Không được, không làm nổi; đứng sau động từ để nói một việc muốn làm mà làm không xong, lối nói Nam Bộ xưa.
Tiếng Anh: Cannot, unable to; placed after a verb to say that something one wants to do cannot be done, an older Southern way of speaking.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Không được, không làm nổi; đứng sau động từ để nói một việc muốn làm mà làm không xong, lối nói Nam Bộ xưa.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Đặng là chữ Nam Bộ xưa, nghĩa như được. Không đặng đứng sau động từ để nói mình muốn mà làm không được: ngủ không đặng, qua không đặng, chịu không đặng, thương không đặng, mời vô không đặng. Nó hay nói cái lòng không cầm nổi hay cái thân không cho phép, như buồn quá ngủ không đặng, đau lòng chịu không đặng, gần ngày sanh nên qua không đặng. Có khi nó đứng trước tính từ: không đặng vui vẻ là không được vui. Văn Hồ Biểu Chánh dùng cụm nầy rất nhiều. Coi chừng chữ đặng còn có nghĩa là để; khi đặng mở ra một việc tính làm thì đó không phải cụm nầy.
🇬🇧 The second word is an older Southern word meaning the same as duoc, to be able. Placed after a verb, the phrase says one wants to do something but cannot: cannot sleep, cannot come over, cannot bear it, cannot love, cannot get someone to come in. It often speaks of a heart that cannot hold itself in or a body that will not allow, as in being too troubled to sleep or too heartsick to bear it. It can also stand before an adjective, meaning not able to be happy. Ho Bieu Chanh uses it constantly. Note that the same word can also mean in order to; when it opens a purpose, it is not this phrase.
Thí dụ:
Cao Thị ở nhà chờ Hiếu Liêm với Bá Kỳ nên nằm thao thức hoài ngủ không đặng.
Cao Thi stayed home waiting for Hieu Liem and Ba Ky, lying awake and restless, unable to sleep.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tiền bạc, bạc tiềnAnh bị bịnh nằm nhà thương trên Chợ Lớn nên đi đám cưới không đặng phải hôn?
You were sick in the hospital up in Cho Lon, so you could not go to the wedding, is that right?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Vì nghĩa vì tìnhTại cháu làm mà hai tháng nay dì khóc hết nước mắt, ăn ngủ không đặng.
It is because of what you did that for two months your aunt has cried herself dry and cannot eat or sleep.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tình mộngCô Ba Mạnh gần ngày khai hoa, cô ột ệch quá, nên cô qua không đặng.
Miss Ba Manh is close to giving birth and so heavy and slow that she cannot come over.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuNước miền trên tuy chưa đổ cho lắm, nhưng mà vì trời tối bớt gió nên tàu đi không đặng mau.
Though the water from upriver had not yet come down much, the wind had dropped at nightfall, so the boat could not go fast.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim QuiAnh ta tính giận Xuân Hoa mà giận không đành, rồi tính thương Xuân Hoa mà thương không đặng.
He meant to be angry with Xuan Hoa but could not bring himself to, then meant to love Xuan Hoa but could not.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một chữ tìnhHơn một năm nay, hễ cháu nhớ đến ông ở nhà một mình vào ra hiu quạnh thì cháu đau lòng xót dạ chịu không đặng.
For more than a year now, whenever I think of you at home alone, going in and out in loneliness, my heart aches so that I cannot bear it.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ai làm đượcĐôi ta có thệ-ước nặng lời, tại người ta phân rẽ duyên-nợ đôi ta, nên mới đến nỗi nầy, gần nhau mà không đặng vui-vẻ chi hết.
The two of us swore a solemn vow, but others tore our bond apart, and so it came to this: we are near each other and still cannot be happy at all.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Dây oanKết duyên không đặng, thương hoài ngàn năm.
Unable to marry, they go on loving each other for a thousand years.
Nguồn: Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích CủTrinh-Tường mời vô không đặng bèn hối bạn nhổ sào mà thả ghe trôi dọc theo mé sông Bao-Ngược, rồi lấy cây đờn tỳ-bà trao cho Ánh-Nguyệt đờn.
Unable to get them to come in, Trinh Tuong had the companions pull up the pole and let the boat drift along the bank of the Bao Nguoc, then handed Anh Nguyet the pipa to play.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Cao Thị ở nhà chờ Hiếu Liêm với Bá Kỳ nên nằm thao thức hoài ngủ không đặng.”“Anh bị bịnh nằm nhà thương trên Chợ Lớn nên đi đám cưới không đặng phải hôn?”“Tại cháu làm mà hai tháng nay dì khóc hết nước mắt, ăn ngủ không đặng.”“Cô Ba Mạnh gần ngày khai hoa, cô ột ệch quá, nên cô qua không đặng.”“Nước miền trên tuy chưa đổ cho lắm, nhưng mà vì trời tối bớt gió nên tàu đi không đặng mau.”“Anh ta tính giận Xuân Hoa mà giận không đành, rồi tính thương Xuân Hoa mà thương không đặng.”“Hơn một năm nay, hễ cháu nhớ đến ông ở nhà một mình vào ra hiu quạnh thì cháu đau lòng xót dạ chịu không đặng.”“Đôi ta có thệ-ước nặng lời, tại người ta phân rẽ duyên-nợ đôi ta, nên mới đến nỗi nầy, gần nhau mà không đặng vui-vẻ chi hết.”