Từ điển VietLayers
type: DefinedTermSet
description: Bộ mục từ tiếng Việt, tiếng Sài Gòn và Nam Bộ đã qua quy trình biên tập công khai.
language: vi
language: en
publisher: organization

VietLayers – dữ liệu từ điển tiếng Việt đã biên tập
type: Dataset
description: Kho mục từ tiếng Việt đã qua biên tập, gồm định nghĩa theo nét nghĩa, biến thể vùng, ví dụ song ngữ và lớp nguồn gốc khi có chứng cứ.
language: vi
language: en
creator: organization
size: 2208 mục từ
distribution: VietLayers DefinedTerm JSON-LD
  type: DataDownload
  encoding format: application/ld+json
distribution: VietLayers full editorial JSON
  type: DataDownload
  encoding format: application/json

âm công
type: DefinedTerm
description: Âm công là cách gọi cũ ở Nam Bộ về cửa tiệm hoặc cơ sở lo việc chôn cất; tùy câu, tên ấy còn bao gồm người chủ và nhơn viên làm các việc tang táng. Trong Vợ già chồng trẻ, nhà âm công lo xe tang, quan tài và đồ dùng, tẩn liệm, đào huyệt, cùng việc khai tử–xin phép chôn trong chính cảnh truyện; chú thích nguồn giải gọn là `cửa tiệm lo việc chôn cất`. Không vì một cảnh văn mà mặc định mọi nhà âm công đều cung cấp toàn bộ dịch vụ ấy, và không đồng nhất âm công với thầy cúng, người hành lễ hay mọi nhà tang lễ hiện đại. Từ nguyên của đầu mục chưa được nguồn trực tiếp xác nhận, nên VietLayers không tự gán ngôn ngữ vay mượn hoặc chữ Hán–Nôm.
term code: am-cong-co-so-lo-viec-chon-cat-trong-loi-nam-bo-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vì anh quen với chủ đồ âm công nên họ tính với giá rẻ, lại cho chôn trong đất riêng của họ nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vợ già chồng trẻ
keywords: âm công

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhơn viên của nhà âm công khiêng hòm và đồ vô nhà xác mà liệm Hai Túc, trước mặt vợ anh đứng khóc dầm và hai người bạn rất cảm xúc.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vợ già chồng trẻ
keywords: âm công

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

ấm hiểm
type: DefinedTerm
description: Ấm hiểm là tính từ gặp trong văn Nam Bộ cũ, nghĩa là ấm hoặc khá ấm. Từ có thể tả sữa, nước, hơi nóng, máu, thân thể hay ánh đèn tạo cảm giác ấm tùy câu; nhiều cảnh cho thấy độ ấm còn lưu lại hoặc vừa đủ dễ chịu, nhưng bản thân từ không ấn định một mức nhiệt. Không nên dịch máy móc thành lukewarm, vì lukewarm thường gợi chỉ hơi ấm hoặc chưa đủ nóng, trong khi chú giải nguồn ghi ấm, khá ấm. Phải phân biệt ấm hiểm với âm hiểm nghĩa thâm độc, với chuỗi đấm hiểm do ranh từ khác và với ấm hỉnh là một đầu mục được từ điển Nam Bộ ghi riêng nhưng chưa có chứng cứ để xem là biến thể. Cảm giác thân thể còn ấm hiểm cũng không tự chứng minh người ấy an toàn hay còn sống; mọi kết luận y khoa phải dựa vào dấu hiệu và người chuyên môn.
term code: am-hiem-am-kha-am-trong-loi-nam-bo-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thái vừa ăn cơm rồi, anh ngó thấy, anh liền bước lại bàn lấy hai ve sữa còn ấm hiểm đưa cho vợ mà nói: “Thôi để thủng thẳng rồi sẽ tính lại.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: ấm hiểm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Đèn trong xe ấm hiểm, soi sáng nhiều gương mặt thịt đang cóc cần nghệ thuật một cách đế vương.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ký Thác
keywords: ấm hiểm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Pì-Pế-Hán

âm nhạc
type: DefinedTerm
description: Nghệ thuật tổ chức âm thanh và khoảng lặng bằng giai điệu, nhịp điệu, hòa âm, giọng hát hoặc nhạc cụ; cũng dùng để chỉ các tác phẩm âm nhạc nói chung.
term code: am-nhac
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông Kinh với Vĩnh Xuân mừng rỡ mời ngồi cùng nhau uống vài chung trà ngon, rồi cụ Huấn Trai xuy tiêu họa thêm với hai bạn, gây ra một dạ hội âm nhạc du dương mà tao nhã, nhàn lạc mà hùng hào, năng cang năng nhu, càng nghe càng say sưa mê mẫn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tơ hồng vương vấn
keywords: âm nhạc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 18

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhưng một số đông thích âm nhạc,tập đàn hát những bản ăn Pháp phần lớn ca ngợi tình yêu trai gái của nhạc sĩ đang ăn khách là Tino Rossi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: âm nhạc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Thiếu âm nhạc, thiếu truyện tâm tình, thiếu dạo phố để mua sắm lẩm cẩm, con người như chới với, đứng trên mảnh đất dốc trơn trợt mà không có nơi bám víu tạm thời.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Việt Có Dân Tộc Tính Không
keywords: âm nhạc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Học làm gì, bà Nam Thành cà rỡn, mấy đứa nầy nữa chúng nó ru con bằng âm nhạc hò lờ, lúa vàng, và hò dô ta ấy mà !
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: âm nhạc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

âm nhạc hiện đại
type: DefinedTerm
description: Âm nhạc hiện đại chỉ âm nhạc có những cách sáng tác, biểu diễn, sản xuất hoặc tiếp nhận mới của thời gần đây, và trong một số ngữ cảnh âm nhạc học còn là tên gọi rộng cho nhiều khuynh hướng nhạc nghệ thuật có cách biểu đạt mới.
term code: am-nhac-hien-dai
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

âm nhạc truyền thống
type: DefinedTerm
description: Âm nhạc truyền thống là các hình thức âm nhạc được cộng đồng lưu truyền qua nhiều thế hệ, gắn với lối diễn xướng, nhạc cụ và tiết mục đã có từ lâu.
term code: am-nhac-truyen-thong
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

ăn chắc mặc bền
type: DefinedTerm
description: Thành ngữ nói về lối sống coi trọng cái thiết thực, ổn định và dùng được lâu hơn vẻ hào nhoáng, xa xỉ hoặc lựa chọn nhiều rủi ro; không đồng nghĩa với keo kiệt.
term code: an-chac-mac-ben
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hân thích làm quen với anh Toan, nhưng anh Toan của tôi là hạng đàn ông ưa ăn chắc mặc bền, không ưa loại văn nghệ văn gừng .
language: vi
creator: Nhã Ca
is part of: Cổng Trường Vôi Tím
keywords: ăn chắc mặc bền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Thôi, tau ưa đứa mô có hàm răng vàng hơn, ăn chắc mặc bền mà .
language: vi
creator: Nhã Ca
is part of: Cổng Trường Vôi Tím
keywords: ăn chắc mặc bền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nhưng đối với dân "cá gỗ" thích ăn chắc mặc bền, vải đó đã là thứ vải che thân hoàn hảo rồi.
language: vi
creator: Toan Ánh
is part of: Cầm Ca Việt Nam
keywords: ăn chắc mặc bền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tài liệu đọc thêm

ăn cơm hớt
type: DefinedTerm
description: `Ăn cơm hớt` là quán ngữ Nam Bộ mang ý chê, chủ yếu có hai nét: (1) nhanh nhảu chen lời, trả lời thay hoặc giành nói điều người khác đang định nói; (2) giành phần, cơ hội hay lợi ích trước khi tới lượt hoặc khi phần ấy không thuộc về mình. Không nên diễn giải mọi lần phát biểu nhanh, bổ sung thông tin hay nhận phần được mời là ăn cơm hớt; phải có dấu hiệu chen quyền nói hoặc giành phần. Đây là nhãn đánh giá hành vi cụ thể, không dùng để hạ nhục con người và không tự chứng minh hành vi trộm cắp, gian lận hay vi phạm pháp luật.
term code: an-com-hot-chen-loi-hoac-gianh-phan-truoc
alternate name: ăn hớt
alternate name: interrupt
alternate name: answer for someone
alternate name: jump the queue
alternate name: take another's share
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chúng ta trà trộn vào chốn giang hồ ăn cơm hớt thiên hạ, dù trộm cắp lừa gạt cũng không sao, nhưng chẳng thể đắc tội với hảo bằng hữu.
language: vi
creator: Kim Dung
is part of: Lộc Đỉnh Ký
keywords: ăn cơm hớt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 153. Lão hương nông bản lãnh kinh người

áng chừng
type: DefinedTerm
description: `Áng chừng` là ước lượng đại khái dựa vào quan sát, kinh nghiệm hoặc thông tin đang có, chưa đo đếm hay tính chính xác. Có thể nói `tôi áng chừng...` hoặc đặt trước số lượng như `áng chừng hai giờ`. Cụm không ấn định mức sai số và không có nghĩa là con số chắc chắn sai. Có trong danh sách từ Nam Bộ nhưng cũng dùng trong tiếng Việt rộng hơn, không chỉ riêng miền Nam.
term code: ang-chung-uoc-luong-khong-tinh-chinh-xac
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Con sư tử nhỏ nhất há miệng tôi áng chừng rộng độ hai gang tay.
language: vi
creator: Dương Nghiễm Mậu
is part of: Cũng Đành
keywords: áng chừng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bồn cát tuổi thơ

ảnh
type: DefinedTerm
description: `Ảnh` là đại từ ngôi thứ ba trong lời Nam Bộ, tương ứng với `anh ấy`, dùng để nhắc đến người nam được gọi là anh. Vai trò trong câu quyết định cách dịch: chủ ngữ thường là he, bổ ngữ là him, còn `của ảnh` là his. Người nói và người nghe cần biết ảnh chỉ ai qua ngữ cảnh. Không tự suy người được nhắc đến là anh ruột hoặc lớn tuổi hơn người nói. Mục này không giải danh từ đồng âm `ảnh` trong `tấm ảnh`, `chụp ảnh`; cũng không dùng ảnh thay cho anh khi trực tiếp gọi người nghe.
term code: anh-dai-tu-nam-bo-chi-anh-ay
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Sao anh Ba ảnh nói cái gì kỳ vậy hả anh?
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: ảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

à nha
type: DefinedTerm
description: `À nha` là tổ hợp tình thái ở cuối lời nói, dùng để người nghe chú ý, ghi nhớ hoặc coi trọng điều vừa nói; thường gặp sau lời nhắc, lời ngăn hoặc lời cảnh báo. Giọng nhẹ có thể thân tình, giọng gắt có thể bộc lộ sự không hài lòng. Không dịch rời từng tiếng thành một câu hỏi, và không coi mọi câu có à nha là lời đe dọa. Phân biệt tổ hợp này với nha chỉ cơ quan hành chính hoặc các thành tố trong nha khoa.
term code: a-nha-tieu-tu-cuoi-cau-nhac-nho
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Ngồi vịn vào cho kỹ nghe nhỏ, rủi có té đừng có đổ thừa ai à nha !
language: vi
creator: Ngọc Phương
is part of: Giọt Sương Tan
keywords: à nha

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

ăn hàng
type: DefinedTerm
description: Ăn quà hoặc món làm sẵn mua ở hàng quán, chợ hay gánh bán rong, thường ngoài bữa chính; trong tư liệu tiếng Nam Bộ xưa, còn có nghĩa đi mua hoặc lấy hàng về bán lại.
term code: an-hang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mất tới ba đồng ăn hàng.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Chương Còm
keywords: ăn hàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hưng Mập

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Con gái gì mà chỉ thích ngồi lê ăn hàng.
language: vi
creator: Kim Phượng
is part of: Trong Vùng Mù Sương
keywords: ăn hàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Mầy mà chừa ăn hàng.
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Đất và Nước
keywords: ăn hàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Toàn văn

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Nhỏ ăn hàng quá vậy nhỏ.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Mùa Áo Vàng
keywords: ăn hàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-5
type: Quotation
text: Con gái là chúa ăn hàng.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Mùa Thu Bay Mưa
keywords: ăn hàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-6
type: Quotation
text: - Tụi bay đừng có ăn hàng chợ dọc đường.
language: vi
creator: Túy Hồng
is part of: Hơi Thở Rướn Cong
keywords: ăn hàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

anh chị em
type: DefinedTerm
description: “Anh chị em” chỉ những người có quan hệ anh, chị hoặc em do cùng cha, cùng mẹ, cùng một trong hai người đó, hoặc do được thừa nhận là anh chị em nuôi; từ này cũng dùng để gọi thân tình một nhóm người.
term code: anh-chi-em
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cha mẹ tôi sanh có một mình tôi, bởi vậy tôi không có anh chị em nào hết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: anh chị em

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Vậy tôi nói rõ cho bà con cùng anh chị em biết tôi không nhìn nhận con Oanh là dâu của tôi nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hạnh phúc lối nào
keywords: anh chị em

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Bà con cô bác ơi, mấy năm nay Ban Trị Sự khổ sở nhứt, không phải vì vấn đề tài chánh, thường là bài toán bể đầu đối với các hội nho nhỏ như ta, không có cơ sở kinh tài, chỉ đứng vững tương đối và tạm bợ dựa vào tiền niên liễm của anh chị em hội viên, mà khổ sở vì một chuyên lặt vặt mới kỳ cho chớ!
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: anh chị em

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Thèm Mùi Đất

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Thưa cô, má nó đi mót củi mỗi ngày kiếm chỉ được lối mười đồng bạc thôi, mà nó tới bốn anh chị em lận.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: anh chị em

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

anh hai
type: DefinedTerm
description: Danh xưng Nam Bộ dùng cho anh trai hoặc người đàn ông thân thuộc được gọi theo số thứ tự hay tên Hai; trong nhiều gia đình là anh cả, nhưng cách đánh số không hoàn toàn giống nhau ở mọi nhà.
term code: anh-hai
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Anh Hai của cháu muốn quàn cái quan tài chờ khi nào cháu đem mấy chục lượng vàng ra chia với ảnh, chừng đó ảnh mới cho động quan.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: anh hai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Xóm Cù Là

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Đứa con đầu lòng được gọi là thằng Hai, đàn em gọi đó là anh Hai, mặc dầu đó là đứa thứ nhất.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: anh hai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh cả và anh hai

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Anh Hai nói khi cùng đi bách bộ:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: anh hai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Anh hai con ảnh không đi đâu khác hơn là đến nhà cô Thu Nguyệt.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Khi Từ Thức Về Trần
keywords: anh hai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 14

ăn hiếp
type: DefinedTerm
description: `Ăn hiếp` là cậy sức, quyền, vai vế, số đông hoặc một lợi thế khác để lấn lướt, đe nạt, ép hay đối xử bất công với người yếu thế hơn; thường tương ứng `bắt nạt`, `ức hiếp`. Hành vi có thể bằng lời nói, quan hệ xã hội, kinh tế hoặc thân thể, nên phải đọc tình huống chứ không thu hẹp vào đánh nhau. Thành ngữ `ma cũ ăn hiếp ma mới` chê việc người đến trước lấn lướt người mới, không phải lời khuyên. Khi trẻ báo bị ăn hiếp, người lớn cần nghe và kiểm tra an toàn, không mặc định đó là mách lẻo.
term code: an-hiep-bat-nat-lan-luot-nguoi-khac
alternate name: bị ăn hiếp
alternate name: ma cũ ăn hiếp ma mới
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cha tôi không chịu cưới vợ khác, nói sợ mẹ ghẻ họ ăn hiếp tôi, mà có lẽ cha tôi mắc lo trồng mía làm đường có lợi to quá nên không có thì giờ rảnh mà tính tới sự chấp nối, cha con hủ hỉ với nhau, đến tôi khôn lớn mới gả tôi lấy chồng rồi mua cái nhà nầy cho vợ chồng tôi ở.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: ăn hiếp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Bà đừng quen thói ăn hiếp tá điền, rồi bà tưởng ai cũng sợ bà hết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: ăn hiếp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Chắc ở làng này con nít chăn trâu bị ăn hiếp nên ông thần mới bị phiêu bạt làm vậy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: ăn hiếp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lũ trẻ chăn trâu

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Đàn ông con trai gì mà hỏng bảnh tỏn, anh muốn để cho người ta ăn hiếp sao?
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: ăn hiếp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1.4

ăn kết
type: DefinedTerm
description: Ăn kết là cách nói cũ ở Nam Bộ, vay French `enquête`, chỉ cuộc hoặc việc tra xét, điều tra, đi hỏi và lấy lời khai trong bộ máy làng–tổng–quận thời trước. Từ có thể đứng sau `đi`, `làm`, `mắc`, `lấy` và thường gắn với chức dịch hoặc quan thanh tra. Đây là một đơn vị vay nguyên khối, không phân tích thành động từ `ăn` cộng với `kết`. Nghĩa lịch sử không đồng nhất máy móc với mọi thủ tục điều tra hay tố tụng hiện nay; việc một người bị hỏi trong ăn kết cũng không tự chứng minh họ có tội. Dạng `ăng kết` được từ điển Việt–Pháp dẫn về cùng đầu mục.
term code: an-ket-cuoc-tra-xet-vay-tu-french-enquete
alternate name: ăng kết
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chẳng hiểu Hương quản đặt rặp-bo thế nào, mà chừng làm xong rồi bèn kêu Phó lý Hề biểu dẫn Hương hào Hội lên để lấy ăn kết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cha con nghĩa nặng
keywords: ăn kết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Thưa, ba cháu nói đi chiều nay về, bởi vì mai còn mắc đi ăn kết trong làng nào đó không biết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Thầy Thông ngôn
keywords: ăn kết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Dạ, quan thanh tra muốn"ăn kết" theo cách nào?
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: ăn kết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh hùng rơm

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tôi nghi thẩy làm “ăn kết” dân lạ mặt, thí dụ như ông Năm xay lúa.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: ăn kết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ông Già Xay Lúa

ăn nên làm ra
type: DefinedTerm
description: Quán ngữ chỉ việc làm ăn thuận lợi, sinh kế phát triển và đời sống ngày càng khá giả; cũng thường dùng trong lời chúc. Có biến thể đảo trật tự “ăn ra làm nên”.
term code: an-nen-lam-ra
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông đã ăn nên làm ra nhờ cách mạng.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Hôn Em, Kỷ Niệm
keywords: ăn nên làm ra

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhất định con ông sẽ học giỏi, sẽ ăn nên làm ra, sẽ thoát khỏi cảnh sống vất vả như vợ chồng ông.
language: vi
creator: Kim Hải
is part of: Cao Như Đỉnh Thái
keywords: ăn nên làm ra

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Cảm ơn bà, tôi cũng chúc bà năm nay phát đạt, ăn nên làm ra.
language: vi
creator: Nhã Ca
is part of: Chuyện Đôi Ta
keywords: ăn nên làm ra

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Thành Phố Buồn

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thực sự trong nhà cũng không ai biết rõ Thuấn bị mất tiền vì vụ mua bán đô-la, hay vì hứng chí đem ra cờ bạc hy vọng chuyến này vận hên mà rồi ăn nên làm ra không biết chừng.
language: vi
creator: Trùng Dương
is part of: Chung Cư
keywords: ăn nên làm ra

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tính chuyện làm ăn

ăn nhậu
type: DefinedTerm
description: Tụ họp để ăn uống và thường có rượu bia như một hoạt động giao lưu; là cách nói khẩu ngữ, có thể trung tính, vui vẻ hoặc mang ý chê trách tùy mức độ và hậu quả.
term code: an-nhau
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chiều cũng vậy, hễ làm việc mãn giờ thì tuốt về nhà ăn cơm, chớ không dám ta bà ăn nhậu với chúng bạn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: ăn nhậu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hào thuật lại chuyện thất đại đồn Chí Hòa rồi dọn cơm lên chủ khách ăn nhậu vui cười dến trưa ông Bá hộ với Phó Tha mới về.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai vợ
keywords: ăn nhậu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Chú hối hận vô cùng vì một vài câu nói lơ đễnh, thốt ra lúc ăn nhậu với thầy đội Bình.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: ăn nhậu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cấm bắt rùa

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Thôi đi anh, mấy cha nội ở đây suốt ngày đêm cứ lo đập chó, vật gà ăn nhậu lu bù hoài chớ mấy chả mà đánh giặc cái mốc xì họ!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: ăn nhậu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

ăn quả nhớ kẻ trồng cây
type: DefinedTerm
description: Đây là lời nhắc phải biết ơn những người đã tạo ra hoặc góp phần tạo ra thành quả mà mình đang được hưởng.
term code: an-qua-nho-ke-trong-cay
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,
language: vi
creator: Thái Bạch
is part of: Thi Văn Quốc Cấm Thời Thuộc Pháp
keywords: ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần Thi Ca

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, người cư xử có thủy chung tiền hậu.
language: vi
creator: Thái Bạch
is part of: Thi Văn Quốc Cấm Thời Thuộc Pháp
keywords: ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần Phú Và Văn Tế

áo bà ba
type: DefinedTerm
description: Kiểu áo cánh dài tay, cài nút dọc thân trước, thường không cổ và có tà xẻ ngắn hai bên, quen thuộc trong trang phục Nam Bộ; thường mặc với quần dài và không chỉ dành cho phụ nữ.
term code: ao-ba-ba
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hắn mặc đến ba chiếc áo bà ba.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Tân Liêu Trai
keywords: áo bà ba

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ma mới

áo bành tô
type: DefinedTerm
description: Áo bành tô là cách gọi cũ, gặp nhiều trong văn Nam Bộ, cho một loại áo ngoài kiểu Tây; bành tô vay French paletot. Từ áo đứng trước làm rõ đây là y phục, chứ không tạo một kiểu áo khác với bành tô. Tùy thời kỳ và hiện vật, áo có thể dài ngắn, dày mỏng, bằng nỉ hay chất liệu khác, nên không nên đồng nhất máy móc với vest, blazer, trench coat hoặc mọi áo khoác dài hiện nay. Tên áo bành tô cũng không tự cho biết giới tính, màu sắc, xuất xứ, thương hiệu, địa vị hay mức giàu của người mặc.
term code: ao-banh-to-ao-ngoai-kieu-tay-trong-loi-viet-cu
alternate name: áo bành-tô
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đồng hồ gõ một giờ, Trường Khanh mặc quần lãnh đen, áo bành tô nỉ đen, mang giày tây đen, đội kết cũng đen, đi theo ông Sen qua dinh quan Phủ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: áo bành tô

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương sáu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hắn mặc áo bành tô vàng, miệng ngậm ống vố, hất hàm lên:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: áo bành tô

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nhứt phá sơn lâm

áo củng xá
type: DefinedTerm
description: Áo củng xá là tên áo cũ được Hồ Biểu Chánh ghi trong cảnh y phục: áo không nút, hai vạt bắt chéo và cột ở lưng. Chiếc áo trong cảnh còn được may bằng xá trắng, vạt khách, tay rộng, cổ trịt và có viền, nhưng đó là chi tiết của một chiếc cụ thể chớ không phải toàn bộ định nghĩa. Đầu mục hiện chỉ có một chú giải trực tiếp nên không tự chốt nguồn gốc tên gọi, giới người mặc, chất vải, màu, độ dài hay dịp sử dụng. Cần giữ nguyên tên trong văn bản cũ và giải cấu tạo, không sửa đoán thành áo cứng hoặc một kiểu áo hiện đại.
term code: ao-cung-xa-ao-vat-cheo-khong-nut-cot-o-lung-trong-loi-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cẩm Vân ngủ trưa, nên mặc cái quần lãnh đen, một cái áo củng xá trắng may vạt khách tay rộng xùng xình, cổ với hò đều có viền xanh.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: áo củng xá

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

áo pyjama
type: DefinedTerm
description: Áo pyjama là chiếc áo thuộc kiểu quần áo mặc nhà hoặc mặc ngủ gọi là pyjama. Trong văn Việt thế kỷ XX, cụm này thường chỉ riêng phần áo, có thể đi với một chiếc quần được tả riêng; vì vậy không nên dịch mặc định thành cả bộ pyjama. Pyjama là từ vay qua tiếng Pháp, bên cạnh các dạng phiên âm pi-gia-ma, pi-da-ma và py-gia-ma trong tư liệu. Tên áo tự nó không cho biết chất liệu, kiểu cổ, độ dài tay, giới người mặc hay người ấy có đang ngủ không. Không nhập áo pyjama với quần pyjama, áo choàng ngủ hoặc áo bà ba.
term code: ao-pyjama-ao-mac-nha-hoac-ao-ngu-kieu-pyjama
alternate name: áo pi-gia-ma
alternate name: áo py-gia-ma
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đăng Cao thọc hai tay vào túi áo pyjama đi lên đi xuống một hồi, rồi nói nữa rằng: „Hứ!
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoá hoa tàn
keywords: áo pyjama

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 03

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chồng Minh Tú từ trên lầu mặc áo pyjama, tay cầm quyển sách, bước xuống mấy bực cầu thang, hỏi:
language: vi
creator: Nguyễn Vỹ
is part of: Mồ Hôi Nước Mắt
keywords: áo pyjama

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

áo u-hoe
type: DefinedTerm
description: Áo u-hoe là tên áo cũ trong văn Nam Bộ, được chú thích là `áo khỉ may theo lối người Pháp`. Hai cảnh cho thấy đây là áo ngoài: một người cởi áo u hoe rồi vơ tay áo sơ-mi bên trong, còn một người đặt may áo u-hoe riêng với sơ-mi, quần tây và giày. Chứng cứ đủ để gọi là áo khoác ngắn kiểu Tây thời ấy, nhưng chưa đủ chốt dạng tiếng Pháp nguồn, chất liệu, màu, hàng nút, kiểu cổ, chiều dài, giới người mặc hay địa vị xã hội. Không đồng nhất máy móc với áo sơ-mi, toàn bộ âu phục hoặc áo khỉ bảo hộ hiện đại.
term code: ao-u-hoe-ao-khoac-ngan-kieu-tay-trong-loi-nam-bo-cu
alternate name: áo u hoe
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bà Hội đồng biểu thằng Hai đi kêu thợ may lại, bà đặt cho thằng Được với thằng Bĩ mỗi đứa một cái áo u-hoe, một cái áo sơ-mi, một cái quần tây và một đôi giày đen.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: áo u-hoe

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Phùng Xuân cởi áo u hoe ra mà máng trên ghế xích đu, rồi đi lại bàn ăn mà ngồi, vơ tay áo sơ mi lên tới cáng chỏ, coi bộ chẩm hẩm lắm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: áo u-hoe

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

ạp-la-cam
type: DefinedTerm
description: Ạp-la-cam là cách phiên âm cũ trong lời Việt Nam Bộ của tiếng Pháp arbre à cames, nay gọi là trục cam: trục quay có các vấu cam phối hợp việc đóng mở van trong máy. Hồ Biểu Chánh đặt từ này trong lời giải thích vì sao chiếc xe chạy lại được, bên cạnh đíp-răn-xên, cho thấy đây là tên bộ phận cơ khí chớ không phải một động tác. Dạng hiện nay là trục cam; đôi khi thợ máy gọi cốt cam. Không nhập ạp-la-cam với mọi thứ trục, vấu cam, trục khuỷu, cốt máy hoặc bộ vi sai. Chỉ thấy tên bộ phận trong một câu cũng chưa đủ kết luận nó bị hư, xe dùng cấu tạo nào, cần chỉnh ra sao hay việc sửa có an toàn hay không.
term code: ap-la-cam-truc-cam-trong-may-xe-theo-loi-cu
alternate name: ạp la cam
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Để đâu chạy lại không được, ăn thua tại ạp-la-cam, với đíp-răn-xên, làm cho rút mấy bánh phải lăn, chớ phải là đẩy đâu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: ạp-la-cam

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

áp phe
type: DefinedTerm
description: `Áp phe`, cũng viết `áp-phe`, là danh từ chỉ một vụ làm ăn, giao dịch hoặc việc dàn xếp nhằm kiếm lợi, thường được nhắc như một vụ đáng kể. Trong văn cũ có thể nói cả việc xoay xở để được tiền hay tài sản, không chỉ mua bán hàng hóa. `Một áp phe`, `vụ áp phe ấy` gọi sự việc; `làm áp phe` gọi hành động. Cụm có thể nghe trung tính hoặc dè chừng tùy cảnh, không tự chứng minh lừa đảo, phạm pháp hay có lợi nhuận. Từ điển cộng đồng ghi quan hệ với tiếng Pháp affaire; không dịch thành chuyện tình chỉ vì tiếng Anh có từ affair.
term code: ap-phe-vu-lam-an-giao-dich-kiem-loi
alternate name: áp-phe
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Áp phe nầy thuộc trong khuôn khổ hoạt động của ông Thông, bởi vậy nghe nói rồi thì ông đốc vợ đi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hạnh phúc lối nào
keywords: áp phe

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

ắt chất
type: DefinedTerm
description: Ắt chất là cụm bổ nghĩa gặp trong văn Nam Bộ cũ, nổi bật trong hỏi cho ắt chất, hỏi ắt chất: hỏi cho rõ ràng, chắc chắn, biết đích xác sự việc đang nói. Từ thường diễn tả mục đích hoặc kết quả mong muốn của việc hỏi–tra–xác nhận, không phải một lời bảo đảm rằng người đáp nói thật, chứng cứ đã đủ hay kết luận có giá trị pháp lý. Chưa có chứng cứ vững để tách nghĩa theo ắt và chất hiện nay hoặc dựng một từ nguyên; vì vậy phải giữ toàn cụm. Không nhập ắt chất với ắt hẳn, vật chất, chất vấn hay cách nói chắc như đinh đóng cột.
term code: at-chat-hoi-cho-ro-rang-chac-chan-trong-loi-nam-bo-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Để mai tôi dắt con Mỹ ra dáp mặt thím mà hỏi cho ắt chất .
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: ắt chất

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 0

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Bẩm, hồi hôm tôi qua nhà, có đủ vợ chồng chú, tôi hỏi ắt chất rồi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tơ hồng vương vấn
keywords: ắt chất

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 23

bả
type: DefinedTerm
description: Đại từ ngôi thứ ba trong khẩu ngữ Nam Bộ, là dạng hòa đúc gần với “bà ấy”, dùng khi người phụ nữ được nhắc đã rõ; sắc thái thân mật hay thất lễ tùy quan hệ, giọng nói và cách gọi phù hợp với người ấy.
term code: ba-dai-tu-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: " Không chừng ổng bả chưa thấy đèn điện hoặc chiếc xe hơi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bả

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bức tranh con heo

bác cả
type: DefinedTerm
description: Danh xưng dành cho người giữ vai bác lớn nhất trong một nhánh gia đình; bác có thể là anh, chị của cha hoặc mẹ, hay vợ/chồng của người đó, tùy cách gọi của gia đình.
term code: bac-ca
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bà chằn
type: DefinedTerm
description: Trong truyện kể dân gian, nhân vật yêu quái nữ có hình dạng hoặc hành vi đáng sợ; theo nghĩa chuyển, lời chê một phụ nữ là hung dữ, độc đoán hay quá khắt khe. Nghĩa chuyển mang định kiến giới và không nên dùng thay cho mô tả hành vi cụ thể.
term code: ba-chan
alternate name: bà chằng
alternate name: bà chằn lửa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi trả lời là hình ấy cũng là của tôi và định giằng lấy, nhưng cái bà chằn ấy không chịu, đẩy tôi ra làm tôi đau điếng.
language: vi
creator: Emily Bronte
is part of: Đỉnh Gió Hú
keywords: bà chằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 28

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Em xấu như ma, như bà chằn mà nói đẹp bạo tàn.
language: vi
creator: Nghiêm Lệ Quân
is part of: Bẽ Bàng
keywords: bà chằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bà giám thị này được tiếng dữ như bà chằn, cũng được gọi là bà giáo già khó chịu.
language: vi
creator: NGỌC PHƯƠNG
is part of: Bên Vỉa Hè
keywords: bà chằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Anh không thích con gái dữ như bà chằn đâu nhé!
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Cánh Hồng Gai
keywords: bà chằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

bà chằn lửa
type: DefinedTerm
description: `Bà chằn lửa` trong nghĩa chỉ người là cách gọi chê một phụ nữ bị xem là rất dữ dằn, hay quát tháo hoặc khó chịu. `Lửa` nhấn mạnh mức độ. Cách gọi này có thể xuất hiện trong lời giỡn, nhưng vẫn mang hình ảnh miệt thị và dễ làm tổn thương; không phải mô tả trung tính về phụ nữ. Nghĩa đang xét không gọi một con vật, hiện tượng thời tiết hay người mang tên Chằn. Không coi một người phản đối hoặc bảo vệ quyền lợi của mình đương nhiên là dữ dằn.
term code: ba-chan-lua-loi-goi-che-nguoi-phu-nu-du-dan
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Biết đâu sao này lấy chồng chị sẽ trở thành một bà chằn lửa ?
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Một Mình Tôi Bước Đi
keywords: bà chằn lửa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

bá cháy
type: DefinedTerm
description: Tiếng lóng khen mạnh, quen thuộc trong lời nói Sài Gòn–Nam Bộ, dùng khi món ăn rất ngon hoặc một người, sự việc, trải nghiệm rất hay, rất ấn tượng; nghĩa cụ thể phải theo đối tượng được khen.
term code: ba-chay-tieng-long
alternate name: bá cháy bọ chét
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

ba chớp ba nháng
type: DefinedTerm
description: `Ba chớp ba nháng` chỉ cách nhìn, nghe, đọc hoặc làm việc hấp tấp, qua loa, chưa nắm rõ hay chưa làm kỹ. Cụm thường đi sau động từ và mang ý chê hoặc nhắc nhở. Trong `coi/nghe ba chớp ba nháng`, trọng tâm là tiếp nhận thiếu đầy đủ; không chỉ nói tốc độ nhanh. Lời nhận xét ấy không tự chứng minh thông tin sai, người nghe kém thông minh hay có ý nói dối. Đây là cả một cách nói cố định, không dịch ba thành số lần chính xác.
term code: ba-chop-ba-nhang-qua-loa-chua-nam-ro
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mầy coi ba chớp ba nháng rồi nói bậy hoài !
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: ba chớp ba nháng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

bạc xỉu
type: DefinedTerm
description: Thức uống gắn với văn hóa quán nước Sài Gòn–Chợ Lớn, lấy sữa làm nền và thêm một lượng cà phê tương đối ít để tạo mùi thơm cùng vị đắng nhẹ; có thể uống nóng hoặc với đá.
term code: bac-xiu
alternate name: bạc xỉu / pạc xỉu
alternate name: bạc xỉu nóng / bạc xỉu đá
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bạ điền
type: DefinedTerm
description: Bạ điền là cách gọi cũ của bộ điền, tức sổ hoặc hồ sơ ghi việc đất ruộng để quản lý theo thể lệ từng thời: có thể gồm tên người đứng bộ, diện tích, loại đất và số thuế. Trong Ai làm được, quan phủ kiếm một thầy ký bạ điền rồi giao bộ điền cho người ấy chép; chú giải của ấn bản ghi thẳng ‘hay bộ điền, hồ sơ đất ruộng’. Vì vậy, đầu mục chỉ bộ hồ sơ, còn thầy ký bạ điền là người làm việc với bộ ấy. Nội dung, cơ quan lập, hiệu lực và cột mục thay đổi theo thời kỳ; không được tự đổi bạ điền thành sổ đỏ, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cơ sở dữ liệu địa chính hiện nay hoặc bằng chứng đủ để xác nhận quyền sở hữu. Trật tự chữ và chữ Hán–Nôm của toàn cụm chưa có nguồn trực tiếp đủ chắc, nên hồ sơ không dựng chữ theo suy đoán.
term code: ba-dien-bo-dien-ho-so-so-sach-dat-ruong-trong-loi-cu
alternate name: bộ điền
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bên phủ đang kiếm một thầy ký bạ điền và nhựt ký trát giấy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bạ điền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương một

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Điền bộ, gọi nôm na là bộ điền, chỉ ghi tên người chủ đất, diện tích, loại đất, đặc biệt là số thuế phải đóng.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam
keywords: bạ điền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Làng xóm, điền đất và người dân thời đàng cựu

ba gai
type: DefinedTerm
description: `Ba gai` là tính từ khẩu ngữ, quen trong lời Nam Bộ, tả cách cư xử bướng bỉnh, ngang ngạnh, khó chịu hoặc hay sinh chuyện gây gổ: `ăn nói ba gai`, `tánh ba gai`, `anh chàng ba gai`. Mức nghĩa tùy câu, từ lời chê thái độ cộc/cự nự đến nhận xét một người khó trị và thích gây sự; không phải mọi lần phản đối, nói thẳng hay giữ lập trường đều là ba gai. Đây là nhãn đánh giá dễ hạ thấp con người, nên nêu hành vi cụ thể thay vì đóng khung phẩm chất, và không suy phạm pháp, bạo lực, bệnh lý, giới hay năng lực. Các nguồn đề xuất liên hệ French *pagaille* ‘lộn xộn’ hoặc *bagarre* ‘ẩu đả/gây gổ’; hướng vay Pháp có cơ sở nhưng hình thức nguồn trực tiếp còn tranh luận. Phân biệt `ba gai` với số từ `ba` + danh từ `gai`, với cây ba gai và với `ba ba gai` là tên một loài rùa mai mềm.
term code: ba-gai-buong-binh-hay-sinh-chuyen-gay-go
alternate name: ăn nói ba gai
alternate name: quân ba gai
alternate name: bướng bỉnh
alternate name: ngang ngạnh
alternate name: cộc cằn
alternate name: hay gây gổ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Lũ ba gai, thằng thì cười ngất, thằng thì la lối om sòm, trong khi Thới lại nghe đau một niềm đau thứ nhì nữa, trong sự im lặng triền miên của chàng.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Diễm Phượng
keywords: ba gai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Người khách viễn phương

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Anh đừng có ba gai với người khuất mặt.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Món Nợ Thiêng Liêng
keywords: ba gai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Chàng hơi ba gai trong đề nghị nầy, bởi nàng có thể nói láo và phép lịch sự cấm chàng tò mò về đời tư của người không thân.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Trâm Nhớ Ngàn Thương
keywords: ba gai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Ỷ là con một sĩ quan cao cấp anh tân binh rất ba gai, không chịu tuân kỹ luật.
language: vi
creator: Đặng Trần Huân
is part of: Chuyện Cấm Đàn Bà
keywords: ba gai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 4

bãi bồi
type: DefinedTerm
description: Dải đất hoặc bãi mới hình thành và lớn dần do phù sa, cát hay bùn được sông hoặc biển bồi đọng theo thời gian.
term code: bai-boi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bãi buôi
type: DefinedTerm
description: Bãi buôi là tính từ cũ/Nam Bộ tả vẻ vui vẻ, niềm nở, lanh lẹ trong lời ăn tiếng nói và khéo tiếp chuyện, tiếp khách hoặc mua bán. Dạng bải buôi xuất hiện dày trong văn Hồ Biểu Chánh và được nối tra cứu cùng mục. Từ thường đi với vui vẻ, nhậm lẹ, bặt thiệp, tiếp đãi; nó tả cách biểu hiện và giao tiếp đang thấy, không tự chứng minh người ấy chân thành, tử tế, hướng ngoại ở mọi lúc hay có kỹ năng nghề nghiệp. Có cảnh nhân vật cố làm mặt bãi buôi để giữ hòa khí, nên phải lấy sự thành thật từ toàn câu. Không nhập bãi buôi với đãi bôi/đãi buôi thiên về lời xã giao lấy lệ hoặc thiếu thành thật khi chưa có đủ chứng cứ đồng nhất hai từ.
term code: bai-buoi-niem-no-vui-ve-va-kheo-tiep-chuyen
alternate name: bải buôi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Còn chị Hòa là vợ anh thì chị bãi buôi nhậm lẹ, chị giỏi nghề mua bán, tay bằng miệng miệng bằng tay.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bãi buôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nàng vừa có vẻ nhu mì của con nhà, vừa lanh lợi con mắt và cái miệng như những tay buôn bán bải buôi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Mưa Thu Nhớ Tằm
keywords: bãi buôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lại mẹ tôi tái giá

bài sanh ý
type: DefinedTerm
description: Bài sanh ý là tên lịch sử của giấy môn bài hoặc giấy được cấp riêng cho việc làm ăn, buôn bán, hành nghề trong chế độ Nam Kỳ đương thời. Sanh ý là dạng cũ và Nam Bộ của sinh ý 生意 ở nghĩa làm ăn; bài trong cụm gọi chứng thư hoặc giấy phép của thể chế lúc ấy. Cụm không đồng nhất với mọi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy phép con hay nghĩa vụ thuế hiện nay. Từ riêng tên bài sanh ý không thể suy ngành nghề, hạng bài, mức thuế, thời hạn, người cấp hoặc hiệu lực pháp lý; những chi tiết đó phải có trong hồ sơ và niên đại cụ thể.
term code: bai-sanh-y-giay-mon-bai-cho-viec-lam-an-o-nam-ky-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vợ khuất sớm, anh ta có vốn ít chục đồng bạc, nên lãnh bài sanh ý rồi mua hàng vặt chút đỉnh như trầu cau, thuốc giấy, dầu lửa, bánh in mà bán với đứa con gái.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cha con nghĩa nặng
keywords: bài sanh ý

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Dì lập tiệm, lãnh bài sanh ý , treo bảng và rao trong báo, thì người ta mới biết mà đặt may đồ chớ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ý và tình
keywords: bài sanh ý

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

ba khía
type: DefinedTerm
description: Danh từ chỉ loài giáp xác nhỏ gần với cua, thường sống ở vùng rừng ngập mặn; trong ngữ cảnh ăn uống, từ này còn chỉ ba khía đã được muối hoặc trộn gia vị.
term code: ba-khia
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Năm tới, chắc tôi trở lại nghề móc cua, bắt ba khía ở bờ biển.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: ba khía

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con bà Tám

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ông già Hy kéo tay anh, chỉ ngay gốc cây mắm trước mặt, hàng trăm con ba khía bao quanh gốc cây, lúc nhúc.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: ba khía

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bờ biển từ Rạch Giá (vàm sông Cái Lớn) ăn về phía Nam là khu rừng sác với cây mắm, cây giá, cây cóc, loại cây tạp không đem huê lợi gì đáng kể, trừ huê lợi sáp và mật ong, hoặc cua, ba khía sống nhun nhúc trong bãi bùn (khu vực của cây đước chỉ ở về phía cực Nam tận mũi Cà Mau).
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam
keywords: ba khía

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Vùng Rạch Giá đất rộng người thưa

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nó chỉ biết họ ra biển để bắt cua và bắt ba khía, một năm mấy kỳ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ký Thác
keywords: ba khía

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Rừng Mắm

ba lá
type: DefinedTerm
description: `Ba lá` trong mục này là cách gọi gọn của `xuồng ba lá`, loại xuồng nhỏ quen thuộc ở miền sông nước Nam Bộ, kiểu truyền thống ghép một tấm ván đáy và hai tấm ván be. `Lá` trong tên gọi này gắn với những tấm ván, không phải xuồng làm bằng lá cây. Cần có văn cảnh ghe xuồng để nhận ra nghĩa; `ba lá thư`, `ba lá bài`, `ba lá thuốc` là các tổ hợp đếm khác, không thuộc mục này. Tên gọi không tự cho biết kích thước, sức chở hay mức an toàn của một chiếc xuồng cụ thể.
term code: ba-la-xuong-nho-song-nuoc-nam-bo
alternate name: xuồng ba lá
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thôi thì tạm thời buộc chặt chiếc xuồng ba lá nọ vào bến của quán chạp phô, bên dòng rạch ngoằn ngoèo.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: ba lá

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

ba láp
type: DefinedTerm
description: Ba láp là tiếng lóng khẩu ngữ quen ở Nam Bộ và một số vùng miền Trung, dùng để chê lời nói, câu chuyện, ý tưởng hoặc cách làm là nhảm nhí, không đâu vào đâu, thiếu căn cứ hay thiếu nghiêm túc. Dạng bá láp cùng nghĩa và được liên kết tra cứu. Ba láp ba xàm là cụm tăng cường đã có đầu mục riêng; mục nền này không bị chuyển về cụm dài. Từ không tục, nhưng là lời đánh giá có thể coi thường người khác; khi cần phản biện nên chỉ rõ phần nào sai, vô ích hoặc chưa có chứng cứ. Ba láp không tự chứng minh nội dung hoàn toàn sai: trong cảnh bạn bè, nó có thể chỉ chuyện tếu táo, linh tinh kể cho vui. Nhiều tài liệu nối từ với French palabre, nhưng có phản biện cho rằng bá láp đã tồn tại trước tiếp xúc Pháp; VietLayers ghi hướng vay Pháp ở mức tranh luận, không trình bày như kết luận chắc chắn.
term code: ba-lap-nham-nhi-khong-dau-ra-dau
alternate name: bá láp
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Khéo làm chuyện ba láp .
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Khóc thầm
keywords: ba láp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ai hơi đâu mà làm chuyện bá láp .
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: ba láp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đồng thanh tương ứng

ba láp ba xàm
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ quen thuộc ở Nam Bộ và một số vùng miền Trung, dùng để chê lời nói, câu chuyện, ý kiến hoặc cách làm là nhảm nhí, không đâu ra đâu, thiếu căn cứ hay thiếu nghiêm túc. Cụm có sắc thái chê nhưng bản thân không phải lời tục. Ba láp và bá láp nay là đầu mục nền riêng; cụm dài này chỉ giữ các dạng toàn cụm ba láp ba xàm/bá láp bá xàm.
term code: ba-lap-ba-xam
alternate name: bá láp bá xàm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

ba lỗ
type: DefinedTerm
description: `Ba lỗ` trong mục này gọi kiểu áo không tay, cổ và nách khoét rộng, thường nói đầy đủ `áo ba lỗ` hoặc `áo thun ba lỗ`. Ba chỗ mở tương ứng với cổ và hai bên cánh tay; không phải áo bị rách ba lỗ. Nguồn từ điển mô tả áo lót, còn văn cảnh sinh hoạt có thể cho thấy người mặc khi ở nhà hoặc làm việc. Không tự suy giới tính, tính cách hay thân phận người mặc từ kiểu áo. Phân biệt dấu thanh với `ba lô` là túi đeo lưng.
term code: ba-lo-kieu-ao-khong-tay
alternate name: áo ba lỗ
alternate name: áo thun ba lỗ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Minh nhìn lại Hai Lọt mặc áo thun ba lỗ ngồi sau quầy thâu tiền, mặt nặng như trời đêm mưa.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Quán Tai Heo
keywords: ba lỗ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

ba lơn
type: DefinedTerm
description: `Ba lơn` tả lời nói, giọng điệu hoặc thái độ đùa cợt bị người nói xem là thiếu đứng đắn, thiếu nghiêm túc; gần nghĩa `bông lơn`. Có trong `nói ba lơn`, `giọng ba lơn`, `tính ba lơn`. Sắc thái có thể là nhắc nhẹ hoặc trách, tùy chuyện đang nói và quan hệ giữa những người đối thoại. Không tự suy người bị gọi như vậy có bệnh, kém trí hay thiếu đạo đức nói chung. Nguồn từ điển đánh dấu khẩu ngữ, ít dùng; không đủ căn cứ gọi đây là từ chỉ có ở Nam Bộ.
term code: ba-lon-dua-cot-thieu-nghiem-tuc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Đừng nói ba lơn rồi quen miệng đi.
language: vi
creator: Túy Hồng
is part of: Hơi Thở Rướn Cong
keywords: ba lơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

bầm dập
type: DefinedTerm
description: `Bầm dập` có nghĩa thân thể bị va đập, đánh hoặc tác động mạnh đến mức nhiều chỗ thâm tím, đau đớn; theo nghĩa bóng, chỉ tình trạng chịu nhiều tổn thương, tủi cực hoặc thất bại. Cần tách hai nghĩa: `chân tay bầm dập` không giống `cuộc đời bầm dập`. Từ là cách tả thông thường, không phải chẩn đoán hay mức độ thương tích được đo chính xác. Cách viết `bầm giập` có trong nguồn từ điển ở nghĩa chịu đau đớn, tủi nhục; không kết luận cách viết ấy là sai chỉ vì một bản văn dùng dập.
term code: bam-dap-ton-thuong-than-the-va-dau-kho
alternate name: bầm giập
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Kiếp nầy người ta lấy cái thói giả dối bội bạc mà làm cho thân em bầm dập, làm cho trí em rối rấm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai khối tình
keywords: bầm dập

