không, Chương 1