Cái sức hiểu biết, suy xét của con người, lớn lên theo tuổi; có đủ trí khôn là biết phải quấy.
Tiếng Anh: Intelligence and good sense; the capacity to understand and reason, growing with age; to have it is to know right from wrong.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Cái sức hiểu biết, suy xét của con người, lớn lên theo tuổi; có đủ trí khôn là biết phải quấy.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Kho văn hay dùng nó để nói tuổi đã đủ khôn: có đủ trí khôn, đến tám chín tuổi thì có chút ít trí khôn, về mặt trí khôn không biết mấy mươi tuổi mới gọi là trưởng thành. Nó cũng hay đi với nát hay bể trong lối nói suy nghĩ tới mệt: tính gần nát trí khôn, suy nghĩ gần bể trí khôn. Người ta cũng mất trí khôn khi đau đớn hay hoảng quá: không còn trí khôn gì nữa, không còn trí khôn mà tả. Nó là cái phân con người với thú.
🇬🇧 The corpus often uses it for reaching the age of reason: having enough sense, a child of eight or nine having a little, not knowing at what age the mind truly matures. It often pairs with words of breaking in expressions for thinking oneself to exhaustion, racking one's brains until they nearly burst. People also lose their wits from grief or panic. It is what sets humans apart from beasts.
Thí dụ:
Cô Lý có sắc đẹp, học thức rộng, văn nói hay, trí khôn ngoan.
Miss Ly was beautiful, widely educated, eloquent and of sharp intelligence.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ái tình miếuTôi tính gần nát trí khôn, mà cũng không biết liệu làm sao.
I have racked my brains nearly to pieces and still do not know what to do.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Vì nghĩa vì tìnhCon đã có đủ trí khôn, con biết quấy phải, biết xử sự.
You are old enough to have sense; you know right from wrong and how to conduct yourself.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Vợ già chồng trẻHiện bây giờ em đau đớn trong lòng quá, không còn trí khôn mà tả cho anh hiểu tấm lòng của em đối với anh.
Right now I am in such pain that I have no wits left to describe to you what I feel for you.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoá hoa tànLúc ấy Hiệp như ngây, như dại, không còn trí khôn gì nữa, nên không biết tính lẽ nào, không biết phải đi đâu.
At that moment Hiep was dazed and witless, with no sense left, so he could not think what to do or where to go.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Lạc đườngĐành rằng đến tám chín tuổi thì đứa bé có chút ít trí khôn, ghi nhớ những gì mà người lớn thường nói nhiều lần.
Granted, by eight or nine a child has a little sense and remembers what grown ups say many times.
Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa HònNãy giờ tôi suy nghĩ gần bể trí khôn.
I have been thinking so hard just now my brain nearly burst.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèoMấy tháng nay tôi tính gần nát trí khôn, mà cũng chưa tìm được cái phương châm nào có thể giúp cho người mình tấn hoá được.
For months I have racked my brains, and still found no guiding principle to help our people progress.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Khóc thầmÔng lão ngư ông không đồng ý, vì hổ dữ và rắn độc mà còn được cứu thay huống hồ gì con người vốn có trí khôn và tính bổn thiện.
The old fisherman disagreed, for if fierce tigers and venomous snakes could be saved, how much more so a human being, who has reason and a good nature.
Nguồn: Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích CủVề mặt trí khôn thì không biết đến mấy mươi tuổi mới gọi là trưởng thành được, bởi bốn mươi lắm khi còn khờ, còn cần học hỏi thêm.
As for intelligence, no one knows at what age one is truly mature, for at forty people are often still naive and need to learn.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tỳ Vết Tâm LinhTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Cô Lý có sắc đẹp, học thức rộng, văn nói hay, trí khôn ngoan.”“Tôi tính gần nát trí khôn, mà cũng không biết liệu làm sao.”“Con đã có đủ trí khôn, con biết quấy phải, biết xử sự.”“Hiện bây giờ em đau đớn trong lòng quá, không còn trí khôn mà tả cho anh hiểu tấm lòng của em đối với anh.”“Lúc ấy Hiệp như ngây, như dại, không còn trí khôn gì nữa, nên không biết tính lẽ nào, không biết phải đi đâu.”“Đành rằng đến tám chín tuổi thì đứa bé có chút ít trí khôn, ghi nhớ những gì mà người lớn thường nói nhiều lần.”“Nãy giờ tôi suy nghĩ gần bể trí khôn.”“Mấy tháng nay tôi tính gần nát trí khôn, mà cũng chưa tìm được cái phương châm nào có thể giúp cho người mình tấn hoá được.”