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

bặm trợn
type: DefinedTerm
description: `Bặm trợn` tả vẻ mặt, dáng vóc hoặc điệu bộ trông dữ dằn, hung hăng, khiến người khác có thể e ngại. Trọng tâm là ấn tượng bên ngoài; người trông bặm trợn vẫn có thể nói năng nhẹ nhàng và cư xử tử tế. Không lấy vóc dáng, râu tóc hay vẻ mặt làm bằng chứng về tội phạm hoặc tính nết. Từ có trong lời Nam Bộ và văn Lê Xuyên, nhưng không vì vậy mà chỉ người miền Nam mới dùng được.
term code: bam-tron-ve-ngoai-du-dan
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tui coi bộ vó bặm trợn như vậy chứ cũng biết đối xử mềm mỏng với đàn bà.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
keywords: bặm trợn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2.3

bần
type: DefinedTerm
description: Bần phải được tách ít nhất hai nét đồng âm. Trong cảnh sông rạch, bãi bồi và rừng ngập mặn Nam Bộ, bần là tên chung cho các cây thuộc chi Sonneratia; bần chua/bần rạch thường chỉ Sonneratia caseolaris, nhưng tên trần bần chưa đủ để khóa mọi trường hợp vào một loài. Trái bần của những loại được nhận diện phù hợp có thể được ăn hoặc dùng trong món Nam Bộ, song tên cây không tự cho biết trái đã chín, vị chua đến mức nào hay có an toàn để dùng hay không. Ở lớp Hán–Việt, bần 貧 nghĩa là nghèo hoặc thiếu, thường gặp trong bần hàn, bần cùng, bần dân, thanh bần; nghĩa này không riêng Nam Bộ và không cho phép suy phẩm hạnh, năng lực hay lỗi của người đang thiếu thốn. Phải tách cả hai nét khỏi bần tiện khi toàn cụm mang nghĩa đánh giá riêng.
term code: ban-cay-ngap-man-sonneratia-va-yeu-to-han-viet-ngheo
alternate name: bần chua
alternate name: bần rạch
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ngặt vì thân tôi côi cúc, phận tôi bần cùng, đã không có thế lực, mà cũng không có tiền tài, bởi vậy dầu thương cô tôi cũng chẳng biết làm sao giúp cô, thế thì cô theo tôi cô đã nhơ danh mà lại không có ích gì.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bần

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương ba

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nếu ở Thị Nghè mà ngó thẳng xuồng cầu kinh Thanh Đa thì thấy mấy đám dừa nước xơ rơ, gió chiều thổi tàu lá xổng lên rồi oặt xuống như chào khách nhàn du, lại có mấy cây bần rạch đứng chần ngần theo mé xẻo, dưới gốc lác mọc bao chung quanh như lác trìu mến không nở bỏ bần, còn bần như tiếc nước ròng nên đứng ngóng trông nước mau lớn lại.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bần

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Xóm Biển của mình đây hồi năm ngoái còn là bãi bùn; cây bần, cây vẹt mọc um tùm.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: bần

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: năm, bãi bùn đã hết với mấy cái rễ bần, gốc bần nằm trên đất khô – khô chỉ là một lối nói, để đối chọi với bùn, chớ đám mưa vừa rồi đã làm ướt tất cả mọi vật.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: bần

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

bần dùng
type: DefinedTerm
description: Bần dùng, cũng ghi bần-dùng, tả trạng thái còn do dự, ngập ngừng, chậm quyết hoặc chưa chịu làm liền vì ý chưa dứt. Hồ Biểu Chánh dùng từ khi nhân vật chần chừ tới mức lỡ chuyến tàu, khi một người dậy rồi chưa chịu đi ngay, và khi người cha ngập ngừng trước lúc nói chuyện giấu kín; Bình Nguyên Lộc dùng có bộ bần dùng, tỏ vẻ bần dùng và bần dùng là vì... Nghĩa cốt lõi nằm ở sự chưa quyết hoặc chưa hành động ngay, còn lý do phải lấy từ toàn câu. Không được tự suy người ấy sợ, mắc cỡ, có tội, lười, kém hiểu biết hoặc phản đối; bần dùng cũng chưa phải lời từ chối dứt khoát.
term code: ban-dung-do-du-cham-quyet-hoac-ngap-ngung-trong-loi-nam-bo-cu
alternate name: bần-dùng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hiển Vinh nghĩ nàng là phận gái, để nàng bơ vơ một mình tại Mỹ Tho tội nghiệp, nên chàng còn bần dùng thì tàu Sa Đéc mở dây chạy tuốt.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: bần dùng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Thể-Hùng bần-dùng một hồi rồi nói rằng: “Đến nước nầy còn giấu-giếm mà chi nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ngọn cỏ gió đùa
keywords: bần dùng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 17

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nhưng người cao niên thì châu mày tỏ vẻ bần dùng lắm.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: bần dùng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những Ngôi Mả Tổ

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thấy chú rể hờ cứ im lặng có bộ bần dùng, ông Hoạch cũng phát ghét nên bỏ đi ngủ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Uống Lộn Thuốc Tiên
keywords: bần dùng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bằng Thành Chung
type: DefinedTerm
description: Bằng Thành Chung là văn bằng lịch sử của hệ thống giáo dục Pháp–Việt thời thuộc địa, thường được người Việt đương thời gọi bằng Diplôme. Cụm này nhấn vào tấm bằng hoặc tư cách đã đậu kỳ thi tương ứng; Thành Chung đứng riêng còn có thể gọi rộng hơn bậc học, chương trình hoặc trình độ liên quan. Cơ cấu trường lớp và tên French thay đổi theo thời kỳ, nên không được quy đổi máy móc bằng Thành Chung thành đúng một lớp, một bằng trung học cơ sở hay một văn bằng hiện hành. Trong văn Hồ Biểu Chánh, các kiểu thi lấy bằng Thành Chung và có bằng Thành Chung là dấu mốc học vấn của nhân vật, không phải tên một kỳ thi còn tổ chức ngày nay.
term code: bang-thanh-chung-van-bang-he-phap-viet-thoi-thuoc-dia
alternate name: bằng Diplôme
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Còn người nhỏ tên Thọ, 17 tuổi, học tại trường Petrus Trương Vĩnh Ký dưới Sài Gòn 4 năm, thi lấy bằng Thành Chung rồi mới đi Tây hôm tháng trước mà học thêm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: bằng Thành Chung

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Lúc bấy giờ học sinh đỗ bằng Cao-đẳng tiểu học Pháp-Việt, hay gọi là bằng Thành chung, có thể thi vào trường Cao-đẳng Hà-Nội, không cần có bằng Tú-tài.
language: vi
creator: Nguyễn Vỹ
is part of: Hai THiêng Liêng - quyển I
keywords: bằng Thành Chung

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bảnh
type: DefinedTerm
description: Tính từ khẩu ngữ dùng để khen người ăn mặc chỉnh tề, sáng sủa, có phong thái hoặc khen món đồ trông đẹp, gọn và có vẻ sang; quen thuộc trong tiếng Nam Bộ và nay được dùng rộng hơn.
term code: banh-tinh-tu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: – Con trai thì bảnh hơn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Vạch Một Chân Trời
keywords: bảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhưng mình có bảnh trai hay không nè ?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: bảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bảnh lắm mà, lỡ một chút cũng làm dữ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Anh đã bảnh trai rồi đó.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: bảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bần hàn
type: DefinedTerm
description: `Bần hàn` (`貧寒`) là từ Hán–Việt, thường mang sắc thái văn chương hoặc cũ, chỉ tình trạng nghèo khó, thiếu thốn tiền bạc và điều kiện vật chất. Từ có thể tả người, gia đình, nhà cửa, cảnh sống, quần áo hay một giai đoạn đời; trong `cảnh/kiếp/cuộc sống bần hàn`, `sống trong bần hàn` và `lúc còn bần hàn`, nó gọi cả tình trạng nghèo khó. Tùy câu, tiếng Anh là `poor`, `impoverished`, `of limited means`, `poverty-stricken` hoặc `poverty`. `Bần hàn` không tự cho biết một người thiếu ăn, vô gia cư, mắc nợ, thuộc chuẩn nghèo pháp lý hay đủ điều kiện nhận trợ cấp; càng không nói họ kém phẩm giá, ít học, có lỗi hoặc mang tánh nết nào. Trong văn bản hành chính, nghiên cứu hay hỗ trợ xã hội, nên nêu chỉ báo cụ thể thay vì dùng một nhãn văn chương chung.
term code: ban-han-ngheo-kho-thieu-thon-ve-dieu-kien-vat-chat
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Em sực nhớ lại cô Băng Tâm, tuy là con nhà bần hàn côi cút, mà cô trọng trinh tiết hơn là tiền bạc, thuở nay chưa thấy con gái nhà ai tánh nết được như cô vậy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bần hàn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Mắc mừng vui với đứa con nằm ngoa ngoe, ngủ thì mụ bà dạy cười, thức thì huơi tay chòi cẳng, vợ chồng say sưa hạnh phúc, quên hết cảnh hẩm hiu, bần hàn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bần hàn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Mình ăn cướp tiền bạc của Tây tà, đem phân phát cho kẻ bần hàn...
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bần hàn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đơn Hùng Tín chào đời

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Trần Đại hiểu và chua sót cho kiếp sống bần hàn của giai cấp thợ thuyền.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Điệu Ru Nước Mắt
keywords: bần hàn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

bánh bò
type: DefinedTerm
description: Tên một họ bánh ngọt Việt Nam làm chủ yếu từ bột gạo, chất ngọt và quá trình tạo nở hoặc lên men để ruột bánh có độ xốp; có dạng hấp, nướng cùng nhiều biến thể như bánh bò thốt nốt. Công thức, màu, độ dai và cấu trúc ruột thay đổi theo từng loại, còn nguồn gốc tên gọi chưa có một cách giải thích được đồng thuận hoàn toàn.
term code: banh-bo
alternate name: bánh bò hấp
alternate name: bánh bò nướng
alternate name: bánh bò thốt nốt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bà mới chịu khó chỉ cho nó tập may áo may quần, dạy cho nó biết làm bánh bò bánh men.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cha con nghĩa nặng
keywords: bánh bò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cỏ pha sương ướt ngọn, lúa dợm trổ xóng lưng, cô Đào, là con ghẻ của hương trưởng Tồn, gánh một gánh bánh ú với bánh bò, xung xăng đi lên chợ mà bán.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Lời thề trước miễu
keywords: bánh bò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Con Bảy đành sống một mình, hằng đêm chuyên nghề bán bánh bò cho ghe xuồng qua lại để độ nhựt; sau đó, đưa đò.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: bánh bò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con Bảy đưa đò

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tao kêu mầy lại dặn mầy chút nữa có đi dìa nhớ ghét tạt qua chòi của tao, tao cho thêm một cái tỉn không đem về đổi bánh bò ăn chơi.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bánh bò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bánh cam
type: DefinedTerm
description: Tên gọi Nam Bộ của loại bánh chiên tròn, thường có vỏ bột nếp, nhân đậu xanh ngọt và có thể phủ mè hoặc áo đường. Bánh có nhiều cách làm; tên “cam” gợi hình dáng hoặc màu bên ngoài, không có nghĩa công thức bắt buộc dùng trái cam hay hương cam.
term code: banh-cam
alternate name: bánh rán
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mặc dầu gió vào tứ phía, bụi mưa bay khắp nhà, Hồng cũng nghe thấy ấm, nhứt là ấm trong lòng cô, giữa sự xúm xít nầy, ông chủ lò rèn, hai ông lão đánh cờ, ba nông dân trai tráng, và hai đứa con gái bán bánh ít trần, bánh cam.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bánh cam

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bà thử đi bán bánh cam một lúc cho tôi xem thử cái đã.
language: vi
creator: Bình-Nguyên Lộc
is part of: Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I
keywords: bánh cam

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Không phải , anh ăn cái bánh cam chiên bằng dầu thực vật nên bây giờ miệng mồm mới trơn tru được thế này .
language: vi
creator: Mường Mán
is part of: Lá Tương Tư
keywords: bánh cam

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Ai mà hảo ngọt Thì có bánh cam.
language: vi
creator: Toan Ánh
is part of: Cầm Ca Việt Nam
keywords: bánh cam

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ca hát

bánh canh
type: DefinedTerm
description: Tên vừa chỉ loại sợi to, mềm hoặc dai làm từ bột gạo, bột khoai mì/bột năng hay hỗn hợp bột, vừa chỉ món nước dùng nấu với loại sợi ấy. Bánh canh có nhiều kiểu như bánh canh cua, cá lóc, giò heo hoặc chả cá; tên món không mặc định một loại nước lèo, độ sánh hay đồ ăn kèm duy nhất.
term code: banh-canh
alternate name: bánh canh bột gạo
alternate name: bánh canh bột lọc
alternate name: bánh canh cua
alternate name: bánh canh cá lóc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chị nghĩ ở đất Saigon ai cũng như nấy, có ai biết ai đâu mà sợ xấu hổ, chị mới nấu chè thưng, bánh canh mà bán đặng kiếm lời độ nhựt.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nợ đời
keywords: bánh canh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 18

bánh da heo
type: DefinedTerm
description: Bánh ngọt hấp thành nhiều lớp mềm, dẻo và hơi dai, thường làm từ bột năng hoặc hỗn hợp bột, nước cốt dừa, đường, lá dứa và đậu xanh; công thức còn có thể dùng khoai môn, lá cẩm hay nguyên liệu tạo màu khác. Tên bánh không có nghĩa là bánh chứa da heo. “Bánh da heo” quen ở Nam Bộ; “bánh da lợn” là tên gọi phổ biến ở nhiều nơi khác.
term code: banh-da-heo
alternate name: bánh da lợn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bánh hỏi
type: DefinedTerm
description: Loại bánh từ bột gạo gồm những sợi rất nhỏ đan hoặc ép sát thành miếng, thường được thoa dầu hành hay dầu hẹ rồi ăn với thịt nướng, thịt quay, lòng heo, hải sản hoặc món khác tùy vùng. Bánh hỏi không mặc định là bánh hỏi lòng heo và không phải bánh nguyên khối như tên tiếng Anh “rice cake” dễ gợi.
term code: banh-hoi
alternate name: bánh hỏi lòng heo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bà lại dặn chị mua thịt, cá, gà về nấu ít món thêm đặng đãi khách, ăn bánh hỏi thịt quay rồi ăn cơm với cà ri và đồ mặn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bánh hỏi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Sáng bữa sau chị tiệm trà mua bánh hỏi thịt quay đãi mẹ con Thu Vân ăn no nê rồi mới đưa xuống tàu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: bánh hỏi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bàn thứ nhứt đầy chuối chát; bàn thứ nhì, khế chua; bàn thứ ba, bánh hỏi; bàn thứ tư, bánh tráng; bàn thứ năm, mắm nêm; bàn thứ sáu, muối tiêu.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bánh hỏi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con trích ré

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Trước khi đến thăm Quí, nàng đã mua bánh hỏi thịt quay, rồi về trễ quá không kịp nấu nước để hấp bánh lại thành thử trong bữa ăn, Hòa trợn trạo nuốt bánh khô, nghe nó khác thường, không dẻo như mọi khi, nhưng chẳng rõ sao mà như vậy.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: bánh hỏi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần II

bánh ít
type: DefinedTerm
description: Tên một họ bánh nhỏ làm chủ yếu từ bột nếp, thường có nhân rồi hấp hoặc làm chín; phổ biến ở miền Trung và Nam Bộ. Có bánh ít gói lá, bánh ít lá gai, bánh ít trần cùng các loại nhân ngọt hay mặn. Hình dáng, màu vỏ, lá gói và nhân thay đổi theo vùng nên không thể lấy một công thức làm nghĩa chung duy nhất.
term code: banh-it
alternate name: bánh ít lá gai
alternate name: bánh ít trần
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Nếu mua được thứ bánh ít (ích) bột khoai báng, lền xơ khoai, mình cũng sướng chán.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: bánh ít

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Không trốn nữa

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tối hôm ấy cả mấy chị em đều bị bắt làm khổ dịch gói bánh tét bánh ít để cúng giỗ ngày mai, trừ cô Hồng ra vì khi sáng cô làm cá bị đứt tay.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bánh ít

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-3
type: Quotation
text: "Có lý nào, trời ơi, mà một ngày kia, mình lại ăn nghe ngon hết sức ngon một chiếc bánh ít bột báng của ngày thơ ấu ?
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: bánh ít

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Bánh tét, bánh ít mấy anh ơi!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bánh ít

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

bánh khọt
type: DefinedTerm
description: Bánh mặn nhỏ làm chủ yếu từ bột gạo, đổ chín trong từng lòng khuôn tròn có dầu rồi ăn với rau và nước chấm. Bánh khọt nhân tôm nổi tiếng ở Vũng Tàu, nhưng còn có nhân thịt, mực, sò điệp, chả cá hoặc cách làm khác; không nên định nghĩa toàn bộ món bằng một công thức hay xem bánh chỉ là bánh xèo thu nhỏ.
term code: banh-khot
alternate name: bánh khọt Vũng Tàu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Quán cóc, xe đẩy, hàng rong, xôi mặn, xúc xích, vịt lộn, thịt nướng, cháo lòng, cháo cá, bánh khọt, giò chá quẩy, nghêu luộc, sò nướng, ốc xào dừa.
language: vi
creator: Lệ Hằng
is part of: Cơn Mưa Muộn Màng
keywords: bánh khọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Toàn văn

bánh mì
type: DefinedTerm
description: Từ vừa chỉ bánh mì nói chung, đặc biệt ổ bánh kiểu baguette đã được Việt hóa, vừa chỉ món bánh mì kẹp khi ngữ cảnh rõ. Ổ bánh có thể ăn không, chấm hay dùng với món khác; món kẹp có nhân rất đa dạng. Không được mặc định mọi “bánh mì” đều có pa-tê, thịt, đồ chua hoặc rau.
term code: banh-mi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tuần lễ đầu tháng, họ mua đem về từng ký lô xà bông, từng cái áo thun con nít, đôi ba ổ bánh mì.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: bánh mì

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đường về quê

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Những khi tàu hỏng giữa bể khơi, trôi nổi bình bồng từ tháng này qua tháng khác, những chuyến đắm tàu, thủy thủ trôi dạt lên hoang đảo, hoặc năm ba anh thoát thân trên một chiếc xuồng nhỏ với một ít lương thực, những khi ấy thì họ giết nhau vì một miếng bánh mì, vì một chén nước uống là chuyện thường xảy ra.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: bánh mì

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tôi có mang theo bánh mì, lạp xưởng và nước trà nóng đựng trong bình thủy, nên khỏi phải làm việc.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: bánh mì

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lửa Tết

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Họ ăn bánh mì nguội hôm qua, hấp lại và muối mỡ hành.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bánh mì

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 15

bàn hột xoài
type: DefinedTerm
description: Bàn hột xoài là kiểu bàn có mặt hoặc đường bao uốn cong gợi hình hột xoài. Trong *Kẻ làm người chịu*, toàn cụm `bàn cẩm thạch hột xoài` được chú thích là bàn có đường cong tương tự hột xoài; `cẩm thạch` chỉ chất liệu của chiếc bàn trong cảnh ấy, không phải đặc trưng bắt buộc của tên loại. Không nhập `hột xoài` đứng riêng làm tên bàn, không đồng nhất với mọi bàn bầu dục, bàn trái xoan hay bàn hình giọt nước, và không tự suy số chỗ, kích thước, thời đại hoặc công dụng.
term code: ban-hot-xoai-ban-mat-cong-goi-hinh-hat-xoai
alternate name: bàn cẩm thạch hột xoài
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cẩm Vân lên trên lầu, thấy nào là tủ kiếng một mặt, nào là tủ áo hai cửa, nào là bàn cẩm thạch hột xoài , nào là ghế tô nê thượng hạng, nào là bàn bu rô, nào là bàn rửa mặt, thứ nào coi cũng mắc tiền.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: bàn hột xoài

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Anh trở lại bưng tách nước đem để trên bàn hột xoài rồi kéo ghế ngồi chống tay ngó hai bên vách cây, ngó bên nầy thấy giấy nhựt trình dán theo vách đã cũ rồi nên đổi màu vàng khè day bên kia nghe tiếng ngáy khò khò, ấy là người lân cận đương ngon giấc điệp.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nhơn tình ấm lạnh
keywords: bàn hột xoài

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nhà của Phước Đằng phía sau dọn dẹp thứ lớp, chánh giữa lót bộ ván đôi để tiếp khách đàn bà, kế đó đặt bàn hột xoài để ăn cơm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nhơn tình ấm lạnh
keywords: bàn hột xoài

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Duy Linh mắc lo viết nên không hay con Sảnh với thằng Cử đang làm lộn xộn, đứa mở cửa, đứa quét nhà và cũng không dè cô Hai Thanh và cô Ba Kiềm đang ngồi dựa bàn hột xoài trong buồng, người thêu khăn, người đọc „Đại Đồng Nhựt Báo“, một lát day mặt ra dòm ngoài trước một cái.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nhơn tình ấm lạnh
keywords: bàn hột xoài

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

bánh pía
type: DefinedTerm
description: Loại bánh có vỏ bột nhiều lớp, gắn nổi bật với cộng đồng Hoa Triều Châu và nghề làm bánh pía ở Sóc Trăng. Nhân bánh hiện rất đa dạng như đậu xanh, khoai môn, sầu riêng, hạt sen, các loại đậu, trứng muối hoặc loại chay. “Pía” là từ vay qua tiếng Triều Châu mang nghĩa bánh, không phải âm Hán–Việt; không mặc định mọi chiếc bánh đều có sầu riêng hay trứng muối.
term code: banh-pia
alternate name: bánh bía
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bánh tét
type: DefinedTerm
description: Loại bánh nếp gói thành đòn hình trụ trong lá rồi luộc chín, phổ biến ở miền Trung và Nam Bộ, nhất là dịp Tết; nhân có thể mặn như đậu xanh–thịt hoặc ngọt như chuối.
term code: banh-tet
alternate name: bánh tét nhân mặn / bánh tét nhân chuối
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ăn trộm ghe xuồng, lu hũ, ăn trộm nồi thịt kho, cái nồi bánh tét trên bếp sôi sùng sục.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: bánh tét

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tục lệ ăn trộm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: thí dụ như lửa Tết, lửa đêm ba mươi nấu bánh tét, quanh lò lửa lớn ấy có mặt đông đủ cả nhà, ai đi mần ăn xa ở đâu, cũng phải về, đông đủ cả nhà mà đôi khi đông đủ cả họ nữa, vì có những bà con nghèo, không gia đình, không nhà cửa, họ xin hưởng ké sự ấm cúng của bất cứ người nào trong họ mà có được một bếp lửa.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: bánh tét

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lửa Tết

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tối hôm ấy cả mấy chị em đều bị bắt làm khổ dịch gói bánh tét bánh ít để cúng giỗ ngày mai, trừ cô Hồng ra vì khi sáng cô làm cá bị đứt tay.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bánh tét

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Hình như người miền Trung và miền Nam chỉ biết gói bánh tét thôi chứ ?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Mưa Thu Nhớ Tằm
keywords: bánh tét

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Quyển gia phổ

bành tô
type: DefinedTerm
description: Bành tô là tên cũ, quen trong văn Nam Bộ đầu thế kỷ XX, chỉ một kiểu áo ngoài theo lối Tây, thường cài phía trước và có thể may bằng nỉ, bố hoặc vải khác. Từ vay French paletot. Trong ngữ liệu, áo bành tô có nhiều màu và được mặc ngoài áo trong; tên gọi không tự cho biết áo dài tới đâu, dành cho giới nào, may bằng chất liệu gì hoặc tương đương hoàn toàn với vest, blazer, jacket hay overcoat hiện nay.
term code: banh-to-ao-khoac-kieu-tay-trong-loi-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đồng hồ gõ một giờ, Trường Khanh mặc quần lãnh đen, áo bành tô nỉ đen, mang giày tây đen, đội kết cũng đen, đi theo ông Sen qua dinh quan Phủ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bành tô

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương sáu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Khách đi rồi dì Ba Thới biểu Quí xách giỏ mây để trên ván và cởi áo bành tô cho mát.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: bành tô

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 13- PHẦN THỨ BA -

bảnh tỏn
type: DefinedTerm
description: `Bảnh tỏn` là tính từ khẩu ngữ Nam Bộ, dùng để khen người trông đẹp ra dáng, chỉnh tề, chưng diện hoặc có vẻ ngoài nổi bật. Cụm thường mang giọng thân mật, vui hay pha đùa và mạnh hơn một lời nhận xét trung tính về quần áo. Văn liệu cũng ghi dạng biểu cảm `bảnh toỏng`. Nghĩa được xác định từ toàn cảnh về dáng vẻ; không tự suy người ấy giàu, giỏi, đứng đắn, hấp dẫn với tất cả mọi người hay đồng ý cho người khác chú ý, chạm vào hoặc tán tỉnh. `Bảnh` là đầu mục liên quan nhưng có phạm vi rộng hơn, dùng được cả cho đồ vật; không nhập hai trang chỉ để tăng khớp tìm kiếm.
term code: banh-ton-dep-ra-dang-chinh-te-trong-loi-nam-bo
alternate name: bảnh toỏng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đàn ông con trai gì mà hỏng bảnh tỏn, anh muốn để cho người ta ăn hiếp sao?
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: bảnh tỏn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1.4

bánh tráng
type: DefinedTerm
description: Tên gọi miền Trung–Nam cho họ bánh mỏng được tráng từ bột, thường là bột gạo, rồi làm khô; thành phần, độ dày và cách dùng thay đổi theo loại. Có bánh dùng để cuốn sau khi làm mềm, bánh nướng ăn giòn, bánh phơi sương, bánh mè, bánh tráng trộn và nhiều biến thể khác. Tiếng Anh thường dịch là rice paper nhưng không phải loại nào cũng chỉ gồm gạo hoặc dùng như giấy cuốn.
term code: banh-trang
alternate name: bánh đa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Tôi đang làm bánh tráng.
language: vi
creator: Hector Malot
is part of: Vô Gia Đình
keywords: bánh tráng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bá nhựt
type: DefinedTerm
description: Bá nhựt là dạng cũ và Nam Bộ của bách nhật 百日, nghĩa đen là một trăm ngày. Trong văn Nam Bộ, từ chủ yếu gặp trong làm bá nhựt, tuần bá nhựt, đám cúng bá nhựt: lễ tưởng niệm hoặc cầu nguyện vào khoảng ngày thứ một trăm sau khi một người mất. Tên gọi không tự cho biết gia đình theo tôn giáo nào, nghi thức gồm những gì, tổ chức lớn hay nhỏ hoặc mọi cộng đồng đều tính ngày và hành lễ giống nhau. Không lẫn bá nhựt với sanh nhựt.
term code: ba-nhut-le-tram-ngay-sau-khi-mat
alternate name: bách nhật
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Em làm tuần bá nhựt cho bà già em rồi em qua Mỹ Tho ở gần nửa tháng không gặp cô, em mới tuốt lên Sài Gòn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bá nhựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ngày 12 tháng 5 tới ngày làm tuần bá nhựt cho bà Kế hiền Lý Thị Nho.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: bá nhựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-3
type: Quotation
text: nên làm bá nhựt cho Tổng Hiền rồi
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: bá nhựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: gần tới ngày làm bá nhựt cho mẹ
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vì nghĩa vì tình
keywords: bá nhựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

bánh xèo
type: DefinedTerm
description: Bánh mặn Việt Nam làm chủ yếu từ bột gạo pha loãng, đổ trên chảo nóng cho thành lớp bánh rồi thêm nhân tùy kiểu; thường ăn với rau và nước chấm. Bánh xèo miền Trung và Nam Bộ có nhiều khác biệt về kích thước, bột, nhân, độ giòn cùng cách ăn. Màu vàng thường đến từ nghệ chứ tên bánh không nói tới trứng; “xèo” gợi tiếng bột gặp chảo nóng.
term code: banh-xeo
alternate name: bánh xèo miền Tây
alternate name: bánh xèo miền Nam
alternate name: bánh xèo miền Trung
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nếu bầu chưa xong, bàn cãi tốn thì giờ, bày ra ăn bánh Xèo (xèo, nghĩa đen là xẹp, héo, xì hơi như trường hợp quả bóng mất hơi).
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam
keywords: bánh xèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Diễn Tiến Của Lễ Kỳ Yên

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Các cô ăn chả giò, cô nào cũng ngốn rau xọp và rau chiết, độn no hai má, y như là loài khỉ, còn các cô ăn bánh xèo thì chảy nước mắt sống với lại le lưỡi vì nước mắm chanh làm riêng để ăn bánh xèo rất cay, cay như cà-ry Ấn độ chứ không phải vừa.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: bánh xèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những Đứa Con Thương Của Đất Mẹ

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Bữa nay tao mới hiểu tại sao bánh xèo mà người Huế gọi là bánh khói.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bánh xèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tôi nhớ hàng bánh xèo ở đường Tăng Bạt Hổ, buổi tối nào chúng ta cũng đến đó, ngồi bên nhau xoa tay bên lò than hồng chia chút hơi ấm chờ phần ăn của mình.
language: vi
creator: Nguyễn Xuân Hoàng
is part of: Bất Cứ Lúc Nào, Bất Cứ Ở Đâu
keywords: bánh xèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: giáng sinh

bán mão
type: DefinedTerm
description: Bán mão là bán gọn cả mớ, cả lô hoặc phần hàng còn lại theo sự ước lượng chung và một giá thỏa thuận, thay vì chia nhỏ rồi cân, đếm hay định giá từng món. Trong văn Hồ Biểu Chánh, người đánh tôm cá bán mão cho người đàn bà mang ra chợ bán lại; trong sinh hoạt chợ miền Tây, cách nói còn đi cùng `mua mớ bán mão`. Từ này không tự cho biết hàng bán chịu hay trả liền, rẻ hay mắc, bán sỉ theo hợp đồng, chất lượng có đồng đều hay không. Nguồn gốc của tiếng `mão` trong tổ hợp hiện chưa đủ chắc để kết luận.
term code: ban-mao-ban-ca-lo-theo-gia-thoa-thuan-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Chắc ảnh làm tôm cá, ảnh đem về xóm đó bán mão cho đàn bà đặng họ bưng ra chợ ngồi bán, Chị nọ mua tôm cá của ảnh, hai đàng làm quen với nhau rồi ảnh xin mà ở đậu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đại nghĩa diệt thân
keywords: bán mão

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 04

bao
type: DefinedTerm
description: `Bao` có ba lớp chính cần tách. (1) Danh từ chỉ vật chứa mềm hoặc lớp bọc: `cái bao`, `bao gạo`, `bao đựng`; loại và sức chứa theo bổ ngữ. (2) Động từ chỉ bọc/quanh, gồm chứa trọn hay nhận chi trả trong văn cảnh: `bao quanh`, `bao gồm`, `bao ăn ở`, `bao trọn chi phí`; không tự suy điều kiện hay giới hạn. (3) Yếu tố nghi vấn/phiếm chỉ đi trước từ chỉ lượng, thời gian, khoảng cách hoặc mức độ: `bao nhiêu`, `bao lâu`, `bao giờ`, `bao xa`, `bao cao`, `bao sâu`, `bao lớn`. Đây là cấu trúc tạo cụm, nên `bao cao/bao sâu/bao lớn` không mặc nhiên là ba từ ghép. Văn cũ Nam Bộ còn ghi `bao lăm`, `bao nả` (bao nhiêu), `bao hơi` (không bao nhiêu/không mấy), `bao nài` (chẳng nài), `bao nỡ`, `bao đành` (đâu nỡ) và `bao thuở` (thuở nào); phải gắn nhãn cũ, giải theo cả câu và không dùng như phép thay chữ hiện đại.
term code: bao-vat-chua-bao-boc-va-yeu-to-hoi-muc-luong
alternate name: cái bao
alternate name: bao quanh
alternate name: bao gồm
alternate name: bao nhiêu
alternate name: bao lâu
alternate name: bao xa
alternate name: bao cao
alternate name: bao sâu
alternate name: bao lớn
alternate name: bao lăm
alternate name: bao nả
alternate name: bao hơi
alternate name: bao nài
alternate name: bao nỡ
alternate name: bao đành
alternate name: bao thuở
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bữa 25 tháng chạp chở lên một bao gạo.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 20

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quan Kinh lý nói chuyện hơi phang ngang , nhưng lời nào nghe cũng bao hàm đạo nghĩa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: bao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Qua có thằng em ruột ở trên, nó biểu qua lên đặng nó bao bọc cho qua làm ăn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: bao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Chừng bao lâu nữa?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai khối tình
keywords: bao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

bảo bối
type: DefinedTerm
description: Từ Hán–Việt 寶貝: vật quý hoặc đồ vật có phép năng trong truyện; theo nghĩa chuyển, phương tiện, bí quyết hay nguồn lực được ai đó xem là đặc biệt hữu hiệu và thường giữ kỹ để dùng khi cần. Tiếng Việt không mặc định dùng từ này để gọi người yêu hay em bé như một số cách dùng tiếng Hán hiện đại.
term code: bao-boi
alternate name: bửu bối
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Trước khi ta cho thi sĩ mượn chiếc đũa vạn năng để làm bảo bối giết chết lũ thuồng luồng hay đàn hổ dữ, thi sĩ hãy dùng kim này – (con sói giơ lên một chiếc kim dài đen nhánh) – chích vào cánh tay cha hay mẹ, hay anh chị em, hứng cho lão chín giọt máu vào hồ rượu này.
language: vi
creator: Doãn Quốc Sỹ
is part of: Hồ Thùy Dương
keywords: bảo bối

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hồ Thùy Dương

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Triển huynh có khí giới bảo bối, xin huynh cứ giữ lại để tự dùng.
language: vi
creator: Gia Cát Thanh Vân
is part of: Cô Gái Áo Vàng
keywords: bảo bối

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 35. Đại Hội Vạn Kiếp

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Trong mình gia gia chỉ có ba thứ bảo bối: Một là Huyền băng bích hoa?
language: vi
creator: Kim Dung
is part of: Hiệp Khách Hành
keywords: bảo bối

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 20. Đinh Bất Tam hài lòng tặng bảo vật

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Hạ Thiên Tường thấy tình hình như vậy, trong bụng mừng thầm tin rằng có thể cậy uy lực món bảo bối của sư môn tránh thoát được tình thế nguy hiểm hiện tại, bèn nhướng cao đôi mày mặt mũi vênh váo thủng thẳng bước về phía đông nơi có Ngô Vinh trấn giữ.
language: vi
creator: Nam Dương Tấu
is part of: Mai Khôi Sứ Giả
keywords: bảo bối

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 7. Xác Chim Bằng Trong Động Cổ

bao đồng
type: DefinedTerm
description: `Bao đồng` có ba lớp phải tách. (1) Nói/viết `bao đồng` là nói dông dài, lung tung nhiều chuyện hoặc lạc khỏi điều đang bàn. (2) Khẩu ngữ hiện nay dùng `lo/làm chuyện bao đồng` để chê việc ôm chuyện không thuộc trách nhiệm mình hay can dự quá mức; nhãn này là nhận xét của người nói, không tự chứng minh ác ý và không được dùng để ngăn việc cứu giúp, báo nguy, tố giác hoặc can thiệp đúng trách nhiệm. (3) Trong truyền thống Công giáo Việt Nam có các tổ hợp lịch sử `xưng tội bao đồng`, `rước lễ bao đồng`; phải tra nghĩa nghi lễ của toàn tổ hợp theo thời kỳ và cộng đoàn, không diễn giải thành nói lan man hay xen chuyện người khác. Từ nguyên toàn cụm chưa đủ chắc để gắn mặt chữ Hán–Nôm.
term code: bao-dong-noi-lan-man-lo-chuyen-nguoi-va-thuat-ngu-cong-giao
alternate name: nói bao đồng
alternate name: chuyện bao đồng
alternate name: lo chuyện bao đồng
alternate name: xưng tội bao đồng
alternate name: rước lễ bao đồng
alternate name: giáo lý bao đồng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Lúc ấy mặt trời đã chen lặn, Chúa tàu chơn đi thủng thẳng, mắt ngó bao đồng, thấy trước mặt hòn núi Sam đồ sộ xanh um, còn xa xa thì là dãy núi Thất Sơn, khói tỏa mây vần, trông ra phát ngậm ngùi tâm sự.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chúa tàu Kim Qui
keywords: bao đồng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chị Hòa không ưa lo việc bao đồng, mà lúc nầy chị mắc sanh, nếu nói cho chị biết thì rộn trí chị chớ không ích gì.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoạn tình
keywords: bao đồng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Má sao cứ lo bao đồng hoài, bộ ai đau rồi cũng chết hết sao!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bao đồng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: – Anh sao hay lo bao đồng quá!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
keywords: bao đồng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2.4

bảo kiết
type: DefinedTerm
description: Bảo kiết là từ Hán–Việt cũ 保結, với kiết là biến âm/biến thể Nam Bộ của kết trong tổ hợp này. Là động từ, nó có nghĩa đứng ra bảo chứng, cam đoan hoặc nhận trách nhiệm về một người, một lời khai hay một việc. Trong tờ bảo kiết, cụm chỉ văn bản ghi lời bảo đảm ấy, thường gặp trong ngữ cảnh hành chính–pháp lý cũ. Dạng bảo kết cùng nguồn và cùng nghĩa được liên kết về đây. Không được tự quy bảo kiết thành bảo lãnh ngân hàng, bảo hiểm, tại ngoại, thế chấp hay một hiệu lực pháp lý hiện đại cụ thể; người bảo, phạm vi trách nhiệm và giá trị văn bản phải lấy từ chế định và câu thực tế.
term code: bao-kiet-bao-chung-hoac-to-bao-dam-trong-loi-cu
alternate name: bảo kết
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Chị hứa là hứa làm mai, còn sự nói được hay không được làm sao chị dám bảo kiết
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Từ hôn
keywords: bảo kiết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Tù phạm ở Lục tỉnh, ai mộ được một đội hoặc một thôn (50 người) thời cho làng chúng nó bảo kiết, sẽ tha tội rồi đưa đến vùng kinh Vĩnh Tế (thuộc tỉnh An Giang) hoặc vùng rạch Giang Thành (tỉnh Hà Tiên) để cày ruộng, tùy theo công việc kết quả tới đâu, hạnh kiểm ra sao sẽ liệu định mà giải quyết.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam
keywords: bảo kiết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nhu cầu chỉnh đốn về nội trị :

bảo mật
type: DefinedTerm
description: Bảo vệ thông tin, tài khoản, hệ thống hoặc liên lạc khỏi truy cập, tiết lộ, sửa đổi, mất mát hay gián đoạn trái phép; cũng chỉ trạng thái và hoạt động bảo vệ ấy.
term code: bao-mat
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Về tổ chức, Hội kiểm soát kỹ từng người, lại còn kỷ luật nghiêm nhặt về bảo mật phòng gian.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Cá Tính Của Miền Nam
keywords: bảo mật

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh Em Kết Nghĩa, Hoạn Nạn Tương Cứu, Sanh Tử Bất Ly

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Dĩ nhiên, vì anh ấy làm việc tại những cơ quan mà sự bảo mật là điều bắt buộc.
language: vi
creator: Pearl S. Buck
is part of: Ba Người Con Gái Của Lương Phu Nhân
keywords: bảo mật

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Theo nguyên tắc phòng gian bảo mật, kỷ luật Đảng đề ra thì tôi không được phép tiết lộ.
language: vi
creator: Kim Nhật
is part of: Bóng Tối Đi Qua II
keywords: bảo mật

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: XII. Bộ Chỉ Huy Tiền Phương

literary-attestation-4
type: Quotation
text: – Cho anh biết thì cũng được rồi nhưng sau này tui sợ cha nội Hồng Phụng lại phê bình kiểm thảo tui là quen thói buông thùa, làm việc vô nguyên tắc và hổng biết bảo mật.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
keywords: bảo mật

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 3.2

báo quán
type: DefinedTerm
description: Báo quán 報館 là danh từ Hán–Việt gặp trong lời báo chí và văn chương cũ, chỉ cơ quan hoặc nơi làm việc của một tờ báo. Tùy cách tổ chức, báo quán có thể gồm bộ phận biên tập, quản lý, phát hành và cả nhà in, nhưng tên gọi tự nó không cho biết đủ các bộ phận ấy. Vì vậy, không nên thu hẹp báo quán thành quầy bán báo, riêng phòng tòa soạn hay một xưởng in độc lập; cũng không suy tư cách pháp nhân, quy mô hoặc chủ sở hữu nếu văn cảnh không nêu.
term code: bao-quan-co-so-bien-tap-va-phat-hanh-bao-trong-loi-cu
alternate name: cơ quan báo
alternate name: báo xã
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Báo quán dọn lai một cái nhà lầu rộng lớn ngó ra đại lộ Norodom.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tân Phong nữ sĩ
keywords: báo quán

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Mỗi trưa Dũng tới chực ở cửa báo quán, lãnh một số báo rồi phóng xe đi giao cho các nhà.
language: vi
creator: Nguyễn Trường Sơn
is part of: Phiêu Bạt
keywords: báo quán

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bảo tàng
type: DefinedTerm
description: Thiết chế sưu tầm, gìn giữ, nghiên cứu, diễn giải và trưng bày hiện vật hoặc tư liệu có giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, khoa học hay tự nhiên; cũng thường chỉ tòa nhà của thiết chế ấy.
term code: bao-tang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trong viện bảo tàng nói trên - có thể thiết lập ở Sài Gòn và Cần Thơ - chúng ta sẽ chưng bày những kiểu cày bừa, phãng phát cỏ, dụng cụ bắt cá, ghe xuồng, tô chén, vòng gặt .
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Việt Có Dân Tộc Tính Không
keywords: bảo tàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ở viện bảo tàng, trước 1975, chưng bày cái giường, nguyên là cái Long đỉnh ở núi Tượng, thờ thần thánh khuất mặt.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam
keywords: bảo tàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lễ Giỗ

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Cụ Vương Hồng Sển nguyên là quản thủ Bảo tàng viện Sài Gòn, là một nhà chơi đồ cổ có tiếng, cụ có cho chúng tôi thấy một thứ hộp bằng sứ chế tạo bởi những lò sứ ở Thanh Hóa của người Hoa kiều đời Đường, đời Tống.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nguồn Gốc Mã Lai Của Dân Tộc Việt Nam
keywords: bảo tàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 2. Những sai lầm căn bản của quý ông H. Maspéro, L. Aurousseau...

