Ô-dề has an older sense ‘large-built, bulky, and coarse or clumsy in appearance’ and a modern slang sense ‘overdone, showy, or embarrassingly excessive.’ Both are subjective evaluations, and the word is not derived from English oh yeah.
Giải nghĩa & ghi chú cách dùng
Ô-dề, thường viết `ô dề` hiện nay, có ít nhất hai lớp dùng cần tách. Trong văn Hồ Biểu Chánh và từ điển cũ, từ tả người hoặc thân hình to lớn, thô kịch, thường đi với `kịch cợm`; đây là lời đánh giá ngoại hình dễ gây tổn thương, không phải số đo, chẩn đoán sức khỏe, giới tính hay phẩm giá. Trong tiếng lóng hiện nay, `ô dề` được dùng cho cách làm, ăn mặc hoặc trang điểm bị người nói cho là quá tay, lố và không hợp cảnh. Nét mới vẫn là phán xét chủ quan: nổi bật hoặc cầu kỳ chưa chắc ô-dề nếu hợp mục đích và hoàn cảnh. Từ đã có trong tài liệu trước trào lưu mạng năm 2021, nên không dựng nguồn từ tiếng Anh `oh yeah`; nguồn gốc sâu hơn chưa đủ chứng cứ để xác lập.
Nét nghĩa được xếp theo độ thông dụng và ích lợi cho người học:
2 nét nghĩa🇻🇳 Lời cũ tả thân hình hoặc dáng vẻ to lớn, nặng và thiếu nét gọn theo đánh giá của người nói; dễ mang sắc thái chê và không phải nhận định y khoa.
🇬🇧 Large-built, bulky, and coarse or clumsy-looking in older usage; a potentially disparaging subjective description, not a medical assessment.
Ví dụ dùng từ:
Văn cũ tả người ấy ô-dề kịch cợm, nhưng đó là cái nhìn của nhân vật chớ không phải chẩn đoán.
The older text calls the person bulky and clumsy-looking, but that is a character’s view, not a diagnosis.
Source: VietLayers editorial exampleÔ-dề ở nét cũ nói về dáng to, thô kịch chứ không cho biết người ấy nặng bao nhiêu ký.
In its older sense, ô-dề describes a bulky, coarse build without giving the person’s weight.
Source: VietLayers editorial exampleKhông nên lấy lời chê ô-dề để suy sức khỏe, tánh tình hay giá trị của một người.
The disparaging word ô-dề should not be used to infer anyone’s health, character, or worth.
Source: VietLayers editorial exampleCâu mình mẩy ô-dề thuộc lối tả cũ và cần chú thích sắc thái khi trích lại.
The phrase mình mẩy ô-dề belongs to older descriptive language and needs a usage note when quoted.
Source: VietLayers editorial exampleBản dịch chọn bulky and coarse-looking cho ô-dề cũ nhưng giữ rõ đây là nhận xét chủ quan.
The translation uses ‘bulky and coarse-looking’ for older ô-dề while marking it as subjective.
Source: VietLayers editorial example🇻🇳 Tiếng lóng hiện nay chê cách làm, ăn mặc, trang điểm hoặc biểu diễn bị xem là quá tay, phô và không hợp cảnh; mức đánh giá phụ thuộc tình huống.
🇬🇧 Modern slang for something judged overdone, showy, or embarrassingly excessive for the context.
Ví dụ dùng từ:
Trang điểm đậm để lên sân khấu chưa chắc ô-dề nếu ánh sáng và vai diễn cần như vậy.
Heavy stage makeup is not necessarily overdone when the lighting and role call for it.
Source: VietLayers editorial exampleCô chỉ góp ý phần trang trí hơi ô-dề, không hề chê con người của chủ tiệc.
She only comments that the decoration is a bit overdone; she is not judging the host as a person.
Source: VietLayers editorial exampleLàm nổi bật một điểm là có chủ ý, còn ô-dề là lời chê khi người nói thấy mọi thứ quá tay.
Creating one deliberate focal point is intentional; ô-dề is a criticism that things have gone too far.
Source: VietLayers editorial exampleĐừng dùng ô-dề để công kích ngoại hình người khác trên mạng.
Do not use ô-dề to attack someone’s appearance online.
Source: VietLayers editorial exampleÔ-dề đã có trong từ điển và văn cũ, nên không phải tiếng Anh oh yeah được Việt hóa từ trào lưu mới.
Ô-dề appears in older dictionaries and writing, so it is not a Vietnamese rendering of English ‘oh yeah’ created by a recent trend.
Source: VietLayers editorial exampleCách dùng đã được đối chiếu trong tác phẩm
“Có một điều làm cho cô không ra người thanh nhã, là cô nhỏ tuổi mà mập quá, nên tay chân kịch cợm mình mẩy ô-dề , bữa nào cô vén quần mà đi sau vườn, thì thấy bắp cẳng của cô tuy trắng song lớn gần bằng bắp chuối hột.”
“Hoặc các em bị bệnh phì thân thể to lớn ô dề sẽ bị chòng ghẹo đến phát khóc nếu có cái tên Thu Liễu hay Diệu Mai hay Thanh Trúc.”