Chắp hai tay lại và khum lưng cúi đầu mà chào người trên hay chào bàn thờ.
Tiếng Anh: To join the two hands, bend the back and bow the head in greeting to an elder or to an altar.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Chắp hai tay lại và khum lưng cúi đầu mà chào người trên hay chào bàn thờ.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Trong kho văn Nam Bộ chữ này là một động từ chỉ cái chào bằng thân, và nó gần như luôn đi với chữ chắp tay: chấp tay xá ông, chắp tay xá bàn thờ, chắp tay xá bà Phủ, chắp tay cúi đầu xá mỗi người. Người ta cũng khum lưng mà xá, hoặc lột khăn bịt đầu xuống mà xá. Nó nhận thẳng người được chào, không cần giới từ: xá bà Hương văn với bà Kinh, xá quan Chủ quận với bà Huyện, xá Ngô Thứ sử mà đi. Nó đếm được, vì chính nó cũng làm danh từ: khum lưng xá bà ba xá. Nó nhẹ hơn lạy, nên kho văn xếp hai cái kề nhau: bước lại xá và lạy đủ hết ba cái mả. Một điều cần biết: tiếng xá còn là tiếng dính trong mấy từ ghép chỉ chỗ, như bịnh xá, cư xá, tệ xá, và ở đó nó không đứng một mình được.
🇬🇧 In the Southern corpus this word is a verb for the greeting made with the body, and it nearly always goes with a phrase for joining the hands. One may bend the back to do it, or take the headcloth off first. It takes the person greeted directly, without a preposition. It can be counted, being also a noun, as in bowing three of them. It is lighter than a full prostration, so the corpus sets the two side by side. One thing to know: the same syllable is a bound element in compounds naming places, such as a clinic, a housing estate or one's own humble house, and there it cannot stand alone.
Thí dụ:
Cô Chức thấy cha chồng không nói gì nữa, cô mới chấp tay xá ông rồi đi ra sân.
Seeing that her father in law said no more, Miss Chuc joined her hands and bowed to him, then went out to the yard.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hai vợCô xá bà Hương văn với bà Kinh, nước mắt tuôn dầm dề, không mở miệng nói được.
She bowed to Mrs Huong van and Mrs Kinh, the tears streaming down, unable to open her mouth and speak.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnÔng Chúa Hòn chắp tay xá bàn thờ rồi đi nhanh ra sân, mồ hôi ướt đẫm sau lưng.
The Lord of the Isle joined his hands and bowed to the altar, then went quickly out to the yard, the sweat soaking his back.
Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa HònThanh Kiều bước xuống thềm nhà, chắp tay xá bà Phủ, rồi đứng nép lại một bên.
Thanh Kieu stepped down from the threshold, joined her hands and bowed to Mrs Phu, then stood aside.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tiền bạc, bạc tiềnThu Thủy nghe nói liền bước lại xá và lạy đủ hết ba cái mả rồi cũng ngồi mà khóc.
Hearing this, Thu Thuy stepped over and bowed and made three full prostrations at all the graves, then sat down and wept too.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim QuiLên tới nhà cầu, anh ta lại đứng ngay trước mặt bà Cai rồi khum lưng xá bà ba xá.
Reaching the bridge house, he stood squarely before Mrs Cai and then bent his back and made her three bows.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèoLưu-Định nói dứt lời rồi xá Ngô Thứ-sử mà đi; chư tướng đứng ngó nhau chưng hửng.
Luu Dinh finished speaking and then bowed to the inspector Ngo and went, the officers standing and looking at one another dumbfounded.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huyHương quản rón rén bước vô cửa, xá quan Chủ quận với bà Huyện, mà mặt mày buồn hiu.
The village constable crept in at the door and bowed to the district chief and to Mrs Huyen, his face downcast.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cư KỉnhMỗi người khách đều lại đứng giữa chấp tay xá cô Diệu Nga rồi lui ra cửa.
Each guest came and stood in the middle, joined his hands and bowed to Miss Dieu Nga, then withdrew to the door.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hạnh phúc lối nàoAnh ta thấy chủ đất thì liền lột cái khăn bịt trùm trên đầu xuống mà xá.
When he saw the landowner, he at once took the cloth wrapped round his head off and bowed.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Cô Chức thấy cha chồng không nói gì nữa, cô mới chấp tay xá ông rồi đi ra sân.”“Cô xá bà Hương văn với bà Kinh, nước mắt tuôn dầm dề, không mở miệng nói được.”“Ông Chúa Hòn chắp tay xá bàn thờ rồi đi nhanh ra sân, mồ hôi ướt đẫm sau lưng.”“Thanh Kiều bước xuống thềm nhà, chắp tay xá bà Phủ, rồi đứng nép lại một bên.”“Thu Thủy nghe nói liền bước lại xá và lạy đủ hết ba cái mả rồi cũng ngồi mà khóc.”“Lên tới nhà cầu, anh ta lại đứng ngay trước mặt bà Cai rồi khum lưng xá bà ba xá.”“Lưu-Định nói dứt lời rồi xá Ngô Thứ-sử mà đi; chư tướng đứng ngó nhau chưng hửng.”“Hương quản rón rén bước vô cửa, xá quan Chủ quận với bà Huyện, mà mặt mày buồn hiu.”