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nhưng nếu đứa trẻ nào cũng được đi học ít nhất là tới hồi hai mươi tuổi, được thong thả vô các đại học, thư viện, viện bảo tàng chứa những bảo vật tinh thần và nghệ thuật của nhân loại thì kết quả sẽ tốt đẹp biết bao.
language: vi
creator: Will & Ariel Durant
is part of: Bài Học Của Lịch Sử
keywords: bảo tàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: XIII. Loài Người Có Thực Sự Tiến Bộ Không?

bao thơ
type: DefinedTerm
description: `Bao thơ` là lớp bao bằng giấy hoặc vật liệu phù hợp dùng đựng thư, thiệp hay giấy tờ để trao hoặc gởi, tương ứng `phong bì`, `bao thư`, tiếng Anh *envelope*. Trong lời Nam Bộ, `thơ` ở đây là thư. Tên gọi không tự cho biết bao đã dán kín, có tem, đủ cước, chống nước, bảo mật hay phù hợp để gởi vật cứng; phải xem loại bao và yêu cầu của dịch vụ chuyển phát. Không nhập bao thơ với bưu kiện, túi hồ sơ hoặc chính lá thư nằm bên trong.
term code: bao-tho-phong-bi-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mở bao thơ ra, tôi đếm những mười tấm giấy năm trăm.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: bao thơ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 9

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhưng anh phu xe mở tờ báo đã xếp đôi, đem ra một cái bao thơ, trao cho chàng:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Bạn Triệu Phú
keywords: bao thơ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con Gà Què

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Với lại có một cái ngân phiếu đặc biệt, mà em niêm phong kỹ trong một bao thơ, cũng ở dưới gối.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: bao thơ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Người tùy phái ngồi ở đầu ngoài hành lang, xếp bao thơ và vào sổ các văn kiện nhận được và gởi đi.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: bao thơ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bảo tồn
type: DefinedTerm
description: Giữ gìn và duy trì loài, môi trường sống, hiện vật, công trình, tập quán hoặc tri thức để giá trị cốt lõi của chúng không bị mất đi theo thời gian.
term code: bao-ton
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Theo ý em thì nên để y nguyên như vầy đặng bảo tồn kỷ niệm về cuộc nói chuyện của chúng ta hôm nay.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: bảo tồn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Vì thế mà ta thấy cóc đẻ dưới nước, ba ba lại đẻ trên mặt đất để bảo tồn nòi giống.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: bảo tồn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Người hóa thành chim

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Ông Nguyễn văn Nhan với tấm lòng nồng nhiệt yêu mến quê hương đất nước đã khôi phục và bảo tồn tục lệ cổ truyền giàu ý nghĩa ấy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: bảo tồn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 6

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nó che giấu, bảo tồn những điều mà nhà cầm quyền phong kiến hay thực dân giấu giếm, không dám cho phổ biến trên sách vở, báo chí.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Việt Có Dân Tộc Tính Không
keywords: bảo tồn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

Bảo tồn di sản
type: DefinedTerm
description: Bảo tồn di sản là hoạt động bảo vệ, gìn giữ, tu bổ và quản lý các giá trị văn hóa hoặc thiên nhiên có ý nghĩa để chúng được duy trì lâu dài cho các thế hệ sau.
term code: bao-ton-di-san
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bắp
type: DefinedTerm
description: Trong tiếng Nam Bộ, “bắp” thường chỉ cây ngô, hạt ngô hoặc món làm từ ngô, đồng thời có thể chỉ một trái ngô; trong tiếng toàn dân, từ còn chỉ phần cơ phình như bắp chân, bắp tay và phần thịt tương ứng.
term code: bap-danh-tu
alternate name: ngô
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mới đây, trong xóm lại xuất hiện một tay"anh hùng mới," gọi nôm na là Tư Cồ, vì hắn to lớn xác, vai u thịt bắp.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bắp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ruộng Lò Bom

ba rọi
type: DefinedTerm
description: Ba rọi có hai lớp nghĩa cần tách. Là danh từ ẩm thực Nam Bộ, ba rọi là thịt heo ở vùng bụng có các lớp da, mỡ và nạc xen nhau, tương ứng thịt ba chỉ và fresh pork belly. Là tính từ khẩu ngữ/cũ, ba rọi nhận xét một cách nói hoặc việc làm nửa đùa nửa thật, chắp vá hay pha tạp không ra một thể thống nhất; nét này rõ nhất trong tiếng Tây ba rọi, nghĩa là tiếng Pháp nói không rành, tiếng được tiếng mất. Hai nghĩa có cùng hình thức nhưng không được suy nghĩa bóng trực tiếp từ số lớp thịt nếu nguồn không chứng minh lịch sử ấy. Nhãn nghĩa bóng mang đánh giá, nên không dùng để hạ thấp năng lực hoặc trí tuệ của người khác.
term code: ba-roi
alternate name: thịt ba rọi
alternate name: ba chỉ
alternate name: thịt ba chỉ
alternate name: tiếng Tây ba rọi
alternate name: nửa đùa nửa thật
alternate name: pha tạp
alternate name: chắp vá
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi biết tánh ông ưa ăn thịt heo luộc nên mua hồi hôm qua tới nửa cân thịt ba rọi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: ba rọi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bức tranh con heo

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ăn hết con gà, con vịt, anh ta không ngần ngại gắp mấy miếng thịt ba rọi heo, nhai ngấu nghiến với rau sống, nhai liền miệng:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: ba rọi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bức tranh con heo

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nó chỉ sành cái ngôn ngữ ba rọi của má nó thôi.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Tâm Trạng Hồng
keywords: ba rọi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Kho vàng của cô Mạc-Rít

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Lê văn Thanh thông ngôn lại, bằng mấy "câu tiếng tây ba rọi":
language: vi
creator: Nguyễn Vỹ
is part of: Tuấn Chàng Trai Nước Việt 1
keywords: ba rọi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

ba sồn ba sựt
type: DefinedTerm
description: Ba sồn ba sựt là cách nói gợi cái còn sống, còn sượng, chưa chín tới hoặc làm chưa tới độ. Với món ăn, cụm này có thể tả đồ nướng còn sống, cơm còn sượng hay vật giã chưa nhuyễn; theo nghĩa chuyển, nó chê việc làm, ý kiến hoặc hiểu biết còn lở dở, chưa đâu vào đâu. Hồ Biểu Chánh dùng trong lời dặn nướng cho chín; một số nguồn từ điển còn ghi dạng `ba sốn ba sụt`. Không được lấy cụm từ làm thước đo an toàn thực phẩm, quy trình nấu nướng, hoặc phân tích `ba` như số đếm.
term code: ba-son-ba-sut-con-song-con-suong-hoac-lam-chua-toi
alternate name: ba sốn ba sụt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dì Ba kêu Hường mà nói: “Hường à con đốt lửa cho có than rồi cho má hay đặng má nướng cho con nghe không, con hkông biết con nướng ba sồn ba sựt ăn không ngon”.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: ba sồn ba sựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 0

bà tám
type: DefinedTerm
description: Từ lóng thường để trêu hoặc chê người hay tò mò, bàn tán và truyền chuyện riêng của người khác; đôi khi được bạn bè tự gọi vui, nhưng có thể gây khó chịu nếu gán cho người không thân.
term code: ba-tam
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bất nhơn
type: DefinedTerm
description: `Bất nhơn` là dạng cũ/Nam Bộ của `bất nhân` 不仁, nhưng phải đọc theo ba lớp nghĩa. Thứ nhất, từ chê một người, hành vi hoặc cách đối xử không có lòng thương, nhẫn tâm hay trái đạo nghĩa: `ăn ở bất nhơn`, `việc bất nhơn`, `bất nhơn thất đức`. Đây là lời đánh giá mạnh, cần gắn với hành vi cụ thể; một lời nhân vật nói chưa tự chứng minh bản chất suốt đời hoặc trách nhiệm pháp lý. Thứ hai, trong khẩu ngữ Nam Bộ, `Bất nhơn quá!`, `Bất nhơn dữ không!` có thể chỉ là lời trách vì ai quên, sơ ý, mời ăn trễ, không để phần hoặc làm người thân hụt hẫng. Giọng điệu và hậu quả quyết định câu là đùa thân tình hay lên án thật; không dịch mọi trường hợp bằng `inhuman`. Thứ ba, văn y học cũ dùng `bất nhân/bất nhơn` cho tình trạng tê mất cảm giác hoặc tê liệt; đó là thuật ngữ lịch sử, không phải tên chẩn đoán đủ chính xác trong y học hiện hành và không được tự đồng nhất với bệnh phong hay một nguyên nhân cụ thể. `Nhơn` trong cả ba nét là dạng đọc cũ/vùng của `nhân` 仁, không phải 人 nghĩa người.
term code: bat-nhon-khong-co-long-thuong-nguoi-loi-trach-hoac-te-liet-cu
alternate name: bất nhơn quá
alternate name: bất nhơn thất đức
alternate name: bất nhân
alternate name: bất nhân bất nghĩa
alternate name: nhẫn tâm
alternate name: vô nhân
alternate name: vô tâm
alternate name: không biết nghĩ
alternate name: kỳ quá
alternate name: tê dại
alternate name: tê liệt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bà giáo ngó dĩa trái cây rồi nói: ”Bầy trẻ bất nhơn quá, nó không thèm kiếm coi thơm chín nó hái ít trái cho ông giáo sư ăn tráng miệng chớ”.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: bất nhơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nên hay hư chắc chắn là tại số mạng, tại ông trời, bởi vậy nuôi thiện chí vượt lên địa vị giàu sang thì tốt, còn làm điều bất nhơn phạm nghĩa mong đạt đến mục đích đó, thì bậy lắm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: bất nhơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: …- Ông nên suy nghĩ kỹ, ông đừng để tiền bạc xui giục ông làm chuyện... bất nhơn thất đức. Ông có nghe người ta nói, gái nhờ đức cha hôn? Ông ám hại người ta thì trời trả báo nhãn tiền à ông. Ông nên nhớ mình còn đứa con gái kia kìa. Bao nhiêu tội lỗ…
language: vi
creator: Nghiêm Lệ Quân
is part of: Bẽ Bàng
keywords: bất nhơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: …- Trời, bộ mầy tưởng nó không biết đói hả? Sao mời bất nhơn vậy? Xuất thường trực chót ở các rạp lớn, ra khỏi rạp là đã gần chín giờ rồi.…
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Lữ Đoàn Mông Đen
keywords: bất nhơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-5
type: Quotation
text: Tội nghiệp nó quá, căn bịnh bất nhơn lại trồi lên vào thế hệ của nó Hay nó bị truyền nhiễm do người ngoài không biết chừng, vì không nghe nói ông bà hồi trước có ai bị phong đơn.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nụ Cười, Nước Mắt Học Trò
keywords: bất nhơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bóng Ma Trường Áo Tím

bất nhơn dữ hôn
type: DefinedTerm
description: `Bất nhơn dữ hôn` là thán ngữ Nam Bộ/văn cũ bật ra khi người nói sửng sốt, xót xa, lo lắng, bất bình hoặc vừa biết một chuyện ngoài dự liệu. Nghĩa cảm xúc phải đọc theo câu sau: `vậy mà...`, `ai dè...`, `sao mà...`, câu hỏi về người đau hay một tin bất ngờ có thể làm lời gần `trời đất ơi`, `thiệt tình`, `tội nghiệp quá`, chứ không chỉ có một cảm xúc cố định. Corpus có 19 đoạn/10 tác phẩm Hồ Biểu Chánh dùng nguyên dạng `bất nhơn dữ hôn`; dạng rộng `bất nhơn dữ` có 25 đoạn/13 tác phẩm Hồ Biểu Chánh và một đoạn VietMessenger, gồm biến thể `bất nhơn dữ không`, `bất nhân dữ hôn`. Thành tố `bất nhơn` bắt nguồn từ `不仁`, nhưng toàn thán ngữ đã có chức năng ngữ dụng riêng: không mặc định người nói đang kết tội ai thiếu lòng nhân, tàn nhẫn, phạm luật hay có bản chất xấu. `Hôn` ở đây là dạng khẩu ngữ vùng của `không` trong câu hỏi–cảm thán; không liên quan `hôn` nghĩa hôn môi hoặc hôn nhân.
term code: bat-nhon-du-hon-than-tu-ngac-nhien-xot-xa-hoac-lo-lang-nam-bo
alternate name: bất nhơn dữ không
alternate name: bất nhơn dữ
alternate name: bất nhân dữ hôn
alternate name: bất nhân dữ không
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bất nhơn dữ hôn! Vậy mà má tính ra hỏi coi có cần dùng thứ gì má đi mua cho chớ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: bất nhơn dữ hôn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bất nhơn dữ hôn! Sao mà tới đánh vợ nó lận?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: bất nhơn dữ hôn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 05

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bất nhơn dữ hôn! Vậy mà tôi không biết chớ!
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ngọn cỏ gió đùa
keywords: bất nhơn dữ hôn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 0

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Bất nhơn dữ không? Mà tụi nó nóng ruột… để làm gì vậy a bà Tư?
language: vi
creator: Nguyễn Thị Thụy Vũ
is part of: Đàn Kiến Lửa
keywords: bất nhơn dữ hôn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Toàn văn

ba ton
type: DefinedTerm
description: Ba ton là cách gọi cũ vay French bâton, chỉ cây gậy cầm tay, thường dùng để chống khi đi hoặc làm vật tựa: a stick or walking cane. Trong văn liệu gặp ba ton, ba-ton, ba tông và ba tong. Khi câu kể bổ, đập hay đánh bằng ba ton, chính cây gậy ấy được dùng để đánh; khả năng đó không biến nghĩa cơ bản thành một loại vũ khí chuyên dụng. Không nhập ba ton với baton chỉ huy, dùi trống, gậy tiếp sức hay mọi loại gậy nghiệp vụ hiện đại nếu ngữ cảnh không nói rõ.
term code: ba-ton-gay-chong-vay-tu-tieng-phap-baton
alternate name: ba-ton
alternate name: ba tông
alternate name: ba tong
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ngài chưa quên chiếc xe ấy, bỗng có một ông già đầu bạc trắng mà bộ tướng còn mạnh mẽ, tay chống một cây ba ton lớn, ở hướng Bãi Trước đi lại, đi thủng thẳng, vừa đi vừa ngó ngoài biển mà chơi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: ba ton

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quan Đốc-Phủ Thần do dự một chút rồi chống ba-ton đi vòng ra cửa ngõ mà qua sân của Ba Có.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nợ đời
keywords: ba ton

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

bắt quàng làm họ
type: DefinedTerm
description: Thành ngữ chê việc cố nhận quen, nhận họ hoặc làm ra vẻ có quan hệ gần gũi với một người khi không có căn cứ thật, thường nhằm dựa danh tiếng, địa vị hay lợi ích của họ. Không dùng cho trường hợp xác minh được quan hệ họ hàng thật.
term code: bat-quang-lam-ho
alternate name: thấy người sang bắt quàng làm họ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Người ta bắt quàng làm họ với một tay triệu phú, nhưng không ai lại khoe mình là một ngôi sao lu, trừ phi người ta quả là ngôi sao đó thật.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nhìn Xuân Người Khác
keywords: bắt quàng làm họ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

ba trợn
type: DefinedTerm
description: `Ba trợn` là lời chê cách ăn nói, cư xử hoặc tư cách bị xem là không đàng hoàng, khó tin cậy, ngông nghênh hay gây khó chịu. Nét chê cụ thể tùy hoàn cảnh, không bắt buộc hội đủ mọi đặc điểm ấy. Có thể đứng sau danh từ hoặc làm vị ngữ; trong `đồ ba trợn` nó dùng để gọi người bằng một lời miệt thị. Không đồng nhất từ này với một chứng bệnh, một tội danh hoặc con số ba đi trước động từ trợn. Cụm `ba trợn ba trạo` là tổ hợp mở rộng, không tự nhập toàn bộ vào cùng một dạng viết.
term code: ba-tron-loi-che-cach-cu-xu-thieu-dung-dan
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Thằng cha già đó ba trợn quá, anh ơi!
language: vi
creator: Nghiêm Lệ Quân
is part of: Bẽ Bàng
keywords: ba trợn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

ba trợn ba trạo
type: DefinedTerm
description: Cụm phương ngữ Nam Bộ dùng để chê người hoặc cách hành xử là thiếu đứng đắn, cẩu thả, ngang ngược, ba hoa hay khó tin cậy. Đây là nhãn đánh giá mạnh; muốn rõ nghĩa phải nêu hành vi cụ thể đang bị chê.
term code: ba-tron-ba-trao
alternate name: ba trợn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bất tử
type: DefinedTerm
description: Bất tử có hai lớp đồng hình phải tách theo câu. Lớp Hán–Việt 不死 nghĩa đen là không chết, sống mãi; khi nói tên tuổi, tác phẩm hay hình tượng bất tử, từ thường mang nghĩa bóng là còn được nhớ hoặc còn giá trị lâu dài, chớ không xác nhận một cơ thể thật sự không thể chết. Trong lời Nam Bộ cũ, bất tử lại làm trạng ngữ, nghĩa là thình lình, đột ngột hoặc làm, nói, nhận, hứa khi chưa kịp ngó trước tính sau. Hồ Biểu Chánh dùng đi bất tử, nói bất tử, nhìn bất tử, trả lời bất tử và đặt bất tử; nét này hoàn toàn không nói về cái chết. Văn cảnh còn phải cho biết hành động có sai, nguy hiểm, ác ý, trái luật hay gây hậu quả hay không; riêng tiếng bất tử chưa đủ để kết luận.
term code: bat-tu-thinh-linh-lam-noi-hoac-quyet-khong-kip-can-nhac
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi chưa gởi thơ biểu xuống mà lại đi bất tử như vậy?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: bất tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Bởi vì việc đó quan hệ, tôi trả lời bất tử vậy sao được.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: bất tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 13

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hôm nay thình lình Công Cẩn nói bất tử, mà Thu Hà mắc cỡ, chớ không phải kháng cự, bởi vậy thầy lấy làm vui lòng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Khóc thầm
keywords: bất tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Huynh nói đời gian tà, giả dối, cướp giựt, tham lam huynh muốn tìm nơi an tịnh ở một mình mà ung đức ”tinh, khí, thần“ đặng biết quá khứ vị lai và được trường sanh bất tử.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Sống thác với tình
keywords: bất tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-5
type: Quotation
text: Ưng hay không đều tự ý con, má đừng có ừ bất tử.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tân Phong nữ sĩ
keywords: bất tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-6
type: Quotation
text: - Nếu ổng về bất tử, anh sẽ chun xuống sàn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bất tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Yêu cho được

literary-attestation-7
type: Quotation
text: - Đứng im, đừng chạy bất tử cọp khinh dễ.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: bất tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hai cõi U Minh

literary-attestation-8
type: Quotation
text: Người nào có được thần dược đó thì sẽ trường sinh bất tử.
language: vi
creator: Will Durant
is part of: Văn Minh Ả Rập
keywords: bất tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: V. Tư Tưởng Và Nghệ Thuật Hồi Giáo Phương Đông 632-1058

bậu
type: DefinedTerm
description: Đại từ ngôi thứ hai nghĩa là bạn/em/mình trong lời nói thân mật kiểu cũ, thường đối ứng với “qua”; nay chủ yếu gặp trong dân ca, văn chương, sân khấu và lời gợi không khí xưa, không chỉ dùng cho phụ nữ hay người phối ngẫu.
term code: bau-dai-tu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Qua đây, bậu đó, còn ngờ đâu xa?
language: vi
creator: Dương Hà
is part of: Bên Giòng Sông Trẹm
keywords: bậu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

bậu bạn
type: DefinedTerm
description: Bậu bạn là cách nói cũ, gặp dày trong văn Nam Bộ, vừa làm danh từ chỉ bạn bè hoặc người bầu bạn, vừa làm động từ nghĩa kết bạn, giao du hay ở bên làm bạn với ai. Dạng bầu bạn hiện quen hơn và cùng hai khung nghĩa này. Cụm có thể chỉ một người, một nhóm hoặc cả vật được nhân hóa làm bạn, nhưng riêng tên gọi không cho biết mức thân, thời gian quen, sự tin cậy, quan hệ yêu đương hay việc hai bên có cùng cách hiểu về mối quan hệ. Bậu trong bậu bạn không được nhập với đại từ bậu dùng để gọi người đối diện.
term code: bau-ban-ban-be-hoac-ket-ban-trong-loi-cu
alternate name: bầu bạn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Lửa nhánh cây khô của những người đi rừng như bác Thụ đây, lửa hải đăng, nguồn hy vọng độc nhứt của kẻ hành thuyền ngoài khơi, lửa thuyền chài nhấp nhái trong sương, lửa câu dầm trên ruộng vắng, lửa lò sưởi của kẻ bới mớ tro lòng, tất cả đều là bậu bạn, hay an ủi, vỗ về ta.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Mưa Thu Nhớ Tằm
keywords: bậu bạn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Quyển gia phổ

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hai người lân la bậu bạn với nhau đã được năm năm, tính ra thì Thủ Nghĩa ở tù đã được mười năm rồi, còn Mạc Tiển thì được 25 năm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chúa tàu Kim Qui
keywords: bậu bạn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

bậu cửa
type: DefinedTerm
description: Bậu cửa là phần nằm ngang ở phía dưới khung cửa đi hoặc cửa sổ. Trong nhà gỗ truyền thống, tên này còn có thể chỉ thanh ngang ở lối vào liên kết các bộ phận của khung nhà; trong công trình hiện nay thường gặp `bậu cửa sổ`, `tì tay lên bậu cửa`, `bước qua bậu cửa`. Khi dịch phải nhìn đúng vật: `windowsill` cho bậu cửa sổ, `doorsill` hoặc `threshold` cho phần dưới cửa đi; không mặc định là bậc thềm, toàn bộ khung cửa hay cánh cửa. `Bậu` trong đầu mục kiến trúc này khác đại từ `bậu` trong cặp `qua–bậu` và khác động từ vùng `bậu` nghĩa là đậu/bám vào.
term code: bau-cua-thanh-duoi-cua-di-hoac-cua-so
alternate name: bậu cửa sổ
alternate name: thanh bậu cửa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thay áo quần xong, Vũ trở ra đứng tì cằm vào bậu cửa sổ nhìn mưa xuyên qua ánh đèn đường, cho đến lúc thấy Thông xuất hiện ở đầu hẻm.
language: vi
creator: Lữ Quỳnh
is part of: Những Cơn Mưa Mùa Đông
keywords: bậu cửa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hùng bước lên thềm, vướng mũi dép vào bậu cửa.
language: vi
creator: Nguyễn Mạnh Côn
is part of: Hai Đứa Trẻ Một Cây Cầu
keywords: bậu cửa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hy Vọng Mầu Đen

ba xạo
type: DefinedTerm
description: `Ba xạo` là cách nói khẩu ngữ mang ý chê, gần với xạo: không thật thà, nói bịa, khoác lác hoặc nói điều bị xem là không đáng tin. Có thể nhận xét lời nói (`chuyện ba xạo`) hay người và cách cư xử (`người ba xạo`). Mức độ nặng nhẹ tùy giọng: có khi chỉ là lời ghẹo lúc nghe bạn nói quá. Không tự đồng nhất với một sai sót vô ý, mọi chuyện hư cấu, sự thiếu bằng chứng hay tội lừa đảo. Khi thuật lại cần rõ ai gọi ai là ba xạo; tránh biến lời gán nhãn thành kết luận về cả con người.
term code: ba-xao-khong-that-tha-noi-chuyen-khong-dang-tin
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Không phải dân ba xạo và cà chớn.
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Bão Rớt
keywords: ba xạo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngựa đá sang sông

bậy bạ
type: DefinedTerm
description: Từ láy khẩu ngữ dùng để chê lời nói, ý nghĩ hay hành động là sai trái, thiếu đứng đắn; cũng có thể chỉ cách làm tùy tiện, không có căn cứ hoặc không chọn lọc. Nghĩa cụ thể do từ đi kèm và tình huống quyết định.
term code: bay-ba
alternate name: tầm bậy tầm bạ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Anh này nói bậy bạ quá.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bậy bạ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Yêu cho được

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Biết đâu tên Mách đã cung khai bậy bạ.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Vạch Một Chân Trời
keywords: bậy bạ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Anh có nghĩ gì bậy bạ về em đâu!
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Bóng Người Xưa
keywords: bậy bạ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Hôm qua chắc lại ăn uống gì bậy bạ.
language: vi
creator: Du Tử Lê
is part of: Mắt Thù
keywords: bậy bạ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

bày đặt
type: DefinedTerm
description: Động từ ghép có hai nét nghĩa chính: dựng ra chuyện không có thật, thường với ý xấu; hoặc, trong khẩu ngữ, làm thêm điều mà người nói cho là không cần thiết, kiểu cách hay khách sáo quá mức.
term code: bay-dat
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Khéo bày đặt cho tốn tiền, chủ nó ăn uổng quá.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Lữ Đoàn Mông Đen
keywords: bày đặt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Anh bày đặt, cô đỡ cổ nói, báo hại em sợ quá.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Món Nợ Thiêng Liêng
keywords: bày đặt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tui dư biết là anh bày đặt chuyện này để tống khứ anh Thế đi.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: bày đặt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1.3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: – Vậy mà cũng bày đặt ghen!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Mặt Trời Đêm
keywords: bày đặt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1

bầy hầy
type: DefinedTerm
description: Tính từ khẩu ngữ chỉ trạng thái vừa dơ vừa không gọn gàng, thường dùng cho nhà cửa, bàn ghế, đồ đạc, quần áo hoặc vẻ ngoài; nặng hơn nghĩa chỉ “bừa bộn”.
term code: bay-hay-tinh-tu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ổng đã phản bội ngay trong lúc mình còn xuân sắc, giữa lúc mà hạnh phúc gia đình đang ấm êm, chớ nào phải nhan sắc mình đã sa sút, nào phải vì mình đã đùm đề con dại, bầy hầy vì lũ con, già héo vì sanh nở đâu.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Tỳ Vết Tâm Linh
keywords: bầy hầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bên cạnh trang chủ có xác một con mèo, máu bê bết, da thịt bầy hầy.
language: vi
creator: Cổ Long
is part of: Huyết Sử Võ Lâm (Danh Kiếm Phong Lưu)
keywords: bầy hầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 8. DƯỚI LƯử I HÁI TỬ THẦN

literary-attestation-3
type: Quotation
text: – Cái thân của đại ca bầy hầy như vậy mà đại ca còn ham đàn bà nữa sao?
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
keywords: bầy hầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 3.3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nằm nhũn ra, mặt mũi bầy hầy.
language: vi
creator: Mario Puzo
is part of: Bố Già
keywords: bầy hầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bầy trẻ
type: DefinedTerm
description: Bầy trẻ trong nhiều truyện Nam Bộ cũ là lời gọi gộp nhóm người giúp việc, người làm trong nhà hoặc tại một sở: chủ nhà `biểu bầy trẻ` dọn cơm, nấu nước, chèo ghe, khiêng đồ hay đóng cửa. Đây là cách gọi theo quan hệ xã hội của thời đoạn được kể, không cho biết từng người bao nhiêu tuổi, giới nào, làm việc gì, được trả công ra sao hoặc có tự nguyện hay không. Trong câu hiện đại, `bầy trẻ` vẫn có thể chỉ đơn thuần một nhóm trẻ em; phải nhìn động từ, nơi chốn và vai người nói. Khi nói về lao động ngày nay, nên dùng cách gọi cụ thể, tôn trọng hơn như `nhân viên`, `người giúp việc` hoặc `người làm`, tùy đúng công việc.
term code: bay-tre-nhom-nguoi-giup-viec-trong-loi-nam-bo-cu
alternate name: biểu bầy trẻ
alternate name: kêu bầy trẻ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi có biểu bầy trẻ dọn chỗ cho trò em rồi đây.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bầy trẻ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương một

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Nó mới đi xuống dưới sở mía, để tôi biểu bầy trẻ chạy kêu nó về.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: bầy trẻ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bể
type: DefinedTerm
description: Từ đồng tự đa nghĩa: trong khẩu ngữ vùng, “bể” tương ứng “vỡ”, chỉ vật nứt, tan hay mất tính nguyên vẹn, rồi mở rộng sang việc hư hỏng hoặc thất bại; ở lớp danh từ, “bể” là vật lớn chứa chất lỏng hoặc cách nói cũ của “biển”.
term code: be-dong-tu-danh-tu
alternate name: vỡ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Coi chừng heo chạy bể đồ đạc.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bể

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bốn Cái Ngu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: – Về thì công việc đổ bể hết sao?
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Vạch Một Chân Trời
keywords: bể

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tôi leo lên mái nhà để xem lại các bể nước.
language: vi
creator: Shmuel Yosef Agnon
is part of: Trăng Trên Thung Lũng Jerusalem
keywords: bể

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Trăng Trên Thung Lũng Jerusalem

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Ta vượt bể ra khơi đây !
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Mối Tình Cuối Cùng
keywords: bể

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bể hụi
type: DefinedTerm
description: Bể hụi là cách nói Nam Bộ chỉ một dây hụi bị đổ vỡ, ngưng giữa chừng hoặc không còn thực hiện được việc thu góp và giao phần hụi như đã thỏa thuận: a rotating savings group collapses or defaults. Cụm có thể dùng như vị ngữ trong dây hụi bị bể hoặc như tên sự việc trong vụ bể hụi. Nguyên nhân có thể là mất khả năng thanh toán, thành viên không đóng, quản lý sai, tranh chấp hoặc hành vi gian dối; riêng hai tiếng bể hụi chưa đủ kết luận ai phạm tội. Dạng vỡ hụi dùng rộng hơn ở văn viết; hụi xạ là một cách cũ/vùng đã gặp trong hồ sơ tư pháp. Khi có thiệt hại phải đối chiếu thỏa thuận, sổ, biên nhận, các kỳ đã góp–đã lĩnh và kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
term code: be-hui-day-hui-do-vo-khong-the-tiep-tuc-chi-tra
alternate name: vỡ hụi
alternate name: hụi xạ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bèn
type: DefinedTerm
description: `Bèn` là từ nối tự sự, thường đặt trước động từ hoặc vị ngữ để đưa ra hành động/sự việc kế tiếp và đồng thời gắn nó với cảnh vừa kể như một phản ứng, quyết định, cách xử trí hoặc hệ quả: `nghe vậy bèn hỏi`, `thấy cửa mở bèn bước vào`, `không đợi được nữa bèn ra về`. Từ này phổ biến trong văn kể và có sắc thái sách vở hơn lời trò chuyện hiện nay. `Bèn` không tự cho biết khoảng cách thời gian chính xác, không luôn đồng nghĩa `liền/ngay lập tức`, không chứng minh việc sau là tất yếu, hợp lý, đúng hay đã được lên kế hoạch. Phần đứng sau là vị ngữ tự do, nên `bèn kêu`, `bèn đứng`, `bèn hỏi`, `bèn đi` không phải những mục từ riêng. Từ nguyên hiện chưa được VietLayers xác nhận đủ chắc; không gán chữ Hán–Nôm hoặc nguồn vay chỉ vì có chữ đồng âm/gần âm.
term code: ben-tu-noi-trinh-tu-phan-ung-hoac-he-qua-trong-loi-ke
alternate name: rồi
alternate name: liền
alternate name: thế là
alternate name: do đó
alternate name: thì
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Té ra ông ngồi đợi chót giờ mà không thấy bèn kêu Chú Lỳ mà hỏi rằng:
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bèn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương một

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Năm Ðiền bèn kêu đứa con gái vào:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: bèn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cây Huê Xà

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Cô hàng tạp hóa trông thấy vẻ sợ sệt của người con trai, bèn nở một nụ cười rực rỡ bằng cả một mùa xuân năm đó.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: bèn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những khối tình con của học sanh

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nhưng khi nhìn đến mo cơm tòn ten dưới tay Tư Cầu cô ta bèn đổi ý gật đầu :
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bèn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bển
type: DefinedTerm
description: Từ chỉ nơi chốn trong khẩu ngữ Nam Bộ, nghĩa là bên ấy, bên đó hoặc ở phía/nơi đã được ngữ cảnh xác định; thường gặp trong “ở bển”, “qua bển”, “bên bển”.
term code: ben-chi-xuat-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mấy ảnh ở bển đang mong đợi tụi mình dữ lắm.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: bển

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1.1

bễ nghễ
type: DefinedTerm
description: Bễ nghễ tả tâm trí ngây ngất, ngơ ngẩn, bâng khuâng hoặc xao động mạnh vì điều vừa nghe hay vừa trải qua. Trong Cay đắng mùi đời, người nghe đờn ca trở nên mày mặt ngáo ngơ, lòng ngần ngại bâng khuâng như thương nhớ ai; chú thích nguồn giải `mê khoái`. Một câu khác dùng cho tâm chí đang thống khổ, cho thấy trạng thái không chỉ có vui sướng mà có thể pha buồn, nhớ và rối lòng. Không nhập nghĩa Hán văn `睥睨` là nhìn xéo/ngạo nghễ, không coi đây là chẩn đoán bệnh và không dựng chữ Hán–Nôm khi chưa có nguồn trực tiếp.
term code: be-nghe-ngay-ngat-bang-khuang-vi-cam-xuc-trong-loi-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chú lái tuy là người lam lụ làm ăn, xưa nay ở nhà làm ruộng thì mảng sợ mạ tim lúa háp, ngồi nghe đi buôn thì mảng lo bán đắt mua may, chớ chưa biết thú vị phong lưu là thể nào, nhưng mà chú ngồi nghe đờn ca một hồi rồi tâm thần bễ nghễ, mày mặt ngáo ngơ, nếu lúc ấy ai cắc cớ hỏi chú vậy chớ đờn ca như vậy mà hay dở thế nào, thì chắc chú nói nghe thì là hay, mà sao trong lòng ngần ngại bâng khuâng, dường như thương ai, nhớ ai, khó mà nói rõ ra cho được.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: bễ nghễ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Đã vậy mà Quí có sẵn tâm hồn tôn kính và tin cậy thầy, lại gặp lúc đang thống khổ vế tinh thần bễ nghễ về tâm chí, bởi vậy được nghe những lời ấy Quí cảm động tận đáy lòng, rồi dường như khối buồn đã tan dần, nỗi khổ đã nhẹ bớt.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: bễ nghễ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 0

bẹo
type: DefinedTerm
description: Động từ vùng có nghĩa véo/kẹp nhẹ da thịt bằng ngón tay; trong giao thương chợ nổi miền Tây, còn chỉ việc treo hoặc phô mẫu hàng trên cây sào để báo cho khách biết ghe đang bán gì.
term code: beo-dong-tu
alternate name: bẹo hàng / cây bẹo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi cười, bẹo má nàng:
language: vi
creator: Du Tử Lê
is part of: Ngửa Mặt
keywords: bẹo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chi Tố Kỳ bẹo má tôi:
language: vi
creator: Lệ Hằng
is part of: Tóc Mây
keywords: bẹo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Văn Bình bẹo má nàng:
language: vi
creator: Người Thứ Tám
is part of: Z.28 Bóng Ma Trên Công Trường Đỏ
keywords: bẹo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 4. Đêm Cuối Ở Mạc Tư Khoa

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Đào bẹo má Phượng ca:
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Mùa Áo Vàng
keywords: bẹo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bẹo hình bẹo dạng
type: DefinedTerm
description: Bẹo hình bẹo dạng, cũng gặp bẹo hình bẹo dáng, là cách nói Nam Bộ chỉ việc phô bày, đi tới lui hoặc làm nổi dáng vẻ để gây chú ý, thường mang giọng chê. Đây là lời diễn giải ý định của người nói; trang phục, trang điểm, vóc dáng hay việc xuất hiện trước mặt ai không đủ chứng minh người ấy cố quyến rũ, đồng thuận, có quan hệ tình dục hoặc có phẩm hạnh thế nào. Trong văn cũ, cụm có thể phản ánh cái nhìn ghen tuông và khuôn phép giới của nhân vật; bản dịch nên giữ khoảng cách bằng seem to show off hoặc accusatorily, không lặp lại định kiến như sự thật.
term code: beo-hinh-beo-dang-pho-bay-dang-ve-de-gay-chu-y
alternate name: bẹo hình bẹo dáng
alternate name: khoe dáng
alternate name: làm dáng
alternate name: phô bày dáng vẻ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bác coi nó bẹo hình bẹo dạng trước mắt mình như vậy mà hổng tức sao được!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bẹo hình bẹo dạng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Con gái người ta là con nhà nền nếp, nên ra rót nước têm trầu cho mầy có dịp thấy vậy thôi, chớ bộ mầy biểu có phải bẹo hình bẹo dạng, qua lại trước mặt mầy năm lần bảy lượt như là đi.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Mặt Trời Đêm
keywords: bẹo hình bẹo dạng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1

bẹo má
type: DefinedTerm
description: Bẹo má là dùng ngón tay kẹp, véo hoặc kéo nhẹ phần má của một người: pinch someone's cheek. Đây là kết hợp quen dùng của động từ vùng bẹo, gần nghĩa véo má. Cử chỉ có thể biểu lộ âu yếm, ghẹo vui hoặc răn nhẹ, nhưng riêng cụm từ không cho biết lực mạnh hay nhẹ, người kia có đồng ý hay thấy dễ chịu không. Khi mô tả trẻ em hoặc người không muốn bị chạm, câu chuẩn phải tôn trọng ranh giới cơ thể; không biến bẹo má thành dấu hiệu mặc định của tình thương.
term code: beo-ma-veo-nhe-vao-ma
alternate name: véo má
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chàng âu yếm bẹo má con gái :
language: vi
creator: Dương Hà
is part of: Bên Giòng Sông Trẹm
keywords: bẹo má

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 16

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Người đàn ông cười xoà, bẹo má thằng bé rồi chào mẹ con người đàn bà, lật đật bước đi.
language: vi
creator: Y Uyên
is part of: Chiếc Xương Lá Mục
keywords: bẹo má

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Niềm vui xa gần

bẹo tai
type: DefinedTerm
description: Bẹo tai là cách nói vùng, rất tự nhiên trong lời Nam Bộ, chỉ việc dùng ngón tay kẹp phần vành tai rồi kéo hoặc xoay; gần nghĩa véo tai, nhéo tai. Cử chỉ có thể là ghẹo, răn hoặc trừng phạt tùy lực, quan hệ và tình huống, nên không được mặc định là âu yếm hay vô hại. Toàn cụm không đồng nghĩa với bợp tai hoặc tát tai, vì hai động tác sau là đánh bằng bàn tay. Khi người bị chạm không muốn, đang đau hoặc là trẻ nhỏ, phải tôn trọng phản ứng và dừng lại.
term code: beo-tai-veo-nhe-phan-tai-bang-ngon-tay
alternate name: véo tai
alternate name: nhéo tai
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chị Phương bẹo tai tôi :
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Áo Tiểu Thư
keywords: bẹo tai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tôi thường bẹo tai nó cho đỡ tức.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Cây Leo Hạnh Phúc
keywords: bẹo tai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

bê rê
type: DefinedTerm
description: Bê rê là dạng vay trực tiếp từ tiếng Pháp béret, chỉ loại mũ mềm có chóp tròn, dẹt và không vành: beret. Trong tiếng Việt gặp các dạng bê rê, bê-rê, mũ bê rê và mũ bê-rê; mũ nồi là tên gọi hiện nay được hiểu rộng. Từ này từng xuất hiện nhiều trong văn xuôi miền Nam khi tả trang phục dân sự lẫn quân phục, nhưng bản thân tên mũ không cho biết người đội thuộc quân đội, ngành nào, giới nào hoặc mang lập trường chính trị nào. Không nhập bê rê với mọi mũ dạ, mũ lưỡi trai hay mũ có vành.
term code: be-re-mu-tron-mem-det-khong-vanh
alternate name: bê-rê
alternate name: mũ bê rê
alternate name: mũ bê-rê
alternate name: mũ nồi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trường với Phúc mặc quần vắn, áo sơ-mi cụt tay, đầu đội bê rê , chơn mang giày vớ thể thao, đặng đi đường cho gọn gàng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: bê rê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ông Tổng với ông Hội đồng ngó lại, thì thấy một người trai chừng 20, 21 tuổi, mặc một bộ đồ Tây nỉ xám, may thiệt kéo, chơn mang giày vàng, đầu đội bê rê đen.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Một đời tài sắc
keywords: bê rê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

bịch
type: DefinedTerm
description: Từ đồng tự đa nghĩa: trong tiếng Nam Bộ, danh từ thường chỉ túi, bao hay gói; nghĩa cũ chỉ đồ đựng lớn đan bằng tre nứa; “bịch” còn mô phỏng tiếng vật nặng rơi hoặc đập vào bề mặt và có thể làm động từ chỉ đấm mạnh.
term code: bich-da-nghia
alternate name: túi
alternate name: bao
alternate name: gói
alternate name: bọc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ba ơi, nó đạp con té cái bịch đây nè.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bịch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bi-da
type: DefinedTerm
description: Bi-da là dạng ghi cũ của `bi-a`, vay từ tiếng Pháp `billard`: trò dùng cây cơ đánh những viên bi trên bàn chuyên dụng, hoặc theo hoán dụ là chiếc bàn dùng để chơi. Tân Phong nữ sĩ ghi trong nhà có `chỗ thọc bi-da`, đủ khóa nghĩa trò chơi. Dạng không gạch `bi da` và dạng hiện hành `bi-a/bi a` có thể nối tra cứu, nhưng khi quét văn liệu phải loại `bi-da-ma/bi da ma` là pyjama. Tên gọi không tự xác định pool, carom hay một thể thức khác, số bi, luật tính điểm, tiền cược hoặc trình độ người chơi.
term code: bi-da-dang-cu-cua-bi-a-tro-choi-tren-ban-vay-french-billard
alternate name: bi da
alternate name: bi-a
alternate name: bi a
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nhà tuy không lớn mà kiểu coi đẹp đẽ, trong chia phòng ngủ, phòng ăn, phòng rước khách, phòng làm việc, có chỗ thọc bi-da , có chỗ tắm rửa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tân Phong nữ sĩ
keywords: bi-da

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Theo thời trang,giàu nghèo gì đều vừa đi vừa ăn,hãnh diện đến các điểm thụt bi da,vừa xem vừa ăn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: bi-da

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Phòng ăn của tiệm Sư Tử Vàng lúc ấy còn vắng tanh, chỉ có dăm bác lái heo đang đánh ‘‘bi da’’, vừa uống rượu, vừa thọc bi, vừa cười nói ầm ỹ, bà Ba Bủng than phiền vì chuyến xe về chậm, vừa thắc mắc vì bọn lái heo đùa cợt tục tằn, ồn ào, sợ hai ông khách ăn cơm tháng là ông Xếp Phan và thầy Ký Lợi không bằng lòng.
language: vi
creator: Gustave Flaubert
is part of: Người Vợ Ngoại Tình
keywords: bi-da

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần Thứ Hai

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Một bàn bi-da, mặt nỉ đã rách, chỉ còn lại một vài cây cơ và không còn một trái bi nào, chiếm một căn nhỏ bỏ trống.
language: vi
creator: Alberto Moravia
is part of: Chăn Gối
keywords: bi-da

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-5
type: Quotation
text: - À, khi trời mưa thì hắn chơi bi-da, đánh ping-pong, chán rồi lại uống cà phê, đọc báo.
language: vi
creator: NAM QUÂN
is part of: Chiếc Mai Cua Đốm
keywords: bi-da

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 4. Chạm Trán Bất Ngờ

literary-attestation-6
type: Quotation
text: Sau đó, lên xe về thị xã rủ một đứa em đi thọc bi da.
language: vi
creator: Y Uyên
is part of: Bão Khô
keywords: bi-da

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày về của bọn họ

biến đổi khí hậu
type: DefinedTerm
description: Biến đổi khí hậu là sự thay đổi kéo dài của nhiệt độ và các kiểu thời tiết như lượng mưa, gió, mùa và hiện tượng cực đoan ở quy mô toàn cầu hoặc địa phương, hiện nay phần lớn liên quan đến khí nhà kính do con người làm tăng.
term code: bien-doi-khi-hau
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Biến đổi khí hậu đột ngột như thế này, chỉ có thể quan niệm được là do sự thay đổi của trục trái đất, làm cho Bắc cực hồi xưa ở chỗ khác, thình lình dời tới chỗ của nó bây giờ.
language: vi
creator: Hồ Hữu Tường
is part of: Tiểu Phi Lạc Náo Sài Gòn 2 (Ngàn Năm Một Thưở III)
keywords: biến đổi khí hậu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 4. Lậu Thiên Cơ, Bán Trâu Trên Bóng

biệt tích
type: DefinedTerm
description: `Biệt tích` chỉ tình trạng không còn thấy tung tích, không biết ở đâu hoặc không có tin tức về một người hay vật đang được tìm. Hay gặp trong `đi biệt tích`, `bỏ đi biệt tích`, `trốn biệt tích`. Có thể là sự mất dấu nghiêm trọng hoặc lời nói quá, trách nhẹ người lâu không liên lạc. Không phải cứ vắng mặt một lúc là biệt tích; từ không tự xác nhận người ấy cố tình trốn, đã chết hay gặp nạn. Có trong văn Nam Bộ nhưng không chỉ dùng riêng ở miền Nam.
term code: biet-tich-khong-con-tin-tuc-tung-tich
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chị nói chị không dám gặp mặt anh, chị sẽ đi xứ khác mà ở cho biệt tích.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ chồng
keywords: biệt tích

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

biểu
type: DefinedTerm
description: Trong khẩu ngữ Nam Bộ, “biểu” gần nghĩa “bảo”, dùng để thuật lời hoặc bảo ai làm gì. Cùng cách viết còn có lớp Hán–Việt 表: bảng/biểu, bày tỏ hoặc nêu ra, và bài biểu dâng lên vua trong văn cảnh lịch sử.
term code: bieu-dong-tu-nam-bo
alternate name: biểu (表)
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tao biểu mầy đi kiếm cho được con trâu pháo.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: biểu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lũ trẻ chăn trâu

bí lù
type: DefinedTerm
description: `Bí lù` tả tình trạng không biết trả lời hoặc không tìm ra cách giải quyết điều đang gặp, có nét nhấn mạnh so với bí. Có thể dùng để tự nhận mình chưa làm được hoặc để trêu người khác. Phải đọc cùng vấn đề cụ thể, không biến lời trêu thành kết luận một người kém trí hay không có khả năng học. Mục này không nói về rau bí, và không lấy các âm tiết giống nhau trong tả bí lù làm chứng cứ cho nghĩa đang xét. Chưa đủ căn cứ xác định nguồn gốc riêng của lù trong tổ hợp.
term code: bi-lu-khong-biet-cach-tra-loi-giai-quyet
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Để giảng toán cho những người bí lù chứ chi.
language: vi
creator: Đinh Tiến Luyện
is part of: Anh Chi Yêu Dấu
keywords: bí lù

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bịnh
type: DefinedTerm
description: `Bịnh` là dạng cũ và dạng Nam Bộ của `bệnh` (`病`), dùng để nói tình trạng đau ốm hoặc bệnh tật. Trong lời nói Nam Bộ, `đau bịnh`, `mắc bịnh`, `thăm bịnh`, `chữa bịnh` vẫn tự nhiên; `bịnh viện`, `bịnh nhơn`, `bịnh án` thường gặp trong tư liệu cũ, còn văn bản y tế hiện hành viết `bệnh viện`, `bệnh nhân`, `bệnh án`. Đây là khác biệt âm/dạng viết, không tạo ra một chẩn đoán riêng. Agent phải giữ nguyên lời người bệnh, tên riêng và câu trích, nhưng chuẩn hóa trường dữ liệu hành chính theo quy ước hiện hành. Không suy loại bệnh, mức nặng, khả năng lây hoặc cách chữa chỉ từ chữ `bịnh`.
term code: binh-bien-the-nam-bo-va-cu-cua-benh
alternate name: đau bịnh
alternate name: mắc bịnh
alternate name: mang bịnh
alternate name: sanh bịnh
alternate name: thăm bịnh
alternate name: chữa bịnh
alternate name: bịnh viện
alternate name: bịnh nhơn
alternate name: bịnh án
alternate name: chứng bịnh
alternate name: bệnh
alternate name: đau bệnh
alternate name: mắc bệnh
alternate name: mang bệnh
alternate name: sinh bệnh
alternate name: thăm bệnh
alternate name: chữa bệnh
alternate name: bệnh viện
alternate name: bệnh nhân
alternate name: bệnh án
alternate name: chứng bệnh
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Không khéo, lại lao lực sanh bịnh tim, bịnh phổi mà mang khốn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bịnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nhứt phá sơn lâm

bình bát
type: DefinedTerm
description: Cây thân gỗ nhỏ thường mọc ở nơi đất ẩm và quả của cây ấy; trong Phật giáo, từ này còn chỉ bát nhà sư dùng để nhận thức ăn cúng dường.
term code: binh-bat
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tại như vậy nên, người Thổ tu theo tiểu thừa, sớm mơi mấy ông lục mới mang bình bát đi cùng trong sốc mà khất thực.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hạnh phúc lối nào
keywords: bình bát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ngoài sân kia hàng cây bình bát như không còn nữa.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: bình bát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày xưa tháng Chạp

