Hiểu phép tắc ở đời và cư xử cho đúng mực, biết kính trên nhường dưới, không thô lỗ với ai.
Tiếng Anh: To know proper conduct and behave accordingly, showing respect to elders and courtesy to others.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Hiểu phép tắc ở đời và cư xử cho đúng mực, biết kính trên nhường dưới, không thô lỗ với ai.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Lễ là phép tắc cư xử, nghĩa là điều phải giữ với người khác. Người biết lễ nghĩa là người có dạy dỗ, biết tôn trọng bực trên trước, biết khiêm nhượng. Trong kho văn Nam Bộ, nhứt là truyện Hồ Biểu Chánh, cụm nầy là lời khen hay lời chê về nết người: cha má cho con học chữ nho để nó biết lễ nghĩa, người lớn tuổi than dân đời nay không biết lễ nghĩa. Nó hay đứng cạnh những chữ như khiêm nhượng, liêm sỉ, tôn trọng, thô lỗ, và rất hay đi sau chữ không để chê.
🇬🇧 The first noun means the rules of conduct, the second what one owes to others. A person who knows them has been properly raised, respects elders and betters, and is humble. In the Southern corpus, above all in Ho Bieu Chanh, the phrase is praise or blame of character: parents have a child study Chinese characters so the child will know propriety, older people complain that folk these days know none. It stands beside words like humility, decency, respect and coarseness, and very often follows a negative as a reproach.
Thí dụ:
Tôi thương nó thái quá nên rán dạy nó học chữ nho cho nó biết lễ nghĩa mà ở đời.
I loved the child too much, so I did my best to have them study Chinese characters and learn proper conduct for life.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ai làm đượcTao buồn tao kiếm người biết lễ nghĩa đặng nói chuyện chơi cho giải khuây.
When I get bored I look for someone with good manners to chat with and pass the time.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ đờiDân đời nầy phần nhiều không biết lễ nghĩa, không biết tôn trọng bực trên trước nữa.
Most people these days have no sense of propriety and no longer respect their elders and betters.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ vợChớ nhà giàu xưa người ta biết lễ nghĩa khiêm nhượng, chớ đâu có kỳ cục như vậy bao giờ.
The rich families of old knew propriety and humility; they were never as outlandish as this.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một đời tài sắcTa có thể vừa làm ruộng giỏi mà cũng vừa không biết lễ nghĩa.
One can be a skilled rice farmer and still know nothing of proper conduct.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nguồn Gốc Mã Lai Của Dân Tộc Việt NamMà lần nầy cô không thèm lấy chồng trong đám người có học thức nữa, cô sẽ ưng một người thợ thuyền, chắc thợ thuyền biết lễ nghĩa liêm sỉ hơn.
This time she would not bother marrying among educated men; she would accept a working man, since working people surely knew propriety and decency better.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hậnDầu ở nước nào cũng vậy, thế nào cũng phải có một phần người thô lỗ, không biết lễ nghĩa, không biết thương yêu kính trọng bạn trăm năm của mình.
In every country alike there is bound to be a share of coarse people who know nothing of propriety and do not know how to love and respect their lifelong partner.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tân Phong nữ sĩTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Tôi thương nó thái quá nên rán dạy nó học chữ nho cho nó biết lễ nghĩa mà ở đời.”“Tao buồn tao kiếm người biết lễ nghĩa đặng nói chuyện chơi cho giải khuây.”“Dân đời nầy phần nhiều không biết lễ nghĩa, không biết tôn trọng bực trên trước nữa.”“Chớ nhà giàu xưa người ta biết lễ nghĩa khiêm nhượng, chớ đâu có kỳ cục như vậy bao giờ.”“Ta có thể vừa làm ruộng giỏi mà cũng vừa không biết lễ nghĩa.”“Mà lần nầy cô không thèm lấy chồng trong đám người có học thức nữa, cô sẽ ưng một người thợ thuyền, chắc thợ thuyền biết lễ nghĩa liêm sỉ hơn.”“Dầu ở nước nào cũng vậy, thế nào cũng phải có một phần người thô lỗ, không biết lễ nghĩa, không biết thương yêu kính trọng bạn trăm năm của mình.”