Thấy mắc cỡ, thẹn với lòng mình vì đã làm hay sắp làm một điều không ngay thẳng.
Tiếng Anh: To feel ashamed before one's own conscience for having done, or being about to do, something that is not upright.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Thấy mắc cỡ, thẹn với lòng mình vì đã làm hay sắp làm một điều không ngay thẳng.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Hổ là mắc cỡ, thẹn, chữ người Nam xưa hay dùng, như hổ thẹn, hổ mặt; lương tâm là cái lòng biết phải quấy trong mỗi người. Hổ với lương tâm là tự thấy thẹn với lòng mình. Trong kho văn Nam Bộ, nhứt là truyện Hồ Biểu Chánh, cụm nầy thường đi sau không, khỏi, cho khỏi, để nói người ta muốn sống ngay thẳng, như không lấy của phi nghĩa, dám nhận lỗi mà đền cho rồi, hay mặc kệ thiên hạ nói, miễn lòng mình trong sạch.
🇬🇧 The first word means to feel shame, an older Southern word also found in compounds meaning ashamed or losing face; the conscience is the sense of right and wrong in each person. The phrase means to feel ashamed before oneself. In the Southern corpus, especially in Ho Bieu Chanh, it usually follows words meaning not or to be spared, expressing the wish to live uprightly: refusing ill-gotten money, owning up to a wrong and making amends, or ignoring what people say as long as one's heart is clean.
Thí dụ:
Làm trai như vậy không đến nỗi tệ, không hổ với lương tâm, cũng không bạc với Đất Nước.
To be a man like that is not so bad: no shame before one's conscience, and no ingratitude toward one's country.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đại nghĩa diệt thânRa chịu tội thì khỏi hổ với lương tâm, song hết thế cứu giúp cả ngàn người nghèo khổ nữa.
Coming forward to take the blame would spare one's conscience the shame, but then there would be no way left to help thousands of poor people.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaHuống chi của ấy là của phi nghĩa nếu mình lãnh mà ăn, thì mình hổ với lương tâm biết chừng nào.
Besides, that money is ill-gotten; if we accepted it and lived on it, how ashamed we would be before our conscience.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hậnMà mình nên hư mình biết thiên hạ nói thế nào trối kệ họ, miễn là mình không hổ với lương tâm của mình thì thôi.
If we go wrong, let people say whatever they like, never mind them, as long as we are not ashamed before our own conscience.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nhơn tình ấm lạnhPhải chường mặt ra nhận tội đặng đền phứt cho rồi, cho khỏi hổ với lương tâm, khỏi dối với gia đình xã hội chăng ?
Should one show one's face, own up to the wrong and make amends once and for all, so as to feel no shame before one's conscience and tell no lie to family and society?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cư KỉnhTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Làm trai như vậy không đến nỗi tệ, không hổ với lương tâm, cũng không bạc với Đất Nước.”“Ra chịu tội thì khỏi hổ với lương tâm, song hết thế cứu giúp cả ngàn người nghèo khổ nữa.”“Huống chi của ấy là của phi nghĩa nếu mình lãnh mà ăn, thì mình hổ với lương tâm biết chừng nào.”“Mà mình nên hư mình biết thiên hạ nói thế nào trối kệ họ, miễn là mình không hổ với lương tâm của mình thì thôi.”“Phải chường mặt ra nhận tội đặng đền phứt cho rồi, cho khỏi hổ với lương tâm, khỏi dối với gia đình xã hội chăng ?”