Rượu sớm trà trưa is an old idiom evoking morning wine and midday tea, hence a leisurely, comfortable life; in ca dao it often contrasts such ease with another person's hard work.
Giải nghĩa & ghi chú cách dùng
`Rượu sớm trà trưa` là thành ngữ/cụm hình ảnh cũ: sáng rượu, trưa trà, ngụ cảnh sống nhàn hạ, đủ đầy, có thì giờ hưởng thú thanh nhàn (*a life of morning wine and midday tea; a life of ease*). Trong ca dao, cụm thường đứng ở vế `người ta rượu sớm trà trưa` để tương phản với người phụ nữ phải đi nắng về mưa hoặc làm lụng vất vả; vì vậy sắc thái có thể chuyển từ miêu tả sang chua xót, phê bình bất công. Tuy nhiên bare phrase không tự chứng minh người được nói tới giàu, lười, là đàn ông, không lao động hay có lỗi; phải đọc đủ câu. Không dùng thành ngữ như lời khuyên uống rượu buổi sáng, không suy lượng/tần suất hoặc chẩn đoán nghiện. `Rượu sớm trà trưa` là biến thể gần nghĩa của `rượu sớm cờ trưa`, nhưng cần giữ đúng chữ khi trích ca dao/Kiều. Trong lời Nam Bộ hiện nay có thể giải bằng `sống nhàn tênh`, `ung dung`, `thảnh thơi`, không tô cụm cũ thành tiếng lóng Sài Gòn. Tab Hán–Nôm để trống cho toàn cụm.
Nét nghĩa được xếp theo độ thông dụng và ích lợi cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Thành ngữ về cảnh hưởng nhàn, thường được ca dao dùng làm vế tương phản với đời lao động vất vả.
🇬🇧 An old idiom for a leisurely, comfortable life, often contrasted in folk verse with another person's hard labor.
Ví dụ dùng từ:
Ca dao đặt người ta rượu sớm trà trưa bên cạnh thân em đi nắng về mưa để tạo thế tương phản.
The folk verse places người ta rượu sớm trà trưa beside thân em đi nắng về mưa to create a contrast.
Source: VietLayers editorial exampleRượu sớm trà trưa gợi đời sống thảnh thơi chứ không phải thực đơn buộc phải dùng theo giờ.
Rượu sớm trà trưa evokes a leisurely life rather than a menu that must be followed by the clock.
Source: VietLayers editorial exampleTrong câu than thân, rượu sớm trà trưa mang sắc chua xót vì người nói phải làm lụng vất vả.
In the lament, rượu sớm trà trưa carries a bitter tone because the speaker must labor hard.
Source: VietLayers editorial exampleĐứng riêng, rượu sớm trà trưa chưa cho biết người được tả là đàn ông, người giàu hay người không làm việc.
On its own, rượu sớm trà trưa does not tell us that the person described is a man, wealthy, or unemployed.
Source: VietLayers editorial exampleNgười dịch dùng a life of morning wine and midday tea cho rượu sớm trà trưa khi muốn giữ hình ảnh gốc.
The translator uses a life of morning wine and midday tea for rượu sớm trà trưa when preserving the original image.
Source: VietLayers editorial exampleTrong bản dịch thiên về nghĩa, rượu sớm trà trưa có thể thành a life of ease nếu câu không cần giữ phép đối.
In a meaning-focused translation, rượu sớm trà trưa may become a life of ease when the poetic parallel need not be retained.
Source: VietLayers editorial exampleCụm rượu sớm trà trưa không tự chứng minh ai uống rượu mỗi sáng hoặc đã lệ thuộc rượu.
Rượu sớm trà trưa does not prove that anyone drinks every morning or is alcohol-dependent.
Source: VietLayers editorial exampleBản biên tập giữ nguyên rượu sớm trà trưa trong câu ca dao rồi chú giải nghĩa hưởng nhàn.
The edited text preserves rượu sớm trà trưa in the folk verse and glosses it as a life of ease.
Source: VietLayers editorial exampleRượu sớm trà trưa gần nghĩa rượu sớm cờ trưa, nhưng không được đổi trà thành cờ trong lời trích.
Rượu sớm trà trưa is close in meaning to rượu sớm cờ trưa, but trà must not be changed to cờ in a quotation.
Source: VietLayers editorial exampleỞ Sài Gòn hiện nay, nói sống nhàn tênh dễ hiểu hơn rượu sớm trà trưa trong trò chuyện thường ngày.
In present-day Saigon, sống nhàn tênh is easier to understand than rượu sớm trà trưa in ordinary conversation.
Source: VietLayers editorial example