Để mắt canh chừng, ngó theo một người hay một chỗ cho biết có chuyện gì, thường vì lo hay vì đang chờ.
Tiếng Anh: To keep an eye on someone or something, watching closely for what may happen, usually out of worry or while waiting.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Để mắt canh chừng, ngó theo một người hay một chỗ cho biết có chuyện gì, thường vì lo hay vì đang chờ.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Dòm là ngó, chừng là canh, để ý tới; dòm chừng là lối nói của người Nam, giống như coi chừng mà nghiêng về con mắt. Trong kho văn Nam Bộ người ta dòm chừng một người (dòm chừng Liên, dòm chừng hai người con trai), một chỗ (ra ngoài dòm chừng, dòm chừng ra bờ đắp) hay một chuyện (dòm chừng sức khỏe của con). Cụm nầy hay đi với mắt cứ, liếc mắt, ra vô, hoài, nên cái canh chừng đó kéo dài, lặp đi lặp lại. Lý do thường là lo lắng, sợ có chuyện, hay nóng lòng chờ người nào tới.
🇬🇧 The first element means to look, the second to watch or mind; this is a Southern way of saying keep watch, with the weight on the eyes. In the Southern corpus one keeps an eye on a person, a place, such as outside or the embankment in front of the house, or a matter, such as a child's health. It often goes with words like the eyes kept, glancing, going in and out, all the while, so the watching is drawn out and repeated. The reason is usually worry, fear that something may happen, or impatience while waiting for someone to arrive.
Thí dụ:
Nhưng dặn xong, chàng không an lòng, thỉnh thoảng chạy ra ngoài dòm chừng một cái.
But even after giving the instructions he did not feel at ease, and every so often ran outside to keep an eye on things.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ ĐàoMột ngày nay cháu bỏ đi chơi, ở nhà nó ngồi không yên cứ ra vô dòm chừng cháu hoài.
Today you went out, and at home she could not sit still, going in and out all the time to look out for you.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nhơn tình ấm lạnhBà phán Sầm xuống xe ở Bô-Na và đi bộ dòm chừng Liên đang dắt xe máy đi trên vỉa hè.
Madam Phan Sam got out of the car at Bonard and went on foot, keeping watch on Lien, who was walking a bicycle along the sidewalk.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tâm Trạng HồngCòn Thị Trâm vì sợ nên hồi hộp, không dám hó hé mà mắt cứ dòm chừng ra bờ đắp phía trước nhà.
As for Thi Tram, she was frightened and anxious and did not dare make a sound, but her eyes kept watching the embankment in front of the house.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đại nghĩa diệt thânVĩnh Xuân không để ý tới cách đi ở tự do của vợ, thầy chỉ dòm chừng sức khỏe của con mà thôi.
Vinh Xuan paid no attention to how freely his wife came and went; he only kept an eye on his child's health.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnLũy phải dòm chừng My, chỉ sợ My chóng mặt ngã ngay xuống nước.
Luy had to watch over My, afraid My might get dizzy and fall straight into the water.
Nguồn: Từ Kế Tường, Huyền XưaChàng cứ ra ở trước cửa dòm chừng hễ thấy dạng Thu Vân ngồi xe kéo gần tới, thì mặt mày chàng tươi rói.
He kept going out to the front door to look out, and as soon as he caught sight of Thu Van in a rickshaw drawing near, his face lit up.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chút phận linh đinhHễ đi ngang qua nhà bà Hương sư thì anh ta liếc mắt dòm chừng coi có Xuân Hoa đứng trước cửa hay không.
Whenever he passed Mrs. Huong su's house he would glance over to see whether Xuan Hoa was standing at the door.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một chữ tìnhVừa quẹt lửa, Lệ vừa dòm chừng hai người con trai.
As she struck a match, Le kept an eye on the two young men.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đèn Cần GiờBà đi ra đi vô, lóng tai, dòm chừng hoài, nghe xe ai chạy ngoài lộ bà cũng tưởng xe của con về, nên bước ra mà ngóng.
She went in and out, straining her ears and watching all the while; at every car she heard on the road she thought it was her son coming home, and stepped out to look.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Nhưng dặn xong, chàng không an lòng, thỉnh thoảng chạy ra ngoài dòm chừng một cái.”“Một ngày nay cháu bỏ đi chơi, ở nhà nó ngồi không yên cứ ra vô dòm chừng cháu hoài.”“Bà phán Sầm xuống xe ở Bô-Na và đi bộ dòm chừng Liên đang dắt xe máy đi trên vỉa hè.”“Còn Thị Trâm vì sợ nên hồi hộp, không dám hó hé mà mắt cứ dòm chừng ra bờ đắp phía trước nhà.”“Vĩnh Xuân không để ý tới cách đi ở tự do của vợ, thầy chỉ dòm chừng sức khỏe của con mà thôi.”“Lũy phải dòm chừng My, chỉ sợ My chóng mặt ngã ngay xuống nước.”“Chàng cứ ra ở trước cửa dòm chừng hễ thấy dạng Thu Vân ngồi xe kéo gần tới, thì mặt mày chàng tươi rói.”“Hễ đi ngang qua nhà bà Hương sư thì anh ta liếc mắt dòm chừng coi có Xuân Hoa đứng trước cửa hay không.”