Làm rùm beng cho lớn chuyện, la lối hay đem chuyện ra cho thiên hạ hay biết, thay vì lo cho êm.
Tiếng Anh: To make a big fuss and blow a matter up, raising a clamor or letting everyone know instead of settling it quietly.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Làm rùm beng cho lớn chuyện, la lối hay đem chuyện ra cho thiên hạ hay biết, thay vì lo cho êm.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Tùm lum là lối nói của người Nam chỉ cái bừa bãi, lung tung, khắp chỗ. Làm tùm lum là làm cho một chuyện riêng thành chuyện ồn ào, ai cũng hay. Trong kho văn Nam Bộ nó hay đứng sau không nên, không muốn, có làm, lỡ dại, và hay có lên hay ra theo sau: làm tùm lum lên, làm tùm lum ra. Câu văn thường cân cái hại của nó: làm tùm lum thì chẳng cứu vãn được gì, người trong cuộc mang xấu, người khác khổ lây, nên người ta chọn im mà lo cho êm. Báo chí cũng có thể làm tùm lum một chuyện.
🇬🇧 The second part is a Southern word for messy, all over the place. To do it this way is to turn a private matter into a noisy one that everybody hears about. In the Southern corpus it usually follows words for should not, do not want to, or rashly, and is often followed by particles meaning up or out. The sentences tend to weigh its cost: making a fuss saves nothing, brings shame on those involved and drags others into trouble, so people choose silence and try to smooth things over. The press can make a fuss of a story too.
Thí dụ:
Khi không mấy người làm tùm lum lên rồi còn bày đặt giận lẫy này nọ nữa.
Out of nowhere you people kick up a big fuss and then go on to sulk about this and that on top of it.
Nguồn: Lê Xuyên, Kinh Cầu Muống - Quyển NhìBây giờ anh có làm tùm lum lên thì cũng chẳng cứu vãn gì được mà khổ lây cho nhiều người.
Making a big fuss now would not save anything, and it would only drag many people into the trouble too.
Nguồn: Lê Xuyên, Mặt Trời ĐêmNếu con lỡ dại làm tùm lum lên thì má cũng phải ngậm miệng ráng lo sao cho êm thắm mọi bề.
If you rashly blow it up into a scene, Mom will still have to hold her tongue and try to smooth everything over.
Nguồn: Lê Xuyên, Chú Tư CầuSong thầy không muốn làm tùm lum cho vợ thầy mang xấu, nên thầy khuyên vợ thầy vô đơn xin phá hôn thú.
But he did not want to make a fuss that would bring shame on his wife, so he advised her to file a petition to annul the marriage.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnThảo thấy rằng không nên làm tùm lum ra vì bịnh của Hồng rất bất lợi cho sự lấy chồng của nàng, thành thử không báo động ai hết.
Thao felt it was better not to make a fuss, since Hong's illness would badly hurt her chances of marrying, and so she alerted no one.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Món Nợ Thiêng LiêngTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Khi không mấy người làm tùm lum lên rồi còn bày đặt giận lẫy này nọ nữa.”“Bây giờ anh có làm tùm lum lên thì cũng chẳng cứu vãn gì được mà khổ lây cho nhiều người.”“Nếu con lỡ dại làm tùm lum lên thì má cũng phải ngậm miệng ráng lo sao cho êm thắm mọi bề.”“Song thầy không muốn làm tùm lum cho vợ thầy mang xấu, nên thầy khuyên vợ thầy vô đơn xin phá hôn thú.”“Thảo thấy rằng không nên làm tùm lum ra vì bịnh của Hồng rất bất lợi cho sự lấy chồng của nàng, thành thử không báo động ai hết.”