Điều phải và điều quấy, tức lẽ đúng lẽ sai, tiếng miền Nam dùng thay cho phải trái.
Tiếng Anh: Right and wrong; the Southern way of naming what is proper and what is not.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Điều phải và điều quấy, tức lẽ đúng lẽ sai, tiếng miền Nam dùng thay cho phải trái.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Phải là đúng, quấy là sai, tiếng miền Nam. Ghép hai cái trái nghĩa lại, phải quấy chỉ cả lẽ đúng lẽ sai. Trong kho văn Nam Bộ, nhứt là truyện Hồ Biểu Chánh, nó hay đi với biết, phân, phân biệt (biết phải quấy, phân phải quấy) để nói người hiểu lẽ hay không, và đi với nói, cắt nghĩa (nói phải quấy, cắt nghĩa phải quấy cho ai hiểu) để nói đem lẽ đúng sai ra giảng giải cho người ta nghe. Không biết phải quấy là người không còn phân biệt được đúng sai.
🇬🇧 The first word means right, the second, a Southern word, means wrong. Joined, they cover right and wrong together. In the Southern corpus, above all in Ho Bieu Chanh, it pairs with to know and to tell apart, for whether someone understands what is proper, and with to speak and to explain, for laying out the rights and wrongs of a matter so another will understand. Someone who does not know right from wrong has lost that sense of judgment.
Thí dụ:
Nhưng mà đối với mẹ, con có biết phải quấy gì đâu, duy chỉ biết thương mà thôi.
But toward my mother I do not weigh right and wrong at all; I only know how to love her.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ chồngMình muốn luận phải quấy, thì xét cái sở hành mà thôi, cần gì xét sự kết quả.
If we want to judge right and wrong, we look only at what was done; why look at how it turned out.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaNếu cô muốn biết sự phải quấy cho rõ ràng, thì cô cứ hỏi thẩy, nghĩ cũng đủ.
If you want to know clearly who is right and who is wrong, just ask him; that should be enough.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ vợNhờ Hường nói phải quấy, lại nói với giọng lạc quan, nên dì Ba bớt buồn.
Because Huong spoke sense, and in a hopeful tone as well, Aunt Ba felt less sad.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻNgười đó ôn-hòa, khiêm-nhượng, biết phân phải quấy, biết xét an nguy.
That person was gentle and modest, could tell right from wrong, and knew how to weigh safety and danger.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đỗ Nương Nương báo oánCon chắc con cắt nghĩa phải quấy cho chúng nó hiểu thì chúng nó chịu.
I am sure that if I explain the rights and wrongs so they understand, they will agree.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Sống thác với tìnhHổ thẹn quá nên tôi không thể qua nói chuyện phải quấy với thẩy được.
I was so ashamed that I could not go over and talk the matter through with him.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnTại anh đó tối hai con mắt nên ảnh không biết phân biệt phải quấy.
It is because that man is blind in both eyes that he cannot tell right from wrong.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hai vợVậy con xin má cho phép con đi lên chợ Xã Tài kiếm cha con mà nói phải quấy cho cha con hiểu.
So I ask you, Mom, to let me go up to Xa Tai market to find my father and explain the rights and wrongs so he will understand.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ông CửBà Hòa được nghe chồng phân phải quấy bà mới yên lòng mà về.
Only after hearing her husband sort out right from wrong did Mrs. Hoa go home at ease.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chị Đào, Chị LýTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Nhưng mà đối với mẹ, con có biết phải quấy gì đâu, duy chỉ biết thương mà thôi.”“Mình muốn luận phải quấy, thì xét cái sở hành mà thôi, cần gì xét sự kết quả.”“Nếu cô muốn biết sự phải quấy cho rõ ràng, thì cô cứ hỏi thẩy, nghĩ cũng đủ.”“Nhờ Hường nói phải quấy, lại nói với giọng lạc quan, nên dì Ba bớt buồn.”“Người đó ôn-hòa, khiêm-nhượng, biết phân phải quấy, biết xét an nguy.”“Con chắc con cắt nghĩa phải quấy cho chúng nó hiểu thì chúng nó chịu.”“Hổ thẹn quá nên tôi không thể qua nói chuyện phải quấy với thẩy được.”“Tại anh đó tối hai con mắt nên ảnh không biết phân biệt phải quấy.”