Trở lại từ điển

ngóc đầu lên

động từbậc B1
Bản biên đang soạnChưa đối chiếu nguồn
Nghĩa vắn tắt

Đang nằm hay đang cúi mà nhổm cái đầu lên cao một chút, thường để nhìn, để nghe hay để gượng dậy.

Tiếng Anh: To lift one's head up a little while lying down or bent low, usually to look, to listen or to start getting up.

Cách đọc, giọng Sài Gòn
ngóc đầu lên(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại
Giảng đủ và ghi chú cách dùng

Đang nằm hay đang cúi mà nhổm cái đầu lên cao một chút, thường để nhìn, để nghe hay để gượng dậy.

Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:

1 nét nghĩa
1nhổm đầu lên khi đang nằmđời sống[thường]
B1

🇻🇳 Ngóc là đưa phần đầu lên cao trong khi thân còn nằm; lên chỉ hướng. Ngóc đầu lên là cử chỉ của người đang nằm trên giường, dưới đất hay dưới nước mà đưa đầu lên, chưa ngồi dậy hẳn. Trong kho văn Nam Bộ người ta ngóc đầu lên để dòm ra sân, để nghe ngóng, để coi có ai đi theo không, hay khi mới tỉnh dậy sau cơn ho. Có câu nói không dám ngóc đầu lên, tức là nằm im cho khỏi bị thấy.

🇬🇧 The first word means raising the head while the body is still lying down; the last word gives the direction. The phrase describes someone lying in bed, on the ground or in the water who lifts the head without yet sitting up. In the Southern corpus people do it to peer out at the yard, to listen, to check whether anyone is following, or on waking after a coughing fit. Not daring to lift one's head means lying still so as not to be seen.

Thí dụ:

Đó là dấu hiệu ông ta thức dậy luôn, và quả ông ta ngóc đầu lên sau cơn ho.

That was the sign he was awake for good, and sure enough he lifted his head after the coughing fit.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Quán Tai Heo

Vừa ngóc đầu lên khỏi mặt nước Thái Hòa loáng thoáng nghe mấy tiếng huýt sáo thán phục.

As soon as Thai Hoa lifted his head above the water, he faintly heard a few admiring whistles.

Nguồn: Dung Sàigòn & Võ Hà Anh, Lối Cỏ Mù Sương

Thái ngóc đầu lên để vói rút khăn lông trên đầu giường đặng che mặt mà ngủ, vì đèn chong nóng quá.

Thai lifted his head to reach for the towel at the head of the bed to cover his face and sleep, because the lamp left burning was too hot.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nụ Cười, Nước Mắt Học Trò

Nhâm muốn theo dõi Ba Lành nhưng không dám ngóc đầu lên.

Nham wanted to keep an eye on Ba Lanh but did not dare lift his head.

Nguồn: Lê Xuyên, Mặt Trời Đêm

Ba Của hơi ngóc đầu lên để nhìn kỹ ra phía trước coi có ai đi theo Sáu Lượm nữa không, không có ai hết.

Ba Cua raised his head slightly to look carefully ahead and see whether anyone else was with Sau Luom; there was no one.

Nguồn: Lê Xuyên, Rặng Trâm Bầu

Tôi ngóc đầu lên rất dễ dàng, đây cô coi.

I can lift my head up quite easily, look, miss.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc

Ông Hóa ư ư mấy tiếng rồi ngóc đầu lên.

Hoa grunted a few times and then lifted his head.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Uống Lộn Thuốc Tiên

Ngọc sao lại khóc, Liên tự hỏi và để chắc ý, nàng ngóc đầu lên vừa đúng lúc tiếng nấc thứ ba phát ra và nàng nhận ra quả là Ngọc khóc.

Why would Ngoc be crying, Lien wondered, and to make sure she raised her head just as the third sob came, and she realized it really was Ngoc crying.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II

Anh ta ngóc đầu lên nhìn ra sân.

He lifted his head and looked out at the yard.

Nguồn: Lê Xuyên, Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
Dẫn chứng văn học

Tiếng nầy được dùng ra sao trong tác phẩm

“Đó là dấu hiệu ông ta thức dậy luôn, và quả ông ta ngóc đầu lên sau cơn ho.”
Bình Nguyên Lộc, Quán Tai Heo, Chương 1
“Vừa ngóc đầu lên khỏi mặt nước Thái Hòa loáng thoáng nghe mấy tiếng huýt sáo thán phục.”
Dung Sàigòn & Võ Hà Anh, Lối Cỏ Mù Sương, Chương 6
“Thái ngóc đầu lên để vói rút khăn lông trên đầu giường đặng che mặt mà ngủ, vì đèn chong nóng quá.”
Bình Nguyên Lộc, Nụ Cười, Nước Mắt Học Trò, Bóng Ma Trường Áo Tím
“Nhâm muốn theo dõi Ba Lành nhưng không dám ngóc đầu lên.”
Lê Xuyên, Mặt Trời Đêm, Phần 7
“Ba Của hơi ngóc đầu lên để nhìn kỹ ra phía trước coi có ai đi theo Sáu Lượm nữa không, không có ai hết.”
Lê Xuyên, Rặng Trâm Bầu, Phần 2
“Tôi ngóc đầu lên rất dễ dàng, đây cô coi.”
Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc, Chương 6
“Ông Hóa ư ư mấy tiếng rồi ngóc đầu lên.”
Bình Nguyên Lộc, Uống Lộn Thuốc Tiên, Chương 8
“Ngọc sao lại khóc, Liên tự hỏi và để chắc ý, nàng ngóc đầu lên vừa đúng lúc tiếng nấc thứ ba phát ra và nàng nhận ra quả là Ngọc khóc.”
Bình-Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II, Chương 5