Trở lại từ điển

tỉnh dậy

động từbậc A2
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “tỉnh dậy” là gì?

Hết ngủ hay hết mê mà biết lại, mở mắt ra mà nhớ mình ở đâu.

Tiếng Anh: To come out of sleep or out of a swoon and know oneself again.

Cách đọc
tỉnh dậy(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “tỉnh dậy”:

1 nét nghĩa
1hết ngủ hay hết mê mà biết lạiđời sống[tiếng địa phương]
A2

🇻🇳 Tỉnh là không mê, dậy là trở lên. Trong kho văn Nam Bộ nó hay có mấy chữ nói cái giựt đứng trước: giật mình tỉnh dậy, bừng tỉnh dậy. Nó nói cả hai cái hết, là hết ngủ và hết mê hết thiếp: mỗi lần đi thiếp, khi ngài tỉnh dậy. Nó cũng dùng cho cái không phải người, khi kho văn cho cái hy vọng lịm đi mấy mươi ngày rồi bừng tỉnh dậy. Và cái người ta gặp lúc tỉnh dậy, trong kho văn, thường là một chuyện làm cho ngơ ngác hoặc một chuyện đáng sợ.

🇬🇧 The elements mean clear of stupor and to rise. In the Southern corpus it commonly takes words for starting before it. It names both ends, the end of sleep and the end of a trance. It serves for what is not a person, a hope faint for many days and then waking with a start. And what a person meets on waking, in the corpus, is commonly something bewildering or something to fear.

Cụm thường gặp:
giật mình tỉnh dậybừng tỉnh dậyvừa tỉnh dậy

Thí dụ:

Cô nhớ lại ngay bóng dáng của Quí mà cô đã thấy lúc vừa tỉnh dậy ngoài bờ sông.

She remembered at once the figure of Qui she had seen on just coming to by the river.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương

Hạnh chạy mà chân Hạnh cứ cuống lên, Hạnh trượt té xuống mương và bừng tỉnh dậy.

Hanh ran with her legs in a panic, slipped into the ditch and woke with a start.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Đoàn Quân Áo đen

Mỗi lần đi thiếp, khi ngài tỉnh dậy là có những bí pháp truyền dạy tín đồ.

Each time he went into a trance, on coming to he had secret methods to teach the faithful.

Nguồn: Sơn Nam, Cá Tính Của Miền Nam

Rồi một đêm, đang lúc mơ màng, hắn bỗng giật mình tỉnh dậy và thấy đau nhói ở đầu.

Then one night, half dreaming, he started awake and felt a sharp pain in his head.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Con Chim Vàng Anh

Đó là cái đêm mà hy vọng của Liên vốn lịm đi mấy mươi ngày, bỗng lại bừng tỉnh dậy.

That was the night when Lien's hope, faint for some tens of days, suddenly woke with a start.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II

Khi sư tỉnh dậy thì đã thấy Ác Lai đang cầm một mũi mác lăm lăm ở tay.

When the monk came to he found Ac Lai already holding a spear at the ready.

Nguồn: Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích Củ

Tỉnh dậy họ vẫn còn ngơ ngác mà thấy mình nằm giữa một cái buồng mà nắng chui vào tứ phía.

Waking, they were still bewildered to find themselves in a room with sunlight coming in on all sides.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc

Cách một hồi Yến-Tuyết tỉnh dậy ngó mẹ mà nước mắt tuôn như mưa.

After a while Yen Tuyet came to, looked at her mother and let the tears pour like rain.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tình mộng

Chị Lý giật mình tỉnh dậy, lòng bâng khuâng vì giấc mộng lạ kỳ.

Ly started awake, her heart unsettled by the strange dream.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Ông Nghè Dê

Có hôm tôi tỉnh dậy sau một giấc ngủ dài thấy mưa vẫn còn rơi ở bên ngoài, kéo dài từ sáng sớm.

Some days I woke after a long sleep to find the rain still falling outside, drawn out since early morning.

Nguồn: Từ Kế Tường, Mùa Thu Bay Mưa
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Cô nhớ lại ngay bóng dáng của Quí mà cô đã thấy lúc vừa tỉnh dậy ngoài bờ sông.”
Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương, Phần I
“Hạnh chạy mà chân Hạnh cứ cuống lên, Hạnh trượt té xuống mương và bừng tỉnh dậy.”
Thẩm Thệ Hà, Đoàn Quân Áo đen, IV. Khoa học chiến thắng
“Mỗi lần đi thiếp, khi ngài tỉnh dậy là có những bí pháp truyền dạy tín đồ.”
Sơn Nam, Cá Tính Của Miền Nam, Sự Thành Hình Của Hệ Phá Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Thuộc Bửu Sơn Kỳ Hương
“Rồi một đêm, đang lúc mơ màng, hắn bỗng giật mình tỉnh dậy và thấy đau nhói ở đầu.”
Thẩm Thệ Hà, Con Chim Vàng Anh, Người có sọ vàng
“Đó là cái đêm mà hy vọng của Liên vốn lịm đi mấy mươi ngày, bỗng lại bừng tỉnh dậy.”
Bình-Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II, Chương 1
“Khi sư tỉnh dậy thì đã thấy Ác Lai đang cầm một mũi mác lăm lăm ở tay.”
Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích Củ, Sự tích cá he hay cá nược
“Tỉnh dậy họ vẫn còn ngơ ngác mà thấy mình nằm giữa một cái buồng mà nắng chui vào tứ phía.”
Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc, Chương 3
“Cách một hồi Yến-Tuyết tỉnh dậy ngó mẹ mà nước mắt tuôn như mưa.”
Hồ Biểu Chánh, Tình mộng, Chương 4
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “tỉnh dậy”

“tỉnh dậy” là gì?

Hết ngủ hay hết mê mà biết lại, mở mắt ra mà nhớ mình ở đâu.

“tỉnh dậy” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương của Bình Nguyên Lộc: “Cô nhớ lại ngay bóng dáng của Quí mà cô đã thấy lúc vừa tỉnh dậy ngoài bờ sông.”

Mục từ “tỉnh dậy” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 醒 (tỉnh). Lớp từ vựng: Vietnamese hybrid: Sino-Vietnamese tỉnh 醒 + native dậy.

“tỉnh dậy” thuộc từ loại gì?

“tỉnh dậy” thuộc từ loại động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.