Suy nghĩ, xem xét cho kỹ để biết một điều có đúng, có phải hay không, hay tại sao nó như vậy.
Tiếng Anh: To consider or examine something carefully to find out whether it is so, whether it is right, or why it is the way it is.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Suy nghĩ, xem xét cho kỹ để biết một điều có đúng, có phải hay không, hay tại sao nó như vậy.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Xét là cân nhắc, xem cho kỹ; coi đứng sau một động từ là tiếng người Nam dùng để mở ra điều mình muốn biết, giống như để coi. Vì vậy xét coi hay có theo sau một câu hỏi lồng trong câu: có phải hay không, có oan ức hay không, tại sao, nếu đáng thì. Trong kho văn Nam Bộ nó nằm nhiều trong lời nói với người khác (anh thử xét coi, xin xét coi) để nhờ người nghe tự cân nhắc, và cũng dùng khi một người tự xét lòng mình hay khi xem kỹ một người coi có bị thương không.
🇬🇧 The first word means to weigh or examine closely; the Southern look placed after a verb opens up the thing one wants to find out, much like to see. So the phrase is usually followed by an embedded question: whether or not, whether it is unjust, why, if it is deserved. In the Southern corpus it appears most often in speech to someone else (just consider, please consider), asking the listener to judge for themselves, and also when a person examines their own heart or checks someone over for injury.
Thí dụ:
Chàng bận tự xét coi tại sao chàng lại có thái độ kỳ dị như vậy vào phút chót.
He was busy asking himself why he had behaved so strangely at the last minute.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc ThươngXin công nương xét coi lời con phân như vậy có phải hay không?
I beg you, my lady, to consider whether what I have laid out is right or not.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thườngÔng phải nói cho tôi hiểu đặng tôi xét coi nếu đáng cho ông bái yết thì tôi sẽ tâu với Hoàng Thượng.
You must explain it to me so that I can judge whether you deserve an audience, and if so I will report to His Majesty.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đỗ Nương Nương báo oánAnh thử xét coi có phải anh ghét em hay không chớ?
Just think it over yourself: isn't it that you dislike me?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nhơn tình ấm lạnhEm quên xét coi có phải như thế không.
I forgot to consider whether it really was so.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tâm Trạng HồngAnh em xét coi có oan-ức hay không?
Friends, judge for yourselves: is this not an injustice?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaToàn không biết nữa, ý niệm con gái tự nhiên đến vời chàng, chàng thấy ý niệm ấy ổn ngay nên không buồn xét coi tại sao lại con gái chớ không con trai.
Toan did not know either; the idea of a girl simply came to him, he found it right at once and did not bother to consider why a girl and not a boy.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đừng Hỏi Tại SaoHà-Liễu chạy tới đỡ cháu ngồi dậy, xét coi không có thương tích chi hết, song vì Kiên-Trinh một là kinh tâm, hai là bị té nên ngồi bất tỉnh nhơn sự, mồ-hôi ra như tấm.
Ha Lieu ran over, helped the child sit up and checked to see that there was no injury at all, but Kien Trinh, first from fright and second from the fall, sat there senseless, drenched in sweat.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huyTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Chàng bận tự xét coi tại sao chàng lại có thái độ kỳ dị như vậy vào phút chót.”“Xin công nương xét coi lời con phân như vậy có phải hay không?”“Ông phải nói cho tôi hiểu đặng tôi xét coi nếu đáng cho ông bái yết thì tôi sẽ tâu với Hoàng Thượng.”“Anh thử xét coi có phải anh ghét em hay không chớ?”“Em quên xét coi có phải như thế không.”“Anh em xét coi có oan-ức hay không?”“Toàn không biết nữa, ý niệm con gái tự nhiên đến vời chàng, chàng thấy ý niệm ấy ổn ngay nên không buồn xét coi tại sao lại con gái chớ không con trai.”“Hà-Liễu chạy tới đỡ cháu ngồi dậy, xét coi không có thương tích chi hết, song vì Kiên-Trinh một là kinh tâm, hai là bị té nên ngồi bất tỉnh nhơn sự, mồ-hôi ra như tấm.”