Không ngay thẳng, không đúng lẽ phải; nói việc làm, lời lẽ hay lối kiếm lợi trái với đạo lý.
Tiếng Anh: Not upright or proper; said of actions, words, or ways of gaining advantage that go against what is right.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Không ngay thẳng, không đúng lẽ phải; nói việc làm, lời lẽ hay lối kiếm lợi trái với đạo lý.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Bất là không, chánh là ngay thẳng, đúng đắn; chánh là cách người Nam đọc chữ chính trong tiếng Hán Việt. Ghép lại, bất chánh nói cái gì không ngay, không đúng lẽ. Trong kho văn nó đi với cạnh tranh, tranh thương, mục đích, dư luận, và đứng sau quân để chỉ hạng người gian (quân bất chánh). Nó cũng hay đứng cặp với một chữ bất khác: bất công bất chánh, bất từ bất chánh. Giọng trang trọng, nghe ra lối văn xưa.
🇬🇧 The first element means not, the second upright or correct; the second is the Southern reading of the Sino-Vietnamese word for correct. Together they describe whatever is crooked or against what is right. In the corpus it goes with competition, trading tricks, aims, and rumors, and follows a word for a gang of people to name the dishonest sort. It also pairs with another negated word, unfair and improper, unkind and unjust. The tone is formal, with an old literary ring.
Thí dụ:
Tôi chợt hồ nghi đó là thủ đoạn tranh thương bất chánh để giành giựt mối hàng.
It suddenly occurred to me that this might be a dishonest trading trick to steal customers.
Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền TâyNhiều người loan tin mình trúng số với mục đích đôi khi bất chánh.
Many people spread the news that they have won the lottery, sometimes with dishonest aims.
Nguồn: Sơn Nam, Người Bạn Triệu PhúNếu tôi hỏi tôi tớ mà không hỏi con cháu thì bất công bất chánh.
If I asked the servants and not my own children and grandchildren, that would be unfair and improper.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cư KỉnhDư luận bất chánh bị đánh tan, lãng quên.
The unjust rumors were dispelled and forgotten.
Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà MauDầu lời hay là lịnh ấy bất từ bất chánh đi nữa, nếu làm con mà cãi lời cha thì là bất hiếu, nếu làm tôi mà trái lịnh vua thì là bất trung.
Even if that word or that order is unkind and unjust, a child who defies a father is unfilial, and a subject who disobeys the king is disloyal.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thườngMình cứ lấy lẽ công bình mà phán đoán thì quân gian giảo, quân bất chánh, chúng nó lừng lên, không được tự nhiên chúng nó oán, rồi kiếm chuyện mà vu cáo.
If we judge by fairness, the crooked and dishonest ones make a fuss, and when they do not get their way they bear a grudge and look for ways to slander us.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ vợNàng vẫn lấm la lấm lét như chó ăn vụng bột, nhứt là sau lần ngộ nhận mà đồng nghiệp của nàng đã trình bày nàng thành một kẻ cạnh tranh bất chánh và khả ố dưới mắt họ.
She still looked around furtively like a dog caught stealing flour, especially after the misunderstanding in which her colleagues had painted her as an unfair and odious competitor.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố RápTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Tôi chợt hồ nghi đó là thủ đoạn tranh thương bất chánh để giành giựt mối hàng.”“Nhiều người loan tin mình trúng số với mục đích đôi khi bất chánh.”“Nếu tôi hỏi tôi tớ mà không hỏi con cháu thì bất công bất chánh.”“Dư luận bất chánh bị đánh tan, lãng quên.”“Dầu lời hay là lịnh ấy bất từ bất chánh đi nữa, nếu làm con mà cãi lời cha thì là bất hiếu, nếu làm tôi mà trái lịnh vua thì là bất trung.”“Mình cứ lấy lẽ công bình mà phán đoán thì quân gian giảo, quân bất chánh, chúng nó lừng lên, không được tự nhiên chúng nó oán, rồi kiếm chuyện mà vu cáo.”“Nàng vẫn lấm la lấm lét như chó ăn vụng bột, nhứt là sau lần ngộ nhận mà đồng nghiệp của nàng đã trình bày nàng thành một kẻ cạnh tranh bất chánh và khả ố dưới mắt họ.”