Trở lại từ điển

thừa cơ

động từbậc B2
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “thừa cơ” là gì?

Nhân lúc có dịp thuận tiện, nhứt là lúc người khác sơ hở hay khốn đốn, mà làm một việc có lợi cho mình.

Tiếng Anh: To seize the chance; to take advantage of a favourable moment, especially another's lapse or distress, to act in one's own interest.

Cách đọc
thừa cơ(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

thừa cơ hội

Nhân lúc có dịp thuận tiện mà làm ngay một việc mình muốn, nhiều khi là việc có lợi cho mình.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “thừa cơ”:

1 nét nghĩa
1nhân dịp thuận tiện mà làmđời sống[thường]
B2

🇻🇳 Kho văn hay kéo dài nó thành thừa cơ hội, rồi đặt sau cái dịp: thừa cơ hội ấy, thừa cơ hội này, thừa cơ hội khốn đốn của mình, thừa cơ hội may mắn. Việc làm theo sau thường là việc gian: giựt hầu bao, xúi quan gả con, buộc chịu tiền lời nặng, trốn đi, âm mưu ám hại. Nhưng nó cũng có nghĩa tốt khi khuyên ai tận dụng dịp may: thầy muốn cháu thừa cơ hội mà học luôn Mạnh Tử. Kho văn còn dùng nó cho bệnh tật thừa cơ con người ương yếu mà nhào vô.

🇬🇧 The corpus often lengthens it with the word for opportunity, then names the occasion: that chance, someone's plight, a stroke of luck. What follows is usually underhand: snatching a purse, urging a match, imposing heavy interest, slipping away, plotting harm. It can also be positive, urging someone to make good use of an opening, such as a school holiday for study. The corpus even uses it of disease striking when a body is weak.

Cụm thường gặp:
thừa cơ hộithừa cơ hội ấythừa cơ dông đi

Thí dụ:

Hẳn Lục cụ thừa cơ hội này để quan sát địa hình địa vật hoặc âm mưu ám hại.

Surely Luc Cu seized this chance to survey the terrain or to plot some harm.

Nguồn: Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời

Bọn họ sẽ ào tới, giả bộ đánh anh phu xe rồi thừa cơ giựt hầu bao của Tấn.

They will rush up, pretend to beat the rickshaw man, and in the confusion snatch Tan's purse.

Nguồn: Sơn Nam, Người Bạn Triệu Phú

Bà thừa cơ hội khốn đốn của mình mà buộc mình phải chịu tiền lời nặng, ác là tại chỗ đó.

She took advantage of our distress to force heavy interest on us; that is where the cruelty lies.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Người thất chí

Bà thừa cơ hội ấy mới xúi riết quan Phủ gả Bạch Tuyết cho cháu bà.

She seized that chance to keep urging the prefect to marry Bach Tuyet to her nephew.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ai làm được

Cô vợ bé bèn thừa cơ hội ấy mà chun xuống gầm giường của cô em.

The concubine seized that chance to crawl under the younger wife's bed.

Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam

Nếu mình không biết thừa cơ hội may mắn thì uổng lắm vậy.

If one does not know how to seize a lucky chance, it is a great pity.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đại nghĩa diệt thân

Cô cố ý đi vắng, thừa cơ hội ấy, bọn hộ vệ nổi lên.

She deliberately went away, and seizing that chance, the guards rose up.

Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa Hòn

May gặp dịp bãi trường, cháu ở không tới hai tháng, thầy muốn cháu thừa cơ hội mà học luôn Mạnh Tử với Cúc Hương.

As luck would have it the school holidays have come, and with two months free, the teacher wants you to take the opportunity to study Mencius too with Cuc Huong.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấn

Rủi nó thừa cơ dông đi thì sao?

What if he takes the chance to slip away?

Nguồn: Lê Xuyên, Rặng Trâm Bầu

Vả lại khi con người ương yếu thì bao nhiêu vi trùng, bịnh tật, vốn rình sẵn đâu đó để phục kích, thừa cơ thuận lợi mà nhào vô, tôi còn biết sao nữa mà nói.

Besides, when a person is weak, all the germs and diseases lying in wait somewhere seize the favourable moment to pounce; what more can I say.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Thừa cơ lẻn bước ra đi, Ba mươi sáu chước, chước gì là hơn.”
Đoạn trích nguyên tác

Rằng: Ta có ngựa truy phong, Có tên dưới trướng, vốn dòng kiện nhi. Thừa cơ lẻn bước ra đi, Ba mươi sáu chước, chước gì là hơn. Dù khi gió kép, mưa đơn, Có ta đây cũng chẳng cơn cớ gì!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 555
Câu trích chính
“Thừa cơ, sinh mới lẻn ra, Xăm xăm đến mé vườn hoa với nàng.”
Đoạn trích nguyên tác

Những là ngậm thở nuốt than, Tiểu thư phải buổi vấn an về nhà. Thừa cơ, sinh mới lẻn ra, Xăm xăm đến mé vườn hoa với nàng. Sụt sùi giở nỗi đoạn tràng, Giọt châu tầm tã đẫm tràng áo xanh:

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 971
Câu trích chính
“Thừa cơ trúc chẻ ngói tan, Binh uy từ ấy sấm ran trong ngoài.”
Đoạn trích nguyên tác

Vội truyền sửa tiệc quân trung, Muôn binh nghìn tướng hội đồng tẩy oan. Thừa cơ trúc chẻ ngói tan, Binh uy từ ấy sấm ran trong ngoài. Triều đình riêng một góc trời, Gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1220
“Hẳn Lục cụ thừa cơ hội này để quan sát địa hình địa vật hoặc âm mưu ám hại.”
Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời, Phần 1
“Bọn họ sẽ ào tới, giả bộ đánh anh phu xe rồi thừa cơ giựt hầu bao của Tấn.”
Sơn Nam, Người Bạn Triệu Phú, Con Gà Què
“Bà thừa cơ hội khốn đốn của mình mà buộc mình phải chịu tiền lời nặng, ác là tại chỗ đó.”
Hồ Biểu Chánh, Người thất chí, Chương 1
“Bà thừa cơ hội ấy mới xúi riết quan Phủ gả Bạch Tuyết cho cháu bà.”
Hồ Biểu Chánh, Ai làm được, Chương hai
“Cô vợ bé bèn thừa cơ hội ấy mà chun xuống gầm giường của cô em.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Yêu cho được
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “thừa cơ”

“thừa cơ” là gì?

Nhân lúc có dịp thuận tiện, nhứt là lúc người khác sơ hở hay khốn đốn, mà làm một việc có lợi cho mình.

Cụm từ “thừa cơ hội” nghĩa là gì?

Nhân lúc có dịp thuận tiện mà làm ngay một việc mình muốn, nhiều khi là việc có lợi cho mình.

“thừa cơ” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Thừa cơ lẻn bước ra đi, Ba mươi sáu chước, chước gì là hơn.”

Mục từ “thừa cơ” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 乘 (thừa), 機 (cơ). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 乘機.

“thừa cơ” thuộc từ loại gì?

“thừa cơ” thuộc từ loại động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.