Là cái lẽ phải mà người ta buộc mình theo trong cách ở với người, nên làm trái đạo nghĩa là điều nặng nhứt.
Tiếng Anh: The right way of dealing with others, as a binding rule.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Là cái lẽ phải mà người ta buộc mình theo trong cách ở với người, nên làm trái đạo nghĩa là điều nặng nhứt.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Cái lẽ phải mà người ta buộc mình theo trong cách ở với người. Nó gồm hai phần: đạo là đường phải đi, nghĩa là điều phải làm. Trong văn Nam Bộ đây là thước đo nặng nhứt, nên câu làm trái đạo nghĩa là lời buộc tội chớ không phải lời phê. Coi kỹ: cụm đạo nghĩa binh là một đạo nghĩa binh, không phải từ này.
🇬🇧 The right rule a person holds themselves bound by in dealing with others. It joins two things: the road one must walk, and the deed one must do. In Southern writing it is the heaviest measure there is, so to say a thing goes against it is an accusation and not a remark.
Thí dụ:
Cử chỉ của chúng ta hồi nãy đã trái đạo nghĩa, đã phạm luân lý nhiều lắm rồi.
What we did just now was against right dealing, it broke the moral law a great deal already.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoạn tìnhĐó là đạo nghĩa giang hồ, là điệu nghệ giữa anh em kết nghĩa, tứ hải giai huynh đệ.
That is the right dealing of the wandering world, the code among sworn brothers, all men under heaven being brethren.
Nguồn: Sơn Nam, Cá Tính Của Miền NamNếu có lo là lo đừng vì chữ bần hàn mà làm trái đạo nghĩa, làm nhục tổ tiên mà thôi.
If there is anything to fear it is only fearing that poverty may make me go against right dealing and shame my ancestors.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnNgười tâm tánh như vậy thì mình dùng đạo nghĩa mà đối đãi sao được.
With a person of such a temper, how is one to deal by the rule of right?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ vợCách bà Kế hiền thương con tuy không hiệp với đạo nghĩa, song trùng theo cái thuật lý tài.
The way that lady loved her child did not square with right dealing, though it went well enough with the art of getting money.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuĐể trọn niềm chồng vợ, người vợ ấy, làm xong phận sự một công dân tốt rồi tự tử, đạo nghĩa vẹn toàn.
To keep whole the bond of husband and wife, that wife did her duty as a good citizen and then took her own life, her right dealing entire.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nửa Đêm Trãng SụpXin quan lớn hãy đứng xê ra, nếu quan lớn làm trái đạo nghĩa, thì ắt con phải thất lễ với quan lớn đa.
I beg your honour to stand aside, for if your honour acts against right dealing then I must be wanting in respect to your honour.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaThà làm một nông phu biết đạo nghĩa, có liêm sĩ hơn là một danh nhơn mà lòng ô trược, óc hư mục, em hiểu không?
Better a farmer who knows right dealing and has a sense of shame than a famous man with a foul heart and a rotten brain, do you understand?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻNó cứ theo năn nỉ xin tao tha tội cho mầy, nó nói nhiều tiếng trúng đạo nghĩa lắm, nó làm tao động lòng nên tao mới đi đây.
He kept pleading with me to forgive you, he said many things that struck right dealing, and he moved me, so here I am.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặngÔng Hương Sư nghe mấy lời đạo nghĩa thì ông cảm xúc hết sức, ông ngó ngay cô Hảo mà nói rằng: “Chú nuôi con thiệt là đáng lắm!”.
Hearing those words of right dealing the village teacher was moved to the utmost, and he looked straight at her and said that her uncle had done well indeed to raise her.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cười gượngTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Cử chỉ của chúng ta hồi nãy đã trái đạo nghĩa, đã phạm luân lý nhiều lắm rồi.”“Đó là đạo nghĩa giang hồ, là điệu nghệ giữa anh em kết nghĩa, tứ hải giai huynh đệ.”“Nếu có lo là lo đừng vì chữ bần hàn mà làm trái đạo nghĩa, làm nhục tổ tiên mà thôi.”“Người tâm tánh như vậy thì mình dùng đạo nghĩa mà đối đãi sao được.”“Cách bà Kế hiền thương con tuy không hiệp với đạo nghĩa, song trùng theo cái thuật lý tài.”“Để trọn niềm chồng vợ, người vợ ấy, làm xong phận sự một công dân tốt rồi tự tử, đạo nghĩa vẹn toàn.”“Xin quan lớn hãy đứng xê ra, nếu quan lớn làm trái đạo nghĩa, thì ắt con phải thất lễ với quan lớn đa.”“Thà làm một nông phu biết đạo nghĩa, có liêm sĩ hơn là một danh nhơn mà lòng ô trược, óc hư mục, em hiểu không?”