Ăn ở, cư xử cho đúng phép tắc và đạo nghĩa, kính trên nhường dưới, không nghinh ngang.
Tiếng Anh: To behave with proper courtesy and moral decency, showing respect where it is due and never acting arrogantly.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Ăn ở, cư xử cho đúng phép tắc và đạo nghĩa, kính trên nhường dưới, không nghinh ngang.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Lễ là phép tắc, cách cư xử cho phải; nghĩa là cái đạo làm người, cái điều nên làm. Giữ lễ nghĩa là không để mất hai điều đó trong cách ăn ở với người khác. Trong kho văn Nam Bộ đây là lời người lớn dạy con cháu, nhứt là trong tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh: dầu giàu cũng phải giữ lễ nghĩa, đối với người trên phải giữ lễ nghĩa cho đủ, con người nhờ giữ lễ nghĩa mới khác cầm thú. Cũng có câu dùng nó để chê người câu nệ phép tắc quá mức.
🇬🇧 The first element is propriety, the right way to behave, the second is moral duty, what a person ought to do. To keep both is never to let them slip in how one treats others. In the Southern corpus it is the language of elders instructing the young, above all in the novels of Ho Bieu Chanh: even the rich must keep to propriety, one must show full courtesy to one's superiors, and it is propriety that sets people apart from beasts. One sentence also uses it to mock someone who clings to form too much.
Thí dụ:
Dầu con giàu, con cũng phải giữ lễ nghĩa, chớ không nên ỷ giàu mà nghinh ngang.
Even if you are rich, you must still keep to propriety and never swagger about on the strength of your wealth.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuVậy đối với ổng con phải cung kính, con phải giữ lễ nghĩa cho đủ, chẳng nên sơ sót.
So with him you must be respectful, you must show him full courtesy and never slip up.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hai khối tìnhCòn lễ nghĩa là điều cần ích của con người, nhờ giữ lễ nghĩa con người mới khác cầm thú.
Propriety is what a human being needs, and it is by keeping to it that people differ from beasts.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻLàm cái gì mà phải giữ lễ nghĩa sát đeo vậy!
What is the point of standing on ceremony so stiffly!
Nguồn: Lê Xuyên, Rặng Trâm BầuBà Cả Kim thấy vậy bà chúm chím cười, rồi bà thủng thẳng nói rằng: “Người Việt Nam phải theo lễ nghĩa người Việt Nam chớ sao, nếu không giữ lễ nghĩa thì coi sao được”.
Seeing this, Mrs Ca Kim smiled faintly and then said unhurriedly: "Vietnamese people should follow Vietnamese propriety, of course, how would it look if they did not keep to it".
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tại tôiTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Dầu con giàu, con cũng phải giữ lễ nghĩa, chớ không nên ỷ giàu mà nghinh ngang.”“Vậy đối với ổng con phải cung kính, con phải giữ lễ nghĩa cho đủ, chẳng nên sơ sót.”“Còn lễ nghĩa là điều cần ích của con người, nhờ giữ lễ nghĩa con người mới khác cầm thú.”“Làm cái gì mà phải giữ lễ nghĩa sát đeo vậy!”“Bà Cả Kim thấy vậy bà chúm chím cười, rồi bà thủng thẳng nói rằng: “Người Việt Nam phải theo lễ nghĩa người Việt Nam chớ sao, nếu không giữ lễ nghĩa thì coi sao được”.”