Đền đáp công ơn sinh thành của cha mẹ, ông bà; nhứt là lo tang chế, thờ cúng khi các người ấy qua đời.
Tiếng Anh: To repay one's parents or grandparents for their care; especially, to mourn and honour them properly when they die.
Giảng đủ và ghi chú cách dùng
Đền đáp công ơn sinh thành của cha mẹ, ông bà; nhứt là lo tang chế, thờ cúng khi các người ấy qua đời.
Các nét nghĩa, xếp theo mức thường gặp và hữu ích cho người học:
1 nét nghĩa🇻🇳 Kho văn hay dùng nó với tang chế: cư tang báo hiếu cho cha, về mà lo báo hiếu, lạy mẹ gọi là báo hiếu lần chót, đắp mộ để báo hiếu. Người không có mặt khi cha mẹ mất thì kho văn nói không báo hiếu được. Nó cũng dùng cho lúc cha mẹ còn sống, như học đến cùng để lập thân và báo hiếu, hay khi còn trẻ mấy ai nghĩ tới chuyện báo hiếu.
🇬🇧 The corpus often uses it with mourning: observing mourning for one's father, going home to see to the rites, bowing to one's mother one last time, building up the grave out of devotion. Of someone absent when a parent died, the corpus says they could not pay their respects. It is also used while parents are alive, like studying hard to make one's way and repay them, or how few think of repaying their parents while young.
Thí dụ:
Chàng cư tang báo hiếu cho cha, tấm thân tuy cực khổ, song lòng dạ bớt đeo sầu.
He kept mourning for his father; though his body suffered, his heart was less weighed with grief.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaNay thầy mất, em vì cái nghĩa cha vợ chàng rể nên em phải tới mà cư tang báo hiếu.
Now that he has died, I must come to mourn him, out of the bond between father in law and son in law.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuCậu vái vong linh cha phò hộ cho cậu mạnh khỏe học đến cùng đặng lập thân và báo hiếu.
He prayed to his father's spirit to protect him so he could stay healthy, study to the end, make his way and repay him.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnBiết đâu ông bà họ xưa kia sống nghề ăn trộm, bây giờ họ báo hiếu ông bà bằng cách đó.
Who knows, perhaps their forebears lived by theft, and now they honour them this way.
Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền TâyMẹ là bà hương chánh Luông cũng được mời ngồi để các con lạy, gọi là báo hiếu lần chót.
Their mother, Madam Huong Chanh Luong, was also invited to sit so her children could bow to her, a last act of filial respect.
Nguồn: Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền NamQuả thực khi còn trẻ mấy ai nghĩ tới chuyện báo hiếu cha mẹ.
Truly, when young, few people think about repaying their parents.
Nguồn: Dung Sàigòn, Êm Ả Một ĐờiVua dạy Lệ Bích ngồi dậy, lấy lời chánh đáng mà an ủi rồi khuyên nàng hãy về dinh mà lo báo hiếu.
The king bade Le Bich rise, comforted her with fitting words, and advised her to return to her residence and see to the mourning rites.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thườngKhi cha qua đời, cụ Phan bưng từng món ăn dâng cúng và đích thân làm cỏ, gánh đất đắp mộ để báo hiếu.
When his father died, Mr Phan served each dish at the offerings himself and personally weeded and carried earth to build up the grave, out of filial devotion.
Nguồn: Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích CủTuy lúc cha chết Bá Kỳ ở xa nên không về mà báo hiếu được, song việc nhà nhờ có Như Bình gởi thơ nên anh ta đã biết hết.
Though Ba Ky was far away when his father died and could not come home to mourn, Nhu Binh had written to him, so he knew everything that had happened at home.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tiền bạc, bạc tiềnHồi cha con mất, không có con ở nhà mà báo hiếu.
When your father died, you were not home to pay your respects.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻTiếng này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Chàng cư tang báo hiếu cho cha, tấm thân tuy cực khổ, song lòng dạ bớt đeo sầu.”“Nay thầy mất, em vì cái nghĩa cha vợ chàng rể nên em phải tới mà cư tang báo hiếu.”“Cậu vái vong linh cha phò hộ cho cậu mạnh khỏe học đến cùng đặng lập thân và báo hiếu.”“Biết đâu ông bà họ xưa kia sống nghề ăn trộm, bây giờ họ báo hiếu ông bà bằng cách đó.”“Mẹ là bà hương chánh Luông cũng được mời ngồi để các con lạy, gọi là báo hiếu lần chót.”“Quả thực khi còn trẻ mấy ai nghĩ tới chuyện báo hiếu cha mẹ.”“Vua dạy Lệ Bích ngồi dậy, lấy lời chánh đáng mà an ủi rồi khuyên nàng hãy về dinh mà lo báo hiếu.”“Khi cha qua đời, cụ Phan bưng từng món ăn dâng cúng và đích thân làm cỏ, gánh đất đắp mộ để báo hiếu.”