Tiếng gọi kính người làm cai tổng, tức người đứng đầu một tổng gồm nhiều làng ở Nam Kỳ thời trước.
Tiếng Anh: A respectful way to refer to a canton chief, the local notable who headed a canton of several villages in old Cochinchina.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Tiếng gọi kính người làm cai tổng, tức người đứng đầu một tổng gồm nhiều làng ở Nam Kỳ thời trước.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Cai là coi sóc, tổng là một đơn vị gồm nhiều làng; cai tổng là người coi một tổng, thêm chữ ông ở trước để gọi cho kính. Trong kho văn Nam Bộ, nhứt là truyện Hồ Biểu Chánh và Sơn Nam, ông cai tổng thường là người có của, có thế lực ở miền quê: được nhà giàu đãi đám kỵ, có đất chia cho người khác thầu, có người còn lên tới chức cao hơn. Chữ nầy hay đi liền với tên riêng (ông cai tổng Quyền, ông Cai tổng Hiếu) hay với chỗ ở (ông cai tổng dưới Cần Thơ, ở miền Sa Đéc).
🇬🇧 The first word means to oversee, the second is a canton, a unit made up of several villages; the title names the man in charge of a canton, and the word for sir in front makes it respectful. In the Southern corpus, especially in Ho Bieu Chanh and Son Nam, the canton chief is usually a man of means and influence in the countryside: rich families hold memorial feasts for him, he parcels out land for others to lease, and some rise to higher posts. The phrase often comes right before a personal name, or with a place, such as the canton chief down in Can Tho or over in Sa Dec.
Thí dụ:
Tôi có gặp một ông cai tổng dưới Cần Thơ lên ở nhà uống thuốc tại nhà bạn tôi.
I once met a canton chief from down in Can Tho who had come up to stay at my friend's house to take medicine.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hậnBà Cả Kim đi vô trước, ông cai tổng Quyền theo sau, vừa đi vừa phủi đất dính tay.
Mrs. Ca Kim went in first, and canton chief Quyen followed, brushing the dirt off his hands as he walked.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tại tôiẤy là nhà của thầy Hội đồng Nghĩa sửa soạn kỵ cơm cho ông Cai tổng Hiếu.
That was the house of councillor Nghia, who was preparing a memorial feast for canton chief Hieu.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèoTừ Tề lủi thủi đến nhà ông cai tổng Trần Hanh, không vui, không hối hận.
Tu Te trudged over to the house of canton chief Tran Hanh, neither glad nor sorry.
Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn NamMấy năm sau ông ấy mới cho nó cho ông cai tổng Lành trên Bình dương nuôi làm dưỡng tử.
Some years later he gave the child to canton chief Lanh up in Binh Duong to raise as an adopted son.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Cuống Rún Chưa LìaXe ngừng giữa sân, hai vợ chồng ông Cai Tổng Hà Thiện Bình leo xuống.
The car stopped in the middle of the yard, and canton chief Ha Thien Binh and his wife climbed out.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một đời tài sắcỔng tên Đảnh mới 24, 25 tuổi, con của ông cai tổng gì ở miền Sa Đéc.
His name is Danh, only twenty four or twenty five, the son of some canton chief over in Sa Dec.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nhơn tình ấm lạnhCác ông cai tổng cứ chia ra từng sở nhỏ, giao cho bọn tay sai thân tín thầu lại với giá cao.
The canton chiefs kept dividing the land into small lots and handing them to trusted underlings to lease out again at a high price.
Nguồn: Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền NamCó nhiều ông Cai tổng lên tới chức cao lận chớ.
Plenty of canton chiefs have risen to high posts, you know.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoá hoa tànThiệt đến đầu tháng ông Cai Tổng Luông đi hầu lệ ông có ghé rầy la Như Hoa.
Sure enough, at the start of the month canton chief Luong went to make his regular report to the officials and stopped by to scold Nhu Hoa.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Thầy Thông ngônTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Tôi có gặp một ông cai tổng dưới Cần Thơ lên ở nhà uống thuốc tại nhà bạn tôi.”“Bà Cả Kim đi vô trước, ông cai tổng Quyền theo sau, vừa đi vừa phủi đất dính tay.”“Ấy là nhà của thầy Hội đồng Nghĩa sửa soạn kỵ cơm cho ông Cai tổng Hiếu.”“Từ Tề lủi thủi đến nhà ông cai tổng Trần Hanh, không vui, không hối hận.”“Mấy năm sau ông ấy mới cho nó cho ông cai tổng Lành trên Bình dương nuôi làm dưỡng tử.”“Xe ngừng giữa sân, hai vợ chồng ông Cai Tổng Hà Thiện Bình leo xuống.”“Ổng tên Đảnh mới 24, 25 tuổi, con của ông cai tổng gì ở miền Sa Đéc.”“Các ông cai tổng cứ chia ra từng sở nhỏ, giao cho bọn tay sai thân tín thầu lại với giá cao.”