Lối nói Nam Bộ đặt giữa câu: vế trước nói điều phải làm hay điều hợp lẽ, vế sau nêu điều ngược lại để cho thấy điều đó không lẽ nào được.
Tiếng Anh: A Southern turn of phrase placed mid-sentence: the first half says what must be done or what makes sense, the second raises the opposite to show it cannot be so.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Lối nói Nam Bộ đặt giữa câu: vế trước nói điều phải làm hay điều hợp lẽ, vế sau nêu điều ngược lại để cho thấy điều đó không lẽ nào được.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Chớ là tiếng Nam của chứ, chẳng lẽ là không lẽ nào. Ghép lại, chớ chẳng lẽ nối hai vế: vế trước nói điều người nói cho là phải, vế sau đưa ra cái ngược lại như một chuyện vô lý để người nghe thấy vế trước là đúng. Trong kho văn Nam Bộ, nhứt là văn Lê Xuyên, cụm nầy đầy trong lời thoại của người miền quê, như tui phải dìa chớ chẳng lẽ bỏ bê nhà cửa. Câu thường kết bằng sao, hay sao, hay dấu chấm than, giọng nghe vừa phân trần vừa thân mật; cũng có câu kết bằng dấu chấm, giọng nói lý lẽ.
🇬🇧 The first element is the Southern form of chu, rather, and the second means surely it cannot be that. Together they join two halves: the first states what the speaker holds to be right, the second offers the opposite as something absurd so the listener sees the first is correct. In the Southern corpus, above all in Le Xuyen, the phrase fills the dialogue of country people, as in I have to go home, surely I can't let the house go to ruin. The sentence usually ends with sao, hay sao or an exclamation mark, in a tone at once explaining and familiar; some end with a plain full stop and a reasoning tone.
Thí dụ:
Tui phải dìa chớ chẳng lẽ bỏ bê nhà cửa hết sao?
I have to go home; surely I can't let the whole house go to ruin?
Nguồn: Lê Xuyên, Vợ Thầy HươngPhải làm sao cho nó nên người sau nầy, chớ chẳng lẽ khi đẻ nó ra rồi để cho nó sống cù bơ cù bất đầu đường xó chợ hay sao?
We have to see that the child grows up to be somebody; surely, once we have brought it into the world, we can't leave it to drift homeless about the streets?
Nguồn: Lê Xuyên, Chú Tư CầuNói vậy chớ tui lên liền chớ chẳng lẽ còn ở dưới này giồi phấn thoa son gì mà phải lâu!
That is just talk, I am coming up right away; surely I am not staying down here powdering my face and putting on lipstick for ages!
Nguồn: Lê Xuyên, Kinh Cầu Muống - Quyển NhấtNói vậy chớ nếu bà già của cô hai có thiếu chút đỉnh thì tụi này cũng châm chế chớ chẳng lẽ làm ngặt quá sao!
Even so, if your mother comes up a little short, we will make allowances; surely we would not be too hard on her!
Nguồn: Lê Xuyên, Rặng Trâm BầuCái gì anh cũng phải cẩn thận chớ chẳng lẽ đi sai sải được như người thường đâu mà để vấp ngã.
You have to be careful about everything; surely you can't stride along like everyone else and risk tripping and falling.
Nguồn: Lê Xuyên, Mặt Trời ĐêmĐờn bà có người dữ, mà cũng có người hiền, chớ chẳng lẽ hết thảy đều dữ.
Among women some are harsh and some are kind; surely they are not all harsh.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tân Phong nữ sĩTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Tui phải dìa chớ chẳng lẽ bỏ bê nhà cửa hết sao?”“Phải làm sao cho nó nên người sau nầy, chớ chẳng lẽ khi đẻ nó ra rồi để cho nó sống cù bơ cù bất đầu đường xó chợ hay sao?”“Nói vậy chớ tui lên liền chớ chẳng lẽ còn ở dưới này giồi phấn thoa son gì mà phải lâu!”“Nói vậy chớ nếu bà già của cô hai có thiếu chút đỉnh thì tụi này cũng châm chế chớ chẳng lẽ làm ngặt quá sao!”“Cái gì anh cũng phải cẩn thận chớ chẳng lẽ đi sai sải được như người thường đâu mà để vấp ngã.”“Đờn bà có người dữ, mà cũng có người hiền, chớ chẳng lẽ hết thảy đều dữ.”