Lối nói Nam Bộ có nghĩa như lẽ ra, đáng lẽ, dùng để nói điều theo lẽ thường phải có mà thật ra lại khác.
Tiếng Anh: A Southern turn of phrase meaning by rights or it should have been, for what ought to be so but is not.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Lối nói Nam Bộ có nghĩa như lẽ ra, đáng lẽ, dùng để nói điều theo lẽ thường phải có mà thật ra lại khác.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Cụm nầy giống đáng lý ra, chỉ khác chữ gì ở cuối, nghe như chữ đệm của lời nói miệng. Trong kho văn, gần như chỉ Bình Nguyên Lộc dùng nó, và dùng rất thường: đáng lý gì ngày hôm nay là ngày vui, đáng lý gì anh phải tính như vậy. Nó hay đi với phải, mới phải, chớ, và vế sau thường quay ngược lại bằng mà, nhưng, lại, để cho thấy chuyện thật đã không theo lẽ đó.
🇬🇧 This phrase works like the one ending in ra, only with a different final word that sounds like a spoken filler. In the corpus it is used almost only by Binh Nguyen Loc, and very often: by rights today was a happy day, by rights you had to plan it that way. It often comes with must or that would be proper, and the next clause usually turns back with but or instead, to show that things did not go as they should have.
Thí dụ:
Đáng lý gì ngày hôm nay là ngày vui mà nó lại hóa thành ngày lo sợ của Định.
By rights today was a day of joy, yet for Dinh it had turned into a day of fear.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Lữ Đoàn Mông ĐenAnh đã thăm bà nội lớn của em, đáng lý gì em cũng thăm chị ấy mới phải cho.
I have visited your elder grandmother, so by rights you should visit her too, as is proper.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tỳ Vết Tâm LinhĐáng lý gì bà là người sốt ruột hơn hết, nhưng bà lại ngồi bó gối mà nhìn lên trần.
By rights she was the most impatient of all, but instead she sat hugging her knees and staring up at the ceiling.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Khi Từ Thức Về TrầnĐáng lý gì lời tục phải nói thêm: "Thắp đèn lên, nhà ván như nhà gạch".
By rights the saying should go on: "Light the lamp, and a plank house looks like a brick house".
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Quán Tai HeoNhưng kẻ đáng lý gì phải được hả dạ, lại nghe lòng mình nặng trĩu một mối sầu khôn tả.
But the one who by rights should have felt satisfied felt a heavy, unspeakable sorrow in his heart.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Trâm Nhớ Ngàn ThươngNhưng đáng lý gì anh phải tính như vậy vì nhà anh không có ai nấu ăn.
But by rights you have to plan it that way, since there is no one at your house to cook.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố RápĐáng lý gì, không còn mua sắm gì nữa, nàng đã lên xe mà về nhà rồi.
By rights, with nothing left to buy, she would have gotten in the car and gone home already.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc ThươngĐáng lý gì nó khinh mình đã mau quên quá thì nó lại cà nanh.
By rights he should despise me for forgetting so quickly, but instead he got jealous.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ ĐàoĐáng lý gì Thinh phải dậy từ lâu mà bồn chồn đợi bạn chớ!
By rights Thinh should have been up long ago, waiting anxiously for his friend!
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập IIĐáng lý gì tới đây là chấm dứt và tôi phải đi ngay.
By rights it ends here and I have to leave at once.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đừng Hỏi Tại SaoTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Đáng lý gì ngày hôm nay là ngày vui mà nó lại hóa thành ngày lo sợ của Định.”“Anh đã thăm bà nội lớn của em, đáng lý gì em cũng thăm chị ấy mới phải cho.”“Đáng lý gì bà là người sốt ruột hơn hết, nhưng bà lại ngồi bó gối mà nhìn lên trần.”“Đáng lý gì lời tục phải nói thêm: "Thắp đèn lên, nhà ván như nhà gạch".”“Nhưng kẻ đáng lý gì phải được hả dạ, lại nghe lòng mình nặng trĩu một mối sầu khôn tả.”“Nhưng đáng lý gì anh phải tính như vậy vì nhà anh không có ai nấu ăn.”“Đáng lý gì, không còn mua sắm gì nữa, nàng đã lên xe mà về nhà rồi.”“Đáng lý gì nó khinh mình đã mau quên quá thì nó lại cà nanh.”