Dơ dáy, lấm lem, dính bẩn loang lổ; nói bóng là bị hoen ố, mất sự trong sạch.
Tiếng Anh: Grubby and smeared with dirt; figuratively, sullied, having lost one's purity.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Dơ dáy, lấm lem, dính bẩn loang lổ; nói bóng là bị hoen ố, mất sự trong sạch.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Kho văn dùng nó cho cả cái dơ bên ngoài lẫn cái hoen ố bên trong. Nghĩa đen hay đi với trẻ con, mặt mày và nhà cửa nghèo: trẻ con bình dân lem luốc, mặt mày lem luốc, ván giường lem luốc. Nghĩa bóng hay đi với làm, cho danh tiết, tình yêu hay thân phận: làm lem luốc tiết trinh, đừng để tình lem luốc, cái thân đã làm lem luốc rồi.
🇬🇧 The corpus uses it for both outer dirt and inner stain. Literally it pairs with children, faces and poor homes: grubby working class kids, grimy faces, a filthy plank bed. Figuratively it pairs with make, for honour, love or one's person: sullying a girl's chastity, not letting love be tarnished, a self already soiled.
Thí dụ:
Ai làm lem luốc cái hạnh ấy là dã man, là ngu xuẩn, mỗi người đều được phép trừng trị.
Whoever sullies that virtue is savage and stupid, and anyone may punish them.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hai khối tìnhCái thân vô duyên vô phước nầy đã làm lem luốc rồi, không còn quí báu chi nữa mà tiếc!
This luckless body is already soiled; there is nothing precious left to regret!
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Kẻ làm người chịuCon ngõ đông, hàng xóm ồn ào, những trẻ con bình dân lem luốc.
The alley was crowded, the neighbours noisy, the working class kids grubby.
Nguồn: Dung Sàigòn, Tóc Mơ Nghìn SợiTrong nhà, làm cực nhọc lem luốc gì cũng chẳng ai biết.
At home, however hard and dirty the work, nobody knows.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò DọcHọ để con họ lem luốc, nheo nhóc được, ta thì không.
They can let their children be grubby and ragged, but we cannot.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ ĐàoCậu trai nầy gạt gái gieo tình, làm cho lem luốc tiết trinh, rồi ngảnh mặt đi tìm chỗ khác mà gây tai hại nữa.
This young man seduces girls, sullies their chastity, then turns away to wreak havoc elsewhere.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ tìnhEm tưởng nếu mình có tình với nhau, thì phải trọng cái tình ấy, phải giữ cho nó trong sạch, đừng để nó lem luốc uổng lắm.
I think if we love each other, we must honour that love and keep it pure, not let it be tarnished; that would be a pity.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoá hoa tànMẹ con cô Lê đã đứng trên chỗ cao ráo nên sạch sẽ rồi, sao ông còn tính đem đến mé vũng sình lầy mà làm cho phải lem luốc.
The mother and daughter are standing on high, dry ground and are clean, so why would you take them to the edge of the mud and get them dirty?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Sống thác với tìnhNó bước vô cửa, thấy sắp con Cai tuần Bưởi đứa nào đứa nấy mặt mày lem luốc đương ngồi dụm nhau lại chơi dưới đất, còn Tư Lựu thì bồng con ngồi trên chõng mà khóc.
Coming in, he saw Corporal Buoi's children, all grimy faced, huddled playing on the floor, while Tu Luu sat on the bed holding the baby and crying.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèoNó sẽ được mặc áo đẹp mỗi ngày, sẽ lấy được một anh chồng không lem luốc, một anh thợ hớt tóc nghèo cũng được nhưng chơn không lấm bùn, áo không hôi mùi mồ hôi muối.
She would wear nice clothes every day and marry a husband who was not grimy, even a poor barber, as long as his feet were not muddy and his shirt did not reek of sweat.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố RápTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Ai làm lem luốc cái hạnh ấy là dã man, là ngu xuẩn, mỗi người đều được phép trừng trị.”“Cái thân vô duyên vô phước nầy đã làm lem luốc rồi, không còn quí báu chi nữa mà tiếc!”“Con ngõ đông, hàng xóm ồn ào, những trẻ con bình dân lem luốc.”“Trong nhà, làm cực nhọc lem luốc gì cũng chẳng ai biết.”“Họ để con họ lem luốc, nheo nhóc được, ta thì không.”“Cậu trai nầy gạt gái gieo tình, làm cho lem luốc tiết trinh, rồi ngảnh mặt đi tìm chỗ khác mà gây tai hại nữa.”“Em tưởng nếu mình có tình với nhau, thì phải trọng cái tình ấy, phải giữ cho nó trong sạch, đừng để nó lem luốc uổng lắm.”“Mẹ con cô Lê đã đứng trên chỗ cao ráo nên sạch sẽ rồi, sao ông còn tính đem đến mé vũng sình lầy mà làm cho phải lem luốc.”