Cách nói kiêng để chỉ lúc một người lớn tuổi qua đời, nói tránh cho nhẹ lời, không nói thẳng chữ chết.
Tiếng Anh: A polite euphemism for the time when an elderly person passes away, avoiding the blunt word for dying.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Cách nói kiêng để chỉ lúc một người lớn tuổi qua đời, nói tránh cho nhẹ lời, không nói thẳng chữ chết.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Trăm tuổi là sống trọn một đời dài, thêm chữ già cho rõ là tuổi già. Người Nam xưa không nói thẳng cha má chết mà nói chừng nào cha trăm tuổi già, má trăm tuổi già rồi. Trong kho văn Nam Bộ, nhứt là truyện Hồ Biểu Chánh, cụm nầy gần như luôn đứng sau chừng, chừng nào, ngày nào, và đi với chuyện sau đó: con về phụng sự, con đi tu, con cái lãnh gia tài, con cháu lo tang lễ. Nó mang lòng kính trọng người già, nên dùng cho cha má, ông bà, người trên trong nhà.
🇬🇧 Living a full hundred years, plus the word for old to make the old age plain. Southerners of the old days did not say a parent would die; they said when Father or Mother reached their hundred years. In the Southern corpus, above all in Ho Bieu Chanh's novels, the phrase nearly always follows when or the day when, and leads into what comes after: a child returning to serve, entering religious life, heirs claiming an estate, the family seeing to the funeral. It carries respect for the elderly, so it is used for parents, grandparents and elders in the family.
Thí dụ:
Chừng nào má tôi trăm tuổi già rồi thì có lẽ tôi sẽ hiến thân cho xã hội phụ nữ.
Once my mother has passed on in her old age, perhaps I will devote myself to the women's cause.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoạn tìnhCon nuôi cha, chừng nào cha trăm tuổi già thì con trở về nhà phụng sự cha mẹ con.
I will look after you, Father, and when you have passed on in old age I will go back home to serve my own parents.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hai vợĐể chừng bác trăm tuổi già rồi coi con Tư nó về bên nây hay không mà.
Just wait until the elder has lived out those years, then see whether Tu comes over to this side or not.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuChừng mẹ chồng trăm tuổi già, mình đứng vai chủ phụ theo tang lễ.
When the mother-in-law passes on in her old age, we will stand as the hosts of the funeral rites.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hạnh phúc lối nàoChừng bà Hương quản trăm tuổi già rồi, vợ chồng nó hưởng gia tài, thôi sung sướng biết chừng nào.
Once Mrs. Huong Quan has passed on in her old age, that couple will inherit the estate, and how comfortable they will be.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặngCòn ngày sau, má trăm tuổi già rồi, con chở về đây dễ dàng.
And later on, when Mother has passed on in old age, it will be easy for me to bring her back here.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Cuống Rún Chưa LìaTôi hứa tôi sẽ nuôi dì đến trăm tuổi già.
I promise to take care of Aunt until the end of her long life.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻCon nói thiệt, con nguyện ở như vậy mà nuôi má, ngày nào má trăm tuổi già thì con cạo đầu đi tu, chớ con không chịu ưng ai làm chồng hết.
I mean it: I vow to stay this way and look after you, Mother, and when you pass on in old age I will shave my head and become a nun; I will not agree to marry anyone.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tình mộngVí dầu ông nội không chịu nhìn con thì chừng ông trăm tuổi già, con phải đem khai sanh ra đối chiếu mà lãnh gia tài, chớ đừng để cho người dưng ăn uổng.
Even if your grandfather refuses to acknowledge you, when he passes on in old age you must bring out your birth certificate as proof and claim the inheritance, and not let strangers take it for nothing.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chút phận linh đinhTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Chừng nào má tôi trăm tuổi già rồi thì có lẽ tôi sẽ hiến thân cho xã hội phụ nữ.”“Con nuôi cha, chừng nào cha trăm tuổi già thì con trở về nhà phụng sự cha mẹ con.”“Để chừng bác trăm tuổi già rồi coi con Tư nó về bên nây hay không mà.”“Chừng mẹ chồng trăm tuổi già, mình đứng vai chủ phụ theo tang lễ.”“Chừng bà Hương quản trăm tuổi già rồi, vợ chồng nó hưởng gia tài, thôi sung sướng biết chừng nào.”“Còn ngày sau, má trăm tuổi già rồi, con chở về đây dễ dàng.”“Tôi hứa tôi sẽ nuôi dì đến trăm tuổi già.”“Con nói thiệt, con nguyện ở như vậy mà nuôi má, ngày nào má trăm tuổi già thì con cạo đầu đi tu, chớ con không chịu ưng ai làm chồng hết.”