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Lập tức nó xuống bến, bơi theo, mãi đến khi xuồng thằng Lợi ghé bên bờ đìa, kế gốc cây bình bát.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: bình bát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cây Huê Xà

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thỉnh thoảng, một con sóc nhảy lên vế Ngài, vài con chim nhỏ, đến đậu trên miệng bình bát để bên cạnh Ngài, chúi mỏ xuống mổ những hạt cơm Ngài để dành cho chúng.
language: vi
creator: Võ Đình Cường
is part of: Ánh Đạo Vàng
keywords: bình bát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

bình dân
type: DefinedTerm
description: Từ Hán–Việt 平民: danh từ chỉ người dân thường, đối lập với tầng lớp đặc quyền; tính từ chỉ thứ dành cho số đông, giản dị hoặc giá vừa túi tiền. Trong văn cảnh lịch sử, còn dùng nói tắt cho bình dân học vụ.
term code: binh-dan
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hiện nay đời sống của hạng bình dân trong nước mình còn vất vả quá.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: bình dân

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Món ăn bình dân, đem về bán lẻ dễ hơn khô cá gộc.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: bình dân

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tác phong bình dân ấy có sức thu hút mạnh.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Cá Tính Của Miền Nam
keywords: bình dân

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cao Vọng Của Thanh Niên Trong Bối Cảnh Đặc Thù Của Miền Nam

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Khi họ lên tới lầu, bà ấy đẩy cửa một căn buồng hẹp té thì Hà ngạc nhiên hết sức mà thấy buồng trang hoàng như một căn nhà bình dân với nào tranh gà, tranh lợn, tranh Tàu trên vách, đặc biệt nhất là một bàn thờ tạm dọn trên chiếc bàn con với gần đủ đồ thờ, bình hương, độc bình, đèn, nhang.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: bình dân

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chiêu Hồn Nước

bịnh hoạn
type: DefinedTerm
description: `Bịnh hoạn` là dạng Nam Bộ/văn cũ của `bệnh hoạn` `病患`. Nghĩa chính nói tình trạng hay đau ốm, sức khỏe kém hoặc bệnh kéo dài: `mẹ già bịnh hoạn`, `nghỉ vì bịnh hoạn`, `bịnh hoạn liên miên`. Nghĩa chuyển dùng với sắc thái chê để gọi một ý nghĩ, hành vi, bầu không khí, màu sắc hay dáng vẻ là ám ảnh, méo mó hoặc không lành mạnh; đây là nhận xét chủ quan theo văn cảnh, không phải thuật ngữ chẩn đoán. Hồ Biểu Chánh có 54 đoạn/20 tác phẩm và VietMessenger có 168 đoạn/84 tác phẩm chứa dạng `bịnh hoạn`; phần lớn chứng tích Nam Bộ cũ mang nghĩa đau ốm, trong khi kho rộng hơn cũng cho thấy nghĩa chuyển và phép nhân hóa vật–máy móc. `病` có âm Hán–Việt `bệnh`, còn `bịnh` là dạng đọc/Nôm cũ và vùng; `患` là `hoạn`, có lớp nghĩa mắc phải, bệnh tật hoặc mối lo. Không dùng `bịnh hoạn` để tự chẩn đoán, gọi tên một bệnh cụ thể, quy kết bản chất con người, xu hướng tính dục hay mặc định người được nói đến không có năng lực.
term code: binh-hoan-om-dau-keo-dai-va-nghia-chuyen-khong-lanh-manh
alternate name: bệnh hoạn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bác già cả mà lại bịnh hoạn, nếu đem nó về thì càng rối thêm cho bác.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bịnh hoạn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương sáu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nó có một mẹ một con, mẹ nó thì bịnh hoạn hoài, mà con nầy nó làm giỏi lắm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: bịnh hoạn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Đường dài thăm thẳm, lội nước băng rừng, rủi khi bịnh hoạn thì trâu đành bỏ mạng nơi xứ lạ quê người.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: bịnh hoạn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Mùa "Len" Trâu

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Những chiếc ghe biển nằm nghiêng trên bãi bùn, giương đôi mắt bịnh hoạn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: bịnh hoạn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 9

bi nhiêu
type: DefinedTerm
description: `Bi nhiêu` là cách nói rút gọn Nam Bộ, gần `bây nhiêu/bấy nhiêu`, dùng để chỉ lượng đang có, đang thấy, vừa nêu hoặc được người nói khoanh lại: *this much, this many, this amount*. Thường gặp trong `chỉ có bi nhiêu`, mang sắc thái số lượng ít so với mong đợi, nhưng bản thân cụm không mã hóa ít hay nhiều và không cho biết con số chính xác. Phải phân biệt `bao nhiêu` thường dùng để hỏi lượng, `bấy nhiêu` hồi chỉ một lượng đã nêu, và `nhiêu` có thể làm dạng rút gọn tùy ngữ cảnh. Không sửa lời nhân vật thành dạng toàn dân nếu mục đích là giữ giọng Nam Bộ.
term code: bi-nhieu-bay-nhieu-luong-nay-trong-loi-nam-bo
alternate name: bây nhiêu
alternate name: nhiêu
alternate name: bấy nhiêu
alternate name: chừng này
alternate name: từng này
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bình thủy
type: DefinedTerm
description: `Bình thủy` là tên gọi Nam Bộ của phích nước, đồ đựng có khả năng giữ nhiệt để nước đã nấu hay đồ uống bên trong lâu nguội. Có thể viết `bình thuỷ` theo cách đặt dấu khác. Không đồng nhất với mọi bình nước, bình thủy tinh hoặc bình tích pha trà; tên gọi tự nó không nói vật chứa có bộ phận đun điện. `Bình Thủy` khi là địa danh phải được xét riêng theo văn cảnh.
term code: binh-thuy-phich-giu-nuoc-nong
alternate name: bình thuỷ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Quí xin lỗi bạn, đi vào buồng và trở ra với một bình thủy và hai cái tách.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: bình thủy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần IV

bình trà
type: DefinedTerm
description: `Bình trà` trước hết là chiếc bình dùng để pha, đựng và rót trà: `rửa bình trà`, `bình trà bị vỡ`, `rót nước vào bình trà`. Theo phép lấy vật chứa gọi phần chứa, cụm còn chỉ một bình/lượt trà đã pha: `chế một bình trà`, `kêu một bình trà`, `uống hết một bình trà`, `bình trà nóng`. Động từ và tính từ quanh cụm giúp phân biệt vật với đồ uống; nhiều câu cho phép hai lớp cùng hiện diện. `Bình` nối với 瓶 và `trà` nối với 茶, nhưng trật tự danh từ tiếng Việt là kết hợp trong tiếng Việt, không trình bày toàn cụm như khoản vay Hán văn nguyên khối. Riêng tên gọi không cho biết chất liệu–hình dáng–dung tích của bình, nhiệt độ–loại trà–độ đậm, bình đầy hay vơi, chất lượng hoặc độ an toàn.
term code: binh-tra-binh-dung-pha-rot-tra-va-luong-tra-trong-binh
alternate name: ấm trà
alternate name: bình pha trà
alternate name: một ấm trà
alternate name: trà trong bình
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô Huyền kêu người nhà nấu nước sôi cho mau đặng chế bình trà mới mà đãi khách.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: bình trà

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cô Huyền bưng bình trà nóng bước vô phòng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: bình trà

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Ông Hội đồng uống hết một bình trà rồi ông lần lần đi lại bàn viết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: bình trà

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 13

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Anh bồi chánh hiệu vừa đem bình trà lên, anh tỏ ra băn khoăn:
language: vi
creator: Nghiêm Lệ Quân
is part of: Bẽ Bàng
keywords: bình trà

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

bí rợ
type: DefinedTerm
description: `Bí rợ` là tên gọi Nam Bộ của loại bí thường tương ứng `bí đỏ`, `bí ngô` hoặc *pumpkin*, dùng làm thức ăn và cũng chỉ cây hay trái tùy câu: `dây bí rợ`, `trái bí rợ`, `canh bí rợ`, `chè bí rợ`. Tên dân gian không tự chốt loài hay giống trồng; cần mẫu, nguồn nông học hoặc nhãn giống nếu phải định danh chính xác. Cách ví von cũ `bụng bí rợ` có chứng tích nhưng dễ chê bai ngoại hình, nên chỉ giải khi gặp trong tư liệu, không dùng làm mẫu giao tiếp trung tính.
term code: bi-ro-bi-do-bi-ngo-trong-loi-nam-bo
alternate name: trái bí rợ
alternate name: dây bí rợ
alternate name: canh bí rợ
alternate name: chè bí rợ
alternate name: bí đỏ
alternate name: bí ngô
alternate name: pumpkin
alternate name: bụng bí rợ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bí rợ hầm nước dừa, ăn với mắm chưng vào buổi trưa, dưới cơn mưa lất phất khi cấy lúa gần rồi công.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Cá Tính Của Miền Nam
keywords: bí rợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đồng Bằng Sông Cửu Long Và Miền Hậu Giang Với Nếp Sống Cực Khổ Nhưng Nhàn Rỗi

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ăn bông bí rợ dưa hường nấu canh.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: bí rợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cô íšt Về Rừng

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Lại chưng bài vài sản phẩm tượng trưng cho sự bội thu: củ khoai mì nặng cân ít thấy, trái bí rợ to đếnmức kỳ dị, con trăn, con rùa to, khó gặp.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam
keywords: bí rợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lễ Xây Chầu

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Để ý thấy cạnh nền nhà có một đám bí rợ tươi tốt, nó ngó trước ngó sau không ai trông thấy, nó đặt đứa hài nhi trên một lá bí, rồi lật đật chạy về.
language: vi
creator: Nguyễn Vỹ
is part of: Giây Bí Rợ
keywords: bí rợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

bít bùng
type: DefinedTerm
description: `Bít bùng` tả trạng thái bị đóng, che hoặc bao kín quanh, không còn chỗ hở để thông ra ngoài; cũng gặp cách viết `bịt bùng`. Thường dùng trong `cửa đóng bít bùng`, `căn phòng bít bùng`, `xe bít bùng`. Nhấn sự kín và ngăn cách, không tự xác nhận khả năng cách âm, kín khí hoặc vật liệu che chắn. Trong một số truyện, xe bít bùng được dùng chở người bị bắt, nhưng không phải mọi đồ vật bít bùng đều liên quan đến việc giam giữ.
term code: bit-bung-kin-mit-khong-con-cho-ho
alternate name: bịt bùng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vừa lúc ấy một chiếc xe “bít bùng” chạy đậu lại trước đám đông.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bít bùng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

bít-tông
type: DefinedTerm
description: Bít-tông là dạng ghi cũ của `pít-tông`, vay từ tiếng Pháp `piston`: bộ phận chuyển động tới lui trong xi-lanh để truyền lực, nhận áp lực hoặc nén chất lưu tùy máy. Văn Hồ Biểu Chánh tả bốn bít-tông trong máy xe trồi lên sụt xuống khi xăng cháy, phù hợp với nghĩa cơ khí. Tên gọi không tự xác định máy xăng, máy dầu, bơm, vật liệu, kích thước hoặc tình trạng tốt–hư; cũng không được biến câu văn thành hướng dẫn sửa máy. Nét tiếng lóng `có pít-tông` nghĩa có thế lực nâng đỡ và nghĩa liên quan nhạc cụ phải tách theo văn cảnh, không nhập vào nét cơ khí này.
term code: bit-tong-dang-cu-cua-pit-tong-bo-phan-chuyen-dong-trong-xi-lanh
alternate name: pít-tông
alternate name: pít tông
alternate name: bít tông
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dầu xăng bên nầy phà qua, gặp điển khí nó nổ, làm cho bốn bít-tông ở trong phải trồi lên sụt xuống.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: bít-tông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Những chiếc xe đang đậu trước mặt đều được sửa lại nòng "xi-len" và thay "pít-tông" gì đó…
language: vi
creator: Phương Sơn
is part of: Gió Thoảng
keywords: bít-tông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

bí xị
type: DefinedTerm
description: `Bí xị` tả vẻ mặt xị xuống, buồn hoặc không vui, thường khi thất vọng, giận dỗi hay gặp chuyện không vừa ý. Hay đi với `mặt`, `mặt mày`, `cái mặt`; có thể nói gọn người ấy `bí xị`. Không phải mọi nỗi buồn đều có vẻ mặt này, và nhìn mặt không đủ biết nguyên nhân. Mục này giữ đúng dấu của bí xị, không tự nhập các dạng gần chữ hoặc suy từ nguyên từ từng âm.
term code: bi-xi-ve-mat-buon-xiu-khong-vui
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mặt con Loan bí xị đến tội nghiệp.
language: vi
creator: Võ Hà Anh
is part of: Bỏ Cuộc Chơi
keywords: bí xị

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bồ
type: DefinedTerm
description: Danh từ đa nghĩa: đồ đựng lớn đan bằng tre nứa để chứa thóc gạo; người yêu trong khẩu ngữ; hoặc bạn thân trong cách gọi suồng sã, đặc biệt quen thuộc ở tiếng Nam Bộ trước đây.
term code: bo-danh-tu
alternate name: bồ / bồ tèo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi với Bổn là bồ mà!
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: bồ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Không kíp thì chầy

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Bồ đoán nàng làm gì ?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Diễm Phượng
keywords: bồ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bên kia sự thật

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Bậy nào, anh đâu có bồ.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: bồ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Thôi, ráng ngủ đi bồ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Lữ Đoàn Mông Đen
keywords: bồ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

bộ
type: DefinedTerm
description: Mục đồng tự đa tầng: trong câu hỏi Nam Bộ, “bộ” đứng đầu mệnh đề để nêu điều người nói đang đoán hoặc ngờ và muốn người nghe xác nhận; từ Hán–Việt 部 chỉ phần, nhóm, bộ sưu tập hay cơ quan; chữ 步 tạo lớp nghĩa bước chân/đường đất trong các tổ hợp như đi bộ, đường bộ.
term code: bo-hat-tu-danh-tu
alternate name: bộ ... hả/sao/à?
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Té đụng vô bộ ván đó.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cha con nghĩa nặng
keywords: bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Khéo làm bộ chó chết”.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 02

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Thôi, đi bộ được mà.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Bộ ổng giàu lắm hả?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 17

bồ bịch
type: DefinedTerm
description: Từ đa nghĩa: nghĩa cũ chỉ chung những đồ đựng như bồ và bịch; trong khẩu ngữ hiện nay, thường chỉ người yêu, những mối quan hệ yêu đương hoặc việc có quan hệ tình cảm, với sắc thái suồng sã hay chê trách. Từ này có thể nói về hẹn hò hoặc quan hệ không nghiêm túc, nhưng không tự nó chứng minh một người đã ngoại tình.
term code: bo-bich
alternate name: cặp bồ
alternate name: người yêu
alternate name: người đang hẹn hò
alternate name: quan hệ tình cảm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đâu phải là nhân tình hay bồ bịch mà sợ.
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Đời Con Gái
keywords: bồ bịch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

bộ coi
type: DefinedTerm
description: `Bộ coi` là cấu trúc thường gặp trong văn Nam Bộ cũ, trong đó `bộ` chỉ dáng vẻ bộc lộ qua nét mặt, tư thế hay cử chỉ, còn `coi` nối dáng vẻ ấy với lời nhận xét phía sau: `bộ coi mệt`, `bộ coi ngại ngùng`, `bộ coi nghiêm nghị`, `bộ coi như người già`. Khi dịch, thường đổi cả cấu trúc thành *looks...*, *seems...*, *has a ... look* hoặc *looks like...*, không dịch từng chữ. Phải phân biệt `bộ coi` với `coi bộ`: `bộ coi mệt` đặt dáng vẻ làm đề tài rồi tả nó trông mệt, còn `coi bộ cổ mệt` là lời người nói suy từ dấu hiệu rằng cổ có vẻ mệt. Nó cũng không phải `bộ` đầu câu hỏi trong `Bộ anh mệt hả?`. Dù dáng vẻ có thể gợi mệt, buồn, ngại, thân thiết hay nghiêm nghị, từ này chỉ ghi ấn tượng bên ngoài; không tự xác nhận bịnh trạng, cảm xúc thật, ý định, tính nết, quan hệ hay độ chính xác của điều người quan sát suy ra.
term code: bo-coi-dang-ve-trong-ra-sao-trong-loi-nam-bo-cu
alternate name: trông có vẻ
alternate name: nom có vẻ
alternate name: vẻ coi
alternate name: coi ra
alternate name: dáng coi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Quan Phủ Lê Xuân Thới tuổi mới vừa bốn mươi bốn mà vì ông nầy có bịnh hút nên hình vóc gầy mòn, nước da huỳnh đản, bộ coi như người già năm mươi lăm tuổi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bộ coi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương hai

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bây giờ sắc mặt chàng xanh dờn, và bộ coi mệt nên thở lung lắm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Người thất chí
keywords: bộ coi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Người trai đứng ngó dáo dác, bộ coi ngại ngùng lắm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ở theo thời
keywords: bộ coi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Triều thủng thẳng đứng dậy, bộ coi rất nghiêm nghị, mắt ngó tấm thêu trên bàn rồi nói lớn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ý và tình
keywords: bộ coi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

bộ ghế sa lông
type: DefinedTerm
description: Bộ ghế sa lông là bộ đồ ngồi tiếp khách, thường gồm ghế dài hoặc ghế bành cùng các ghế hay bàn đồng bộ tùy kiểu. Sa lông/xa lông vay French salon; từ tên căn phòng tiếp khách, tiếng Việt dùng hoán dụ cho đồ đạc đặt ở đó. Các dạng bộ ghế xa lông và bộ ghế salon dẫn về cùng mục, nhưng salon nguyên chữ còn nhiều nghĩa hiện đại nên không tự làm bí danh trong mọi câu. Tên bộ ghế sa lông không chốt số món, chất liệu, kiểu Tây cụ thể, tay vịn, nệm, thương hiệu, xuất xứ hay mức giàu của chủ nhà; cũng không phải tên căn phòng hoặc salon tóc.
term code: bo-ghe-sa-long-bo-ban-ghe-tiep-khach-vay-tu-french-salon
alternate name: bộ ghế xa lông
alternate name: bộ ghế salon
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cẩm Vân vô trước, Trọng Quí theo sau, chàng mời nàng ngồi tại bộ ghế sa lông giữa, rồi kêu bồi om sòm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: bộ ghế sa lông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cha nàng bán luôn cả đồ đạc nữa nên bộ ghế sa lông Lu Y thập tứ vẫn còn ngự trị giữa nhà.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nửa Đêm Trãng Sụp
keywords: bộ ghế sa lông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

bổi
type: DefinedTerm
description: Bổi là vật khô dễ bén lửa như rơm, lá, cỏ, chà hoặc nhánh nhỏ, được gom để làm mồi hay chất đốt. Văn Hồ Biểu Chánh có cảnh chở bổi, ôm bổi để đánh hỏa công; văn Bình Nguyên Lộc ghi mang đồ bổi tới chỗ ghe đang trét; nguồn khác còn nói chặt bổi bán cho lò gạch. Đây là từ cũ hoặc còn dùng theo vùng, không phải tên chung của mọi thứ củi. Khi quét corpus phải loại lỗi nhận chữ `bởi`, `buổi`, `bối`, tên ải Bổi Quan và các tổ hợp khác nghĩa.
term code: boi-vat-kho-de-bat-lua-dung-lam-moi-hoac-chat-dot
alternate name: chà bổi
alternate name: đồ bổi
alternate name: bổi khô
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mấy thuyền chở bổi để dùng đánh hỏa-công tiếp-tục theo sau.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đỗ Nương Nương báo oán
keywords: bổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương - IV -ĐÔNG-SƠN CỨU QUỐC

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Vừa được nửa canh hai, Thanh Tòng dẫn binh ra, sắp hàng sắp ngũ, hễ một tốp cằm khí giới thì một tốp ôm bổi với hỏa hổ, dặn rằng khi đến trại giặc tốp cầm hỏa hổ thì cứ phóng bổi đốt trại, còn tốp cầm khí giới thì giao chiến cho tận tâm, phải la ó cho hung đặng binh ngụy tưởng mình đông người, nhứt là phải hô rằng: ''Có công tử Thân Thanh Tòng đến đây.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nặng gánh cang thường
keywords: bổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 14

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Đên ấy tới phiên hắn canh công trường trét ghe, và nhơn biết được đôi tình nhơn kia hẹn hò nhau ở lùm cây kế cận đường hầm, hắn mang đồ bổi đến để đốt mấy mươi chiếc ghe khô ấy rồi khi lửa bắt cháy hắn chạy lên bờ, thình lình nhảy đến xé áo của Nghi trong lúc Nghi và Bích-Lệ thấy cháy, toan chạy xuống bãi để chữa lửa.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: bổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-4
type: Quotation
text: "Mình bán đủ củi cho lò bánh xong, thì đi chặt bổi bán cho lò gạch".
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Bão Rớt
keywords: bổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Vách đá cheo leo

bò lăn bò lóc
type: DefinedTerm
description: Bò lăn bò lóc là bị bỏ mặc, không có người săn sóc đàng hoàng nên phải sống vất vưởng, thiếu thốn hoặc lâm cảnh tội nghiệp. Hồ Biểu Chánh dùng cụm này nhiều lần khi người lớn lo trẻ nhỏ bị bỏ đói, bỏ học, không nhà cửa hay không ai nuôi. Sắc thái là thương xót hoặc trách người bỏ bê; không nên tách thành hai động tác bò nghĩa đen, cũng không tự biến một lời than trong truyện thành kết luận pháp lý về hành vi ngược đãi.
term code: bo-lan-bo-loc-bi-bo-mac-khong-duoc-cham-soc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Trong, xóm người khá thì họ không chịu nuôi, còn người nghèo như họ chịu thì mình sợ họ bỏ tháng nhỏ bò lăn bò lóc tội nghiệp.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai Thà cưới vợ
keywords: bò lăn bò lóc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ảnh không có nhà cửa chi hết, ảnh bắt thằng nhỏ đây, chi khỏi ảnh bỏ bò lăn bò lóc tội nghiệp nó.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: bò lăn bò lóc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 13

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Anh ăn của cháu tôi bạc muôn mà anh bỏ nó bò lăn bò lóc, nhịn đói nhịn khát như con ăn mày.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vì nghĩa vì tình
keywords: bò lăn bò lóc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 15

bom-bê
type: DefinedTerm
description: Bom-bê là tên kiểu tóc cũ vay French `bombé`, dùng trong các cụm `tóc hớt bom-bê`, `tóc cắt bom-bê`, `để bom-bê`. Chú thích văn Hồ Biểu Chánh tả phần tóc phía trước hớt phủ trán và vòng tới trái tai; từ điển Việt–Pháp giải `mái tóc bom-bê` là `chevelure bombée`. Các tác phẩm khác cho thấy tóc ngắn, có dáng tròn và phủ quanh tai, nhưng tên gọi không tự khóa chiều dài chính xác, đường cắt gáy, ngọn tóc hai bên hay kỹ thuật uốn. Không đồng nhất mọi kiểu tóc bob hiện nay với bom-bê, không liên quan `bom` là chất nổ và không dùng kiểu tóc để suy tuổi, giới, tính nết hoặc địa vị người để tóc.
term code: bom-be-kieu-toc-ngan-vay-tu-french-bombe
alternate name: bom bê
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Con Hào mặc bộ đồ hàng đen, tóc hớt bom-bê , ngặt mày sáng rỡ, giống hệt mẹ nó.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Lạc đường
keywords: bom-bê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Có một cô dung nhan tuấn tú, cặp mắt như sao, tóc hớt bom bê, mặc y phục theo đầm, được khách mời khiêu vũ thường hơn hết, mà mỗi lần cô nhảy rồi thì ai nấy đều vỗ tay khen.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Một đời tài sắc
keywords: bom-bê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Công lại làm quen với một cô Nhan sáu năm về trước, tóc hớt bom-bê, má phính, trông cứ muốn cắn một cái.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nửa Đêm Trãng Sụp
keywords: bom-bê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thấy có người đi thẳng lại phía mình, Châu Tiếp sẽ đưa tay vuốt lại mớ tóc hớt theo điệu "bom bê" có ngọn vắt lên hai bên mép tai.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bom-bê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-5
type: Quotation
text: Đức hỗn dữ từ ngày còn để bom-bê nhưng đôi khi vắng nàng vài ba hôm, tôi cũng cảm thấy lớp học thiếu tiếng động.
language: vi
creator: Nguyễn Thị Thụy Vũ
is part of: Thú Hoang
keywords: bom-bê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương Hai

bỏ mối
type: DefinedTerm
description: Cụm động từ thương mại khẩu ngữ chỉ việc giao hoặc cung ứng hàng cho tiệm, sạp hay người bán khác để họ bán lại, thường theo mối làm ăn và tuyến giao quen. Từ không tự cho biết hàng được trả ngay, trả chậm hay ký gửi; điều đó phải do hợp đồng hoặc văn cảnh xác định.
term code: bo-moi
alternate name: giao mối
alternate name: đi mối
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chị định khi nào bé Lộc lớn thì làm bánh đem bỏ mối ở các tiệm đấy.
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Định Mệnh
keywords: bỏ mối

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Còn tôi có mấy khách quen nầy: một con mẹ đi bỏ mối mắm Châu Đốc cứ một tuần lễ thì lên một chuyến.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Sau Đêm Bố Ráp
keywords: bỏ mối

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 26

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Cháu làm nghề bỏ mối ăn huê hồng.
language: vi
creator: Người Thứ Tám
is part of: Z.28 Bão Ngầm Trên Biển Phong Lan
keywords: bỏ mối

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đảo Hồng

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Còn tôi, mỗi ngày tôi cố dậy sớm, hấp ít bánh ú, bỏ mối cho bạn hàng ngoài chợ, kiếm ít tiền lời.
language: vi
creator: NHẬT LỆ GIANG
is part of: Đời Phiêu Lưu Của Tuấn
keywords: bỏ mối

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bổn
type: DefinedTerm
description: `Bổn` là âm Hán–Việt của `本`, bên cạnh âm `bản`. Trong văn Nam Bộ cũ, `một bổn` có thể là một bản chép/cuốn văn bản, còn `bổn chánh` là bản chính hoặc bản gốc để đối chiếu. Là thành tố, bổn góp nghĩa gốc, vốn, chính mình hoặc thuộc phía mình trong `bổn thân`, `bổn xứ`, `bổn quán`, `bổn ý`; nhưng nghĩa thực phải đọc theo toàn từ. Không phải mọi tổ hợp đều đổi sang bản trong văn hiện hành: `bổn phận` là dạng chuẩn rất thông dụng; `bổn đạo`, `bổn mạng` có phạm vi tôn giáo riêng. Ngược lại, `bổn chất` và `bổn tánh` là dạng cũ/vùng thường đối chiếu với `bản chất`, `bản tính`; `bổn chánh` đối chiếu `bản chính`. Không được dùng bảng bổn↔bản để sửa tên riêng, câu trích hay tự sinh các dạng như bổn đồ, văn bổn khi không có chứng cứ.
term code: bon-am-cua-ban-trong-mot-so-tu-ghep-han-viet
alternate name: bổn phận
alternate name: bổn thân
alternate name: bổn ý
alternate name: bổn đạo
alternate name: bổn mạng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Bổn phận em là phải cho anh biết rõ việc nhà của em, không nên giấu chi hết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: bổn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Tôi có chép một bổn tôi cất đây.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nợ tình
keywords: bổn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bồn bồn
type: DefinedTerm
description: Tên cây thủy sinh thuộc chi hương bồ mọc ở vùng đất ẩm, phèn hoặc nước lợ; đồng thời chỉ phần lõi non màu trắng được tách ra làm rau. Bồn bồn tươi có thể nấu canh chua, xào hoặc làm gỏi; bồn bồn ngâm chua gọi rõ là dưa bồn bồn. Sản vật đặc biệt nổi tiếng ở Cà Mau, nhưng tên cây không đồng nghĩa riêng với món dưa.
term code: bon-bon
alternate name: bồn bồn tươi
alternate name: dưa bồn bồn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Còn đám cỏ bồn bồn đằng kia, nó dẹp lép quả thật là rắn lá.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: bồn bồn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cây Huê Xà

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Như dây choại, cỏ bồn bồn, nhánh củi khô rất ích lợi cho con người.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: bồn bồn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cây Huê Xà

bổn chánh
type: DefinedTerm
description: `Bổn chánh` là cách nói cũ/Nam Bộ tương ứng `bản chính`, và theo từng câu có thể gần `bản gốc`: bản được giữ làm chuẩn để chép lại, so sánh, tu chỉnh hoặc xác nhận bản sao. Trong `sao y bổn chánh`, cụm nói việc sao đúng theo bản được coi là chính; riêng tên gọi không chứng minh thủ tục đã hợp pháp hay bản sao đã được cơ quan có thẩm quyền chứng thực. `Bổn chánh` cũng không tự cho biết đó là bản tác giả viết tay, bản đầu tiên, bản chưa sửa, hàng chính hãng, văn bản còn hiệu lực hay bản duy nhất. Trật tự `bổn + chánh` theo cú pháp tiếng Việt gồm hai yếu tố Hán–Việt 本 và 正; không nên dựng một khoản vay nguyên khối từ Hán văn nếu chưa có chứng cứ đúng trật tự.
term code: bon-chanh-ban-chinh-ban-goc-hoac-ban-lam-chuan
alternate name: sao y bổn chánh
alternate name: đúng bổn chánh
alternate name: bản chính
alternate name: bản gốc
alternate name: sao y bản chính
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bổn chánh cô Bạch Yến giữ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nợ tình
keywords: bổn chánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Lần thứ ba, quan tham biện đến nhờ cụ sửa lại bộ thơ Lục Vân Tiên mà quan đã sao lục để cho đúng bổn chánh.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: bổn chánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cụ Đồ Chiểu giả điếc

bổn chất
type: DefinedTerm
description: `Bổn chất` là dạng cũ/vùng của `bản chất` (`本質`), chỉ tính chất cơ bản, cái làm nên đặc trưng hoặc phần được xem là vốn có của sự vật, chất liệu, hiện tượng, vấn đề hay con người. Tùy lĩnh vực, tiếng Anh có thể là `nature`, `essence`, `substance` hoặc `underlying character`; không có một bản dịch dùng cho mọi câu. Khi nói về người, từ không mặc định là phẩm chất đạo đức và không chứng minh đặc điểm ấy bẩm sinh hay bất biến. Trong khoa học, tên gọi cũng không thay cho thành phần, cấu trúc hay dữ liệu đo. Dạng hiện hành là `bản chất`; không đổi mọi tiếng `bổn` thành `bản` ngoài từng tổ hợp đã chứng thực.
term code: bon-chat-ban-chat-dac-tinh-co-ban-von-co
alternate name: bản chất
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nhưng chỉ tiếc thay bổn chất hơi yếu ớt, chân lực không được sung túc, bằng không.
language: vi
creator: Gia Cát Thanh Vân
is part of: Cô Gái Áo Vàng
keywords: bổn chất

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 34. Lấy Kiếm Trong Đầm Độc

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Tuy bổn chất của Thương lão đệ hơi yếu ớt thật, nhưng lão đệ là người rất thông minh, chắc thể nào cũng đoán ra được sau khi lão truyền thụ Thanh Bình Độn Kiếm cho Cổ Thanh Phong rồi, lão đang bận làm việc gì ?
language: vi
creator: Gia Cát Thanh Vân
is part of: Cô Gái Áo Vàng
keywords: bổn chất

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 34. Lấy Kiếm Trong Đầm Độc

bông bụp
type: DefinedTerm
description: `Bông bụp` là cách gọi Nam Bộ của hoa hoặc cây thường được gọi `hoa dâm bụt`, hay gặp ở dạng cây bụi trồng làm hàng rào hoặc làm cảnh. Đối chiếu thực vật thường dẫn `Hibiscus × rosa-sinensis`, nhưng tên dân gian một mình không đủ xác định giống lai, màu hoa hay toàn bộ loài trong chi Hibiscus; khi cần định danh phải dựa mẫu và nguồn thực vật. Trong câu, `bông bụp` có thể chỉ một đóa hoa, còn `cây bông bụp`, `hàng rào bông bụp` chỉ cây hoặc dãy cây.
term code: bong-bup-hoa-dam-but-trong-loi-nam-bo
alternate name: cây bông bụp
alternate name: hàng rào bông bụp
alternate name: hoa dâm bụt
alternate name: cây dâm bụt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bờ phóng ngang qua đám ruộng, hai bên không có trồng cây cối chi hết, đầu trong đi ngay vô giữa vườn, không có cửa ngõ, nhưng phía nầy mỗi bên có trồng một hàng cây bông bụp để làm hàng rào.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hạnh phúc lối nào
keywords: bông bụp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nàng thấy có một cái bông bụp đã rụng rời mà màu còn tươi nàng nghĩ phận nàng chẳng khác nào cái bông ấy, thì nàng bát ngát trong lòng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: bông bụp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Phía trước mặt tiền không sợ trâu bò tuôn phá, mình sẽ trồng bông bụp coi cho đẹp.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bông bụp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Châu rào đất bằng hàng rào bông bụp chớ không phải bằng tre chết như nhiều nhà khác, nên trông nhà cửa chàng sung túc và tràn ứa sinh khí.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: bông bụp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

bồng chành
type: DefinedTerm
description: Bồng chành là tính từ trong lời Nam Bộ cũ, chỉ dáng vẻ, cách ăn ở hoặc tính nết bồng bột, dễ làm theo hứng và chưa chín chắn. Chú thích của ấn bản Ái Tình Miếu giải thẳng bồng chành là bồng bột; ngay trong câu, tác giả đối lập bề ngoài bồng chành với bề trong sâu sắc. Cha con nghĩa nặng lại đặt tánh bồng chành cạnh bốc chách, hay đi dạo xóm và ít chăm việc nhà, cho thấy nét thiếu ổn định trong hành vi chớ không phải một phán quyết về toàn bộ con người. Từ này không tự có nghĩa lẳng lơ, thất đức, ngu dốt, mắc bệnh, còn trẻ tuổi hoặc không biết suy nghĩ; muốn nói mức độ và hậu quả phải dựa vào việc được kể. Không nhập với bồng chanh là tên chim, chòng chành là nghiêng lắc, hay bồng bềnh là nổi nhẹ theo sóng.
term code: bong-chanh-bong-bot-hap-tap-thieu-chin-chan-trong-loi-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Chị Lý tuy bề ngoài bồng chành , song bề trong sâu sắc lắm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: bồng chành

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Còn Thị Lựu tánh bồng chành, bốc chách, cứ ăn no dạo xóm tối ngày, không lo giúp đỡ cho chồng mà cũng ít lo việc trong bếp.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cha con nghĩa nặng
keywords: bồng chành

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bông điên điển
type: DefinedTerm
description: Bông màu vàng của cây điên điển, thường được hái làm rau và chế biến món ăn ở Nam Bộ, nhất là vào mùa nước nổi ở Đồng bằng sông Cửu Long.
term code: bong-dien-dien
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Rồi mùa nắng,rồi mùa nước lụt năm sau,bông điên điển hoang dã sẽ trổ vàng ngời soi bóng nước từ đầu nguồn tuôn về.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: bông điên điển

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bông hổ
type: DefinedTerm
description: Bông hổ là cách gọi trong văn Nam Bộ cũ của bông tai có gắn hổ phách. Bông ở đây là bông tai; chú giải văn bản xác nhận hổ quy về hổ phách, từ Hán–Việt 琥珀. Tùy câu, một đôi bông hổ có thể nói cả cặp, còn chiếc bông hổ nói một chiếc. Tên gọi không tự cho biết kiểu khoen hay nút, kim loại làm khung, số hột, màu, kích thước, tuổi món đồ, giá tiền hoặc hổ phách thật hay vật liệu mô phỏng; các chi tiết ấy phải theo hiện vật. Không hiểu hổ là hình con hổ hoặc đá mắt hổ, và không gọi mọi bông tai màu vàng nâu là bông hổ.
term code: bong-ho-bong-tai-gan-ho-phach-trong-loi-cu
alternate name: bông tai hổ phách
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vừa bước ra cửa buồng, cô nhớ lại mình không có đồ nử trang nên tay đeo một chiếc đồng, cổ đeo một sợi dây chuyền nhỏ cũng được; mà mình có một đôi bông hột thủy xoàn không lẽ giấu hoài, nên cô trở vào cởi đôi bông hổ cất, rồi lấy bông thủy xoàn đeo vô.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nhơn tình ấm lạnh
keywords: bông hổ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: giồi phấn, không thoa son, không cạo chơn mày lông mặt, không đeo đồ nữ rang, tai trái chỉ đeo một đôi bông hổ nhưng mà nước da cô trắng lại ửng hồng, gương mặt cô tròn lại điềm đạm, môi cô mỏng mà lại đỏ, mắt cô sáng mà lại nghiêm, hai bàn chân nhỏ mà no vun hai bàn tay dài mà dịu nhiễu, nên ai thấy cô thì cũng trầm trồ gái đẹp.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Thiệt giả, giả thiệt
keywords: bông hổ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bông ơi-dê
type: DefinedTerm
description: Bông ơi-dê là cách gọi cũ trong văn Nam Bộ của bông cẩm chướng, vay từ tiếng Pháp `œillet`. Chị Đào, Chị Lý ghi người đi mua bông hường, bông ơi-dê và bông cờ-lay-dơn về cắm lọ trang hoàng phòng khách, phòng ăn; từ điển Pháp giải œillet là nhóm cây hoa thơm họ Cẩm chướng, trong đó œillet des fleuristes là cẩm chướng trồng làm hoa. Đầu mục không tự chốt màu, giống trồng, số lượng, mùi mạnh–nhẹ hay dịp lễ. Không được hiểu `ơi dê` như một lời gọi hoặc hai tiếng Việt ghép tự do.
term code: bong-oi-de-bong-cam-chuong-vay-tu-french-oeillet-trong-loi-cu
alternate name: bông ơi dê
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đào với Lý lo chưng dọn phòng khách và phòng ăn đặng xem cho có vẻ tươi cười nên cậy Tòng đi mua bông hường, bông ơi-dê , bông cờ-lay-dơn đem về cắm mấy lục hình hực hỡ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bông ơi-dê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 20

bông sứ
type: DefinedTerm
description: `Bông sứ` là tên Nam Bộ quen dùng cho hoa hoặc cây sứ thuộc nhóm `Plumeria`, thường đối ứng `hoa đại` hoặc `hoa sứ`; nhiều cây trồng phổ biến liên hệ `Plumeria rubra`. Tuy nhiên, tên có chữ sứ còn được dùng trong những tên cây khác như sứ Thái/sứ sa mạc, nên không được gán mọi `bông sứ` vào một loài chỉ từ lời gọi. `Bông sứ` trong câu thường là hoa; `cây sứ`, `cây bông sứ` chỉ cây. Không suy hoa có thể ăn hay làm thuốc chỉ vì thấy một công dụng dân gian.
term code: bong-su-hoa-dai-hoa-su-trong-loi-nam-bo
alternate name: hoa đại
alternate name: hoa sứ
alternate name: cây đại
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bóng trăng rọi mấy nhành cây chấp chóa, ngọn gió đưa mùi bông sứ thơm tho.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Một chữ tình
keywords: bông sứ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cha, bộ mấy chậu bông sứ của thầy trồng nở bông rộ lên hay sao mà thơm nhột mũi như vậy cà!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Vợ Thầy Hương
keywords: bông sứ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Rớt nhìn hàng bông sứ trồng trước nhà, Rớt tin tưởng:
language: vi
creator: NGỌC PHƯƠNG
is part of: Bên Vỉa Hè
keywords: bông sứ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Bông sứ trắng nở trong bụi mưa mờ nom như những tuyết vỡ.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Mùa Thu Bay Mưa
keywords: bông sứ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bông súng
type: DefinedTerm
description: Tên hoa hoặc cây súng sống dưới nước; trong ngữ cảnh chợ và món ăn Nam Bộ, còn dùng để gọi những cọng súng được tước, cắt và ăn như rau.
term code: bong-sung
alternate name: hoa súng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Con kinh nhỏ đầy bông súng.
language: vi
creator: Dương Nghiễm Mậu
is part of: Con Sâu
keywords: bông súng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bộ ngựa
type: DefinedTerm
description: `Bộ ngựa` là đồ dùng bằng ván gỗ dày, mặt phẳng khá rộng, kê trên chân hoặc mễ để ngồi, nằm nghỉ hay bày sinh hoạt trong nhà; gần với phản, bộ ván ngựa. Cả cụm gọi một bộ đồ dùng, không phải một đàn ngựa. Không lẫn với `bọ ngựa` là côn trùng, hay tổ hợp tự do nói một bộ đồ chơi ngựa. `Bộ ngựa gõ` nói chất gỗ gõ trong câu cụ thể, không có nghĩa mọi bộ ngựa đều làm bằng loại gỗ ấy.
term code: bo-ngua-phan-go-de-ngoi-nam
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Một hôm bà đang ngồi trên bộ ngựa gõ têm trầu thì Châu gánh một gánh rau bước vô, nét mặt lo lắng.
language: vi
creator: Nguyễn Thị Thụy Vũ
is part of: Đàn Kiến Lửa
keywords: bộ ngựa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Toàn văn

bông vông
type: DefinedTerm
description: Bông vông là hoa của cây vông trong cách gọi Nam Bộ. Chú giải Hồ Biểu Chánh tả cây gỗ xốp, lá to, hoa đỏ, thân đôi khi có gai và lá được dùng gói nem; chính văn dùng `bông vông` làm mốc so sánh đôi môi đỏ và tên một màu nhuộm đỏ. Vì tên dân gian `vông` có thể chỉ hơn một loài, đầu mục không tự khóa vào một danh pháp khoa học. Cũng không nhập `bông vông vang`, không suy mùi, mùa nở, độ ăn được hay công dụng làm thuốc từ riêng tên hoa.
term code: bong-vong-hoa-do-cua-cay-vong-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Lúc đó tấm màn che cửa phòng vùng khoát lên, trong phòng bước ra một cô chơn mày vẽ cong vòng nguyệt, hai môi tô đỏ tợ bông vông , chơn mang giày cao gót, mình mặc áo rằn ri, tay ôm bóp xám xám.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Thiệt giả, giả thiệt
keywords: bông vông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chị ta đứng sau lưng chồng coi, hai tay đeo hai đôi vàng chạm nhuộm màu bông vông đỏ dệ, dưới mặc quần lãnh đen, trên mặc áo khỉ trắng, lòi lưng quần màu huỳnh anh vàng khè.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vì nghĩa vì tình
keywords: bông vông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

bỏ nhỏ
type: DefinedTerm
description: Cụm động từ khẩu ngữ chỉ việc nói riêng hoặc nói nhỏ cho ai biết một thông tin, lời khuyên hay gợi ý ngắn, thường với ý không muốn người ngoài cùng nghe.
term code: bo-nho-dong-tu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Năm Sún thấy Tư Cầu đi cái nước đó biết anh ta muốn trả đũa, nên bỏ nhỏ :
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bỏ nhỏ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bổn phận
type: DefinedTerm
description: `Bổn phận` (`本分`) là phần việc, trách nhiệm hoặc điều một người được xem là phải lo, phải làm theo vai trò, quan hệ, cam kết, quy định, chuẩn mực hay lương tâm trong một hoàn cảnh cụ thể. Tiếng Anh có thể là `duty`, `responsibility`, `obligation` hoặc `one's part`; phải chọn theo nguồn của yêu cầu. Đây là từ chuẩn cố định trong tiếng Việt hiện nay, không phải dạng vùng cần đổi thành `bản phận`. Việc một nhân vật gọi điều gì là bổn phận chưa tự chứng minh đó là nghĩa vụ pháp lý, yêu cầu đạo đức đúng đắn, vai giới nên duy trì, hay người không làm đã có lỗi; các căn cứ ấy phải kiểm riêng.
term code: bon-phan-phan-viec-trach-nhiem-hoac-nghia-vu-cua-minh
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Khi đứa con còn nhỏ, bổn phận của người cha là hoạn dưỡng nó, lo cho nó ăn học.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: bổn phận

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Khánh cám ơn, cậu nói bổn phận làm trai phải đi xe máy cho giãn gân cốt.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bổn phận

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Ông Anh cứ nhường cái bổn phận đó cho em.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bổn phận

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con heo khịt

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Đoạn day ra sau, chàng mời người tài xế của bạn mà chàng có bổn phận trọng đãi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: bổn phận

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

boong
type: DefinedTerm
description: Boong có hai lớp nghĩa đồng âm cần tách rõ. Ở nghĩa danh từ hàng hải, boong là sàn trên tàu thủy: có thể là sàn lộ thiên phía trên hoặc một sàn phân chia tàu thành tầng, tùy cấu trúc chiếc tàu; nghĩa này vay từ French pont. Ở nghĩa tượng thanh, boong mô phỏng tiếng chuông hoặc vật kim loại phát ra âm trầm, vang và ngân, thường lặp thành boong boong. Không vì thấy boong mà gọi mọi khoang, hầm, lòng tàu hay cầu bắc qua sông là boong. Cũng không nhập hai nghĩa này với tiếng lóng đúng boong ‘đúng ngay, chính xác’ trong một số văn liệu, vì lớp tiếng lóng cần chứng cứ và đầu mục riêng.
term code: boong-san-tau-va-tieng-chuong-ngan-vang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mẹ con Thu Vân trải chiếu nằm trên "boong" đắp mền mà ngủ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: boong

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Gà trong xóm gáy vang rân; thầy chùa ở đằng chùa Phật thức dậy công phu, dộng chuông boong boong.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vì nghĩa vì tình
keywords: boong

