Bắt mạch người bịnh rồi bốc thuốc Bắc thuốc Nam cho uống; việc của ông thầy thuốc xưa khi chữa bịnh.
Tiếng Anh: To take a sick person's pulse and then make up a packet of herbal medicine for them; what a traditional physician did to treat illness.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Bắt mạch người bịnh rồi bốc thuốc Bắc thuốc Nam cho uống; việc của ông thầy thuốc xưa khi chữa bịnh.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Coi mạch là bắt mạch để đoán bịnh, hốt thuốc là bốc từng vị thuốc gói lại thành thang. Hai việc đi liền nhau thành một lối nói quen của người Nam để chỉ cả cách chữa bịnh của ông thầy thuốc xưa. Trong kho văn, người nhà đi rước thầy, rước ông thầy thuốc các chú, về coi mạch hốt thuốc cho má, cho vợ, cho má vợ uống. Cụm nầy hay đi sau rước thầy và trước cho ai uống. Nghe xưa, đậm giọng Nam Bộ.
🇬🇧 The first half means to feel the pulse in order to diagnose, the second to pick out the herbs and wrap them into a dose. The two acts go together as a familiar Southern expression for the whole treatment given by an old-style physician. In the corpus the family goes to fetch a physician, often a Chinese herbalist, to take the pulse and make up medicine for a mother, a wife or a mother-in-law to drink. It usually follows fetch the physician and comes before for someone to drink. It sounds old-fashioned and strongly Southern.
Thí dụ:
Cách vài ngày ổng cậy kiếm thầy-thuốc coi mạch hốt thuốc dùm cho ổng uống.
Every few days he would ask someone to find a physician to take his pulse and make up medicine for him to drink.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaLên Sài gòn ban đầu nghe lời cô Hai Bình rước thầy thuốc các chú coi mạch hốt thuốc.
On first coming up to Sai Gon, taking Miss Hai Binh's advice, they sent for a Chinese physician to take the pulse and make up medicine.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnHồi trước cha sắp nhỏ tôi có dạy ít năm nên nó biết chút đỉnh, coi mạch hốt thuốc được.
Years ago my children's father taught him for a few years, so he knows a little and can take a pulse and make up medicine.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cười gượngCậu có tính rước thầy coi mạch hốt thuốc cho má uống hay không?
Do you mean to send for a physician to take Mother's pulse and make up medicine for her or not?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Lời thề trước miễuBà lật đật hối thằng Ngộ xuống xóm dưới rước thầy thuốc Kham lên coi mạch hốt thuốc cho bà uống.
She hurriedly sent Ngo down to the lower hamlet to fetch the physician Kham to come up, take her pulse and make up medicine for her.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuĐể con đi rước ông thầy đến coi mạch hốt thuốc nghen Ba Sáu?
Let me go and fetch the physician to come take your pulse and make up medicine, all right, Ba Sau?
Nguồn: Lê Xuyên, Vợ Thầy HươngLấy năm đồng bạc về thì lật đật đi mua một hộp sữa bò cho con và rước thầy coi mạch hốt thuốc cho vợ liền.
Bringing the five piastres home, he hurried out to buy a tin of milk for the child and at once fetched a physician to take his wife's pulse and make up medicine.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ai làm đượcCòn Kỉnh Chi rước ông Tú Đoài coi mạch hốt thuốc cho mẹ vợ, thuốc uống từ giờ ngọ mà đến tối bịnh cũng không thấy giảm chút nào.
As for Kinh Chi, he fetched Tu Doai to take his mother-in-law's pulse and make up medicine; she took it from noon, yet by evening the illness had not eased at all.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim QuiTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Cách vài ngày ổng cậy kiếm thầy-thuốc coi mạch hốt thuốc dùm cho ổng uống.”“Lên Sài gòn ban đầu nghe lời cô Hai Bình rước thầy thuốc các chú coi mạch hốt thuốc.”“Hồi trước cha sắp nhỏ tôi có dạy ít năm nên nó biết chút đỉnh, coi mạch hốt thuốc được.”“Cậu có tính rước thầy coi mạch hốt thuốc cho má uống hay không?”“Bà lật đật hối thằng Ngộ xuống xóm dưới rước thầy thuốc Kham lên coi mạch hốt thuốc cho bà uống.”“Để con đi rước ông thầy đến coi mạch hốt thuốc nghen Ba Sáu?”“Lấy năm đồng bạc về thì lật đật đi mua một hộp sữa bò cho con và rước thầy coi mạch hốt thuốc cho vợ liền.”“Còn Kỉnh Chi rước ông Tú Đoài coi mạch hốt thuốc cho mẹ vợ, thuốc uống từ giờ ngọ mà đến tối bịnh cũng không thấy giảm chút nào.”