Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa đối chiếu nguồn
Nghĩa vắn tắt

Đêm ngày mười lăm tháng âm lịch, lúc trăng tròn và sáng nhứt.

Tiếng Anh: The night of the fifteenth day of a lunar month, when the moon is full and brightest.

Cách đọc, giọng Sài Gòn
đêm rằm(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại
Giảng đủ và ghi chú cách dùng

Đêm ngày mười lăm tháng âm lịch, lúc trăng tròn và sáng nhứt.

Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:

1 nét nghĩa
1đêm trăng tròn ngày mười lămđời sống[thường]
B1

🇻🇳 Rằm là ngày mười lăm tháng âm lịch, ngày trăng tròn; đêm rằm là đêm đó. Trong kho văn Nam Bộ cụm nầy hay đi với tên tháng để chỉ một đêm lễ: đêm rằm tháng giêng, đêm rằm tháng bảy. Nó cũng gợi cảnh trăng sáng, bóng trăng trải xuống mặt sông, hay làm hình so sánh, như gương mặt tròn như mặt trăng đêm rằm. Có câu nói đêm rằm mà trời mây mưa nên không thấy trăng, cho thấy người ta trông trăng tròn vô đêm đó.

🇬🇧 The second word names the fifteenth day of a lunar month, the day of the full moon; the phrase is that night. In the Southern corpus it often takes the name of a month to mark a festival night: the fifteenth night of the first month, of the seventh month. It also calls up bright moonlight spread over a river, or serves as a comparison, as a face as round as the moon on that night. One sentence notes that the full moon night was clouded over with rain, showing that people expect a round moon then.

Thí dụ:

Người ta có thể yêu bóng trăng vàng một đêm rằm nào đó trải xuống mặt sông.

One can come to love the golden moonlight of some full moon night spread over the river.

Nguồn: Từ Kế Tường, Một Mình Tôi Bước Đi

Đêm rằm tháng bảy nầy, trời đã không mưa Ngâu như thường năm mà lại còn nóng bức khó chịu.

On this full moon night of the seventh month, there was none of the usual seasonal rain, and it was even unbearably hot.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ký Thác

Đêm rằm tháng giêng, bóng trăng tỏ chói trời Nam vằng vặc, dòng nước xanh tràn sông Trước minh mông.

On the full moon night of the first month, the moon shone brilliantly over the southern sky, and blue water filled the broad Truoc River.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời

Hôm nay mặt trăng tuy khuyết, mà đêm rằm tới đây nó sẽ tròn lại, nó tròn một cách khả ái quá anh ơi!

Today the moon is waning, but on the coming full moon night it will be round again, so lovely and round!

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tại tôi

Chị Nguyệt Cầm ra vườn búi tóc cột bằng một dải lụa màu tím, gương mặt chị no tròn vành vạnh như mặt trăng đêm rằm.

Nguyet Cam went out to the garden with her hair in a bun tied with a purple silk ribbon, her face as full and round as the moon on a full moon night.

Nguồn: Từ Kế Tường, Mùa Thu Bay Mưa

Đêm nay là đêm rằm, mà trăng bị mây án nên mịt mù cảnh vật, mùa nầy là mùa cây cỏ tươi tốt, mà bị giông mưa nên lá đổ nhánh quằn.

Tonight was the full moon night, but clouds hid the moon and everything lay in darkness; this was the season of lush plants, but the storms had brought down leaves and bent the branches.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa

Một đêm rằm, hai mươi tên trai học võ với Sầm-Bích nhờ công thầy luyện tập đã biết nghề chút đỉnh rồi, nên chung nhau làm thịt một con heo mà đãi thầy tại nhà Lý-Nhân.

One full moon night, twenty young men who studied martial arts with Sam-Bich, having learned a little thanks to his training, pooled together to slaughter a pig and treat their teacher at Ly-Nhan's house.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huy
Dẫn chứng văn học

Tiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Người ta có thể yêu bóng trăng vàng một đêm rằm nào đó trải xuống mặt sông.”
Từ Kế Tường, Một Mình Tôi Bước Đi, Chương 1
“Đêm rằm tháng bảy nầy, trời đã không mưa Ngâu như thường năm mà lại còn nóng bức khó chịu.”
Bình Nguyên Lộc, Ký Thác, Đôi Bạn Mắc Hoa Vông
“Đêm rằm tháng giêng, bóng trăng tỏ chói trời Nam vằng vặc, dòng nước xanh tràn sông Trước minh mông.”
Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời, Chương 4
“Hôm nay mặt trăng tuy khuyết, mà đêm rằm tới đây nó sẽ tròn lại, nó tròn một cách khả ái quá anh ơi!”
Hồ Biểu Chánh, Tại tôi, Chương 2
“Chị Nguyệt Cầm ra vườn búi tóc cột bằng một dải lụa màu tím, gương mặt chị no tròn vành vạnh như mặt trăng đêm rằm.”
Từ Kế Tường, Mùa Thu Bay Mưa, Chương 2
“Đêm nay là đêm rằm, mà trăng bị mây án nên mịt mù cảnh vật, mùa nầy là mùa cây cỏ tươi tốt, mà bị giông mưa nên lá đổ nhánh quằn.”
Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa, Chương 0
“Một đêm rằm, hai mươi tên trai học võ với Sầm-Bích nhờ công thầy luyện tập đã biết nghề chút đỉnh rồi, nên chung nhau làm thịt một con heo mà đãi thầy tại nhà Lý-Nhân.”
Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huy, Chương 20