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bóp
type: DefinedTerm
description: Từ đa nghĩa: động từ bóp chỉ dùng tay ép, nắn hoặc làm vật biến dạng; có thể chuyên biệt thành xoa nắn cơ thể hay trộn, nhào nguyên liệu bằng tay. Trong tiếng Nam Bộ, danh từ bóp còn chỉ chiếc ví nhỏ đựng tiền, thẻ hoặc giấy tờ; trong văn liệu cũ, một danh từ đồng âm khác chỉ đồn hay cơ quan cảnh sát. Hai danh từ được ghi nhận có lớp vay tiếng Pháp, còn động từ không được gán chung nguồn gốc ấy.
term code: bop-da-nghia
alternate name: bóp tiền
alternate name: bóp da
alternate name: ví
alternate name: ví tiền
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hễ mỏng thì Tây với đầm xài cái bóp mau rách hoặc sợi dây nịt mau đứt.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bóp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con Rắn Ri Voi

bốp phơi
type: DefinedTerm
description: Bốp phơi là cách gọi ví/bóp đựng tiền giấy và giấy tờ trong lời Nam Bộ cũ, có các dạng `bóp phơi`, `bốp-phơi`, `bóp-phơi`, vay từ tiếng Pháp `portefeuille`. Văn liệu cho người ta móc, mở, phành bốp phơi để lấy hoặc cất tiền, giấy nợ, thơ, danh thiếp và ảnh; vì vậy nghĩa rộng hơn riêng túi đựng tiền xu. Tên vật không cho biết chắc chất liệu, kích thước, số ngăn, số tiền, chủ sở hữu hay giá trị món bên trong. Phải tách khỏi động từ bóp/phơi và các nghĩa hiện đại khác của portefeuille như danh mục đầu tư hay chức vụ bộ trưởng.
term code: bop-phoi-vi-dung-tien-giay-vay-tu-french-portefeuille
alternate name: bóp phơi
alternate name: bốp-phơi
alternate name: bóp-phơi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chánh Tâm Châu mày dụ dự một chút rồi móc bóp phơi lấy một tấm danh thiệp mà đưa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: bốp phơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương XIV - TỈNH NGỘ ĂN NĂN

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Thầy Hội đồng xếp thơ mà bỏ vô bốp phơi, bộ thầy giận lung lắm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tại tôi
keywords: bốp phơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

bót
type: DefinedTerm
description: Dạng từ cũ, thường gặp trong tiếng Nam Bộ và văn liệu lịch sử, gồm nhiều từ vay mượn tiếng Pháp trùng âm: bót cảnh sát/đồn bót là trạm hay đồn nhỏ; bót đánh răng là bàn chải; bót thuốc là ống ngậm giữ điếu; bót lái/bót số là hộp hoặc cơ cấu truyền động trong cách gọi kỹ thuật cũ.
term code: bot-danh-tu-vay-muon
alternate name: bót / bốt
alternate name: bót đánh răng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chúng tôi tịch thu va-li bạc này và xin mời cô về bót.
language: vi
creator: Dương Hà
is part of: Bên Giòng Sông Trẹm
keywords: bót

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 27

bột chiên
type: DefinedTerm
description: Món ăn đường phố quen thuộc ở Sài Gòn–Chợ Lớn: khối bột gạo hoặc hỗn hợp bột đã hấp/chín được cắt miếng rồi áp chảo cho vàng, thường chiên cùng trứng và hành lá, ăn với đu đủ ngâm cùng nước chấm pha từ xì dầu. Công thức thay đổi theo quán; không hiểu tên món theo nghĩa đen là bột rời đổ vào dầu.
term code: bot-chien
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bồ tèo
type: DefinedTerm
description: Tiếng lóng thân mật, quen thuộc trong lời nói Sài Gòn–Nam Bộ, dùng để gọi hoặc nhắc một người bạn khá thân, thường ngang hàng và có thể cùng nhóm chơi; tự nó không chỉ người yêu.
term code: bo-teo
alternate name: bồ / bạn thân / chiến hữu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Tôi đây, bồ tèo mà !
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Điệu Ru Nước Mắt
keywords: bồ tèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nè, ngoéo tay một cái cho ăn chắc đi bồ tèo !
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Vợ Thầy Hương
keywords: bồ tèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần Thứ II

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nếu "ông Nghị" là bồ tèo của Khiết, không đem theo không xong, vậy cứ đem theo.
language: vi
creator: NAM QUÂN
is part of: Bức Mật Thư
keywords: bồ tèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 4. Chương Trình Hành Động

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Xin lỗi, đau không bồ tèo?
language: vi
creator: Nguyễn Thụy Long
is part of: Loan Mắt Nhung
keywords: bồ tèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 32

bột ngọt
type: DefinedTerm
description: `Bột ngọt` là tên gọi rất quen ở Nam Bộ cho gia vị monosodium glutamate (`MSG`), thường đối ứng `mì chính`; công dụng là làm nổi rõ vị sẵn có của món ăn chứ không phải đường dù có chữ ngọt. MSG có chứa natri và góp vào tổng natri ghi trên nhãn, nên lượng dùng hoặc yêu cầu ăn uống phải theo công thức, nhãn sản phẩm và hướng dẫn chuyên môn phù hợp, không suy chỉ từ tên gọi. Không được coi mọi loại hạt nêm là bột ngọt nguyên chất vì thành phần có thể khác.
term code: bot-ngot-mi-chinh-va-monosodium-glutamate
alternate name: MSG
alternate name: mì chính
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mới vô mỗi người ăn một chén yến Nha Trang cho bổ rồi mới tới cá Vượt Phước Hải nhúng giấm, măng hộp nấu cua Gò Công, vịt ta tiềm có nấm Đông Cô, có bột ngọt Nhựt Bổn, công Bình Thuận đút lò, sau chót còn cho ăn đồ Việt nấu theo điệu gọi là “đổ bát” nữa, bởi vậy ê hề ăn không hết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bột ngọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 19

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cháo cá ngọt cái chất ngọt của cá đen ở đồng chớ không phải ngọt ngay nhờ bột ngọt hóa học như cháo trên bờ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc
keywords: bột ngọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Quà Đêm Trên Sông Ông Lãnh

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nếu có thêm muối tiêu, bột ngọt còn tốt hơn nữa.
language: vi
creator: Kim Nhật
is part of: Bóng Tối Đi Qua I
keywords: bột ngọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: IV. Chặng đường đầu

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tôi chạy ra sau đổ thêm nước vào nồi cháo gà cho thêm chút bột ngọt, lấy thìa múc tí nước nếm chạy vào nói bô bô:
language: vi
creator: Túy Hồng
is part of: Tôi Nhìn Tôi Trên Vách
keywords: bột ngọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

bộ tướng
type: DefinedTerm
description: `Bộ tướng` có hai nghĩa đồng hình. Trong văn Nam Bộ cũ, cụm chỉ dáng vẻ, hình vóc, y phục, cử chỉ hoặc ấn tượng bề ngoài tổng thể của một người: `bộ tướng quê mùa`, `bộ tướng mạnh mẽ`, `coi bộ tướng hẳn hòi`. `Bộ` và `tướng` ở đây cùng hướng tới cái biểu hiện ra ngoài; tùy câu, dịch là `appearance`, `look`, `bearing` hoặc `figure`. Tính từ đi kèm là lời quan sát hoặc đánh giá trong cảnh, không tự chứng minh tính nết, đạo đức, sức khỏe, địa vị, nghề nghiệp, nguồn gốc hay số phận. Nghĩa thứ hai là từ Hán–Việt `部將`: viên tướng thuộc quyền chỉ huy của một chủ tướng hoặc lực lượng lớn hơn trong văn sử–quân sự. Nghĩa này có thể dịch `subordinate commander` hoặc `general under someone's command`; không phải tên chung cho mọi sĩ quan, mọi cấp tướng hiện đại hay toàn bộ thuộc hạ. Hai nghĩa phải được phân bằng văn cảnh, không dùng chữ `部將` làm nguồn gốc cho cụm dáng vẻ Nam Bộ.
term code: bo-tuong-dang-ve-ben-ngoai-hoac-tuong-duoi-quyen
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mua đồ rồi chừng trở về ngang qua nhà ga xe lửa Chợ Lớn, Bạch Tuyết ngó thấy một cô độ chừng mười lăm hoặc mười sáu tuổi, mình mặc áo quần vải đen, đầu choàng khăn lụa đỏ, tuy bộ tướng quê mùa song mặt mày sáng rỡ, một tay ôm dù, một tay xách gói, ở trên xe bước xuống đứng bợ ngợ, giáo giác, dường như không biết đi ngã nào.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bộ tướng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chừng xe ngừng, mở tấm bố phủ rồi người ấy bước ra, thì thấy một người đàn ông trạc chừng 32 hoặc 35 tuổi, mặt mày sáng láng, bộ tướng gọn gàng, đầu đội nón nỉ màu xám, mình choàng áo mưa màu "nu", không rõ mặc áo gì.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: bộ tướng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bộ tướng của Trí Bá chỉ còn sót có một người là Dự Nhượng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đại nghĩa diệt thân
keywords: bộ tướng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 07

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Ông liền ra lịnh cho hai bộ tướng, mỗi người đem một ngàn binh xuống vây bắt hết bọn phiến-loạn đem về trị tội.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đỗ Nương Nương báo oán
keywords: bộ tướng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

bộ ván
type: DefinedTerm
description: Bộ ván là món đồ gỗ quen thuộc trong nhà truyền thống Nam Bộ, gồm mặt nằm hoặc mặt ngồi ghép từ những tấm ván lớn và đặt trên chân đỡ. Tùy gia đình và hoàn cảnh, người ta dùng bộ ván để ngồi chuyện trò, tiếp khách, nghỉ lưng hoặc ngủ. Từ này gọi cả món đồ như một chỉnh thể, không phải bất kỳ nhóm ván rời nào. Không nên đoán loại gỗ, số tấm, tuổi đời hay hoàn cảnh kinh tế của chủ nhà chỉ từ tên gọi.
term code: bo-van-do-go-truyen-thong-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô ngồi bộ ván đó mà may.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Thiệt giả, giả thiệt
keywords: bộ ván

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Ngủ bộ ván nầy mát quá.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vì nghĩa vì tình
keywords: bộ ván

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

bộ ván dầu
type: DefinedTerm
description: Bộ ván dầu là một loại bộ ván làm bằng gỗ cây dầu, gặp trong nếp nhà và văn xuôi Nam Bộ cũ. Như bộ ván nói chung, món đồ này có mặt rộng để ngồi, nằm, nghỉ, tiếp khách hoặc bày mâm; dầu bổ nghĩa cho chất gỗ chứ không nói món đồ được thoa dầu. Tên gọi không đủ để xác định một loài cây dầu cụ thể, số tấm ván, kích thước, tuổi đồ, giá trị hay mức giàu nghèo của chủ nhà. Khi văn bản chỉ nói bộ ván dầu nhỏ, tính từ nhỏ thuộc riêng hiện vật trong câu chứ không phải đặc điểm bắt buộc của mọi bộ ván dầu.
term code: bo-van-dau-do-go-nam-bo-lam-bang-go-cay-dau
alternate name: ván dầu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trời vừa xế qua, hai đứa đi tới mé kinh Mang Thít, thấy có một nhà bốn phía không có vách mà chính giữa lại có lót một bộ ván dầu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: bộ ván dầu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Phía ngoài một bên có lót một bộ ván dầu nhỏ để nằm chơi, còn một bên để bàn lóc nhóc, với hai cái ghế đẩu để có ai tới thì mời ngồi nói chuyện.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: bộ ván dầu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bộ ván gõ
type: DefinedTerm
description: Bộ ván gõ là một loại bộ ván làm bằng gỗ cây gõ, quen thuộc trong miêu tả nội thất nhà Nam Bộ xưa. Món đồ có thể dùng ngồi, nằm, tiếp khách, uống trà hay bày mâm tùy cảnh. Gõ trong cụm này là tên gỗ, không phải động từ phát ra tiếng bằng cách đập vào vật. Vì gõ có thể là cách gọi rộng cho hơn một loại gỗ trong thực tế, tên cụm không tự chốt loài cây, màu gỗ, số tấm, kích thước, niên đại, giá tiền hay địa vị của chủ nhà. Những chi tiết như đỏ, lớn, dày hoặc cẩn chạm chỉ được ghi khi văn bản nói rõ.
term code: bo-van-go-do-go-nam-bo-lam-bang-go-cay-go
alternate name: ván gõ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Phía ngoài, mà chánh giữa thầy để một bộ ghế xa lông , còn hai bên thầy lót hai bộ ván gõ đỏ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Khóc thầm
keywords: bộ ván gõ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Trong lúc ông Hăngri nằm trên bộ ván gõ, đọc báo Lục Tỉnh Tân Văn thì thầy phó hương quản trèo cây dừa xiêm hái xuống trọn quày.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bộ ván gõ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh hùng rơm

bự
type: DefinedTerm
description: Tính từ khẩu ngữ nghĩa là to hoặc lớn, đặc biệt tự nhiên trong tiếng Nam Bộ; thường nói kích thước vật thể và có thể mở rộng để nhấn mức độ hay tầm quan trọng trong hội thoại.
term code: bu-tinh-tu
alternate name: bự chảng / bự tổ chảng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Chà, bự con ghê há.
language: vi
creator: Dung Sàigòn
is part of: Bâng Khuâng Tơ Trời
keywords: bự

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Xe to bự và chắc chắn lắm.
language: vi
creator: Du Tử Lê
is part of: Với Nhau, Một Ngày Nào
keywords: bự

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 28

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Đảo xa sóng bự hãi hùng
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Cám Ơn Em Đã Yêu Anh
keywords: bự

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Bố biểu đầu bự học giỏi.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Cây Leo Hạnh Phúc
keywords: bự

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bữa
type: DefinedTerm
description: Bữa có nhóm nghĩa ăn uống và nhóm nghĩa thời gian. Bữa cơm có thể nói về phần ăn được dọn; ngày ba bữa đếm những lần ăn. Trong bữa nay, bữa trước, vài bữa nữa, từ này chỉ ngày hoặc hôm theo ngữ cảnh. Một bữa khổ sở lại nói về một phen trải qua việc khó chịu. Không đổi mọi bữa thành meal, cũng không lẫn bữa với động từ bửa.
term code: bua-lan-an-va-ngay-hom-trong-loi-noi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Sáng bữa sau, anh ta thức dậy sớm, rửa mặt rồi bước ra trước hiên mà xem kiểng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: bữa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương một

bửa
type: DefinedTerm
description: Mục này giải `bửa` trong nhóm nghĩa động từ tách vật ra: dùng tay bẻ hoặc tách, hay dùng dao, rìu để bổ, chẻ trong cách nói phương ngữ. Công cụ và cách làm phải theo vật được nhắc tới; không áp riêng động tác tay vào bửa củi. Phân biệt dấu hỏi của bửa với dấu ngã của bữa. Những lần ghi bửa nay, bửa sau trong văn bản cần xét chính tả hoặc bản chép, không dùng để chứng minh nghĩa bổ. Tính từ trong nói bửa, tính bửa nằm ngoài nhóm nghĩa động từ này.
term code: bua-bo-tach-vat-bang-tay-hoac-dung-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thủ Nghĩa liếc mắt một cái, Thu Thủy hội ý bèn dạy tên bạn ra nhà sau mà bửa củi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chúa tàu Kim Qui
keywords: bửa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 16

bữa giờ
type: DefinedTerm
description: Cụm thời gian khẩu ngữ Nam Bộ chỉ một khoảng bắt đầu ở quá khứ gần và kéo dài hoặc còn liên quan tới hiện tại; có thể tương ứng “dạo này, mấy hôm nay, từ nãy đến giờ” tùy độ dài do văn cảnh xác định.
term code: bua-gio
alternate name: mấy bữa nay
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bữa hổm
type: DefinedTerm
description: Cụm thời gian khẩu ngữ Nam Bộ chỉ một ngày hoặc dịp trong quá khứ tương đối gần, thường đã được hai bên biết hoặc có thể nhận ra từ ngữ cảnh; gần với “hôm nọ”.
term code: bua-hom
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hồi bữa hổm, nó gáy tới bốn cốt.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bữa hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bốn Cái Ngu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tôi nói cho thầy nghe hồi bữa hổm rồi mà.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: bữa hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bữa hổm, nó dẫn tôi lên rừng, tôi giả làm cọp rống rồi trốn thoát.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Vạch Một Chân Trời
keywords: bữa hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 4

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Má anh có nói chuyện với ổng rồi, cho nên bữa hổm, ổng kêu anh dìa cạo sát ván.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: bữa hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bữa kia
type: DefinedTerm
description: `Bữa kia` có hai cách dùng phải đọc theo cấu trúc. Trong hệ đếm ngày tương lai Nam Bộ `hôm nay – mai – mốt – bữa kia`, nó chỉ ngày cách hôm nay ba ngày; vì tiếng toàn dân có thể dùng `ngày kia` cho ngày mốt, hai cụm này không nên thay máy móc. Trong lời kể `một bữa kia`, cụm có thể mở một sự việc vào một ngày không xác định, gần *one day/a certain day*. Ngoài hai khung rõ ấy, người nói có thể dùng lỏng theo điểm quy chiếu; khi đặt lịch, phải nói ngày tháng cụ thể thay vì đoán. Không mặc định `bữa kia` là một ngày quá khứ chỉ vì tiếng Anh có *the other day*.
term code: bua-kia-ngay-thu-ba-tu-hom-nay-hoac-mot-ngay-nao-do
alternate name: hôm nay
alternate name: mai
alternate name: mốt
alternate name: bữa kìa
alternate name: một bữa kia
alternate name: có một bữa kia
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mỏa tính mốt hoặc bữa kia mỏa lên Đà Lạt ở nghỉ vài tuần.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: bữa kia

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Trưa mốt hoặc sáng bữa kia đi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: bữa kia

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bữa kia, nàng bẻ một nhánh Kỳ Nam, đọc thần chú rồi thả nhánh nọ xuống biển.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: bữa kia

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cây Kỳ Nam

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Chợt một bữa kia không biết nhờ gì gợi ý bà nhà tôi đi mua chậu, đi tìm đất, ra đặt mấy cái chậu đất ấy ở sân trong, giữa nhà trên và nhà bếp.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: bữa kia

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Thèm Mùi Đất

bữa nay
type: DefinedTerm
description: Cụm thời gian nghĩa là hôm nay, tức ngày đang diễn ra khi người nói lên tiếng; rất tự nhiên trong khẩu ngữ Nam Bộ nhưng không phải chỉ Nam Bộ mới dùng.
term code: bua-nay
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Bữa nay không xong thì chờ ngày mai, ngày mốt không xông thì ngày nọ, ngày kia.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: bữa nay

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bốn Cái Ngu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: – Con nhỏ này bữa nay coi ngộ quá!
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: bữa nay

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Bữa nay cháy khá hơn hôm qua, thấy mà mừng.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: bữa nay

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cấm bắt rùa

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nhưng em giữ bí mật cho đến ngày chót cũng như anh đã giữ bí mật hôn nhơn của anh cho tới bữa nay.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: bữa nay

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần II

bữa rày
type: DefinedTerm
description: Cụm thời gian cũ còn dùng ở Nam Bộ và miền Trung, chỉ những ngày hoặc khoảng gần đây kéo đến hiện tại; thường gặp dưới dạng “mấy bữa rày, ba bốn bữa rày”, gần “mấy hôm nay, dạo này”.
term code: bua-ray
alternate name: bữa rầy
alternate name: mấy bữa rày
alternate name: mấy hổm rày
alternate name: hổm nay
alternate name: hổm rày
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mấy bữa rày nó không còn mệt nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoá hoa tàn
keywords: bữa rày

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 09

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tây hoảng hồn nhìn ra đó là chưn vịt của chiếc ca nô tuần biển đi mấy bữa rày chưa thấy về.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: bữa rày

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đảng "Cánh Buồm Đen"

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Mấy bữa rày anh khỏe thật chớ?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: bữa rày

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thế mà mấy bữa rày lại thèm, và hôm nay mua được, ăn nghe ngon lạ lùng.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: bữa rày

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

bụi đời
type: DefinedTerm
description: Cách gọi khẩu ngữ, giàu hình ảnh nhưng có nguy cơ miệt thị, chỉ người — thường là trẻ em hoặc thanh thiếu niên — sống lang thang, thiếu nơi ở và chỗ dựa ổn định; cũng dùng trong “kiếp/sống bụi đời” để nói cuộc sống bấp bênh ấy. Từ không mặc định người được gọi phạm tội.
term code: bui-doi
alternate name: trẻ có kết nối với đường phố / người không có chỗ ở ổn định
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Kim Anh chỉ là con nhà nghèo nhưng lại ham se sua chưng diện nên theo nhập băng cùng bọn bụi đời.
language: vi
creator: Bà Lan Phương
is part of: Hoa Tình Đẫm Máu
keywords: bụi đời

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 14

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ngày xưa khi chàng yêu Jane, con bé mới lớn, vừa tròn tuổi dậy thì, bỏ nhà đi bụi đời với thật nhiều ước vọng.
language: vi
creator: Nguyễn Đình Thiều
is part of: Bão Mùa Xuân
keywords: bụi đời

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần Thứ I

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Viên không biết nghĩ, bỏ lớp trốn học đi bụi đời ngoài đường là nghĩa lý gì!
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Bão Rớt
keywords: bụi đời

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Mẹ và con

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Khi ông Thành về nhận đứa con trai, bà Liễu khóc hết nước mắt vì nỗi hối hận giày vò, còn Triều sau đó bỏ học vì biết được sự thật mà anh không tài nào chịu đựng nổi, Triều không ở với mẹ trong ngôi nhà đó nữa, cũng không chịu về ở với ông Thành mà bỏ đi bụi đời, sống lang thang với bạn bè.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Cánh Hồng Gai
keywords: bụi đời

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

bụm
type: DefinedTerm
description: `Bụm` trong nhóm nghĩa thường gặp về tay và miệng gồm: vốc bằng hai bàn tay khum; lấy tay che hoặc bịt; chúm miệng hay môi. Danh từ `một bụm` gọi lượng chứa trong hai bàn tay ấy. Vì vậy, không dịch mọi bụm miệng thành cùng một động tác: câu có lấy tay nói rõ là che bằng tay, còn bụm môi có thể chỉ khép môi. Các cách dùng danh từ khác như bụm cỏ, bụm khói cần xét riêng, không áp nghĩa vốc bằng tay vào đó.
term code: bum-dong-tac-tay-moi-va-luong-trong-tay
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Duy Linh đứng trong nghe mấy lời tức cười nôn ruột, song sợ thất lễ nên lấy tay bụm miệng không dám cười.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nhơn tình ấm lạnh
keywords: bụm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bùm sụm
type: DefinedTerm
description: Bùm sụm là tên một loài cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ, tên khoa học được chấp nhận hiện nay là Ehretia microphylla Lam.; Carmona microphylla và Carmona retusa là các tên đồng nghĩa thực vật học cũ. Cây có lá nhỏ, mặt lá ráp, hoa nhỏ màu trắng và quả chín đỏ; nhánh dẻo, chịu cắt tỉa nên thường được trồng làm kiểng hoặc bonsai. Các tên Việt đã được nguồn ghi gồm cùm rụm lá nhỏ, cùm rụm răng, chùm rụm, cườm rụng và ruối huầy, nhưng phạm vi từng tên có thể khác theo vùng. Trong văn Hồ Biểu Chánh, bùm sụm thường đứng cùng kim quít, cần thăng hay mai trong cảnh sân nhà có chậu kiểng. Không hiểu bùm sụm là một tính từ chung chỉ cây cối rậm rạp.
term code: bum-sum-cay-bui-la-nho-trong-lam-kieng
alternate name: cùm rụm lá nhỏ
alternate name: cùm rụm răng
alternate name: chùm rụm
alternate name: cườm rụng
alternate name: ruối huầy
alternate name: Ehretia microphylla
alternate name: Carmona microphylla
alternate name: Carmona retusa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dài theo đường vô cửa cái thì để hai hàng chậu, nào là kim quít, nào là bùm sụm, nào là bạch mai, nào là cần thăng, cây nào gốc cũng bằng bắp tay, mà nhánh lại uốn như lân như phụng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: bùm sụm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ông Huyện với bà Huyện đi ra vườn hoa, ông cầm cái kéo mà hớt đọt sửa nhánh cho những cặp kim quít, cần thăng, quỳnh mai, bùm sụm trồng trong những chậu lớn, còn bà thì đi vòng theo mấy bụi hường và mấy liếp huệ mà coi chừng cho hai đứa gia dịch tưới bông.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cư Kỉnh
keywords: bùm sụm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

bún bò
type: DefinedTerm
description: Cụm tên món gồm bún và bò, có thể chỉ chung món bún dùng với thịt bò theo nhiều lối nấu, hoặc là cách gọi rút gọn của bún bò Huế khi ngữ cảnh đã rõ. Không được mặc định mọi “bún bò” đều là bún bò Huế; khi chỉ món Huế nên ghi đủ tên ở lần nhắc đầu.
term code: bun-bo
alternate name: bún bò Huế
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Anh thích ăn bún bò Huế không ?
language: vi
creator: Dung Sàigòn
is part of: Tóc Xõa Ngang Lưng
keywords: bún bò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bên ngoài hàng rào, tiếng rao lảnh lót của bà hàng bún bò ngon nhất xóm.
language: vi
creator: Nguyễn Thị Hoàng
is part of: Cuộc Tình Trong Ngục Thất
keywords: bún bò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Một tô bún bò xào !
language: vi
creator: Nguyễn Thụy Long
is part of: Kinh Nước Đen
keywords: bún bò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 18

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Một tô bún bò ớt cay xé miệng để lót lòng trước khi lên đường.
language: vi
creator: Nhã Ca
is part of: Giải Khăn Sô Cho Huế - Hồi Ký
keywords: bún bò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

bưng
type: DefinedTerm
description: Động từ chỉ nâng, giữ và đưa một vật bằng tay, thường bằng cả hai tay như bưng mâm, bưng chén. Trong phương ngữ Nam Bộ, danh từ “bưng” còn chỉ vùng đất thấp, trũng, ngập nước theo mùa; không được trộn hai nghĩa này.
term code: bung-dong-tu-danh-tu
alternate name: bưng (động từ)
alternate name: bưng (danh từ địa hình)
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dần bưng rổ tôm cá đi ra chợ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đại nghĩa diệt thân
keywords: bưng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 06

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Trâm bưng mâm cơm lên.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đại nghĩa diệt thân
keywords: bưng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Chú rắc tiêu rồi bưng tô mì đưa ra.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vì nghĩa vì tình
keywords: bưng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Họ chưa tấn công, chưa định cư được trên vùng sình lầy, vùng rừng trầm thủy, bưng biền.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Việt Có Dân Tộc Tính Không
keywords: bưng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

bưng biền
type: DefinedTerm
description: Danh từ Nam Bộ chỉ vùng đất thấp, sình lầy hoặc ngập nước, thường có cỏ cây rậm; trong văn cảnh lịch sử và văn học, từ còn gợi những vùng căn cứ kháng chiến xa đô thị ở Nam Bộ.
term code: bung-bien
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Lúc hai anh em nó rủ nhau vô Bưng Biền, tôi ở nhà một mình vẫn lo buôn bán.
language: vi
creator: Nguyễn Vỹ
is part of: Chiếc Áo Cưới Màu Hồng
keywords: bưng biền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

bùng binh
type: DefinedTerm
description: `Bùng binh` có hai nghĩa cần đọc theo văn cảnh. Trong giao thông, đó là vòng tròn hoặc đảo ở giữa các đường giao nhau, lấy làm mốc cho dòng xe đi vòng; lời nói có thể dùng tên ấy để chỉ cả khu vực vòng xoay. Trong một nghĩa phương ngữ, đó là đồ đất nung rỗng, thân phình và có khe để bỏ tiền dành dụm. `Qua bùng binh` và `bỏ tiền vô bùng binh` không cùng một nghĩa. Không lấy sự giống âm giữa hai nghĩa để tự suy nguồn gốc chung; mục này cũng không hướng dẫn quyền ưu tiên hoặc thao tác lái xe.
term code: bung-binh-vong-xoay-va-do-dung-tien-tiet-kiem
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nó lượn qua nhiều ngã tư, nhiều bùng binh để ngừng lại trước một cao ốc mới xây cất ở đường Nguyễn Huệ.
language: vi
creator: Mai Thảo
is part of: Gần Mười Bảy Tuổi
keywords: bùng binh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

bưng quả
type: DefinedTerm
description: Cụm quen dùng trong lễ hỏi và lễ cưới Nam Bộ: mang các mâm hoặc hộp có nắp đựng lễ vật từ nhà trai sang nhà gái và thực hiện việc trao nhận; cũng dùng trong các cụm đội bưng quả, đi bưng quả để gọi nhóm người hay hoạt động ấy. “Quả” ở đây là đồ đựng lễ, không đồng nhất với trái cây.
term code: bung-qua
alternate name: bưng mâm quả
alternate name: bê tráp
alternate name: bưng lễ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bữa cưới, Kỳ-Tâm mặc áo rộng, bưng quả, ngồi xe đi với Tế-Thế và bốn thầy giáo mà vô nhà bà Phủ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tình mộng
keywords: bưng quả

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Con cả bưng quả lễ cho đẻ mày đi!
language: vi
creator: Đỗ Thúc Vịnh
is part of: Bóng Tre Xanh
keywords: bưng quả

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: VII

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Người nào cũng hớn hở, nhất là các cô con gái đi từng bọn năm, ba, khăn vuông mỏ quạ tùm hụp, mồm nhai trầu bỏm bẻm, áo tứ thân, má ba, mớ bẩy, tay bưng quả lễ, trông tưng bừng rõ ra cảnh Tết.
language: vi
creator: Đỗ Thúc Vịnh
is part of: Bóng Tre Xanh
keywords: bưng quả

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: II

bùng thụng
type: DefinedTerm
description: Bùng thụng là từ gợi hình tả gương mặt nặng ra, phụng phịu hoặc xụ xuống vì dỗi, bực hay không vừa ý. Văn Hồ Biểu Chánh có mặt bùng thụng, bùng thụng mặt, bùng thụng gương mặt và dùng nó cạnh cử chỉ ngoe ngoảy, lầm bầm; một từ điển phương ngữ còn đối chiếu bùng thụng, bùng thịu với mặt phụng phịu. Từ chỉ vẻ mặt nhìn thấy trong một cảnh, không tự cho biết người ấy giận vì lý do nào, có đúng hay sai, cố làm nũng, có tính khó chịu, còn nhỏ tuổi hoặc mắc bệnh. Không nhập với bùng thùng là rộng lụng thụng, bụng thụng, phù thũng hoặc mặt sưng do nguyên nhân y khoa.
term code: bung-thung-mat-phung-phiu-doi-hon-hoac-khong-vua-y
alternate name: bùng thịu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô bùng thụng gương mặt, rồi ngoe ngỏay bỏ đi lại đứng soi kiếng mà uốn mái tóc.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Lời thề trước miễu
keywords: bùng thụng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hạ ngồi xuống xích đu mặt bùng thụng dỗi hờn khi nhớ tới thái độ Thiệu Dân lúc nãy .
language: vi
creator: Thụy Vũ
is part of: Lỗi Nhịp Trái Tim
keywords: bùng thụng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

bún mắm
type: DefinedTerm
description: Món bún nước Nam Bộ, đặc biệt gắn với Đồng bằng sông Cửu Long, có nước lèo nấu và nêm từ mắm cá lên men rồi lọc tùy cách làm. Món có thể dùng cá, tôm, mực, thịt heo, chả và nhiều loại rau; thành phần thay đổi theo vùng, quán và gia đình. “Mắm” trong tên không chỉ nước mắm dùng để chấm.
term code: bun-mam
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

bún nước lèo
type: DefinedTerm
description: Bún nước lèo là món bún nước Nam Bộ, đặc biệt gắn với Sóc Trăng, có nước lèo nấu từ mắm cá, thường là mắm bò hóc, ăn với bún tươi, cá hoặc thịt và rau tươi.
term code: bun-nuoc-leo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Về cách nấu nướng, người Việt bắt chước món bún nước lèo (bún giắt từng con dẹp), món kèn lá nhàu (lá nhàu xắt nhỏ, nấu với cá, nghệ, nước cốt dừa), kỹ thuật làm món cá đồng (mắm ốp) của người Miên được điều chỉnh lại.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Việt Có Dân Tộc Tính Không
keywords: bún nước lèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Những anh chàng lái buôn sồn sồn có, trẻ tuổi có, luôn luôn gọi mấy gánh hàng linh động trên mặt nước để dùng vài tô bún nước lèo, hoặc bánh canh mặn dằn bụng sáng và luôn thể chọc ghẹo, cùng hái những nụ cười tươi của mấy cô gái bán hàng.
language: vi
creator: Dương Hà
is part of: Bên Giòng Sông Trẹm
keywords: bún nước lèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Một hôm, buồn quá, tôi theo một người hàng xóm ra chợ Châu Đốc chơi, nhơn đói bụng, tôi mua vài đồng xu “bún nước lèo” mà ăn, không dè ở đó nhiễm cái tục nêm bún nước lèo bằng mắm bò hóc.
language: vi
creator: Hồ Hữu Tường
is part of: Thằng Thuộc Con Nhà Nông
keywords: bún nước lèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 28-30

bún riêu
type: DefinedTerm
description: Món bún nước có phần riêu mềm nổi hoặc kết thành mảng trong nước dùng; riêu cua đồng là kiểu phổ biến nhất, ngoài ra còn có biến thể từ tôm, cá hoặc nguyên liệu khác. Cà chua và vị chua thường gặp nhưng đồ ăn kèm thay đổi theo vùng, quán và gia đình; không mặc định mọi tô có đủ đậu hũ, ốc, huyết hay chả.
term code: bun-rieu
alternate name: bún riêu cua
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cơm nhìn không muốn ăn, tôi muốn ăn quà vặt như con Vân sợ ăn cơm nhiều mập ù, bữa ăn nhịn, xế chiều mua trái xoài, trái ổi về nhai, hay gọi hàng bún riêu vào ăn ngấu nghiến.
language: vi
creator: Dung Sàigòn
is part of: Bâng Khuâng Tơ Trời
keywords: bún riêu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Đãi Nhị một bữa bún riêu no căng bụng.
language: vi
creator: Mai Thảo
is part of: Chuyến Tàu Trên Sông Hồng
keywords: bún riêu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những tấm hình của chị Thời

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Mỗi lần đi chợ về, chị thường kể cho Rớt nghe những món bán ngoài chợ như bún riêu, bánh canh lòng heo, cháo huyết.
language: vi
creator: NGỌC PHƯƠNG
is part of: Bên Vỉa Hè
keywords: bún riêu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Ăn bún riêu vào rồi lại được uống một ly nước đá chanh nữa thì thật là tuyệt.
language: vi
creator: Nhật Tiến
is part of: Đường Lên Núi Thiên Mã
keywords: bún riêu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 7. Theo Dấu Tâm Què

bún thịt nướng
type: DefinedTerm
description: Món bún khô gồm bún, thịt heo ướp rồi nướng và rau; thường có thêm đồ chua, đậu phộng, mỡ hành cùng nước mắm pha hoặc loại nước chan/chấm theo vùng. Thành phần và cách dọn khác nhau giữa Nam Bộ, miền Trung và từng quán. Không gọi món này là bún nước và không đồng nhất với bún chả Hà Nội.
term code: bun-thit-nuong
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Quít trộn cho bạn một chén bún thịt nướng có đủ mỡ nước, đậu phọng, rau ghém rồi kể về lai lịch của con Ương và lịch sử cuộc kết bạn của nàng với nó.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Sau Đêm Bố Ráp
keywords: bún thịt nướng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 30

bươn bả
type: DefinedTerm
description: Bươn bả tả dáng đi, chạy hoặc xoay xở vội vã, hăm hở, như đang bị công việc hay lòng mong ngóng thúc tới. Từ thường đứng trước hoặc sau động từ `đi`, `chạy`, `bước`, `theo`, `kiếm`, `làm`; nó nhấn vào cách hành động chớ không tự cho biết tốc độ đo được, cảm xúc, sự nguy hiểm hay kết quả. Có cảnh người bươn bả vì lo, vì mừng, vì gấp, cũng có cảnh chỉ siêng năng chạy vạy. Không dùng từ này để kết luận người ấy hoảng loạn, bất cẩn hoặc thất bại.
term code: buon-ba-di-lai-voi-ve-voi-va-thuc-thuc
alternate name: hối hả
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Một buổi chiều chúa nhựt, trời chuyển mưa, dông gió ầm ầm mây kéo đen kịt, người đi ngoài đường sợ mắc mưa nên ai cũng bươn bả đi riết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: bươn bả

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ông Từ bươn bả ra cửa, vừa chạy vừa tri hô.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: bươn bả

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lũ trẻ chăn trâu

cắc ca cắc củm
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ dân dã chỉ việc chắt chiu, dành dụm hoặc góp nhặt từng khoản nhỏ trong một thời gian dài. Lời nói có thể khen sự cần kiệm, bền lòng, nhưng cũng có thể chê lối quá chi li hoặc tự ép mình thiếu thốn; phải đọc mục đích và hậu quả trong câu. Tùy ngữ cảnh dịch scrimp and save, save up bit by bit, painstakingly put aside hoặc, khi có sắc thái chê, pinch pennies. Cụm không tự chứng minh người đó keo kiệt, tích trữ vô ích hay đã dành dụm được nhiều tiền; không khẳng định từ nguyên tượng thanh khi chưa có chứng cứ chắc chắn.
term code: cac-ca-cac-cum
alternate name: chắt chiu
alternate name: dành dụm
alternate name: góp nhặt
alternate name: quá chi li
alternate name: hà tiện
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: 1 Cắc ca cắc củm: góp nhặt, chắt chiu.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: cắc ca cắc củm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh khờ đi buôn

cắc cớ
type: DefinedTerm
description: Từ khẩu ngữ dùng để tả câu hỏi, yêu cầu, cách làm hoặc tình huống oái oăm, trái khoáy hay làm khó một cách không cần thiết. Khi chỉ người, từ thường đánh giá hành vi đang diễn ra chứ không phải phẩm chất cố định. Không đồng nhất mọi việc khó với “cắc cớ”: từ này còn hàm ý sự bất hợp lý, tréo ngoe hoặc cố ý gây vướng.
term code: cac-co
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hồi nãy anh ta tưởng con Phấn muốn chọu tức mình nên mới hỏi những câu cắc cớ như vậy.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: cắc cớ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

cà chớn
type: DefinedTerm
description: Từ khẩu ngữ miền Nam và một phần miền Trung dùng để chê lời nói, cách làm hoặc người là thiếu đứng đắn, không đáng tin, cợt nhả hay gây bực mình tùy ngữ cảnh. Từ có sắc thái hạ thấp; nên nói rõ hành vi bị chê thay vì gán nhãn con người. Nguồn gốc từ còn nhiều cách giải thích, không được khẳng định một gốc vay duy nhất.
term code: ca-chon
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Cái đồ cà chớn, đừng có chọc tới tui mà không xong đâu đó.
language: vi
creator: Nhật Tiến
is part of: Vách Đá Cheo Leo
keywords: cà chớn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Lúc lớn lên, có tí nhan sắc bả còn đòi gả cho thằng cháu cà chớn tối ngày cờ bạc, rượu chè.
language: vi
creator: Nhật Tiến
is part of: Vách Đá Cheo Leo
keywords: cà chớn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Với lại lúc trước ảnh bạn bè với tụi cà chớn thành ra hư, giờ đỡ rồi, biết mẹ, biết em, biết thương, biết nhớ.
language: vi
creator: THỤY Ý
is part of: Mưa Hạ
keywords: cà chớn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thằng cà chớn đó mà dụ dỗ, hại đời cô gái kia là tôi nhất định can thiệp đấy!
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Cánh Hồng Gai
keywords: cà chớn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

cà cưởng
type: DefinedTerm
description: `Cà cưởng` là dạng phương ngữ/chính tả vùng của `cà cưỡng`, tên chim `sáo sậu` hay `sáo cổ đen`, loài *Gracupica nigricollis* thuộc họ Sáo (Sturnidae), tiếng Anh *black-collared starling*. Không nhập với mọi loài sáo, nhồng/yểng hoặc cà cuống; khi tài liệu chỉ ghi tên dân gian mà cần định danh khoa học, phải kiểm tra hình thái, địa điểm và nguồn chuyên môn. Tên loài không tự cho biết cá thể biết bắt chước tiếng người, giới tính, tuổi, nguồn gốc nuôi hay tình trạng bảo tồn/pháp lý.
term code: ca-cuong-sao-sau-gracupica-nigricollis
alternate name: cà cượng
alternate name: cà cưỡng
alternate name: chim cưỡng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

ca dao
type: DefinedTerm
description: Những câu hoặc bài thơ dân gian Việt Nam, thường giàu tính trữ tình và được lưu truyền bằng lời nói, dùng để bộc lộ tình cảm, kinh nghiệm và cách nhìn đời sống.
term code: ca-dao
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cãi lộn
type: DefinedTerm
description: Cụm động từ khẩu ngữ rất tự nhiên ở Nam Bộ, nghĩa là hai hay nhiều bên lời qua tiếng lại trong lúc bất đồng, thường có giọng bực bội hoặc gay gắt; gần với “cãi nhau”. Tùy mức độ, dịch argue, quarrel, have a row hoặc bicker. Chữ “lộn” trong toàn cụm không làm từ mang nghĩa đánh lộn: nếu có xô xát, câu phải nói riêng. Cũng cần phân biệt cãi lộn với tranh luận có quy tắc, nơi người tham gia phản biện ý kiến mà không công kích nhau.
term code: cai-lon
alternate name: cãi nhau
alternate name: cãi vã
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Xe ngừng khi mình đứng dang nắng muốn rụt giò là mình và họ tranh nhau mà lên xe, cãi lộn om trời.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: cãi lộn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nho đã biết chắc việc ấy, do miệng bà xác-nhận lúc cãi lộn với chồng, Nho không thể không kể lại cho Liên nghe, ít lắm là chi-tiết đó.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Gieo Gió Gặt Bão
keywords: cãi lộn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hết dỡn với bạn ỏ đâu kéo về, lại cãi lộn với vợ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nhốt Gió
keywords: cãi lộn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cái Bách-xê

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Bà chủ đang cãi lộn với ông chủ.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Tâm Trạng Hồng
keywords: cãi lộn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chi bếp trả thù

cải lương
type: DefinedTerm
description: Từ Hán–Việt viết là 改良, nghĩa gốc là sửa đổi để tốt hơn. Trong tiếng Việt hiện đại, nghĩa nổi bật nhất là tên loại hình sân khấu ca–nhạc–kịch hình thành ở Nam Bộ đầu thế kỷ XX, phát triển từ đờn ca tài tử và ca ra bộ. Nghĩa “cải tiến, sửa đổi” nay chủ yếu gặp trong văn liệu cũ hoặc ngữ cảnh học thuật–chính trị. Không dịch loại hình nghệ thuật chỉ bằng opera; nên dùng “cải lương” kèm giải thích Southern Vietnamese musical theatre.
term code: cai-luong
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô là nghệ sĩ cải lương?
language: vi
creator: Dương Hà
is part of: Bên Giòng Sông Trẹm
keywords: cải lương

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 20

cà kê
type: DefinedTerm
description: Động từ khẩu ngữ chỉ việc trò chuyện hoặc kể chuyện dông dài, lần lượt kéo qua nhiều chi tiết và đề tài. Từ có thể gợi sự thân tình khi người nói có thời gian, nhưng mang ý chê khi câu chuyện làm chậm việc chính. Không đồng nhất với “kề cà”, vì “kề cà” nhấn vào việc kéo dài thời gian, còn “cà kê” thường nhấn vào lời nói.
term code: ca-ke
alternate name: cà kê dê ngỗng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: có chuyện gì cần thì nói phứt đi rồi tui dìa, chớ hổng ai rảnh đâu mà lội vô đây để nói chuyện cà kê dê ngỗng đó nghen!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: cà kê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

cá kèo
type: DefinedTerm
description: Tên gọi quen thuộc ở Nam Bộ của một loại cá nhỏ, thân thuôn dài, sống sát đáy bùn ở vùng nước lợ và cửa sông, đặc biệt gắn với Đồng bằng sông Cửu Long. Trong ngữ cảnh ẩm thực, từ vẫn chỉ con cá hoặc nguyên liệu ấy, không phải tên của riêng món lẩu. Khi cần định danh sinh học chính xác phải dựa vào loài cụ thể, không dịch mọi trường hợp chung chung thành goby.
term code: ca-keo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: "Rượu Bồ Đào, chúng nó nói, là một thứ rượu của dân nhậu cá kèo.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: cá kèo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

cà khịa
type: DefinedTerm
description: Động từ khẩu ngữ chỉ việc cố ý dùng lời nói, thái độ hoặc hành động để châm chọc, trêu tức, khiêu khích hay kéo người khác vào va chạm. Có thể là đùa trong nhóm thân nhưng cũng có thể gây tổn thương hoặc cãi vã. Từ quen ở Nam Bộ trước khi lan rộng trên mạng; không đồng nhất mọi lời trêu với cà khịa.
term code: ca-khia
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dân trong thành phố bắt đầu đi cà khịa và ẩu đả với lính Nhật ở ngoài đường.
language: vi
creator: Doãn Quốc Sỹ
is part of: Dòng Sông Định Mệnh
keywords: cà khịa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 4. Xa Cách

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Còn cụ Hay Rượu thì chếch choáng vài ba tợp rượu xông lại trước mặt Ba Con Nhất mà cà khịa.
language: vi
creator: Hoàng Văn Chí
is part of: Trăm Hoa Đua Nở Trên Đất Bắc
keywords: cà khịa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: III. Các nhà văn đứng tuổi: Tố Hữu, Nguyễn Tuân

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nhưng Tuấn không trả lời ông Rossignol, và không hiểu tại sao dạo này ông Tây thương chính thường kiếm chuyện " cà khịa " với mình ?
language: vi
creator: Nguyễn Vỹ
is part of: Tuấn Chàng Trai Nước Việt 1
keywords: cà khịa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 19

