Nghĩa của “đạo lý” là gì?
Lẽ phải ở đời mà người ta coi là phải theo trong cách ăn ở; cũng là những điều dạy người ta sống cho phải.
Tiếng Anh: The principles of right conduct that people are expected to live by; also the teachings on how to live rightly.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “đạo lý”:
1 nét nghĩa🇻🇳 Đạo lý là lẽ phải mà người ta dựa vô để ăn ở với nhau, do nhà trường, gia đình hay nhà chùa, nhà thờ dạy cho. Trong kho văn Nam Bộ nó đi với: thấm nhuần đạo lý, gìn giữ đạo lý, giữ mối giềng đạo lý, hiểu đạo lý, trọng đạo lý, trái đạo lý, luân thường đạo lý. Người ta nói về mặt đạo lý khi xét một chuyện theo lẽ phải chớ không theo luật. Nói chuyện đạo lý là bàn tới lẽ sống, có khi theo lời Phật, lời Chúa.
🇬🇧 It is the sense of right that people rely on in dealing with one another, taught by school, family, temple or church. In the Southern corpus it goes with: to be steeped in it, to keep it, to uphold its order, to understand it, to respect it, to go against it, and the set phrase for morals and right conduct. One speaks of the moral side of a matter when judging it by what is right rather than by law. To talk of it is to discuss how to live, sometimes following Buddhist or Christian teaching.
Thí dụ:
Hiếu đã được đi học, và đã thấm nhuần đạo lý nhà trường dạy cho và gia đình trao cho.
Hieu had been to school and had absorbed the moral principles taught at school and handed down by the family.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ ĐàoToàn là chữ nho không có giảng nghĩa thì làm sao mà hiểu đạo lý?
It is all in classical characters with no explanation, so how is anyone to understand the moral teaching?
Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền TâyVề mặt đạo lý, nếu con ông trọng đạo lý thì ông phải có quyền.
On the moral side, if his children respected moral principle, he ought to have authority.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Khi Từ Thức Về TrầnÔng giáo Lý Kỳ Phùng ngồi thở ra mà nói rằng: "Em luận thì trái đạo lý, song nghe cũng có chỗ phải".
Teacher Ly Ky Phung sat and sighed, saying: "Your argument goes against moral principle, yet there is some sense in it".
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ở theo thờiNgài lo giữ mối giềng đạo lý, sao cho ai nấy ăn ngay ở phải, đừng vì tiền tài mà nói dóc với chúng sinh.
He saw to upholding the moral order, so that everyone would live honestly and rightly and not lie to people for the sake of money.
Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà MauCha mẹ uống rượu, con trai hoặc con gái đến khoanh tay hầu, nghe cha mẹ dạy dỗ, khuyên lo làm ăn, gìn giữ đạo lý.
The parents drink the wine while the son or daughter comes to stand by with folded arms, listening as the parents instruct them, urging them to work hard and to keep to what is right.
Nguồn: Sơn Nam, Thuần Phong Mỹ Tục Việt NamVà cần ý nghĩa, cần luân thường đạo lý.
And one needs meaning, one needs morals and right principles.
Nguồn: Sơn Nam, Người Bạn Triệu PhúHôm nay, thấy Vinh từ trong chuyện nghề nghiệp chuyển sang chuyện đạo lý, Hoàng biết mình sắp sửa phải nghe một tràng lý thuyết nhà Phật.
Today, seeing Vinh turn from talk of work to talk of moral principle, Hoang knew a long stretch of Buddhist theory was coming.
Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Bạc Áo Hào HoaNhững tác phẩm thuần đạo lý của họ làm cho lòng ta rung động và đặt một tin tưởng vô biên vào Chúa.
Their purely moral works stir our hearts and place a boundless faith in God.
Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Đời Tươi ThắmTiếng nầy được dùng ra sao trong tác phẩm
“Hiếu đã được đi học, và đã thấm nhuần đạo lý nhà trường dạy cho và gia đình trao cho.”“Toàn là chữ nho không có giảng nghĩa thì làm sao mà hiểu đạo lý?”“Về mặt đạo lý, nếu con ông trọng đạo lý thì ông phải có quyền.”“Ông giáo Lý Kỳ Phùng ngồi thở ra mà nói rằng: "Em luận thì trái đạo lý, song nghe cũng có chỗ phải".”“Ngài lo giữ mối giềng đạo lý, sao cho ai nấy ăn ngay ở phải, đừng vì tiền tài mà nói dóc với chúng sinh.”“Cha mẹ uống rượu, con trai hoặc con gái đến khoanh tay hầu, nghe cha mẹ dạy dỗ, khuyên lo làm ăn, gìn giữ đạo lý.”“Và cần ý nghĩa, cần luân thường đạo lý.”“Hôm nay, thấy Vinh từ trong chuyện nghề nghiệp chuyển sang chuyện đạo lý, Hoàng biết mình sắp sửa phải nghe một tràng lý thuyết nhà Phật.”Câu hỏi thường gặp về “đạo lý”
“đạo lý” nghĩa là gì?
Lẽ phải ở đời mà người ta coi là phải theo trong cách ăn ở; cũng là những điều dạy người ta sống cho phải.
“đạo lý” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Hoa Hậu Bồ Đào của Bình-nguyên Lộc: “Hiếu đã được đi học, và đã thấm nhuần đạo lý nhà trường dạy cho và gia đình trao cho.”
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.