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Có khi đi một mình tao bị chúng nó cà khịa tức hộc máu mồm mà không dám làm gì.
language: vi
creator: Viên Linh
is part of: Cuối Trời Hôn Mê
keywords: cà khịa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương Hai

cá kho tộ
type: DefinedTerm
description: Món cá được kho liu riu với nước mắm, đường và gia vị trong tộ hoặc nồi nhỏ đến khi cá thấm và nước kho đậm lại, thường ăn với cơm.
term code: ca-kho-to
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hai bên là lộ xe,nhà cửa san sát,nhiều quán,tiệm bán trái cây ngon,thêm cơm ,cá kho tộ,canh chua; Ðất quá tốt,chuối mọc bên nhà xanh tươi,mấy giàn khổ qua,bầu mướp tươi tốt,nước dưới rạch dâng lên,không cao không thấp,rõ ràng cây cỏ mạnh khỏe,không cần chăm sóc.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: cá kho tộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Không một nơi nào tìm ra món ăn đặc thù địa phương, thơm, bùi, ngọt ngào, bằng nơi này: Cơm thố nấu với nước dừa ăn với “cá kho tộ” thì “nhất”!
language: vi
creator: Những Ngày Dài Trên Quê Hương
is part of: Những Ngày Dài Trên Quê Hương
keywords: cá kho tộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tái chiếm Tam Quan, Bồng Sơn

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Đọc thư Thiều đột nhiên tôi thèm trở về Sài Gòn, nói chuyện với người Việt Nam bằng tiếng Việt Nam, ăn hột cơm trắng với món cá kho tộ của dân Nam chúng ta và nghe đứa em gái nói chuyện tình yêu của nó…
language: vi
creator: LÝ THỤY Ý
is part of: Ngoài Song Mưa Bay
keywords: cá kho tộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

cà lăm
type: DefinedTerm
description: Từ khẩu ngữ quen ở Nam Bộ chỉ hiện tượng nói lặp âm hoặc tiếng, kéo dài âm hay có lúc bị tắc nên lời không ra theo nhịp người nói muốn; tùy câu dịch stutter hoặc stammer. Cà lăm nói về độ lưu loát, khác nói ngọng là phát âm một số âm không đúng và khác việc cố ý ấp úng để né trả lời. Hiện tượng có thể thường xuyên hoặc nổi rõ trong một tình huống, nhưng không cho phép người nghe tự kết luận nguyên nhân, năng lực suy nghĩ hay tính trung thực. Khi nói về người thật, ưu tiên cách diễn đạt tôn trọng và cho họ đủ thời gian nói.
term code: ca-lam
alternate name: nói lắp
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hai Nhiệm hỏi như cà lăm:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cà lăm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con bà Tám

cà-lang
type: DefinedTerm
description: Cà-lang là từ nhà nông Nam Bộ cũ, trước hết chỉ một đống lúa bó được chất thành lớp có thứ tự ngoài sân; trong cụm chất cà-lang, từ chỉ cách xếp các bó lúa thành đống lớp lang. Văn liệu cho thấy có thể chất riêng cà-lang lúa đồng và cà-lang lúa rẫy, rồi leo lên cây cà-lang để lấy từng bó xuống đạp lúa. Từ không đồng nghĩa mọi đống rơm, đống lúa hột hay kho lúa, và không cho biết một hình dạng, chiều cao, dung lượng hoặc kỹ thuật duy nhất. Phải giữ dấu và gạch nối để tách khỏi cá lăng, địa danh Cà Lang và những chuỗi gần âm. Nguồn gốc của từ chưa được xác minh nên không dựng ngôn ngữ vay.
term code: ca-lang-dong-lua-bo-thanh-lop-trong-nong-nghiep-cu
alternate name: cà lang
alternate name: chất cà-lang
alternate name: cây cà-lang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thà tối ngày mắc đi coi gặt, chiều phải coi gánh lúa bó đem về sân đặng chất cà-lang.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai Thà cưới vợ
keywords: cà-lang

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Đến mùng 10 thì lúa đã chở hết về sân, chất riêng một cà-lang không cho lộn với lúa đồng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai Thà cưới vợ
keywords: cà-lang

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

cà-la-oách
type: DefinedTerm
description: Cà-la-oách là cách gọi cũ vay French `cravate`, nghĩa là cà vạt: dải phụ kiện quàng quanh cổ và thường thả phía trước áo. Văn Sài Gòn và Nam Bộ có nhiều cách ghi theo tai nghe, gồm `cà ra oách`, `cà ra hoách`, `cà là hoách`, `ca la oách`, `cà rahoách`; Gerflint ghi trực tiếp `cà ra hoách — cravate`. Đây là các biến thể của cùng đơn vị, không được sinh nhiều trang. Dạng `cà-dạc` chỉ mới có ở một bảng đối chiếu nên tiếp tục để mức cần kiểm chứng, không làm bí danh. Từ không đồng nghĩa với nơ cổ, khăn choàng hay mọi dải vải; bản thân tên gọi không cho biết chất liệu, kiểu thắt, giới người mặc hoặc quy định trang phục.
term code: ca-la-oach-ca-vat-cu-vay-tu-cravate
alternate name: cà ra oách
alternate name: cà ra hoách
alternate name: cà là hoách
alternate name: ca la oách
alternate name: cà rahoách
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: – Chị Mai nói thì kiến ở trong lỗ nghe cũng phải thắt “cà ra oách” mà bò ra trả lời.
language: vi
creator: Minh Đức Hoài Trinh
is part of: Hai Gốc Cây
keywords: cà-la-oách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần V

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Trần Văn Phong mình mặc một bộ đồ u học trắng, có thắt cà ra hoách xanh, chơn mang giày da vàng, đầu đội nón nĩ xám, tay xách va ly nhỏ, ở trên xe bước xuống, mắt ngó dáo dác, mà mặt lại nghiêm chỉnh, dường như muốn hỏi: “ Tôi thi đậu rồi nên về đây, không ai thấy hay sao?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Thầy Thông ngôn
keywords: cà-la-oách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Dĩ nhiên là trò Tuấn may chịu cả cái cà la oách gía tiền thêm hai đồng nữa, vì chưa có tiệm nào bán cà-la-oách cả.
language: vi
creator: Nguyễn Vỹ
is part of: Tuấn Chàng Trai Nước Việt 1
keywords: cà-la-oách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 17

cá linh
type: DefinedTerm
description: Tên gọi một số loài cá nước ngọt nhỏ thuộc hệ thống sông Mê Kông, theo dòng nước vào đồng nhiều trong mùa nước nổi và được dùng phổ biến trong ẩm thực Nam Bộ.
term code: ca-linh
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chờ khi nó nằm ngủ trưa, lão đổ cơm trở vào nối, thảy xuống nước vài hột để nhìn bầy cá linh bu lại giành mồi, phóng mình lên.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: cá linh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Một Cuộc Biển Dâu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Món cá mòi này có ngon bằng món cá linh không?
language: vi
creator: Nguyễn Hiến Lê
is part of: Bảy Ngày Trong Đồng Tháp Mười
keywords: cá linh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: VII. Đường Lên Giồng

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Về giang-sản thì bất-tất phải có nhiều, vì ai mà chẳng biết miền tây Nam-Việt chi-chít sông ngòi kinh rạch có vô số cá tôm, dư sức nuôi sống mấy triệu gia-đình quanh năm sống bằng lọp, câu, chài, lưới và dư sức cung-phụng cá-mòi, cá linh, cá cơm cho kỹ-nghệ nước mắm.
language: vi
creator: Nguyễn Văn Hầu
is part of: Thất Sơn Mầu Nhiệm
keywords: cá linh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 3. Sự quan trọng của Thất Sơn

literary-attestation-4
type: Quotation
text: 3- Ba giạ cá linh, cắt đầu cắt đuôi xong còn già hai giạ.
language: vi
creator: Toan Ánh
is part of: Phong Tục Việt Nam
keywords: cá linh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ăn Uống

cá lóc
type: DefinedTerm
description: Tên gọi thông dụng ở Nam Bộ của cá nước ngọt thân dài thuộc nhóm cá quả/cá chuối/cá tràu ở các vùng khác, thường được dịch khái quát là snakehead fish. Từ có thể chỉ con cá sống, cá làm thực phẩm hoặc nguyên liệu trong món ăn; không mặc định là cá lóc nướng trui và không suy tên vùng thành một loài khác nếu chưa có định danh sinh học.
term code: ca-loc
alternate name: cá quả
alternate name: cá chuối
alternate name: cá tràu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Và trước sân là một cái hồ nhỏ, cẩn xi măng để nuôi thử vài loại cá lóc, cá trê.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cá lóc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đảng xăm mình

cà lơ phất phơ
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ giàu sắc thái, quen trong lời Nam Bộ và cũng được hiểu rộng hơn. Khi bổ nghĩa cho cách làm, cà lơ phất phơ chỉ sự thiếu chú tâm, làm qua loa hoặc không theo việc tới nơi; dịch carelessly, half-heartedly hoặc in a slapdash manner. Khi nói về tác phong, cụm gợi vẻ không ổn định, không ràng buộc hoặc thiếu nghiêm túc; dịch aimless, feckless hay drifting only khi văn cảnh cho đủ hành vi. Đây là lời đánh giá, không phải chẩn đoán, nghề nghiệp hay bản chất cố định; cần nêu việc đã bỏ lửng, lời hẹn không giữ hoặc hậu quả cụ thể.
term code: ca-lo-phat-pho
alternate name: cà lơ
alternate name: qua loa
alternate name: lông bông
alternate name: lêu lổng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cầm bánh
type: DefinedTerm
description: Cầm bánh là cách nói cũ chỉ tự tay lái xe hơi, hình thành từ việc người lái cầm cái bánh lái tròn giống bánh xe. Hồ Biểu Chánh dùng rất tự nhiên các cấu trúc tập cầm bánh, cầm bánh xe hơi, lên xe cầm bánh và cầm bánh chở người khác. Nghĩa này thường quy về xe hơi trong văn cảnh giao thông đầu thế kỷ XX; nếu câu nói tới tàu thuyền thì cầm bánh lái là một tổ hợp rộng khác và phải đọc đúng phương tiện. Từ riêng cầm bánh không chứng minh người lái là chủ xe, sốp phơ chuyên nghiệp, có bằng lái, lái giỏi, tỉnh táo hoặc đi đúng luật; các thông tin ấy phải có trong câu. Cũng phải tách chuỗi nghĩa đen như cầm cái bánh trên tay.
term code: cam-banh-tu-lai-xe-trong-loi-viet-cu
alternate name: cầm bánh xe
alternate name: cầm bánh xe hơi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trường đích thân đem xe ra rồi cầm bánh chở hai cô đi một vòng, cố ý muốn kiếm Phúc.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: cầm bánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Có xe đặng tôi tập cầm bánh rồi chiều chiều tôi chở má lên Mỹ chơi chớ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: cầm bánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 01 - Quyển 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tôi cầm bánh xe hơi cho ông thầy kiện Tô Lê ngoài Sài Gòn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: cầm bánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Có nhiều chủ xe họ cầm bánh, chớ không mướn sốp phơ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ở theo thời
keywords: cầm bánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-5
type: Quotation
text: Nè, hễ anh cầm bánh rành, rồi anh dạy cho em cầm bánh nữa, nghe hôn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Từ hôn
keywords: cầm bánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

cẩm lai
type: DefinedTerm
description: Cẩm lai là tên Việt được sổ tay nhận dạng CITES gắn với loài cây gỗ Dalbergia oliveri thuộc họ Đậu Fabaceae, đồng thời là tên phần gỗ dùng trong đồ mộc. Kew chấp nhận D. oliveri và xếp Dalbergia bariensis là tên đồng nghĩa, nên không dựng cẩm lai Bà Rịa thành một loài thứ hai chỉ từ tên cũ. Trong văn tả đóng bàn ghế, cẩm lai thường nghĩa là gỗ cẩm lai; tuy vậy, một tên gỗ trong lời kể không tự xác nhận mẫu vật đúng loài, nguồn khai thác, tuổi gỗ, chất lượng, giá trị, tính hợp pháp hoặc tình trạng bảo tồn.
term code: cam-lai-cay-va-go-dalbergia-oliveri
alternate name: Dalbergia oliveri Gamble ex Prain
alternate name: Dalbergia bariensis Pierre
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nếu trại có khách hàng đông phải làm đồ gấp, thì ông kêu thợ giùm cho, ban đầu đóng đồ bằng cây dầu, cây sao mà bán cho dễ, sau khá rồi sẽ đóng đồ gõ hoặc cẩm lai .
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: cẩm lai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Còn phía ngoài thì có để một bộ ghế xa lông bằng cẩm lai, trên bàn có để một cái lục bình nhỏ cắm bốn bông cẩm nhung, và mỗi cái ghế đều có để gối dựa thêu rồng, thêu phụng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Từ hôn
keywords: cẩm lai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

cam lộ
type: DefinedTerm
description: Cam lộ là từ Hán–Việt 甘露, nghĩa mặt chữ là sương ngọt, được dùng trong từ vựng Phật giáo để chuyển tải Sanskrit amṛta/Pali amata: thứ nước thiêng gắn với hình ảnh không chết và, theo nghĩa biểu tượng, giáo pháp làm mát dịu khổ đau. Nước cam lộ là cụm mở rộng cùng trường nghĩa, thường gặp trong hình tượng Quan Âm và lời văn tôn giáo. Từ đó, văn chương có thể ví một lời an ủi, niềm hy vọng hoặc sự cứu giúp đúng lúc như cam lộ tưới vào lòng khô héo. Đây là biểu tượng tôn giáo–văn học, không phải tuyên bố một chất uống có công dụng trường sinh hay chữa bệnh. Phải phân biệt đầu mục này với địa danh Cam Lộ ở Quảng Trị và những tên riêng khác. Ghi chú cách dùng (không dùng làm bí danh): Phân biệt: Cam Lộ, Quảng Trị; thuốc trường sinh; nước chữa bệnh. Địa danh và các suy diễn y khoa không thuộc nghĩa từ vựng ở đây.
term code: cam-lo-phat-hoc-va-nghia-van-chuong
alternate name: nước cam lộ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tiếng cô khuyên chồng thiệt là dịu ngọt, tiếc vì tiếng ấy nói với Thượng Tứ chẳng khác nào nước cam lộ mà rót trên cục đá, rót thì uổng nước, chớ đá có biết mùi ngon ngọt chút nào đâu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: cam lộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 05

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cô Xuyến tuy nước mắt chưa ráo, song cô nhìn Giao và nhích miệng cười rất hữu duyên mà nói: “Tôi rất cám ơn em, cảm cái ơn rót nước cam lộ vào lòng tôi đương khô khan xào héo.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vợ già chồng trẻ
keywords: cam lộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

cam nhông
type: DefinedTerm
description: Cam nhông là cách gọi cũ trong lời Nam Bộ, vay tiếng Pháp camion, thường chỉ xe tải hoặc xe cơ giới lớn dùng chuyên chở. Văn liệu đầu thế kỷ XX cũng có cam nhông chở hành khách, nên không thể rút nghĩa thành xe chở hàng trong mọi câu. Từ không tự cho biết tải trọng, thùng xe, số người, giấy phép, tình trạng máy hoặc mức an toàn; cũng không đồng nghĩa mặc định với xe buýt, xe van hay cam-nhông-nét.
term code: cam-nhong-xe-tai-trong-loi-cu-nam-bo
alternate name: xe cam nhông
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Có một vựa ở chợ Ông Lãnh chịu mua giá cao hơn hết là một ngàn 200 đồng 100 kílô, lại chịu cho xe cam nhông đến lò mà chở.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: cam nhông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 18

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Vừa ra khỏi châu thành bỗng có một chiếc xe cam nhông chở hành khách ở trong châu thành chạy ra.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: cam nhông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

càm ràm
type: DefinedTerm
description: Động từ gợi âm điệu lặp lại, chỉ việc nói đi nói lại sự không vừa lòng, bực bội hay than phiền về một chuyện. Người càm ràm có thể lẩm bẩm một mình, than với người nghe hoặc nhắc dai một người; vì vậy bản dịch thường là grumble/keep complaining, chỉ dùng nag khi lời lặp lại nhằm thúc hoặc trách một đối tượng. Từ đánh giá cách nói, không mặc định nội dung phàn nàn vô lý; một vấn đề bị bỏ qua nhiều lần có thể cần được giải quyết thay vì chỉ chê người nói càm ràm.
term code: cam-ram
alternate name: cằn nhằn
alternate name: lẩm bẩm
alternate name: than phiền
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ai cằn nhằn càm ràm từ chiều đến giờ?
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Bão Rớt
keywords: càm ràm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tiếng đàn thầm

cẩn
type: DefinedTerm
description: `Cẩn` trong nghĩa nghề thủ công là khảm: gắn các mảnh vật liệu trang trí vào những chỗ đã tạo hình trên bề mặt đồ vật. Thường gặp `cẩn xà cừ`, `tủ cẩn`, `bàn cẩn`, `hộp cẩn`. Vật được nói là bàn cẩn hay tủ cẩn đã có trang trí bằng cách ấy; không có nghĩa làm toàn bộ đồ vật bằng xà cừ. Cần tách động từ này khỏi thành tố trong cẩn thận, cẩn trọng, cẩn bái và khỏi tên người. Không tự gán chữ Hán cho nghĩa nghề chỉ từ các mục đồng âm.
term code: can-kham-trang-tri-be-mat-do-vat
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chính giữa có một cái bàn tròn, cốt bằng cẩm lai mặt bằng cẩm thạch, chung quanh thành cẩn ốc xa cừ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: cẩn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

can cập
type: DefinedTerm
description: Can cập là cách nói cũ trong văn Nam Bộ, chỉ việc có liên can, dính líu, liên hệ hoặc quan hệ tới một người hay sự việc. Cụm thường đi trong mẫu `can cập gì đến/tới…`, `không can cập đến…` để phủ nhận mối liên hệ hoặc sự liên quan cần quan tâm. Một số bản in ghi can cặp. Từ này không phải cần cấp hay khẩn cấp. Có can cập chỉ xác nhận một quan hệ theo văn cảnh; nó không tự chứng minh ai có trách nhiệm, có lỗi, đồng lõa, biết trước, bị ràng buộc pháp lý hoặc cần can thiệp. Ngược lại, lời nhân vật nói `không can cập` cũng chỉ là phát ngôn, chưa đủ làm bằng chứng sự việc thực tế hoàn toàn không liên quan.
term code: can-cap-co-lien-can-dinh-liu-hoac-quan-he-den-viec
alternate name: can cặp
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Con gái hư, thấy trai nó trết thì nó chịu, can cập gì đến mình mà lo”.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: can cập

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1 - Tham phú phụ bần

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Việc đó có can cặp gì với họ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nợ đời
keywords: can cập

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Kỳ-Tâm cười và nói rằng: “Tôi lấy chánh lý nói nghe chơi đó thôi, chớ ai làm sao thì làm, can cập gì đến tôi mà tôi cãi”.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tình mộng
keywords: can cập

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

cà nhắc
type: DefinedTerm
description: Từ vùng có hai nét. Nét phổ biến hơn nằm trong “đi cà nhắc”, tả dáng bước chân cao chân thấp hoặc nghiêng lệch vì một chân không chịu lực như bình thường; tùy cảnh dịch limp, walk with a limp hoặc hobble. Ở nét dáng đi, cà nhót và cà thọt là những cách gọi vùng gần nghĩa, không phải hai nghĩa mới cần tách trang. Một nét Nam Bộ hẹp hơn chỉ cách làm cầm chừng, mỗi lần một ít, không liên tục; dịch in dribs and drabs, little by little hoặc intermittently. Cà nhắc không đồng nghĩa “cân nhắc”. Dáng đi có thể do đau tạm thời, chấn thương, thói quen hoặc tình trạng lâu dài; không dùng từ để chế giễu hay tự chẩn đoán nguyên nhân. Giả thuyết liên hệ Khmer chỉ nên nêu khi có chứng cứ từ nguyên đủ chắc, nên lô này không khẳng định.
term code: ca-nhac
alternate name: đi cà nhắc
alternate name: cà nhót
alternate name: cà thọt
alternate name: làm/trả/giao cà nhắc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cọp bước cà nhắc, lông rụng khá nhiều, trông thiểu não như ông tướng trong tuồng hát bội mặc áo giáp lủng lỗ.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cà nhắc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hai cõi U Minh

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quan thầy thuốc nói chừng ổng mạnh chắc ổng phải đi cà nhắc.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tiền bạc, bạc tiền
keywords: cà nhắc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

canh chua
type: DefinedTerm
description: Tên một họ món canh có vị chua chủ đạo, tạo bằng me, trái chua, lá chua hoặc chất tạo chua khác tùy vùng và gia đình. Canh chua Nam Bộ thường nấu với cá hoặc thủy sản cùng nhiều loại rau, nhưng cũng có bản chay và công thức khác; vì vậy không dịch mặc định thành sour fish soup. Cốt nghĩa là món canh chua, còn nguyên liệu chính phải đọc từ phần sau của tên hoặc từ văn cảnh.
term code: canh-chua
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cá tra,cá vồ,cá bông đều to con và bụng có mỡ,nấu canh chua khá ngon.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: canh chua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Lá của nó dùng để nấu canh chua, Nó chua như lá me.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Diễm Phượng
keywords: canh chua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Me tây

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Em nấu canh chua ngon lắm, anh ăn một lần thì biết.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: canh chua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Em đãi anh một bữa canh chua cá rô với mắm nêm cho anh đổi vị.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: canh chua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

cánh liếp
type: DefinedTerm
description: Cánh liếp là một tấm liếp được dùng như bộ phận đóng mở hoặc che chắn ở cửa ra vào, cửa sổ, đầu hè, quầy hay miệng hầm. Liếp truyền thống thường đan bằng tre, nứa hoặc vật liệu tương tự, nhưng câu phải cho biết vật liệu, kích thước và vị trí cụ thể. Cụm này thuộc nét kiến trúc–che chắn của `liếp`, không phải liếp đất hay luống trồng cây. Các động từ `khép`, `mở`, `hé`, `buông`, `kéo`, `đẩy`, `buộc`, `đập` mô tả cách vận hành trong từng căn nhà; không phải cánh liếp nào cũng có bản lề, dựng đứng, kín mưa hay đủ chắc làm cửa an ninh.
term code: canh-liep-tam-liep-lam-cua-hoac-tam-che-co-the-dong-mo
alternate name: cánh cửa liếp
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông Năm Hên khép kín cánh liếp, nói nhanh:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cánh liếp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con sấu cuối cùng

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ðột nhiên, cánh liếp che kín lại.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: cánh liếp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đóng Gông ông Thầy Quít

cà nhỏng
type: DefinedTerm
description: Từ khẩu ngữ vùng Nam Bộ chỉ việc đi rong chỗ này chỗ kia, chơi ngoài đường hoặc lảng khỏi việc đang phải làm; thường gặp trong đi/chạy cà nhỏng và có thể dịch roam around, gad about hoặc hang around theo cảnh. Lời nói thường mang sắc thái nhắc nhở hay chê nhẹ, nên câu cần cho biết người ấy đáng lẽ ở đâu hoặc làm gì. Cà nhỏng không đồng nghĩa mọi cuộc đi dạo, chuyến thăm hay giờ nghỉ đã được đồng ý; cũng không nên biến một lần rong chơi thành nhãn cố định cho con người.
term code: ca-nhong
alternate name: đi/chạy cà nhỏng
alternate name: cà lỏng cà nhỏng
alternate name: lông nhông
alternate name: lêu lổng
alternate name: đi rong
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chi bằng mình giả dạng thường dân, chạy cà nhỏng ra sau ruộng, chắc ăn hơn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cà nhỏng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngó lên sở thượng

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Em đừng quên anh đây cũng thân tù tội như người ta, chớ bộ là ông nội họ sao mà ra đây cứ đứng cà nhỏng nói chuyện hoài.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: cà nhỏng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Chớ con mẹ Huỳnh Mai ở đây cà nhỏng chơi chớ được tích sự gì?
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: cà nhỏng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1.4

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Vậy là xong rồi hén, từ bây giờ em là vợ anh, anh khỏi lo gì hết á, em sẽ nuôi anh, anh sẽ chơi cà nhỏng tối ngày.
language: vi
creator: Nguyễn Thụy Long
is part of: Loan Mắt Nhung
keywords: cà nhỏng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 27

cằn nhằn
type: DefinedTerm
description: Động từ chỉ việc nói đi nói lại lời trách, nhắc hoặc phê phán một người bằng giọng khó chịu, dai dẳng; thường tương ứng nag, keep scolding, keep on at someone hoặc complain repeatedly. So với càm ràm, cằn nhằn thường làm nổi rõ người bị nhắc/trách hơn, nhưng ranh giới có giao nhau. Không nên gọi mọi lời nhắc lặp lại là cằn nhằn: cảnh báo an toàn, nhắc việc chăm sóc hay phản ánh vấn đề chưa xử lý cần được xét theo nội dung, mức độ và cách nói.
term code: can-nhan
alternate name: càm ràm
alternate name: nhắc nhiều lần
alternate name: phê bình lặp lại
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Lâu lâu nhờ mầy dọn chén ra mà mầy cằn nhằn hả?
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cằn nhằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cái tổ ong

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chưa chi, cậu Cẩu đã cằn nhằn : - Tụi nầy hỗn láo.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: cằn nhằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 14

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tàn buổi tiệc rùa, chú Bảy Đặng bị vợ cằn nhằn tới lui.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cằn nhằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cấm bắt rùa

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thỉnh thoảng nếu bị ông cằn nhằn, rầy rà oan ức, cậu lơ cau mày rồi bỏ qua, như ngày xưa người cha áp dụng kỷ luật "phu xử tử vong", "áo mặc không qua khỏi đầu".
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cằn nhằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đường về quê

cằn sảy
type: DefinedTerm
description: Cằn sảy là cách nói cũ, có chứng liệu Nam Bộ, lấy việc nhặt nhạnh hoặc gom từng phần thừa, phần vụn làm nghĩa nền. Từ đó cụm có thể tả việc chắt chiu, vét góp từng ít một, một số lượng ít ỏi gom được, hoặc cách đòi hỏi tới những khoản nhỏ nhặt. Dạng cằn sãy có cùng nghĩa và được liên kết về đây. Sắc thái thiếu thốn, vụn vặt hoặc chê quá chi li do câu quyết định; từ không tự chứng minh người được nói tới nghèo, tham, keo kiệt, bóc lột hay số lượng bằng không. Phải tách cằn sảy khỏi sảy căng chỉ rơm có mút lớn và khỏi cằn cỗi, cằn nhằn.
term code: can-say-nhat-nhanh-hoac-chiu-chiu-tung-phan-vun
alternate name: cằn sãy
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tới mùa gặt đầu năm 1931, bà Cả Hoàng thâu góp cằn sãy hết sức, mà chỉ được có năm ngàn giạ lúa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: cằn sảy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cha mẹ tôi không giàu bao nhiêu, song cũng không túng rối đến nỗi cằn sảy mà đòi tiền của người nghèo như vậy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Khóc thầm
keywords: cằn sảy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

cần thăng
type: DefinedTerm
description: Cần thăng là tên Việt đa chiếu trong tài liệu thực vật: vừa được dùng cho Feroniella lucida, một cây họ Cam thường gặp trong mạch cây kiểng, vừa được dùng cho Limonia acidissima, còn gọi là quách. Vì vậy, khi văn cũ chỉ nói một chậu cần thăng được hớt đọt, sửa nhánh hoặc uốn dáng, ta có thể chắc đó là cây kiểng mang tên cần thăng nhưng chưa đủ dữ kiện để chốt loài. Mỗi định danh phải dựa vào nguồn thực vật, mẫu cây hoặc đặc điểm hình thái đi kèm. Không dựng từ nguyên bằng lối chơi chữ cần cù–thăng tiến; cũng không suy công dụng thuốc, quả ăn được hay độ an toàn chỉ từ tên cây.
term code: can-thang-ten-cay-kieng-va-ten-thuc-vat-da-chieu
alternate name: cần thăng — Feroniella lucida
alternate name: quách
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dài theo đường vô cửa cái thì để hai hàng chậu, nào là kim quít, nào là bùm sụm, nào là bạch mai, nào là cần thăng, cây nào gốc cũng bằng bắp tay, mà nhánh lại uốn như lân như phụng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: cần thăng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cây mai chiếu thủy (còn gọi là mai hoằng), cây cần thăng, cây kim quít, thậm chí tới cây gừa được chọn lực vì lá đẹp, vóc dáng xinh.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Cá Tính Của Miền Nam
keywords: cần thăng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đồng Bằng Sông Cửu Long Và Miền Hậu Giang Với Nếp Sống Cực Khổ Nhưng Nhàn Rỗi

Cần Thơ
type: DefinedTerm
description: Thành phố trực thuộc trung ương ở Đồng bằng sông Cửu Long, là một trung tâm đô thị, giáo dục, thương mại và giao thông quan trọng của vùng.
term code: can-tho
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô đi tàu Lục Tỉnh lên tới Cần Thơ, tàu vưa cập cầu, bỗng thấy một thầy trạc chừng vài mươi tuổi, da trắng môi son, mình mặc đồ Lang Sa, tay cầm dù lục soạn, bước xuống tàu rồi đi thẳng vào phòng nhì, sau lưng có một đứa nhỏ theo xách va ly.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: Cần Thơ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Non trăm năm về trước, làn sóng người Việt Nam từ Cần Thơ, Vĩnh Long đổ xuống Rạch Giá, Cà Mau để khai khẩn đất hoang.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: Cần Thơ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hết thời oanh liệt

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nồi trách, cà ràng ở Hòn Ðất giá rẻ, chở về Cần Thơ bán lại lời gấp ba gấp tư.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: Cần Thơ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chuyện rừng tràm

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tôi ngạc nhiên, chẳng hiểu tại sao giữa rừng mà lại có ngôi nhà ngói ba căn hai chái, cất theo kiểu xưa, giống như nhà mấy ông cai tổng ở vùng Cần Thơ.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: Cần Thơ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cao Khỉ U Minh

căn xông
type: DefinedTerm
description: Căn xông là nhãn bố cục nhà trong văn và lời Nam Bộ cũ, thường nằm trong mẫu `nhà hai căn xông`, `nhà ba căn xông`. Chứng liệu xác nhận cụm dùng ổn định, nhưng lời giải còn mâu thuẫn: chú thích đi kèm một số bản Hồ Biểu Chánh nói `xông: chái; ba căn một chái`, trong khi Bình Nguyên Lộc viết thẳng `ba căn xông, tức không chái`. Vì chưa có tư liệu kiến trúc đủ mạnh để phân xử, VietLayers giữ nguyên cụm, ghi cả hai cách giải có dẫn nguồn và không chốt mặt bằng. Đây không phải phép cộng chắc chắn số phòng hiện đại; cũng không cho biết diện tích, vật liệu, chất lượng, giá trị hay độ an toàn. Không nhập với động từ xông vào, xông đất hoặc xông hơi.
term code: can-xong-gian-nha-co-them-chai-ben-trong-loi-nam-bo-cu
alternate name: hai căn xông
alternate name: ba căn xông
alternate name: có chái
alternate name: không chái
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cách hai mươi mấy năm trước, dựa bên đường quản hạt Sài Gòn đi Tây Ninh, ở giữa đường Chí Hòa, có một có một cái nhà ba căn xông , lợp lá, vách ván: nhà cất tuy nhỏ, song cao ráo khoảng khoát.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: căn xông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Dì Năm sống một mình trong một nếp nhà ngói nhỏ ba căn xông, tức không chái.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nửa Đêm Trãng Sụp
keywords: căn xông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

cao ráo
type: DefinedTerm
description: `Cao ráo` có hai nét chính. Với đất, nền, chỗ ở, nhà cửa hoặc đường sá, từ tả nơi tương đối cao, ít ẩm thấp và thường có cảm giác thoáng: `đất cao ráo`, `nền cao ráo`, `nhà cao ráo mát mẻ`. Từ chỉ đặc điểm nhìn thấy hoặc được nhận xét, không tự bảo đảm nơi ấy không bao giờ ngập, nền–nhà an toàn, sạch, thông gió tốt hay phù hợp cho mọi người. Với người, `cao ráo` tả vóc cao, gọn hoặc trông khá cân đối, thường mang sắc thái thuận mắt: `người cao ráo`, `dáng cao ráo`, `cao ráo khỏe mạnh`. `Ráo` trong nét này không có nghĩa thân thể khô; toàn từ cũng không cho số đo chiều cao–cân nặng, sức khỏe, sức mạnh, giới, tuổi hay một chuẩn đẹp khách quan. Đây là từ toàn dân, không độc quyền Nam Bộ, nhưng xuất hiện dày trong văn Nam Bộ khi tả nhà cửa, giồng đất, cảnh cư trú và vóc người.
term code: cao-rao-cao-kho-thoang-o-noi-chon-va-cao-gon-o-voc-nguoi
alternate name: đất cao ráo
alternate name: giồng cao ráo
alternate name: nhà cao ráo
alternate name: dáng cao ráo
alternate name: người cao ráo
alternate name: cao và khô
alternate name: cao thoáng
alternate name: khô ráo
alternate name: cao lớn
alternate name: cao dong dỏng
alternate name: dáng cao gọn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: nền xây đá cao ráo
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: cao ráo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: nhà cất tuy nhỏ, song cao ráo khoảng khoát.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: cao ráo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: lại có người đẹp tuyệt trần vóc đáng cao ráo, nước da trắng mịn
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: cao ráo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thai Đề đẹp trai, cao ráo, sạch sẽ
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Cám Ơn Em Đã Yêu Anh
keywords: cao ráo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

cạp
type: DefinedTerm
description: Cạp trong mục này là động từ cắn, ngoạm vào vật, thường gặp khi nói ăn bắp, khoai hoặc trái cây bằng cách cắn. Ngữ cảnh cho biết vật được cắn, không tự thêm ý hung dữ hay tham ăn. Phải tách nghĩa này khỏi danh từ cạp quần, cạp rổ, các động từ làm viền hoặc đắp thêm đất, và thành tố trong bò cạp. Những nghĩa khác đó chưa được triển khai trong mục động tác cắn này.
term code: cap-can-ngoam-thuc-an-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Phúc liếc cặp mắt kiêu ngạo mà ngó Trường, rồi đưa trái thơm vào miệng mà cạp, không thèm cãi lẽ nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: cạp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

cà phê sữa đá
type: DefinedTerm
description: Cà phê pha với sữa, thường là sữa đặc có đường, rồi rót hoặc khuấy cùng đá; thức uống này đặc biệt quen thuộc ở Sài Gòn và Nam Bộ nhưng hiện phổ biến rộng rãi.
term code: ca-phe-sua-da
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thế mà Liên ngồi mãi nơi đó, không buồn uống ly cà phê sữa đá, cũng chẳng hay rằng ẩm khách đã ra vào năm bảy lớp người rồi.
language: vi
creator: Bình-Nguyên Lộc
is part of: Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II
keywords: cà phê sữa đá

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Phương gọi một vắt mì nhỏ, một ly cà phê sữa đá, tôi nói tôi không ăn gì, anh mới ăn với Phương.
language: vi
creator: Dương Nghiễm Mậu
is part of: Sợi Tóc Tìm Thấy (Còn tiếp)
keywords: cà phê sữa đá

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Sợi tóc tìm thấy

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Chiều xuống, bụng đói, Hoàng Guitar chỉ xin giám thị Hai một ly cà phê sữa đá.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Vết Thù Hằn Trên Lưng Con Ngựa Hoang
keywords: cà phê sữa đá

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Thôi, ngượng làm gì cô chủ quán, cho tôi ly cà phê sữa đá đi, nhiều nhiều nước đá, đập nhỏ ra nhé.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Đường Phượng Bay
keywords: cà phê sữa đá

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

cặp rằn
type: DefinedTerm
description: Cặp rằn là cách gọi cũ ở Nam Bộ dành cho người cai hoặc người giám sát trực tiếp một nhóm thợ trong hãng, bến bãi, sở vận tải, đồn điền hay công trường. Văn Hồ Biểu Chánh thường viết cặp rằng hoặc cặp-rằng và cho thấy người này phân việc, coi thợ, có thể nhận hoặc cho thôi việc và làm trung gian giữa chủ với lao động. Trong lịch sử nhà tù, cập rằn/cặp rằn còn chỉ tù nhân kỳ cựu được bộ máy cai ngục giao coi, thúc hoặc kiểm soát tù nhân khác. Từ vay qua French caporal, vốn là một cấp bậc quân đội, rồi được mở rộng theo tổ chức lao động và nhà tù thuộc địa. Không dịch máy móc mọi cặp rằn thành hạ sĩ; cũng không mặc định người mang chức này hung dữ, tham nhũng, có quyền pháp lý vô hạn hay là lính/cảnh sát. Phải đọc nơi làm việc và quan hệ quyền lực trong từng câu.
term code: cap-ran-cai-tho-hoac-nguoi-giam-sat-trong-loi-nam-bo-cu
alternate name: cặp rằng
alternate name: cặp-rằng
alternate name: cặp-rằn
alternate name: cọp rằn
alternate name: cập rằn
alternate name: cập-rằn
alternate name: cạp rằn
alternate name: cạp-rằn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Anh tính sáng mai vô sở anh mượn với Cặp-Rằn Tư mà xổ số chiếc xe của anh.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: cặp rằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Thím này có chồng hồi trước làm cặp rằng coi cho mướn xe kéo, chồng theo vợ bé đi đâu mất hơn một năm rồi, không ai gặp, bỏ thím ở lại với một đứa con trai 12 tuổi và một đứa con gái mới 3 tuổi, thím mua bán rau cải ở bên chợ Bến Thành.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: cặp rằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Anh Lý-trường-Mậu, làm Cặp-rằng phụ trong một hãng vận tải dưới Xóm-Chiếu, đạp xe máy chạy chậm-chậm trên bờ kinh này.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Lạc đường
keywords: cặp rằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Bây giờ cặp rằng bảo họ tạm nghỉ, chừng có việc làm hãy hay.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: cặp rằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1

literary-attestation-5
type: Quotation
text: Năm Hương xuất thân là một tên cặp rằng nhỏ ở đồn điền cao su Quản Lợi.
language: vi
creator: Dương Hà
is part of: Bên Giòng Sông Trẹm
keywords: cặp rằn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

cặp tàu
type: DefinedTerm
description: Cặp tàu có hai lớp nghĩa được văn liệu Nam Bộ chứng thực. Trong hàng hải, ghe `cặp tàu` là cho ghe áp sát mạn tàu để đón người, nhận hàng hoặc làm việc liên quan; không tự đồng nhất với cập bến, va tàu hay neo đậu. Trong khẩu ngữ cũ, một người `cặp tàu` là đi theo hoặc nhập theo người khác; có câu chỉ đi ké cho vui, có câu chê người bám theo để được ăn uống, nhờ cậy hay hưởng lợi. Vì vậy phải theo thái độ của người kể, không lấy riêng cụm này làm bằng chứng người ấy trộm cắp, lừa đảo, lệ thuộc hay có phẩm chất xấu.
term code: cap-tau-ap-ghe-vao-tau-hoac-bam-theo-di-ke
alternate name: ghe cặp tàu
alternate name: ra cặp tàu
alternate name: cặp tàu theo
alternate name: cặp tàu vô
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Người ấy than bữa nay gió dông nên biển động, bởi vậy chừng tàu tới sợ ghe khó ra mà cặp tàu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Sống thác với tình
keywords: cặp tàu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Người anh đi tới đâu cũng có vài ba gã “cặp tàu.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: cặp tàu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Giết chó khuyên chồng

cà rá
type: DefinedTerm
description: `Cà rá` là cách gọi nhẫn đeo ở ngón tay trong lời Nam Bộ. Nguồn sưu tầm nhấn vào nhẫn có mặt; nguồn từ điển cộng đồng giải rộng là nhẫn. Văn liệu được chọn tả một chiếc bằng vàng có nhận hột ngọc, nên hỗ trợ rõ trường hợp nhẫn gắn mặt đá nhưng không buộc mọi cà rá đều cùng chất liệu. Thường gặp trong `chiếc cà rá`, `cà rá vàng`, `cà rá hột xoàn`, `đeo cà rá`. Không tự suy đó là nhẫn cưới, đồ có phép hoặc bằng chứng giàu sang chỉ từ tên gọi.
term code: ca-ra-nhan-deo-tay-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Xuân với Quan ngó tay cô, thiệt cô đeo một chiếc cà rá vàng nhận hột ngọc đỏ bầm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ý và tình
keywords: cà rá

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

cà rà
type: DefinedTerm
description: Động từ phương ngữ chỉ việc quanh quẩn, nấn ná hoặc đi sát bên một người hay một nơi mà chưa chịu rời hoặc chưa đi thẳng vào việc; tùy câu dịch linger around, hover near, hang around hoặc stay close. Cà rà nhấn vị trí gần và việc chưa rời đi; chậm chạp chỉ là hệ quả có thể có, không phải lúc nào cũng là nghĩa chính. Câu cần cho biết người/vật cà rà ở đâu, bên ai và vì sao nếu đã rõ. Không mặc định người ấy quấy rối, theo dõi hay lười biếng khi chưa có hành vi tương ứng.
term code: ca-ra-quanh-quan
alternate name: cà rà cà rề
alternate name: cà rà cà rịt
alternate name: quanh quẩn
alternate name: nấn ná
alternate name: kề cà
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Sáng hôm sau đi dạy về, Quí ghé qua nhà sách Xuân-Thu và cà rà trước mấy quầy chưng sách thật lâu, thành thử chàng về đến nhà thì đã gần mười một giờ rưỡi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: cà rà

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần II

cà ràng
type: DefinedTerm
description: Bếp lò truyền thống bằng đất nung, quen thuộc ở Nam Bộ và trong cộng đồng Khmer, có chỗ đặt nồi cùng buồng đốt củi hoặc than; nhiều kiểu có đáy rộng để đặt trên sàn nhà hay ghe. “Cà ràng” là khoản vay Khmer đã đi vào tiếng Việt Nam Bộ, không phải tên chung cho mọi loại bếp hiện đại.
term code: ca-rang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nồi trách, cà ràng ở Hòn Ðất giá rẻ, chở về Cần Thơ bán lại lời gấp ba gấp tư.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cà ràng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chuyện rừng tràm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bếp là 2 chiếc cà ràng nơi một xó nhà.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: cà ràng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đèn Cần Giờ

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tư Cầu đi thẳng xuống dưới bếp và thấy bác Hai gái đang lui cui bên mấy chiếc cà ràng ông táo, dưới ánh đèn dầu lù mù.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: cà ràng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Sơn Nhỏ mỉm cười một mình và chợt thấy nãy giờ mình mân mê một nhánh cũi trên tay, anh ta vội bẻ ra thành từng đoạn nhỏ chất vào cà ràng để lật đật lo nhúm, lửa lên.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Vợ Thầy Hương
keywords: cà ràng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần Thứ V

cà rề
type: DefinedTerm
description: Từ khẩu ngữ Nam Bộ chỉ cách làm, sửa soạn hoặc di chuyển chậm chạp, dây dưa lâu hơn tình huống đòi hỏi; dịch dawdle, drag one's feet hoặc take forever theo câu. Cà rề nhấn nhịp độ; cà rà thường nhấn quanh quẩn, nấn ná gần một nơi/người; cà rịch cà tang có hình thức dài và thường gợi tiến độ nặng nhọc hoặc kéo dài mạnh hơn. Không gọi thao tác phải chậm vì an toàn, chăm sóc hay độ chính xác là cà rề nếu người nói không có ý sốt ruột/chê.
term code: ca-re-cham-chap
alternate name: cà rà cà rề
alternate name: lề mề
alternate name: lần khân
alternate name: cà rịch cà tang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hễ có khát thì ực đại một tô nước lạnh cho xong chớ hơi sức đâu mà ngồi cà rề ở đó nhâm nhi hết chén này đến chén khác, đã chát quánh mà còn mất thời giờ nữa!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: cà rề

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

cà rem
type: DefinedTerm
description: Tên khẩu ngữ Nam Bộ, nay gợi sắc thái xưa, dùng để gọi kem lạnh hoặc món kem đông đá; vật thể cụ thể có thể là viên kem, cây kem hay loại bán dạo tùy ngữ cảnh. Có biến thể “cà lem”. Từ thường được liên hệ với tiếng Pháp crème nhưng đường vay và biến âm chưa đủ chắc để khẳng định tuyệt đối.
term code: ca-rem
alternate name: cà lem
alternate name: kem
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Được gặp bé Hạnh và biết Bình còn ở đây, Thảo thấy vui vui, nhưng nước mắt cũng muốn trào ra khi nhớ lại những kỷ niệm xưa, đến cụ Lâm và chiếc xe thổ mộ, đến những buổi rong chơi với Bình, cùng hương vị cây cà rem ngoài bãi đá bóng.
language: vi
creator: Bích Thủy
is part of: Chiếc Xe Thổ Mộ
keywords: cà rem

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 18

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhưng cuộc cướp giựt ấy lại diễn trước nhà chàng lên chú chệt bán cà rem chú ta biết chàng, và những lần sau chú ta nhứt định không chịu múc cà rem cho chàng nữa.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Lữ Đoàn Mông Đen
keywords: cà rem

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nghe tiếng chuông leng keng của anh bán cà rem cây trước cửa nhà nàng thì nàng biết đã hơn chín giờ rồi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Sau Đêm Bố Ráp
keywords: cà rem

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Dzũng gọi cà rem mua 2 cây ăn cho đở khát nước.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Dzũng Dakao
keywords: cà rem

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Dzũng Đakao Nổi Giận

cà rem cây
type: DefinedTerm
description: Cà rem cây là cách gọi Nam Bộ, nay thường gợi Sài Gòn và đời sống miền Nam cũ, chỉ món ngọt đông lạnh thành một khối quanh que cầm. Món có thể làm từ sữa, đậu, nước trái cây, nước đường hoặc hỗn hợp khác; tên gọi không tự cho biết công thức, hàm lượng sữa, loại trái cây, màu tự nhiên, chất gây dị ứng, lượng đường hay giá trị dinh dưỡng. Cà rem cây gần kem cây và ice pop; kem que cũng dễ hiểu trong tiếng Việt hiện nay, còn Popsicle là nhãn hiệu đã được dùng rộng như tên thường trong một số vùng tiếng Anh nên bản dịch trung tính ưu tiên ice pop. Phải tách cà rem cây khỏi cà rem nói chung vì cà rem còn có thể là kem múc hoặc loại bán trong ly/hộp. Từ cà rem trong cụm kế thừa khoản vay đã xác minh từ French crème; cây ở đây gợi que cầm và dạng món, không phải cây thực vật.
term code: ca-rem-cay-mon-dong-lanh-gan-que-cam-nam-bo
alternate name: cà lem cây
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nghe tiếng chuông leng keng của anh bán cà rem cây trước cửa nhà nàng thì nàng biết đã hơn chín giờ rồi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Sau Đêm Bố Ráp
keywords: cà rem cây

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tao và em chở nhau ra bờ sông, vừa mút cà rem cây vừa bàn chuyện tương lai hai đứa.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Áo Tiểu Thư
keywords: cà rem cây

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

cà rịch cà tang
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ Nam Bộ tả cách làm, cách đi hoặc tiến độ chậm chạp, kéo dài, thường như không bắt được nhịp; tùy cảnh dịch at a snail's pace, drag along, plod along hoặc rattle along. Với xe cộ cũ, cụm còn có thể gợi chuyển động nặng nhọc, chậm và không êm. Người nói thường sốt ruột hoặc chê nhẹ, nên không dùng cho thao tác chậm vì an toàn, chăm sóc hay làm kỹ nếu văn cảnh không có ý phàn nàn. Cà rịch cà tàng là biến thể chính tả được gặp; lô này lấy cà rịch cà tang làm đầu mục và không khẳng định một từ nguyên duy nhất.
term code: ca-rich-ca-tang
alternate name: cà rịch cà tàng
alternate name: lề mề
alternate name: cà rề
alternate name: ì ạch
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chiếc xe đò lại cà rịch cà tang tiếp tục cuộc hành trình.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: cà rịch cà tang

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ờ, qua quên dặn chú Tư nó điều nầy nữa: ở đây, trừ ra công tác vệ sinh ở trại thì không kể, mọi công việc lao công hay cỏ-vê gì khác, mình cứ cà rịch cà tang làm tới đâu hay tới đó.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: cà rịch cà tang

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-3
type: Quotation
text: – Thôi em liệu rửa mặt rửa mũi để lên nhà chớ cà rịch cà tang ở dưới nầy hoài sao?
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: cà rịch cà tang

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1.5

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Dầu cho gặp mấy ông đi nữa, mấy ông cà rịch cà tang cầu đến mai mới nơi.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Rặng Trâm Bầu
keywords: cà rịch cà tang

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2

cà riềng
type: DefinedTerm
description: `Cà riềng` là động từ/cách nói phương ngữ chỉ việc cằn nhằn, lải nhải, đay nghiến trách móc, hoặc nói lăng nhăng/lôi thôi như muốn gây sự. `Cà riềng cà tỏi` là dạng mở rộng nhấn sự lặp đi lặp lại, kéo dài; tiếng `tỏi` chơi theo trường tên gia vị của danh từ `riềng`, không có nghĩa người nói đang bàn về củ. Đây là lời nhận xét có tính chê; không dùng để phủ nhận mọi phản ánh lặp lại, khiếu nại chính đáng hay lời nhắc an toàn. Cụm không tự cho biết nội dung đúng/sai, mức xúc phạm, quan hệ quyền lực hoặc hành vi quấy rối.
term code: ca-rieng-can-nhan-day-nghien-hay-noi-loi-thoi
alternate name: nói cà riềng
alternate name: cà riềng cà tỏi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nguyên Hành Giả là cốt khỉ, tánh không chịu ai ngầy, thấy Tam Tạng nói nhỏ nói to, cà riềng cà tỏi, nín hoài không đặng, trợn con mắt giộc mà nói rằng:
language: vi
creator: Ngô Thừa Ân
is part of: Tây Du Ký
keywords: cà riềng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 14. Núi Lưỡng giới, thần hầu thoát nạn

cà rỡn
type: DefinedTerm
description: Từ khẩu ngữ Nam Bộ chỉ việc nói hay làm theo lối đùa giỡn, bông lơn, không nghiêm; có thể vui và thân mật trong cảnh phù hợp, nhưng cũng là lời nhắc khi ai làm việc thiếu nghiêm túc: “đừng cà rỡn nữa”. Tùy câu, dịch joke around, kid, fool around, mess around hoặc not be serious. Không mặc định cà rỡn là hài hước vô hại: trêu người không đồng thuận, làm nhục người khác hay đùa ở chỗ nguy hiểm vẫn phải gọi đúng hành vi.
term code: ca-ron
alternate name: đùa giỡn
alternate name: bông đùa
alternate name: giỡn chơi
alternate name: rỡn
alternate name: giỡn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Để cà rỡn chơi, mà cũng để thực hiện chiến thuật làm bộ cần, Quí lừa thế nào mà thình lình hôn được lên miệng của Thu một cái, khiến nàng phải chịu thua và cười ngất vì sự bướng bỉnh của bạn.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: cà rỡn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần V

cà tàng
type: DefinedTerm
description: Cà tàng tả đồ vật cũ kỹ, tồi tàn hoặc có vẻ xuống mã, hay dùng với xe cộ và vật dụng. Sắc thái có thể chê nhẹ hoặc tự trào tùy lời nói. Không đồng nhất với hoàn toàn hư hỏng, vô dụng hay không an toàn; từ này cũng không tự chứng minh người sở hữu nghèo. Mục này ưu tiên nghĩa đồ vật được từ điển và văn học cùng hỗ trợ; nét quê mùa trong nguồn sưu tầm chưa được tách thành nghĩa riêng.
term code: ca-tang-cu-ky-toi-tan-trong-loi-noi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Vậy đi bằng chiếc xe bốn bánh cà tàng của chú.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Điệu Ru Nước Mắt
keywords: cà tàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

cà tăng
type: DefinedTerm
description: `Cà tăng` là tấm đan dạng phên/cót, thường từ tre, nứa hoặc vật liệu thực vật, dùng làm vách, che, lót, khoanh hay chứa tùy hoàn cảnh. Văn liệu Sài Gòn gọi trực tiếp cà tăng là loại cót làm vách; nghiên cứu ngôn ngữ nối với Chăm *ratăng*. Không coi `phên`, `cót`, `mê bồ`, `bồ` luôn đồng nhất: kích thước, cách đan, độ cứng và công dụng có thể khác. Tên gọi không tự cho biết vật liệu, khả năng chịu lực, chống nước, chống cháy, vệ sinh hay an toàn kết cấu; phải xem hiện vật và mục đích sử dụng.
term code: ca-tang-tam-phen-hoac-cot-dan
alternate name: tấm cà tăng
alternate name: vách cà tăng
alternate name: phên
alternate name: cót
alternate name: mê bồ
alternate name: bồ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cà tô-mát
type: DefinedTerm
description: `Cà tô-mát` là cách gọi cũ/vùng của `cà chua`, vay tiếng Pháp *tomate*, chỉ cây hoặc quả thuộc loài `Solanum lycopersicum`; hiện `cà chua` phổ biến hơn. Có thể gặp dạng `cà tô mát`, `cà tô-mát`, `cà tômat` trong văn bản khác thời. Tên chung không cho biết giống, màu, độ chín, nguồn gốc canh tác, dư lượng hay an toàn ăn sống; `tomato` là bản dịch thông thường, còn tên khoa học dùng khi cần định danh loài.
term code: ca-to-mat-ca-chua-vay-tu-tomate
alternate name: cà tô mát
alternate name: cà tômat
alternate name: cà chua
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nương Nương không uống rượu bao giờ, quanh năm chỉ uống một thứ nước cà tô-mát.
language: vi
creator: Người Thứ Tám
is part of: Z.28 Cuba, Đêm Dài Không Sáng
keywords: cà tô-mát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nương Nương

cà tong cà teo
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ vùng tả dáng người cao gầy, khẳng khiu hoặc rất ít thịt, thường gợi tay chân dài mảnh; tùy câu dịch lanky, skinny hoặc gaunt. Cụm giàu hình ảnh nhưng dễ thành lời chọc ngoại hình, nhất là khi nói trực tiếp trước nhiều người. Cà tong cà teo chỉ dáng quan sát được, không tự chứng minh suy dinh dưỡng, bệnh, nghèo hay yếu; nếu câu nói về sức khỏe phải có thông tin riêng. Trong mô tả trung tính, ưu tiên cao gầy, người mảnh hoặc nêu số đo phù hợp mục đích.
term code: ca-tong-ca-teo
alternate name: cà tong
alternate name: cao gầy
alternate name: người mảnh
alternate name: khẳng khiu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cà trật cà vuột
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ miền Nam và miền Trung tả cách làm thiếu chính xác, cứ trật chỗ, chệch nhịp, vuột tay hoặc thử hoài chưa thành; tùy cảnh dịch clumsily, fumblingly, haphazardly hoặc keep missing. Cụm thường có ý sốt ruột hay chê, nhưng cũng có thể là lời tự trào khi đang học một thao tác. Muốn dùng đúng, câu phải cho thấy cái gì bị trật/vuột hoặc kết quả nào chưa đạt; không biến một lần vụng về thành kết luận về trí tuệ hay năng lực lâu dài của người làm.
term code: ca-trat-ca-vuot
alternate name: lóng ngóng
alternate name: vụng về
alternate name: sai tới sai lui
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cà tưng
type: DefinedTerm
description: Tính từ khẩu ngữ Nam Bộ tả lời nói hoặc cách làm bị người nói thấy là thất thường, bốc đồng, nghịch ngợm lạ đời hay khó đoán. Từ có thể là lời trêu thân mật nhưng cũng dễ hạ thấp người bị gọi. Bản dịch tùy hành vi là erratic, eccentric, impulsive, madcap hoặc unpredictable; không dịch máy móc thành crazy và không lấy cà tưng làm chẩn đoán tâm lý hay thần kinh. Khi viết chính thức, nên mô tả hành vi cụ thể thay vì gắn nhãn người.
term code: ca-tung-khau-ngu
alternate name: cà tửng
alternate name: cà tưng cà tửng
alternate name: thất thường
alternate name: bốc đồng
alternate name: khó đoán
alternate name: khác thường
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Liễu đứng dậy, chạy ra cầm lấy hai cánh tay của cha, vừa nhảy cà tưng như trẻ con năm tuổi, vừa hỏi:
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Tỳ Vết Tâm Linh
keywords: cà tưng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

cẩu
type: DefinedTerm
description: Cẩu trong mục này là cách nói cậu ấy, dùng để nhắc người được gọi là cậu trong lời Nam Bộ. Người đó có thể là người thân được gọi cậu hoặc người mang cách gọi cậu theo quan hệ xã hội; phải dựa vào văn cảnh, không tự dịch mọi cẩu thành uncle. Đây là cách nhắc người thứ ba, không phải cứ thay cậu khi đang gọi trực tiếp người đối thoại. Tách khỏi cẩu chỉ chó, máy cẩu, động tác nâng hàng và các thành tố Hán–Việt đồng âm.
term code: cau-dai-tu-cau-ay-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: May có cậu Hai ở nhà cẩu nghe nói cẩu rầy rồi cẩu lấy cho mượn đó đa”.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: cẩu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

câu giờ
type: DefinedTerm
description: Câu giờ là cố ý kéo dài thời gian hoặc làm chậm tiến độ một việc nhằm có thêm thời gian hay đạt mục đích khác. Có thể dùng trong sinh hoạt, thi đấu hoặc thương lượng. Lời đừng câu giờ thường kèm sự sốt ruột, nhưng muốn khẳng định ai cố tình trì hoãn phải xét bằng chứng và văn cảnh. Không đồng nhất mọi sự chậm trễ với câu giờ, cũng không nhập căn giờ hay giết thời gian.
term code: cau-gio-co-y-keo-dai-thoi-gian
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Được mà, em phải tranh thủ ngay đi, đừng có câu giờ nữa, sốt ruột lắm cô bé ơi.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Cánh Hồng Gai
keywords: câu giờ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

cầu khỉ
type: DefinedTerm
description: Cầu đi bộ rất hẹp và đơn sơ, thường làm bằng một hoặc vài thân tre, cây hay tấm gỗ, bắc qua mương rạch; đặc biệt quen thuộc trong cảnh quan nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long. Người đi thường phải giữ thăng bằng và có thể vịn một tay vịn nhỏ. Không gọi mọi cầu gỗ hoặc cầu nông thôn là cầu khỉ: kết cấu hẹp, thô sơ và cách đi thăng bằng là nét phân biệt.
term code: cau-khi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hai người qua cây cầu khỉ, đến miếu ông Tà rồi theo đường mòn giữa hai hàng tre già mát rượi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cầu khỉ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hai viên ngọc

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chập sau, hai người đi qua cầu khỉ, dạo bên kia bờ rạch.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cầu khỉ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Một chuyện khó tin

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Cây quỳ bò ra mặt nước nên ông Ký khỏi phải xuống, đợi Thu ngồi xong ông theo cây mà ra giữa suối như đi cầu khỉ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: cầu khỉ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lan rừng

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Vì thứ cầu khỉ nầy không có tay vịn nên ban đầu Ba Lành phải chống vào một cây sào ngắn để lần bước từng bước nhỏ nhưng chỉ vài lần sau, anh ta có thể bỏ sào và băng ngang qua cầu một cách dễ dàng.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Mặt Trời Đêm
keywords: cầu khỉ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 6

cậu năm
type: DefinedTerm
description: Danh xưng Nam Bộ chỉ anh hoặc em trai của mẹ được gia đình gọi theo số thứ tự hay tên Năm.
term code: cau-nam
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

câu rê
type: DefinedTerm
description: Câu rê là cách câu trong đó người câu quăng hoặc thả mồi rồi kéo, rê mồi trên mặt nước hay qua khoảng có cỏ để dụ cá đớp, thường nhắm cá lóc. Cách làm, loại mồi, bộ cần và tên gọi gần có thể đổi theo địa phương; vì vậy câu rê không đồng nhất với mọi kiểu câu quăng, cũng không bị giới hạn vào một địa hình duy nhất. Tên kỹ thuật không bảo đảm bắt được cá và không thay cho quy định địa phương về nơi, mùa hoặc phương tiện được phép câu.
term code: cau-re-cach-cau-keo-moi-bat-ca-loc
alternate name: câu nhắp
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Kẻ nông phu không có công việc làm, nên vác cần câu ra ruộng câu rê , đầu đội nón lá, vai mang giỏ tre, dầm mưa phơi nắng tối ngày, mà bắt cá đổi gạo vợ con ăn không đủ bữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: câu rê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Một buổi sớm mai, Thị Tố đi chợ, Cai tuần Bưởi vác cần câu vô bưng mà câu rê .
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: câu rê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

câu tôm
type: DefinedTerm
description: Câu tôm là tên một trò bài Nam Bộ cũ dùng bộ bài tứ sắc. Tư liệu phong tục xếp trò này cạnh câu cá và nói cách chơi gần giống câu cá, nhưng không ghi đủ luật để VietLayers tự dựng số người, cách chia, cách ăn bài hay tính thắng. Từ có thể làm danh từ trong bài câu tôm, ván câu tôm, hoặc động từ trong ngồi câu tôm, ở lại câu tôm. Văn Hồ Biểu Chánh cho thấy có lúc người chơi ăn thua bằng tiền, nhưng điều đó không chứng minh mọi ván đều đánh bạc hoặc một mức cược là luật cố định. Phải phân biệt đầu mục đã từ vựng hóa với câu tôm theo nghĩa đen là dùng cần, dây hay dụng cụ để bắt tôm; câu cá là tên trò gần cách chơi nhưng không phải bí danh hoàn toàn của câu tôm.
term code: cau-tom-mon-bai-tu-sac-nam-bo-cu
alternate name: bài câu tôm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Phi Phụng xách giỏ vừa đi khỏi bộ ván thì bà đốc phủ dở ô trầu lên lấy bộ bài đặng câu tôm với bà Phán.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nhơn tình ấm lạnh
keywords: câu tôm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Mình với nó "Câu tôm" và đánh "Xó-hỏ".
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Tỳ Vết Tâm Linh
keywords: câu tôm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

cà vẹt
type: DefinedTerm
description: Danh từ khẩu ngữ, thường gặp trong cà vẹt xe, chỉ giấy chứng nhận đăng ký xe: giấy tờ ghi thông tin nhận diện phương tiện và người/đơn vị đứng tên đăng ký; dịch vehicle registration certificate hoặc vehicle registration theo hệ thống đích. Tên chính thức trong văn bản là giấy chứng nhận đăng ký xe hoặc giấy đăng ký xe. Cà vẹt không phải bằng lái, biển số, giấy bảo hiểm hay giấy kiểm định. Dạng cavet/cavet xe cũng gặp trong chữ viết không chính thức. Từ thường được giải thích là dạng Việt hóa liên quan tiếng Pháp carte verte, nhưng màu sắc, mẫu giấy và thủ tục có thể thay đổi; nghĩa hiện nay phải xác định bằng chức năng giấy tờ, không bằng màu xanh hay một mẫu lịch sử.
term code: ca-vet
alternate name: cà vẹt xe
alternate name: cavet
alternate name: cavet xe
alternate name: giấy chứng nhận đăng ký xe
alternate name: giấy đăng ký xe
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cà xóc
type: DefinedTerm
description: `Cà xóc` là từ vùng, gần `lấc xấc, xấc láo, xấc xược`, dùng chê lời nói hoặc cách cư xử hỗn, trịch thượng, thiếu lễ độ với người khác. Nên nói rõ hành vi — cắt lời, mỉa mai, quát nạt, dùng cách xưng hô thất lễ — thay vì gắn nhãn cả con người. Không nhập `cà xóc` với `xóc/xốc` nghĩa rung lắc, nâng vật hay lao tới; cũng không xem mọi phản biện, bất đồng, giọng vùng hoặc cách nói thẳng là vô lễ. Từ có sắc thái chê khá mạnh, cần thận trọng trong giáo dục và giao tiếp công việc.
term code: ca-xoc-xac-lao-va-thieu-le-do-trong-loi-noi
alternate name: lấc xấc
alternate name: xấc láo
alternate name: xấc xược
alternate name: hỗn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cây bẹo
type: DefinedTerm
description: Cây bẹo là cây sào dựng cao trên ghe ở chợ nổi miền Tây, trên đó người bán treo một hoặc vài mẫu hàng để khách nhìn từ xa biết ghe bán gì: a floating-market sample-display pole. Tên gọi có thể chỉ cây sào hoặc cả phương thức báo hàng bằng cây sào ấy. Quy tắc quen thuộc là bẹo món gì thì bán món đó, nhưng phải đọc theo thực tế: đồ dùng sinh hoạt phơi trên ghe không mặc nhiên là hàng bán, còn ghe bán chính mình hoặc ghe dịch vụ có thể báo theo cách khác. Không gọi mọi cây sào, mái chèo hay cọc buộc ghe là cây bẹo.
term code: cay-beo-cay-sao-treo-mau-hang-tren-ghe-cho-noi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cây nọc
type: DefinedTerm
description: Cây nọc trong lớp nghĩa canh tác Nam Bộ là nông cụ cầm tay có đầu nhọn, dùng chọc hoặc xoi lỗ trên nền ruộng còn cứng rồi đặt tép mạ xuống: a pointed rice-transplanting dibble. Có nơi gọi rõ là `nọc cấy`; hình dáng, chiều dài, tay cầm và loại gỗ thay đổi theo vùng, đất và thời kỳ. Văn Sơn Nam và tài liệu khẩn hoang giải vì đất không cày bừa nên phải dùng nọc tạo lỗ trước khi cấy. Tuy nhiên, `cây nọc` còn có nghĩa rộng là cây cọc dùng buộc ghe, làm nò, làm hàng rào hoặc chống đỡ; phải nhìn các từ `cấy, mạ, ruộng, chọc lỗ` mới chọn nghĩa nông cụ. Tên gọi không tự cho biết người cấy là nam hay nữ, tốc độ, năng suất hoặc nguồn gốc lịch sử của từng kiểu nọc.
term code: cay-noc-nong-cu-choc-lo-cay-lua-o-nam-bo
alternate name: nọc cấy
alternate name: cây nọc cấy
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mỗi người đều chăm chú về công việc của mình, hễ tay đâm cây nọc , thì tay rút tép mạ mà giâm liền, làm rất lẹ làng, làm hoài không mỏi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ý và tình
keywords: cây nọc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Vì không cày bừa cho đất mềm nát nên phải dùng cây nọc khá to để xoi đất, sau đó mới cấy mạ xuống.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Cá Tính Của Miền Nam
keywords: cây nọc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phát Cỏ Thay Cho Cày Bừa

cây viết
type: DefinedTerm
description: `Cây viết` là cách gọi rất tự nhiên ở Nam Bộ của dụng cụ để viết, tương ứng `cây bút`. Tùy bổ ngữ, từ có thể chỉ `viết bi`, `viết máy`, `viết chì`, `viết mực`; vì vậy không nên dịch cố định là pen hay pencil khi câu chưa nói loại. `Viết bi` là cách rút quen của `cây viết bi`; `cây viết máy` là fountain pen trong nhiều ngữ cảnh Sài Gòn cũ. Phải tách `cây viết` là dụng cụ khỏi `cây viết` tên một loài cây gỗ khi văn cảnh thực vật học nói rõ.
term code: cay-viet-cach-goi-nam-bo-cua-cay-but
alternate name: cây viết bi
alternate name: viết bi
alternate name: cây viết máy
alternate name: cây viết chì
alternate name: cây viết mực
alternate name: cây bút
alternate name: bút bi
alternate name: bút máy
alternate name: bút chì
alternate name: bút mực
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi ngạc nhiên, chẳng hiểu tại sao A Ốn còn có tên là "xí chảy", bèn viết lên giấy, mấy chữ Vương An, bà Phò lắc đầu, mượn cây viết viết nhanh lên giấy, hai chữ "tiểu tử".
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cây viết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Một người hàng xóm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bữa đó má bắt chước,nhờ con Cà Xúc,(tên của bà ta)mua cây viết,bình đựng mực,cái tập giấy để cho con tới đó bỏ xuống,trước bàn Phật,lấy phước trong cõi đời nầy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: cây viết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Mạnh chợt hiểu, chạy vào lấy giấy và một cây viết chì ra trao cho bạn.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: cây viết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bao bố nhìn mặt

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Một người bạn văn, ao ước một cây viết máy EV đã ba năm rồi, mà vẫn chưa mua được.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ký Thác
keywords: cây viết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Pì-Pế-Hán

chả
type: DefinedTerm
description: Chả chỉ người nam đã được xác định trong câu chuyện, thường có sắc thái suồng sã, đôi khi coi nhẹ người được nhắc tới. Không dùng như cách gọi kính trọng người cha. Đầu mục này chỉ giải đại từ Nam Bộ; chả trong tôi chả biết là phủ định, còn chả cá là tên món ăn. Thằng chả và mấy chả là cách kết hợp trong lời nói, không phải biến thể chính tả.
term code: cha-dai-tu-chi-nguoi-nam-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Phải mà, hai chiếc đi Sàigòn và Nam Vang đậu khít nhau, giờ chạy cũng xê xích nữa nên chả mới dễ bị lộn...
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: chả

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

chà bá
type: DefinedTerm
description: Từ khẩu ngữ Nam Bộ dùng để nhấn mạnh kích thước rất lớn, thường trong các cụm “to chà bá”, “bự chà bá” hoặc dạng tăng cường “chà bá lửa”. Sắc thái thân mật, có thể ngạc nhiên hay đùa vui; không phù hợp văn bản trang trọng. Có nhiều giả thuyết nguồn gốc Chăm, Khmer hoặc tiếng Hoa, chưa nên đóng đinh một giả thuyết.
term code: cha-ba
alternate name: chà bá lửa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chà bông
type: DefinedTerm
description: Tên gọi quen thuộc ở Nam Bộ cho thực phẩm làm từ thịt, cá hoặc tôm đã nấu chín, nêm vị, xé hay giã thành sợi nhỏ rồi sao cho khô, tơi và nhẹ. Chà bông không mặc định làm bằng thịt heo: cần gọi rõ chà bông heo, gà, cá hoặc tôm khi nguyên liệu có ý nghĩa. Miền Bắc thường gọi loại thực phẩm này là “ruốc”; phải dựa vào văn cảnh để không nhầm với mắm ruốc là sản phẩm lên men dạng mắm. Bản dịch phù hợp là meat floss hoặc pork/chicken/fish/shrimp floss, không phải cotton wool hay mọi loại shredded meat.
term code: cha-bong
alternate name: ruốc
alternate name: chà bông heo
alternate name: chà bông gà
alternate name: chà bông cá
alternate name: chà bông tôm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Gắp một miếng cá chà bông Vũ Vi cười nói.
language: vi
creator: Quỳnh Dao
is part of: Biết Tỏ Cùng Ai
keywords: chà bông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cháo trắng thật nóng, món cải xào với thịt thật thơm, ngoài ra còn trứng rán đậu phụ, thịt chà bông khiến bữa điểm tâm trở nên thịnh soạn.
language: vi
creator: Quỳnh Dao
is part of: Biết Tỏ Cùng Ai
keywords: chà bông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bên ngoài có tiếng gõ cửa, Phục ra mở cửa, bà cô hiền hậu của chàng đang đứng đấy nở nụ cười hiền lành, trên tay bà là một tô mì thịt chà bông nóng hổi.
language: vi
creator: Quỳnh Dao
is part of: Khói Lam Cuộc Tình
keywords: chà bông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 15

literary-attestation-4
type: Quotation
text: “Vừa giúp má làm món thịt chà bông để bới cho anh Chính.
language: vi
creator: THỤY Ý
is part of: Mưa Hạ
keywords: chà bông

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

chắc ăn
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ có hai cách dùng gần nhau. “Việc/kết quả này chắc ăn” nói điều được xem là khá chắc chắn, đáng tin hoặc có nhiều khả năng thành công; “làm cho chắc ăn, để chắc ăn” nói việc kiểm tra thêm, dự phòng hoặc chọn phương án ít rủi ro hơn. Tùy câu dịch sure, dependable, a safe bet, likely to work, make sure hoặc to be on the safe side. Từ biểu đạt mức tin của người nói chứ không bảo đảm sự thật tuyệt đối; phải nêu căn cứ thay vì dùng “chắc ăn” để che một dự đoán thiếu dữ liệu.
term code: chac-an
alternate name: chắc chắn
alternate name: đáng tin
alternate name: để bảo đảm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Như vậy chắc ăn hơn là đào cái nền nhà sau hè.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chắc ăn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cao Khỉ U Minh

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hồng chợt tỉnh, dè đâu Hai Tỵ tử tế mức ấy, nhưng đối với nàng, chừng nào cá vào tay thì mới chắc ăn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: chắc ăn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con cá chết dại

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Giới đại điền chủ ở Nam Kỳ lúc bấy giờ chọn lực con đường chắc ăn hơn: dư tiền thì mua thêm đất ruộng, thâu thêm địa tô, đất không bị mất mát.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Cá Tính Của Miền Nam
keywords: chắc ăn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phát Cỏ Thay Cho Cày Bừa

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Nhưng các anh có chắc ăn lắm hay không mà dám dùng đến phương tiện lớn như vậy?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: chắc ăn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những Ngôi Mả Tổ

chả giò
type: DefinedTerm
description: Món cuốn có nhân thịt, tôm, rau củ hoặc nguyên liệu khác, bọc bằng bánh tráng hay vỏ mỏng rồi chiên giòn; ở nhiều vùng miền Bắc thường gọi là nem rán.
term code: cha-gio
alternate name: nem rán
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Khi Tuấn ra tới đầu hành lang thì một cảnh tượng bắt chàng dừng chơn lại: Chín cô me Huê kỳ đang xúm xít ăn chả giò với lại ăn bánh xèo điểm tâm mà hai chị hàng rong gánh vào nhà lúc nào chàng không hay.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: chả giò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những Đứa Con Thương Của Đất Mẹ

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Phải, tôi phải để các cô lo món chả giò đặng đãi khách chớ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: chả giò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 16

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hiếu và chị hai Tâm đang châu đầu nhau để cùng cuốn chả giò.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: chả giò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Kế món chả giò, Liên đãi chàng món nem chính tay nàng làm, ăn với bánh tráng nhưng nem nhiều mà bánh thật ít.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Lữ Đoàn Mông Đen
keywords: chả giò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

chà lết
type: DefinedTerm
description: Động từ phương ngữ Nam Bộ chỉ việc lê la, quanh quẩn hoặc đi tới lui hết chỗ này đến chỗ khác mà không có công việc rõ ràng; thường là lời chê vì người ấy mất thời giờ, làm phiền hoặc cứ bám theo một nơi hay một nhóm. Tùy câu có thể dịch hang around, loiter, wander about, keep turning up hoặc trail after. Không giải máy móc là bò/lết vì mệt: nghĩa cốt lõi ở mục này là cách đi lại và hiện diện lê la. Khi hành vi chỉ là đứng chờ hợp pháp hoặc nghỉ ngơi, không nên tự gán sắc thái chê của chà lết.
term code: cha-let
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Phan Đức Lợi thấy bà không được vui nên không dám hở môi, song cũng chà lết ở đó chớ không chịu về.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: chà lết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bữa nào cũng ra chà lết làm mất thì giờ của người ta quá.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tân Phong nữ sĩ
keywords: chà lết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

chần dần
type: DefinedTerm
description: Chần dần tả dáng lộ rõ ngay trước mắt, khó không nhìn thấy. Trong lời Nam Bộ có thể đi với đứng, đưa mặt hoặc nằm. Nguồn sưu tầm dẫn chình ình; văn học xác nhận cách dùng khi đứng lộ mặt. Không đọc thành chần chừ hoặc suy ra nghĩa chậm chạp từ âm chần. Chỉ riêng từ này chưa nói người đó làm sai hay cố ý gây chú ý.
term code: chan-dan-lo-ngay-truoc-mat-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: … tía cứ đứng đưa mặt chần dần ra đó, …
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: chần dần

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

chằng chằng
type: DefinedTerm
description: Chằng chằng là từ biểu cảm nhấn sự liên tục và không rời. Đi với `ngó, dòm, canh`, nó tả mắt hoặc sự chú ý ghim vào một đối tượng; đi với `giữ, ôm, nắm`, nó tả việc giữ riết, bám chắc hoặc không buông. Mức độ và ý định phải theo động từ cùng tình huống: ngó chằng chằng có thể vì chờ nhận mặt, tò mò hay canh chừng; giữ chằng chằng có thể để bảo vệ, ngăn đi hoặc cưỡng giữ. Không tự suy thù ghét, ám ảnh, theo dõi trái phép, bạo lực hay đồng thuận chỉ từ từ này.
term code: chang-chang-nhin-giu-hoac-bam-chat-khong-roi
alternate name: ngó chằng chằng
alternate name: dòm chằng chằng
alternate name: canh chằng chằng
alternate name: giữ chằng chằng
alternate name: ôm chằng chằng
alternate name: nắm chằng chằng
alternate name: bám chằng chằng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chúa tàu biết đó là Kỉnh Chi nên trong lòng hồi hộp, mắt ngó chằng chằng, đợi ngước mặt lên đặng xem coi có quả là Kỉnh Chi hay không.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chúa tàu Kim Qui
keywords: chằng chằng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hồi sáng tới giờ, tôi giữ chằng chằng mấy đứa nhỏ, sợ tụi nó đi bậy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Bạn Triệu Phú
keywords: chằng chằng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con Gà Què

chàng hảng
type: DefinedTerm
description: Từ khẩu ngữ tả tư thế hai chân dang rộng, thường trong cấu trúc đứng/ngồi chàng hảng; tùy câu dịch stand with one's legs wide apart, sit with legs splayed hoặc straddle. Từ có thể chỉ miêu tả vị trí cơ thể, nhưng lời nhận xét thường kèm ý vướng lối, kém gọn hoặc ra vẻ; phải nêu hoàn cảnh thay vì biến tư thế nhất thời thành tính cách. Các dạng chàng hãng, chảng hảng có được ghi nhận như biến thể phát âm/chính tả vùng, nhưng lô này lấy chàng hảng làm đầu mục. Không suy từ nguyên trực tiếp từ “giạng háng” nếu chưa có chứng cứ lịch sử.
term code: chang-hang
alternate name: chàng hãng
alternate name: chảng hảng
alternate name: dang rộng hai chân
alternate name: ngồi dạng chân
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thằng Phùng với một người nữa Thị Tố không biết tên, đương ngồi chàng hảng ngoài hàng tư mà chùi chơn đèn thau, còn cậu Hai Nghĩa thì ngồi tại bộ ghế trường kỷ ở trong đương lọ mọ biên chép giống gì đó không biết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: chàng hảng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ðứa con nít có thể ngồi chàng hảng cưởi trên đuôi của nó được.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: chàng hảng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Sông Gành Hào

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Thầy bắt tôi giăng thẳng tay, đứng thẳng, chàng hảng mà đo rồi đi tới đi lui, đi qua đi lại cho thầy nhìn.
language: vi
creator: Hồ Hữu Tường
is part of: Thằng Thuộc Con Nhà Nông
keywords: chàng hảng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 13-15

chánh
type: DefinedTerm
description: `Chánh` có ít nhất hai lớp Hán–Việt cần tách. Với `正`, từ chỉ cái ngay, đúng, chính hoặc bậc đứng đầu; dạng này còn chuẩn hiện hành trong `chánh án`, `chánh văn phòng`, `chánh điện`, bên cạnh các dạng cũ/vùng như `chánh nghĩa`, `chánh thức`, `chánh gốc`. Với `政`, `chánh` chỉ việc cai trị/chính sự và từng xuất hiện rộng trong `chánh phủ`, `chánh trị`, `chánh sách`; văn hiện hành dùng `chính phủ`, `chính trị`, `chính sách`. Vì các từ đã phân hóa, không thể đặt quy tắc đổi mọi `chánh` thành `chính`: `chánh án` là từ chuẩn, không sửa thành `chính án`; ngược lại, văn bản hành chính hiện nay không viết `chánh phủ`. Tên riêng có Chánh phải giữ theo giấy tờ.
term code: chanh-cac-lop-nghia-cu-va-hien-hanh
alternate name: chánh nghĩa
alternate name: chánh phủ
alternate name: liêm chánh
alternate name: chánh thức
alternate name: chánh gốc
alternate name: chánh trị
alternate name: chánh sách
alternate name: hành chánh
alternate name: chánh án
alternate name: chánh văn phòng
alternate name: chánh điện
alternate name: chính nghĩa
alternate name: chính phủ
alternate name: liêm chính
alternate name: chính thức
alternate name: chính gốc
alternate name: chính trị
alternate name: chính sách
alternate name: hành chính
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vợ tôi htấy rõ ràng hắn đang"sao y bổn chánh" , lúc tôi vắng mặt.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh hùng rơm

chảnh
type: DefinedTerm
description: Tính từ khẩu ngữ, có gốc dùng vùng Nam Bộ và nay phổ biến rộng, dùng để chê người tỏ ra làm cao, ta đây, lạnh nhạt hoặc khó gần dù không nhất thiết có lý do. Trong nhóm thân, từ có thể dùng trêu nhẹ; với người lạ, nó là đánh giá tiêu cực. “Sang chảnh” là một tổ hợp riêng thiên về vẻ sang trọng, không làm cho “chảnh” đứng một mình tự động thành lời khen.
term code: chanh
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bây giờ Hạ mới vỡ lẽ nghĩ thầm "anh chàng này chảnh dễ sợ ".
language: vi
creator: Thụy Vũ
is part of: Lỗi Nhịp Trái Tim
keywords: chảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

Chánh Chung
type: DefinedTerm
description: Chánh Chung là tên cũ trong văn liệu Việt Nam thời Pháp thuộc cho lễ Quốc khánh Pháp ngày 14 tháng Bảy, ngày nay thường được biết bằng tên Bastille Day hoặc le 14 Juillet. Trong truyện Hồ Biểu Chánh, dịp này có cảnh dân chúng đi coi diễn binh; hồi ký và tư liệu khác cũng ghi lễ chánh chung/chánh trung gắn với ngày 14-7. Đây không phải tên một quốc lễ của Việt Nam và cũng không phải danh từ chung cho mọi cuộc diễn binh, hội hè hay lễ kỷ niệm Cách mạng Pháp. Dạng viết hoa phản ánh cách trình bày tên lễ; chánh chung viết thường và chánh trung là các dạng hỗ trợ tra cứu. Nguồn đã đối chiếu chưa đủ để chốt từ nguyên sâu hay gán Hán tự cho toàn tên, nên mục từ không dựng chữ nguồn.
term code: chanh-chung-ten-cu-le-quoc-khanh-phap-14-thang-bay
alternate name: chánh trung
alternate name: lễ Chánh Chung
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tới lễ Chánh Chung , hai chị em nghe lời bà Sáu nói việc “diễn binh“ ngộ lắm, mới năn nỉ bà nghỉ bán một bữa đặng dắt giùm hai chị em đi coi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: Chánh Chung

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Năm ấy, dịp lễ 14 Juillet, tục gọi là lễ Chánh Chung, ông cai tổng đánh xe ra chợ tham dự.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: Chánh Chung

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đường về quê

chánh tâm
type: DefinedTerm
description: `Chánh tâm` là dạng văn cũ/Nam Bộ của `chính tâm` (`正心`). Tổ hợp có hai cách dùng liên hệ. Khi tả người, lòng hoặc ý định, từ nói lòng dạ ngay thẳng, không chủ ý lợi dụng hay làm điều trái nghĩa trong việc đang xét. Trong văn luân lý–tu dưỡng, `chánh/chính tâm` là làm cho hoặc giữ tâm ý, động cơ được ngay chính, thường đi với `thành ý`, `tu thân`, `dưỡng tính`. Lời nhận xét một người `chánh tâm` vẫn là đánh giá trong ngữ cảnh, không tự chứng minh mọi lời họ nói đều thật, mọi hành động đều đúng, không bao giờ vụ lợi hoặc đã đạt một địa vị đạo đức tuyệt đối. Phân biệt `chánh tâm` với `thành tâm` là thật lòng/chân thành, `chơn tâm` là lòng thật theo hệ nghĩa riêng, và `chú tâm` là tập trung. Corpus thô có 495 đoạn Hồ Biểu Chánh nhưng phần lớn là tên người `Lý Chánh Tâm` hoặc tên chùa `Chánh Tâm tự`; chỉ câu thật sự dùng như từ mới được làm chứng liệu. Cũng phải loại ranh `đảo chánh | tâm trí`, `chính tâm hồn` và tên riêng viết hoa.
term code: chanh-tam-long-ngay-thang-hoac-sua-giu-tam-y-cho-ngay-chinh
alternate name: chính tâm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nếu làm thầy đờn mà không chánh tâm, không trọng nghĩa, thì thiếu chi dịp làm cho bọn quần thoa mất tiết mất trinh.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: chánh tâm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Như mày đã chánh tâm quy thuận thì ta sẽ cứu nể tàn sanh, vậy phải nhắm mắt chờ xem, để ai gia tác pháp.
language: vi
creator: Tô Chẩn
is part of: Chung Vô Diệm
keywords: chánh tâm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 35. Chung hậu khuyên quy thuận

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Người xưa thường dùng đàn để chính tâm dưỡng tính, để khuyến thiện, răn ác với mục đích sửa cho ngay lòng người.
language: vi
creator: Toan Ánh
is part of: Cầm Ca Việt Nam
keywords: chánh tâm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cầm

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Trong con người thì tâm sâu hơn trí, vì vậy mà tu thân khởi đầu từ chính Tâm thành ý.
language: vi
creator: Kim Định
is part of: Cửa Khổng
keywords: chánh tâm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: III. Nhân Bản Tâm Linh

chành xe
type: DefinedTerm
description: Từ dùng nhiều ở Sài Gòn–Nam Bộ để chỉ đơn vị vận chuyển hàng đường bộ hoặc địa điểm của đơn vị ấy, nơi nhận, gom, xếp chuyến và giao hàng theo tuyến. Trong câu “gửi qua chành xe”, từ thường thiên về dịch vụ/nhà vận chuyển; trong “ra chành xe lấy hàng”, từ thiên về địa điểm. Không đồng nhất với bến xe khách, nhà xe chở người hay kho bất kỳ. Nguồn gốc từ có nhiều cách giải thích tiếp xúc ngôn ngữ, chưa nên khẳng định một đường vay.
term code: chanh-xe
alternate name: điểm/kho gửi hàng
alternate name: đơn vị vận tải
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chán ngán
type: DefinedTerm
description: `Chán ngán` diễn tả trạng thái đã giảm mạnh hoặc không còn thiết tha, hứng thú hay muốn tiếp tục đối với người, việc, cảnh hoặc cách sống nào đó, thường do thất vọng, phải chịu điều khó chịu hoặc gặp đi gặp lại quá lâu: `chán ngán thói đời`, `chán ngán cảnh chờ đợi`, `nghe mà chán ngán`. Từ mạnh hơn `chán` trần và có thể dịch là `fed up`, `weary`, `disenchanted` hay `sick of` tùy mức và đối tượng. Khi bổ nghĩa cho `giọng`, `vẻ`, `nét mặt`, từ chỉ trạng thái được biểu lộ qua cách nói hoặc dáng vẻ, không chứng minh chắc nội tâm hay nguyên nhân. `Chán ngán` không tự đồng nghĩa với trầm cảm, kiệt sức nghề nghiệp, ghê tởm, căm ghét, tuyệt vọng hoàn toàn hoặc quyết định bỏ việc vĩnh viễn. Đây là từ tiếng Việt dùng rộng; mật độ cao trong văn Nam Bộ chỉ là chứng cứ cách dùng, không phải lý do gắn độc quyền phương ngữ. Từ nguyên và chữ Hán–Nôm của toàn tổ hợp chưa được VietLayers xác nhận đủ chắc nên để trống.
term code: chan-ngan-het-thiet-tha-vi-that-vong-lap-lai-hoac-kho-chiu
alternate name: ngán ngẩm
alternate name: ngao ngán
alternate name: chán chường
alternate name: chán nản
alternate name: phát ngán
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Đời nầy có nhiều việc để làm cho người ta chán ngán quá.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: chán ngán

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ngày trước thầy ao ước ham làm thông ngôn bao nhiêu, bây giờ chán ngán muốn bỏ mà về bấy nhiêu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Thầy Thông ngôn
keywords: chán ngán

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Ông Lơ Pheo nói giọng chán ngán:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chán ngán

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đảng xăm mình

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Phấn thở ra như chán ngán lắm:
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: chán ngán

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

chăn nuôi
type: DefinedTerm
description: Hoạt động và ngành nông nghiệp gây giống, nuôi dưỡng, cho ăn, chăm sóc và quản lý vật nuôi để lấy thực phẩm, nguyên liệu, sức kéo, con giống hoặc mục đích khác.
term code: chan-nuoi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông muốn như thế để có thời giờ rảnh rỗi lo việc chăn nuôi, lập vườn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chăn nuôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bức tranh con heo

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Họ hỡi ơi, tiếc công một năm dài chăn nuôi và mấy tháng trường băng rừng vượt suối để đến đây.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: chăn nuôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ma rừng

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bây giờ quan chức trong tỉnh tới lui nườm nợp, ai cũng khen ông biết cải tà qui chánh và nhứt là thành công trong nghề khó khăn, nghề chăn nuôi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: chăn nuôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ma rừng

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - ba trộn lộn chăn nuôi và trồng trọt.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: chăn nuôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

chăn nuôi an toàn
type: DefinedTerm
description: Chăn nuôi an toàn là việc nuôi gia súc, gia cầm theo các biện pháp vệ sinh, phòng dịch, sử dụng thức ăn và thuốc hợp lý, đồng thời xử lý chất thải để giảm rủi ro cho người, vật nuôi và môi trường.
term code: chan-nuoi-an-toan
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chăn nuôi bền vững
type: DefinedTerm
description: Đây là phương thức nuôi vật nuôi nhằm duy trì hiệu quả kinh tế lâu dài, bảo vệ sức khỏe vật nuôi và hạn chế tác động xấu đến môi trường.
term code: chan-nuoi-ben-vung
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chăn nuôi chuyên sâu
type: DefinedTerm
description: Chăn nuôi chuyên sâu là hình thức nuôi tập trung vào một hoặc vài loại vật nuôi, áp dụng kỹ thuật, con giống, thức ăn, phòng bệnh và quản lý có kế hoạch để đạt năng suất hoặc chất lượng cao.
term code: chan-nuoi-chuyen-sau
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chăn nuôi hiện đại
type: DefinedTerm
description: Chăn nuôi hiện đại là phương thức nuôi vật nuôi áp dụng thiết bị, quy trình quản lí và biện pháp an toàn sinh học để tăng hiệu quả, kiểm soát dịch bệnh và giảm tác động đến môi trường.
term code: chan-nuoi-hien-dai
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chao
type: DefinedTerm
description: Mục đồng tự gồm nhiều lớp không được trộn: (1) chao là đậu hũ lên men, thường nằm trong nước có muối và gia vị, dùng làm món chấm, gia vị hay nguyên liệu; (2) động từ chao chỉ chuyển động nghiêng, đưa qua đưa lại hoặc lượn nhanh; (3) trong bếp, chao thức ăn qua nước hay chất lỏng là nhúng/đảo nhanh rồi lấy ra; (4) chao đèn là bộ phận che quanh bóng đèn để hướng hoặc làm dịu ánh sáng. Bản dịch phải theo nét: fermented tofu/fermented bean curd, sway/tilt/swoop, swish/rinse/blanch briefly, hoặc lampshade. Không lấy cách viết Quốc ngữ giống nhau làm bằng chứng cho một nguồn gốc Hán–Nôm chung.
term code: chao-da-nghia
alternate name: chao nghiêng
alternate name: chao qua
alternate name: chao đèn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Gió thổi mát mẻ, phía sau lưng, từng luồng mát lạnh, sức cầm giữ của anh có hạn, đôi khi tàu lá đảo qua đảo lại, chiếc xuồng chao đảo, nước tạt vào.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: chao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Vẹt Lục Bình

cháo chang
type: DefinedTerm
description: Cháo chang là lối nói Nam Bộ xưa, thường làm trạng ngữ sau biết, hiểu hoặc thuộc, nghĩa là rõ ràng, rành rẽ, có đầu có đuôi. Hồ Biểu Chánh dùng từ này cho cả việc biết các bờ ruộng lẫn biết trọn một sự tình rồi thuật lại có đầu có đuôi. Vì vậy, nét nghĩa cốt lõi là mức độ hiểu biết tường tận, không phải tên món cháo và cũng không tự mang nghĩa lỏng, nhão, bề bộn hay ngập nước. Dạng cháo-chang trong văn bản cũ chỉ là chính tả có gạch nối của cùng một lối nói. Nguồn gốc sâu hơn chưa đủ chứng cứ để khẳng định, nên không suy diễn từ hai tiếng cháo và chang theo nghĩa hiện nay.
term code: chao-chang-biet-ro-ranh-re-co-dau-co-duoi-trong-loi-cu
alternate name: cháo-chang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nó biết mấy bờ ruộng ở đây cháo-chang mà”.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai Thà cưới vợ
keywords: cháo chang

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Còn việc của Cẩm Nhung, bà biết cháo chang.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tơ hồng vương vấn
keywords: cháo chang

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 20

chạp phô
type: DefinedTerm
description: `Chạp phô` là tạp hóa: những thứ hàng khác nhau phục vụ sinh hoạt thường ngày, thường bán lẻ ở tiệm hoặc sạp. `Tiệm chạp phô` gọi tiệm tạp hóa, `sạp chạp phô` gọi sạp bán các hàng ấy. Loại hàng cụ thể tùy nơi và thời; tên gọi không bảo đảm có mọi món, không có nghĩa cửa hàng bách hóa lớn hay siêu thị. Đây là cách gọi gặp trong lời Nam Bộ và văn bản cũ; không suy dân tộc của người bán chỉ từ tên loại hàng.
term code: chap-pho-tap-hoa-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vợ tôi giữ cái sạp "chạp phô" để tôi về lo cho A Ốn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: chạp phô

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Một người hàng xóm

chắt mót
type: DefinedTerm
description: Chắt mót là nhín nhút, tiện tặn và gom góp từng ít để dành, thường trong cảnh tiền của có hạn hoặc phải lo lâu dài. Từ nhấn vào quá trình dành dụm từng chút chứ không tự chứng minh người ấy nghèo, keo kiệt, tích trữ vô ích hay có phẩm hạnh hơn người. Trong các chứng liệu đang dùng, chắt mót mang nét tiết kiệm–để dành; không nên tự mở rộng thành mọi hành động mót nhặt ngoài đồng nếu câu không cho nghĩa ấy.
term code: chat-mot-gom-gop-tien-cua-tung-chut
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi sợ ở Long Hồ không yên mà may tôi bán mía chắt mót để dành được ít đồng bạc nên tôi mới lên đây.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chắt mót

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chắt mót để dành chút đỉnh vốn liếng nuôi con, bây giờ chúng giựt hết, mẹ biết làm sao?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: chắt mót

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

chầu rìa
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ chỉ việc ở ngoài rìa, đứng/ngồi xem hoặc quanh quẩn bên một cuộc chơi, công việc hay nhóm người mà không được hoặc không thể tham gia. Có khi người ấy tự chọn quan sát, có khi thiếu chỗ, thiếu phần, không đủ điều kiện hoặc bị bỏ ra ngoài. Bản dịch thường là sit/stand on the sidelines, look on, be left out hoặc be kept on the fringes. Chỉ dịch third wheel khi văn cảnh thật sự là một người đi cùng một cặp đôi và thấy thừa; không coi đó là nghĩa mặc định.
term code: chau-ria
alternate name: đứng ngoài
alternate name: ngồi ngoài
alternate name: ở bên lề
alternate name: người đi kèm bị thừa
alternate name: third wheel
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Sẽ có những ông tỷ phú, những ông triệu phú, những ông vạn phú, đổ tiền ra giành người đẹp và nàng muốn gây thảm kịch nữa, dễ dàng lắm, cứ cho mấy ông triệu phú chầu rìa mà lại gật đầu với những công chức cấp cao.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Lữ Đoàn Mông Đen
keywords: chầu rìa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cũng như Tổng thống Diệm, ông Cẩn, luôn luôn có những bọn khúm núm mất tác phong chầu rìa bên cạnh, thì chung quanh bà Nhu cũng thế.
language: vi
creator: Đỗ Thọ
is part of: Mhật Ký Đổ Thọ
keywords: chầu rìa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 7. Tổng Thống Diệm với Bà Ngô Đình Nhu

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hiển nghĩ nếu cán bộ thuần một giống bò sát như thế thì muôn kiếp dân tộc ở vào vị trí chầu rìa để làm cái công việc tung hô và ngưỡng mộ vô cùng đơn bạc hèn kém (Như mấy anh hùng quân đội trong chuyến sang thăm Liên Sô với chàng).
language: vi
creator: Doãn Quốc Sỹ
is part of: Ba Sinh Hương Lửa - Khu Rừng Lau 1
keywords: chầu rìa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 3. PHONG TRÀO TAM PHẢN KHí“A BẢY

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Giữa phòng là bàn chắn hoặc tổ tôm với năm người chính và thường kém theo năm chân chầu rìa (họ được quyền đánh tổ tôm như vậy, cỗ bài do người nhà gửi vào).
language: vi
creator: Doãn Quốc Sỹ
is part of: Người Đàn Bà Bên Kia Vĩ Tuyến - Khu Rừng Lau 2
keywords: chầu rìa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 2. Chiếc Nhẫn Saphir

cháu ruột
type: DefinedTerm
description: Người cháu có quan hệ huyết thống trực tiếp: có thể là con của con mình hoặc con của anh, chị, em ruột mình, tùy điểm nhìn của người nói.
term code: chau-ruot
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bà Phủ thấy con ghẻ là Bạch Tuyết, từ nhỏ chí lớn, tính nết dè dặt, ít nói ít cười mà còn là cháu ngoại Khiếu Nhàn, hễ Khiếu Nhàn qua đời rồi thì cô hưởng trọn gia tài rất lớn, nên thuở nay bà để ý gả Bạch Tuyết cho thằng cháu ruột của bà tên là thằng Đồ, con xã trưởng làng Tân Thuận.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: cháu ruột

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương hai

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ông biết cháu là người chí cao bụng tốt, bởi vậy từ ngày gặp cháu đến nay, ông yêu mến cháu cũng như cháu ruột của ông vậy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: cháu ruột

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương bốn

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Người lạ họ không biết gốc tích con nhỏ, ai thấy cách bà đối đãi với nó như vậy thì cũng tưởng nó là con cháu ruột của bà.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cha con nghĩa nặng
keywords: cháu ruột

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Con nuôi là người dưng, sao cho bằng cháu ruột là người trong thân tộc.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: cháu ruột

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

chau vau
type: DefinedTerm
description: Chau vau là tính từ biểu cảm gặp trong văn Nam Bộ cũ, thường đứng sau mặt, mặt mày hoặc cặp mắt để tả vẻ xanh xao, dã dượi, mỏi mệt và thiếu sinh khí. Hai bản chú giải Hồ Biểu Chánh cùng quy từ về một diện mạo xuống sức: một bản nói xanh xao, dã dượi như người sắp bệnh; bản kia nhấn vẻ mất tinh thần, dã dượi như người mất ngủ. Vì đây là lời tả dáng nhìn, từ không đủ để chẩn đoán bệnh, xác định người ấy thiếu ngủ, mang thai, đói, buồn hay có tính khí nào. Chau vau cũng không phải chau trong chau mày, không phải chao đảo và không nên hiện đại hóa thành một nhãn miệt thị ngoại hình.
term code: chau-vau-xanh-xao-da-duoi-thieu-sinh-khi-loi-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vừa mới ra khỏi cửa ngỏ, thì nàng thấy có hai người đàn bà Thổ với ba đứa con nít đang nhoi dưới vũng nước mà bắt cá, đàn bà thì mặt mày đen thui, mình mẩy lắm lem, còn con nít thì ở truồng ở lổ, tay chơn ốm nhách, cặp mắt chau vau .
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: chau vau

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Người vợ nước da tuy trắng, song mặt có mụn, miệng lại hô, tay chân lại cứng còng, bụng lại có nghén thè lè, nên cặp mắt coi chau vau .
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nhơn tình ấm lạnh
keywords: chau vau

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 14

chạy chọt
type: DefinedTerm
description: Động từ khẩu ngữ mang sắc thái chê, chỉ việc cậy cục, cầu cạnh hoặc tìm người có quan hệ để tác động không chính thức nhằm xin một chỗ, một quyền lợi hay làm cho công việc được giải quyết theo hướng có lợi. Chạy chọt có thể đi cùng lo lót, quà cáp hoặc tiền, nhưng bản thân từ không đủ để khẳng định đã hối lộ; câu phải nêu hành vi nếu có. Tùy ngữ cảnh dịch pull strings, seek favours, use connections, lobby informally hoặc try to get something fixed. Không gán nhãn này cho việc hỏi thông tin, nộp đơn đúng quy trình, nhờ người đại diện hợp pháp hay xin hỗ trợ chính đáng.
term code: chay-chot
alternate name: cầu cạnh
alternate name: lo lót
alternate name: chạy vạy
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dường như bà chủ chẳng chú ý nhiều đến công việc "chạy chọt" của chồng.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: chạy chọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Không ai còn nhớ làng nầy lập ra đã mấy trăm năm rồi, những người thông minh, hoặc có óc khoa học có thể suy luận rằng ngày xưa có lẽ nó là một cái ấp của làng kế cận là một làng trù mật, rồi một họ nào đó trong làng ấy, vì bất mãn với chánh quyền thôn ổ địa phương, chạy chọt để xin tách ra, thà làm đầu gà, hơn là làm đuôi trâu.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: chạy chọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Mấy Vụ Quật Mồ Bí Mật

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Sắm xe, hắn cũng chạy chọt xin cho được một con số mà hắn gọi là hên, số gì cũng được, miễn các con số cộng lại ra chín là hắn sung sướng như trúng độc đắc.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: chạy chọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Hay là chị nghĩ coi mình có thể chạy chọt lo lót ông nào được không?
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: chạy chọt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

chè
type: DefinedTerm
description: Danh từ có hai lớp cần tách. Thứ nhất, chè là họ món ngọt Việt Nam nấu hoặc kết hợp đường với đậu, hạt, bột, trái cây, thạch, nước cốt dừa hay nguyên liệu khác; có loại lỏng, sánh, đặc, ăn nóng hoặc lạnh, nên không định nghĩa bằng một công thức và không luôn dịch là soup. Tùy món có thể giữ nguyên chè, dùng Vietnamese sweet dessert, sweet pudding hoặc mô tả cụ thể. Thứ hai, chè có thể chỉ cây chè, lá chè hoặc nước chè, đặc biệt quen trong lời miền Bắc; ở Nam Bộ, “trà” thường là cách gọi thông dụng cho đồ uống từ lá trà, còn “chè” dễ được hiểu trước hết là món ngọt. Nghĩa vùng không phải ranh giới tuyệt đối và phải đọc theo kết hợp từ.
term code: che-da-nghia
alternate name: nước chè
alternate name: cây chè
alternate name: trà
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Khiêu khích -"Cu kêu ba tiếng cu kêu, cho mau tới Tết dựng nêu ăn chè.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chè

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bốn Cái Ngu

chè bà ba
type: DefinedTerm
description: Món chè ngọt của Nam Bộ, thường nấu với các loại củ, đậu và nước cốt dừa; thành phần cụ thể có thể thay đổi theo nhà hoặc quán.
term code: che-ba-ba
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chèm nhẹp
type: DefinedTerm
description: `Chèm nhẹp` trong nghĩa đang xét nhấn tình trạng ướt nhiều, sũng hoặc nhẹp nước, thường đi cùng `ướt`. Có thể tả tay, quần áo hay đồ bị dính nước tùy câu. Đây là lời tả mức độ trong sinh hoạt, không phải thước đo độ ẩm. Văn liệu được chọn là lời bác Tám nói sau khi tưới kiểng. Những cách dùng có thể mang nghĩa thất bại, say hoặc nghĩa bóng khác phải đối chiếu riêng, không tự nhập vào nghĩa ướt chỉ vì cùng mặt chữ.
term code: chem-nhep-uot-nhieu-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: … qua mới đi tưới kiểng nên ướt chèm nhẹp hết, …
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: chèm nhẹp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

chén
type: DefinedTerm
description: Mục đồng âm gồm hai lớp chính. Danh từ “chén” chỉ đồ đựng nhỏ dùng ăn cơm, múc canh, đựng nước chấm, trà hay rượu; ở Nam Bộ và miền Trung, “chén cơm” thường đối ứng với “bát cơm” ở miền Bắc. Kích thước và công dụng quyết định dịch là bowl hay cup, không dịch cứng một từ. Động từ khẩu ngữ “chén” nghĩa là ăn hoặc uống ngon lành, thường hàm ý ăn hết hay ăn nhiều; sắc thái vui, thân mật và không phù hợp văn bản trang trọng.
term code: chen
alternate name: bát
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trên nắp quan tài ông ta yêu cầu chủ nhà đặt một miếng vàng bạc, trên miếng vàng bạch, có chén rượu tràn đầy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chén

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Xóm Cù Là

chén cơm
type: DefinedTerm
description: `Chén cơm` trước hết là cái chén/bát có đựng cơm hoặc phần cơm tính theo chén: `bới một chén cơm`, `ăn nửa chén cơm`, `để chén cơm xuống`. Theo cảnh, cụm còn gợi một bữa ăn đơn sơ hay lời mời dùng bữa: `ghé ăn chén cơm`. Từ hình ảnh phần ăn nuôi sống con người, cụm được dùng hoán dụ cho miếng ăn và kế sinh nhai: `kiếm chén cơm`, `giữ chén cơm`, `giựt chén cơm của người khác`, `chén cơm manh áo`. Ở nghĩa sau, phải dịch theo quan hệ là `livelihood`, `living`, `means of support` hoặc `daily bread`, không máy móc là một cái tô cơm. `Chén` chỉ bát ăn cơm rất tự nhiên trong lời Nam Bộ và nhiều vùng Trung Bộ; `bát cơm` phổ biến ở nhiều vùng phía Bắc, nhưng đây là khuynh hướng chứ không phải đường ranh tuyệt đối. Một chén cơm không phải đơn vị đo chuẩn và riêng cụm này không đủ để kết luận người nói nghèo, đói, có quan hệ lao động, có quyền sở hữu, bị sa thải hay có hành vi trái luật.
term code: chen-com-phan-com-bua-an-va-sinh-ke
alternate name: miếng cơm
alternate name: chén cơm manh áo
alternate name: cần câu cơm
alternate name: bát cơm
alternate name: phần cơm
alternate name: bữa cơm
alternate name: miếng ăn
alternate name: kế sinh nhai
alternate name: sinh kế
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bữa nay nó đã khá nhiều. Ông về thưa lại với bác rằng hồi chiều nó rán ăn được nửa chén cơm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chén cơm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương sáu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhà nước Pháp làm cách đó chẳng khác nào giựt chén cơm của dân.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: chén cơm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tư Cồ cười dòn, xô chén cơm ra xa, rồi ho sặc sụa:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chén cơm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ruộng Lò Bom

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Không phải mỗi lúc mà tìm ra được một chén cơm trắng, cơm thơm như thế nầy
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: chén cơm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bao bố nhìn mặt

chèng ơi
type: DefinedTerm
description: Thán từ đặc trưng trong lời Nam Bộ, gần “trời ơi”, dùng để bật ra phản ứng trước điều vừa thấy, nghe hoặc nhớ tới. Tùy ngữ điệu và câu sau, chèng ơi có thể biểu lộ bất ngờ, trầm trồ, lo, bực, không tin nổi hay xót xa; bản dịch phải chọn oh my goodness, goodness, wow, oh no hoặc một lời cảm thán tự nhiên theo tình huống. Đây là lời thân mật, không tục, nhưng dễ thiếu trang trọng trong văn bản hành chính hay nghi lễ. Không nên gán một cảm xúc cố định và không tự tạo từ nguyên Hán–Nôm cho tiếng cảm thán này.
term code: cheng-oi
alternate name: chèng đéc ơi
alternate name: chèng ơi là chèng
alternate name: trời ơi
alternate name: mèn ơi
alternate name: chu cha
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chén kiểu
type: DefinedTerm
description: Chén kiểu là chén nhỏ bằng đồ sứ trong lời Nam Bộ và văn cũ, dùng uống trà, ăn cơm hoặc đựng món tùy hình dáng và văn cảnh. `Kiểu` ở đây thuộc lớp tên đồ gốm sứ cũ, không đơn thuần là ‘kiểu dáng’. Lịch sử `đồ kiểu/đồ ký kiểu` có liên quan việc người Việt gửi mẫu đặt làm, nhưng phạm vi khẩu ngữ của `chén kiểu` có thể rộng hơn đồ sứ ký kiểu cung đình. Vì vậy không tự kết luận chiếc chén được đặt làm cho vua quan, sản xuất tại Trung Hoa, có men lam, là đồ cổ, quý giá hoặc xác định niên đại chỉ từ tên gọi. `Chén sứ` là cách giải hiện nay, không nhập làm bí danh tuyệt đối vì phạm vi lịch sử và sắc thái không hoàn toàn trùng.
term code: chen-kieu-chen-su-trong-loi-nam-bo-va-van-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nó trở vô rồi bưng ra một mâm nữa có ba chén trà, chén kiểu bịt bạc, dưới có chưn, trên có nấp.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: chén kiểu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: chạm vào một vật gì cứng và bén, Moi lên, chú trố mắt: đó là miểng chén kiểu, tráng men xanh.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Vạch Một Chân Trời
keywords: chén kiểu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1

chèo queo
type: DefinedTerm
description: Chèo queo thường đi sau nằm, gợi dáng nằm nghiêng và co người lại. Trong lời kể có thể đi cùng một mình, một góc để làm rõ cảnh nằm lẻ loi. Mục này không coi buồn, bệnh hoặc nghèo là nghĩa bắt buộc của từ. Chèo queo cũng không phải ngồi chồm hổm hay động tác chèo ghe.
term code: cheo-queo-nam-nghieng-co-nguoi-trong-loi-noi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi nằm chèo queo một mình, thiệt buồn hết sức.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: chèo queo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

chị ba
type: DefinedTerm
description: Danh xưng Nam Bộ dùng cho chị gái hoặc người phụ nữ thân thuộc được gọi theo số thứ tự hay tên Ba; con số là thành phần của tên gọi gia đình, không luôn phản ánh chính xác thứ tự khai sinh.
term code: chi-ba
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chiên
type: DefinedTerm
description: Chiên trong nấu ăn là rán: làm chín thức ăn bằng dầu hoặc mỡ nóng. Thường gặp chiên cá, chiên trứng, đậu hũ chiên, cơm chiên. Từ không tự cho biết phải ngập dầu, dùng loại dầu nào hay chiên bao lâu. Mục động từ này tách khỏi danh từ con chiên, chăn chiên, tên cá chiên và các lần chép chính chiên hoặc dóng chiên trong tư liệu cũ.
term code: chien-ran-thuc-an-trong-dau-mo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hai Thình nhúm lửa nướng lạp xưởng, chiên hột vịt rồi dọn cơm ra vợ chồng ăn với mẹ con Thu Vân.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: chiên

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

chim bỉm
type: DefinedTerm
description: Chim bỉm là cách nói Nam Bộ cũ tả một người im lặng, ít nói hoặc ngồi yên không góp chuyện. Trạng thái có thể do tính trầm, mắc cỡ, buồn, e dè, giận, đang suy nghĩ hoặc không muốn can dự; bản thân từ không xác định nguyên nhân. Vì vậy không nên tự nâng chim bỉm thành câm, kém hiểu biết, đồng ý, chống đối hoặc che giấu điều gì. Từ thường đứng sau ngồi, cứ, càng hoặc dùng làm vị ngữ tả tính nết.
term code: chim-bim-im-lang-it-noi-trong-loi-nam-bo-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bổn tánh nó trầm tịnh, ít hay nói, ít hay cười, mà từ ngày mẹ nó chết, cha nó mất rồi, thì nó càng chim bỉm, không chịu chơi bời với con nít lối xóm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cha con nghĩa nặng
keywords: chim bỉm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Qua tới đàng gái, Thượng Tứ ngồi chim bỉm, không muốn nói chuyện với ai hết, chỉ trông nàng dâu ra làm lễ đặng coi năm nay dung nhan có khác hơn năm trước hay không.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: chim bỉm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

chình ình
type: DefinedTerm
description: Chình ình tả người hoặc vật hiện ra rõ rệt ngay trước mắt, có dáng chiếm chỗ, thường khiến người nói chú ý vì vướng hoặc bất ngờ. Dùng sau nằm, ngồi, đứng, đậu hoặc để. Không chỉ riêng tư thế nằm và không tự có nghĩa lười biếng; muốn biết có cản lối hay không phải đọc cả câu.
term code: chinh-inh-lo-ro-ngay-truoc-mat
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chừng quanh vô sân còn thấy một chiếc xe nữa đậu chình ình, thì lòng càn thêm rộn rực.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: chình ình

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 20

chịu chơi
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ dùng để khen, trêu hoặc đôi khi chê một người dám chi khá rộng, làm tới hoặc nhận một việc táo bạo hơn mức thường thấy vì cuộc vui, sự hiếu khách hay mục tiêu họ đã chọn. Có thể tách hai trọng tâm gần nhau: hào phóng/chịu chi và dám làm/chơi lớn. Tùy câu dịch generous, willing to go big, game, adventurous, daring hoặc willing to put money and effort behind something. Chịu chơi không mặc định giàu, phung phí, ăn chơi hay liều bất chấp; ví dụ phải nêu họ đã chi hoặc làm gì và hậu quả thực tế.
term code: chiu-choi
alternate name: chịu chơi chịu chi
alternate name: chơi lớn
alternate name: dám chơi
alternate name: hào phóng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông lính hôm nọ về phép, mang dùm thư đến nhà lại ca tụng anh chàng là “ Trung úy nghiêm lắm, nhưng lại chịu chơi với đệ tử nên ai cũng mếm”.
language: vi
creator: Dung Sàigòn & Võ Hà Anh
is part of: Dễ Ghét
keywords: chịu chơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Quà Cưới Cho Cô Bé

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Được, tao cho tụi bay vài phút để cho tụi bay biết du đãng bến xe là Bốn lơ xe đây "chịu chơi" cả võ lẫn văn.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Điệu Ru Nước Mắt
keywords: chịu chơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Mấy ông Cự Đà này không có chức tước hay địa vị gì trong chánh quyền, các ông chỉ là nhà giàu chịu chơi, quen giao du toàn với các ông có chức việc.
language: vi
creator: Hoàng Hải Thủy
is part of: Bây Giờ Tháng Mấy
keywords: chịu chơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: hai

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Ông vốn là vị Tướng “chịu chơi” chẳng kém Trần Văn Đôn.
language: vi
creator: Lê Tử Hùng
is part of: 4 Tướng Đà Lạt
keywords: chịu chơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 6 .Đệ Tam Người Hùng: Tướng Tôn Thất Đính

chịu đèn
type: DefinedTerm
description: Cụm động từ cũ có hai nét. Trong lời kể săn thú, con vật “chịu đèn” là không chạy ngay khi bị ánh đèn của người săn rọi vào. Nghĩa chuyển, còn gặp trong khẩu ngữ cũ và lời Nam Bộ, nói một người có vẻ ưng, đáp lại hoặc không từ chối sự tán tỉnh; tùy câu dịch be receptive to someone's advances, return someone's interest hoặc be interested. Nghĩa chuyển dễ mang cái nhìn vật hóa và trong tư liệu cũ thường đặt phụ nữ làm đối tượng bị theo đuổi. Khi dùng hiện nay phải tôn trọng mọi giới và phân biệt rõ: chịu nghe lời tỏ tình không đồng nghĩa đồng ý yêu, quan hệ thể xác hay bất kỳ bước nào khác.
term code: chiu-den
alternate name: hổng chịu đèn
alternate name: có cảm tình
alternate name: ưng
alternate name: đáp lại tình cảm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chịu không thấu
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ rất tự nhiên ở Nam Bộ, nghĩa là không thể chịu nổi hoặc xoay xở nổi vì mùi, tiếng, nóng lạnh, đau, khối lượng việc, chi phí, thái độ hay tình cảnh đã vượt sức chịu đựng của người nói. Tùy bổ ngữ dịch cannot stand, cannot bear, cannot take, cannot cope with hoặc cannot manage. “Thấu” trong cụm không mang nghĩa hiểu thấu. Chịu không thấu có thể là lời than, lời đặt giới hạn hay lý do xin thay đổi; không mặc định người nói đã ngất, mắc bệnh hoặc hoàn toàn mất khả năng hành động.
term code: chiu-khong-thau
alternate name: chịu hổng thấu
alternate name: chịu không nổi
alternate name: không chịu nổi
alternate name: chịu hết nổi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nỗi nhớ nhà nầy được mùa ốc gạo gợi lên, thành ray rứt quá, nó chịu không thấu, khi nó thấy ốc gạo bán đầy các vỉa hè cho bợm nhậu nhắm rượu.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: chịu không thấu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con Tám Cù Lần

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nói tới đây sao mà tao bắt nhớ nhà chịu không thấu nữa !
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: chịu không thấu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lửa Tết

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hoa ngứa ngáy quá chịu không thấu nữa, xác định:
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: chịu không thấu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 13

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Vú em căng đau quá, em chịu không thấu.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: chịu không thấu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

chớ
type: DefinedTerm
description: Dạng từ còn tự nhiên trong lời nói Nam Bộ và miền Trung, có quan hệ với “chứ”. “Chớ” có thể làm liên từ để đối lập hoặc sửa lại hai khả năng, và có thể làm tiểu từ cuối câu để nhấn điều người nói xem là đương nhiên, mong đợi hay cần được xác nhận. Không thay máy móc mọi “chứ” bằng “chớ”: phải xét chức năng của cả câu. Trong văn bản trung tính hiện nay thường dùng “chứ”, còn “chớ” nên được giữ khi phản ánh đúng giọng nhân vật hay ngữ liệu vùng.
term code: cho
alternate name: chứ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Tôi nghèo vì muốn sống ngang dọc chớ nếu cần làm giàu như thiên hạ thì mấy hồi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chớ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ruộng Lò Bom

chớ biết làm sao
type: DefinedTerm
description: `Chớ biết làm sao` là lời Nam Bộ và văn cũ, hiện nay thường tương ứng `chứ biết làm sao`. Sau một sự việc khó đổi, cụm có thể cho biết người nói chưa thấy cách nào hơn và đành chịu hoặc tạm chọn cách đang nói: `phải rán mà chịu, chớ biết làm sao`. Nó cũng có thể giữ lực hỏi, nhất là khi người nói thật sự chờ một phương kế: `Không có ghe thì chớ biết làm sao qua sông?` Dấu hỏi, ngữ điệu và câu sau quyết định hai cách đọc. Cụm không tự chứng minh người nói kém hiểu biết, đồng ý với sự việc, hoàn toàn bất lực, có lỗi hay mọi giải pháp khách quan đều đã hết. `Chớ biết làm` là mảnh bị cắt thiếu `sao`, không phải một mục riêng.
term code: cho-biet-lam-sao-loi-nam-bo-khi-khong-con-cach-khac
alternate name: chớ biết làm sao bây giờ
alternate name: chứ biết làm sao
alternate name: biết làm sao được
alternate name: đành vậy
alternate name: biết sao được
alternate name: biết làm thế nào
alternate name: biết làm sao đây
alternate name: phải làm thế nào
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vậy thì tôi đi theo thầy đỡ ít ngày rồi sau ông ngoại tôi về rồi sẽ tính, chớ biết làm sao?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chớ biết làm sao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương ba

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tôi cứ do công tâm chánh lý mà bình phẩm, dầu phải mích lòng người ta thì tôi cũng chịu chớ biết làm sao.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ chồng
keywords: chớ biết làm sao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

chọc ghẹo
type: DefinedTerm
description: `Chọc ghẹo` là dùng lời nói, nét mặt hoặc cử chỉ để trêu, khêu phản ứng, làm người khác ngượng, mắc cỡ, bực hoặc tức. Trong cảnh thân tình, hai bên có thể chọc ghẹo qua lại cho vui; nhưng phản ứng của người bị ghẹo mới cho biết họ có thoải mái hay không. Ở một lớp nghĩa khác, cụm mang ý ve vãn, tán tỉnh hoặc cợt nhả, thường gặp trong `chọc ghẹo gái`, `buông lời chọc ghẹo`, `chọc ghẹo ngoài đường`; mức độ đi từ lời bông đùa được đón nhận đến hành vi dai dẳng, thiếu tôn trọng. Không được dùng chữ `đùa` để làm nhẹ một hành vi khi người kia đã từ chối, bị chặn đường, đụng chạm hay đe dọa. Ngược lại, riêng cụm từ cũng chưa đủ kết luận ý xấu, quấy rối theo nghĩa pháp lý, quan hệ tình cảm, động cơ tình dục hoặc hậu quả tâm lý. `Chọc ghẹo` dùng rộng trong tiếng Việt và rất dày trong văn Nam Bộ, không phải từ độc quyền của miền Nam; không nhập với chọc bằng vật nhọn, chọc quê hoặc cù léc.
term code: choc-gheo-treu-choc-hoac-co-loi-cu-chi-tan-tinh-cot-nha
alternate name: trêu ghẹo
alternate name: trêu chọc
alternate name: chọc cho vui
alternate name: ve vãn
alternate name: cợt nhả
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ba tháng rồi Vĩnh Tân biết cười, biết ọ ẹ làm bọt ngoài môi, thì mẹ con cứ theo chọc ghẹo cho em cười và nói giỡn cho em ọ ẹ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tơ hồng vương vấn
keywords: chọc ghẹo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 19

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Họ muốn tránh sự kiểm soát vì nói chung bọn hộ vệ của ông Chúa Hòn rất hách dịch, thích chọc ghẹo gái tơ hoặc xin dừa, chuối.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: chọc ghẹo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Hai bữa rày có thằng nào chọc ghẹo mầy và mầy cự hay không?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: chọc ghẹo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ma Ném Đá

literary-attestation-4
type: Quotation
text: – Không phải tôi chê chớ mấy tay đó ăn nói nghe hổng vô. Họ toàn giở giọng chọc ghẹo theo điệu « tiếu lâm ».
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: chọc ghẹo

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1.4

chớ chi
type: DefinedTerm
description: `Chớ chi` là kết từ/phương thức biểu thị ước muốn trong lời vùng và văn cũ, tương ứng `giá như`, `ước gì`, `phải chi`. Cụm thường mở một mệnh đề nêu điều đã không xảy ra hoặc điều người nói mong khác đi; phần sau cho biết hệ quả được hình dung: `chớ chi biết trước thì...`, `chớ chi mà...`. Sắc thái thường là tiếc nuối, nhưng câu phải cho biết người nói tiếc việc gì; bản thân cụm không chứng minh ai có lỗi, điều ước còn làm được hay kết quả chắc chắn tốt hơn. Đây là một đơn vị toàn cụm, không phân tích thành lời cấm `chớ` cộng đại từ hỏi `chi`.
term code: cho-chi-gia-nhu-uoc-gi-trong-loi-nam-bo-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chớ chi hồi trước nghe lời má thì đâu có mắc nợ mắc nần như vầy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoá hoa tàn
keywords: chớ chi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 04- Lúc suy sụp

chợ chồm hổm
type: DefinedTerm
description: Tên gọi Nam Bộ cho kiểu chợ nhỏ, thường họp linh hoạt, nơi người bán ngồi thấp hoặc ngồi chồm hổm sát hàng hóa bày trên nia, rổ, tấm trải hay mặt nền. Từ nêu dáng ngồi và cách bày bán, không phải tên chung cho mọi chợ quê, chợ truyền thống hoặc chợ tạm. Một địa phương cũng có thể dùng “Chợ Chồm Hổm” làm tên riêng; khi đó cần viết hoa theo tên địa điểm.
term code: cho-chom-hom
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bên phía tay mặt phố là một xóm nhà lá khá sầm uất, có cả một cái chợ chồm hổm nơi đó, tục gọi là chợ Bà Y.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Mưa Thu Nhớ Tằm
keywords: chợ chồm hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Mưa thu nhớ tằm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Sạp của chợ chồm hổm Ngả Bảy nằm la liệt trên vỉa hè, về đêm như gài bẩy những kẻ vô ý như chàng.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Quán Tai Heo
keywords: chợ chồm hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nhưng chợ Trần quốc Toản cất xong rồi, nay mai sẽ dẹp chợ chồm hổm Ngã Bảy này, quán này sẽ ế, tụi em đã tính rút lui rồi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Quán Tai Heo
keywords: chợ chồm hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nhưng Quít nhứt định đi chợ chồm hổm Bàu Sen vì chợ nầy gần hơn.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Sau Đêm Bố Ráp
keywords: chợ chồm hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 17

chọc quê
type: DefinedTerm
description: Động từ khẩu ngữ chỉ việc trêu một người bằng cách làm lộ cái họ bị cho là quê mùa, lỗi thời, không biết chuyện hoặc đang lúng túng, khiến họ ngượng hay mất thế. Tùy cảnh dịch tease, rib, poke fun at, embarrass hoặc make someone look foolish. Chọc quê có thể là lời đùa nhẹ giữa người thân quen nếu người nghe cùng vui, nhưng cũng có thể thành chế giễu hoặc làm nhục khi nhắm vào điểm yếu và diễn ra trước đám đông. “Quê” trong cụm là đánh giá về sự vụng về, lạc điệu hay thiếu từng trải, không phải cứ xuất thân nông thôn mới bị chọc quê.
term code: choc-que
alternate name: quê
alternate name: làm quê
alternate name: trêu
alternate name: cà khịa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nàng hơi nhích bước đi một cách vụng về như con đười ươi đang làm trò, khuôn mặt nàng ngỡ ngàng như thể đương là nạn nhân của một tên hề chọc quê.
language: vi
creator: Doãn Quốc Sỹ
is part of: Con Kỳ Lân Cuối Cùng
keywords: chọc quê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nếu không thấy gì, chắc chúng nó “chọc quê” em ghê lắm !
language: vi
creator: BÍCH THỦY
is part of: Mưa Nguồn (Phóng tác)
keywords: chọc quê

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

chơi đẹp
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ khen cách cư xử công bằng, đàng hoàng, biết giữ lời hoặc rộng rãi với người khác trong một việc cụ thể. Trong thi đấu, chơi đẹp thường là tôn trọng luật và đối thủ; trong quan hệ hay làm ăn, nó có thể là xử sự sòng phẳng, không lợi dụng lúc người khác yếu thế, hoặc hỗ trợ hơn mức bắt buộc. Tùy câu dịch play fair, act honourably, be a good sport, do right by someone hoặc treat someone generously. Cụm đánh giá hành vi theo hoàn cảnh, không chứng minh người ấy lúc nào cũng tốt và không đồng nghĩa với trình diễn đẹp mắt.
term code: choi-dep
alternate name: chơi fair
alternate name: xử đẹp
alternate name: sòng phẳng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hội khách biểu diễn nghệ thuật, họ hoan hô bằng cả tấm lòng của người mộ điệu, Hội nhà chơi đẹp, họ ủng hộ, cổ võ.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Bồn Lừa
keywords: chơi đẹp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Có bao giờ cậu nghĩ thằng mánh mung chợ trời này cám chơi đẹp không ?
language: vi
creator: Mường Mán
is part of: Lá Tương Tư
keywords: chơi đẹp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Phải công nhận hai thằng này chơi tỉnh, chơi đẹp.
language: vi
creator: Mario Puzo
is part of: Bố Già
keywords: chơi đẹp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Mấy cha gốc Ba Lan mới đầu lạnh nhạt nhưng thấy nó chơi đẹp cũng dần dà biết điều hết, dù mời rượu mạnh là Larry từ chối gấp .
language: vi
creator: Mario Puzo
is part of: Đất Tiền Đất Bạc
keywords: chơi đẹp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 14

chõi hỏi
type: DefinedTerm
description: Chõi hỏi, cũng gặp dạng chỏi hỏi, là lối nói Nam Bộ xưa tả người đã đỡ bệnh, tỉnh lại, khỏe khoắn và có sinh khí hơn; khi tả cặp mắt, từ nhấn vào vẻ mở tỉnh, lanh và biết nhìn theo sự việc. Hồ Biểu Chánh dùng cho một người bệnh khá hơn mấy bữa trước, cho người uống thuốc rồi tỉnh lại và cho cặp mắt đang mở nhìn người khác. Vì vậy không nên thu hẹp nghĩa thành khỏe mạnh nói chung, cũng không đồng nhất máy móc với khỏi bệnh hoàn toàn. Từ này không cho biết bệnh gì, thuốc có hiệu quả ra sao hoặc người bệnh đã an toàn; đó là những điều phải có chứng cứ riêng. Nguồn gốc sâu hơn chưa xác minh được.
term code: choi-hoi-do-binh-tinh-lai-khoe-khoan-va-co-sinh-khi
alternate name: chỏi hỏi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chị Hòa ở nhà nhờ uống chén sữa nóng hồi trưa, đổ mồ hôi nên buổi chiều nầy khoẻ khoắn chõi hỏi hơn mấy bữa trước.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: chõi hỏi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Như Thạch mở cặp mắt chỏi hỏi mà ngó Tự Cường rồi cười nói tiếp:
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tại tôi
keywords: chõi hỏi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-3
type: Quotation
text: May có ông thầy “các chú” giỏi quá, thằng Giáo rước ông coi mạch uống ba thang thuốc nó mới chỏi hỏi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tơ hồng vương vấn
keywords: chõi hỏi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 18

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tôn Hành Giả thấy thầy chỏi hỏi, coi bộ bớt bịnh, liền thưa rằng:
language: vi
creator: Ngô Thừa Ân
is part of: Tây Du Ký
keywords: chõi hỏi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 81. Chùa Trấn Hải, Ngộ Không đánh quỷ

chơi hụi
type: DefinedTerm
description: Chơi hụi là tham gia một dây hụi với một hay nhiều phần, góp tiền hoặc tài sản theo kỳ và lĩnh phần chung theo thể thức đã thỏa thuận: participate in a rotating savings group. Chơi trong cụm này mang nghĩa tham gia một hoạt động, không đủ để xếp hụi thành cờ bạc. Thành viên có thể chưa hốt hoặc đã hốt, chơi một chân/phần hay nhiều chân/phần; các chi tiết ấy phải lấy từ sổ và câu cụ thể. Hụi là giao dịch tài sản theo tập quán được pháp luật thừa nhận khi nhằm tương trợ và tuân thủ quy định, nhưng tên cụm không bảo đảm có lời, không rủi ro hoặc hợp pháp trong mọi cách tổ chức.
term code: choi-hui-tham-gia-day-hui-theo-thoa-thuan
alternate name: tham gia họ
alternate name: tham gia dây họ
alternate name: chơi một chân/phần hụi
alternate name: tham gia hụi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Xa xỉ phẩm trở nên cần thiết, có thể cho người ta quen dùng để rồi thấy rằng cần thiết: nhịn ăn, ăn xôi, ăn khoai lang buổi sáng, ăn cá kho rau muốn luộc buổi trưa để dư chút ít tiền hòng chơi hụi mua sắm máy truyền hình, hàng vải ngoại hóa, dầu thơm.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Việt Có Dân Tộc Tính Không
keywords: chơi hụi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Trên giàn bếp, nó có nhét một con bò cạp núi để xông khói, và nó chơi hụi tuần, mỗi tuần hai chục đồng do con Bảy Vĩ cầm cái, đóng được tám phần rồi mà nó phải nuôi để mà hốt chót.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Sau Đêm Bố Ráp
keywords: chơi hụi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 27

chơi khăm
type: DefinedTerm
description: Cụm động từ chỉ việc kín đáo bày một mẹo hoặc tình huống giả để người khác mắc lừa, giật mình, bối rối hay chịu phiền, thường nhằm mua vui trên phản ứng của họ. Tùy mức độ dịch prank, play a trick on hoặc play a mean/dirty trick on. Chơi khăm khác trêu miệng thông thường ở chỗ thường có sự sắp đặt và người bị nhắm tới chưa biết; khác chơi xấu ở chỗ có thể chỉ là trò đùa nhẹ, nhưng ranh giới nằm ở sự an toàn, khả năng hoàn tác, thể diện và đồng thuận. Không gọi hành vi nguy hiểm hoặc gây thiệt hại là vô hại chỉ vì người làm nói mình đùa.
term code: choi-kham
alternate name: chơi xỏ
alternate name: chơi một vố
alternate name: giỡn dai
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Giê-hô-va chơi khăm ra phết.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Đàn Bà (Phiêu Lưu Ký)
keywords: chơi khăm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 1. đàn bà, lyndiol, ménol, thuốc chích và vòng xoắn

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Số mệnh oái oăm thường chơi khăm con người những vố rất nặng.
language: vi
creator: Hoàng Hải Thủy
is part of: Định Mệnh Đã An Bài
keywords: chơi khăm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Những tưởng phen này bị thêm một vố chơi khăm nhưng khi nhảy qua một cái mương con, sang hàng cây thưa thì tôi thấy phía trước lố nhố hàng mấy mươi người.
language: vi
creator: Kim Nhật
is part of: Bóng Tối Đi Qua I
keywords: chơi khăm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: V. Tân binh I Tư

literary-attestation-4
type: Quotation
text: – Nhưng đã chơi thân nhau, sao lại còn chơi khăm nhau làm gì thế ?
language: vi
creator: Phan Du
is part of: Hai Chậu Lan Tố Tâm
keywords: chơi khăm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bức bình phong

chơi tới bến
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ dùng hình ảnh “tới bến” để nói tham gia, thi đấu, vui chơi hoặc theo đuổi một việc đến cùng, hết sức hay hết mức trong phạm vi đang nói. Tùy câu dịch go all out, give it everything, play hard, see it through hoặc party until the end. Cụm có thể là lời khen tinh thần hết mình, lời rủ rê hoặc lời chê quá đà; bản thân nó không mặc định nhậu, bạo lực, tiêu hết tiền hay bất chấp an toàn. Ví dụ tốt phải nêu cuộc chơi và giới hạn thực tế.
term code: choi-toi-ben
alternate name: tới bến
alternate name: hết mình
alternate name: làm đến cùng
alternate name: dốc toàn lực
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chơi trội
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ chỉ việc cố ý làm, sắm, nói hoặc phô ra điều khác thường hay vượt mức chung để nổi bật, gây chú ý hoặc tỏ mình hơn người. Tùy câu dịch show off, try to outshine others, make an ostentatious display hoặc go conspicuously over the top. Chơi trội thường mang ý chê nhẹ hay trêu, nhưng không đủ để kết luận cả con người là khoe khoang; phải nêu hành vi cụ thể và dấu hiệu muốn nổi. Thành tích thật, sáng kiến hữu ích, lựa chọn khác số đông hay sự hào phóng kín đáo không tự động là chơi trội.
term code: choi-troi
alternate name: khoe mẽ
alternate name: phô trương
alternate name: làm màu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hết ngờ đâu, hai thằng nổi tiếng công tử ấy lại chơi trội thế.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Ảo Vọng Tuổi Trẻ
keywords: chơi trội

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Nếu chú biết chơi trội hơn họ.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Ảo Vọng Tuổi Trẻ
keywords: chơi trội

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bốn lơ xe không ngờ địch thủ của mình chơi trội.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Điệu Ru Nước Mắt
keywords: chơi trội

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: 1 lần nữa, Trí lại chơi trội hơn tôi rồi .
language: vi
creator: NAM QUÂN
is part of: Đồng Tiền Giả
keywords: chơi trội

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

chới với
type: DefinedTerm
description: Từ láy gợi chuyển động vươn, quơ hoặc vùng tay tìm chỗ bám khi cơ thể mất thăng bằng, hụt chân, bị chìm hay đang ở thế không vững; tùy cảnh dịch flail, reach desperately, stagger hoặc struggle for a handhold. Nghĩa chuyển nói người lúng túng, quá tải hoặc mất điểm tựa sau một biến cố, chưa biết bấu vào cách giải quyết nào; dịch be left floundering, feel overwhelmed hoặc struggle to regain one's footing. Chới với nhấn động tác/phản ứng tìm chỗ đỡ, khác chơi vơi thường nhấn trạng thái lẻ loi, lơ lửng hay mất kết nối.
term code: choi-voi
alternate name: chơi vơi
alternate name: loạng choạng
alternate name: với vẫy
alternate name: lúng túng
alternate name: chao đảo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chàng trai chới với, đạp lên vai ông lão để lấy trớn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: chới với

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chàng nghe tâm hồn như bị một ngọn cuồng phong thổi mạnh qua, làm cho nó ngơ ngác vì bị lạc hướng, chàng chới với trong một mớ tình cảm hỗn độn, thất vọng pha trộn với căm tức, hờn ghen, buồn không được mà vui cùng chẳng xong.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: chới với

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần II

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hai cánh tay chới với, hắn níu lấy cái thùng nhỏ, đầu trồi lên hụp xuống không ngớt.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: chới với

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đèn Cần Giờ

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Lần đầu tiên trong đời nàng, nàng độc lập và nghe chới với trong sự tự do mênh mông, không biết dùng tự do ấy để làm gì.
language: vi
creator: Bình-Nguyên Lộc
is part of: Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I
keywords: chới với

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

chơi xấu
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ chê việc dùng cách không công bằng, thiếu đàng hoàng, lén gây bất lợi hoặc lợi dụng lòng tin của người khác để giành phần hơn hay trả đũa. Trong thể thao có thể là phạm luật, đánh nguội, giả vờ; trong đời sống có thể là giấu thông tin quan trọng, phá việc hoặc gài người khác. Tùy câu dịch play dirty, act unfairly, pull a dirty trick, undermine hoặc betray someone's trust. Phải nêu hành vi và chứng cứ: cạnh tranh đúng luật, bất đồng, từ chối giúp hoặc một sai sót vô ý chưa đủ gọi là chơi xấu.
term code: choi-xau
alternate name: chơi dơ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cái gì tui cũng xính xái được hết, nhưng chơi xấu với tui là hết sống.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: chơi xấu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2.2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tụi chỉ nhích một chút xíu đó để mấy anh rõ là tụi này, không muốn chơi xấu.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
keywords: chơi xấu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2.4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: – Nhưng em xử sự một cách đàng hoàng chớ hổng phải chơi xấu.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Rặng Trâm Bầu
keywords: chơi xấu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Đừng nói đâu xa, nếu anh chơi xấu tôi, tôi sẽ chưng sơ với thím Hương.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Vợ Thầy Hương
keywords: chơi xấu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần Thứ II

chở khẳm
type: DefinedTerm
description: Chở khẳm là chở đầy và nặng tới mức ghe, xuồng hoặc phương tiện trĩu xuống, đặc biệt thân ghe chìm thấp sát mặt nước: carry a very heavy load; be heavily laden. Cụm giữ hình ảnh sông nước Nam Bộ nhưng có thể mở sang xe hay phương tiện khác khi câu nói rõ. Khẳm nhấn trạng thái đầy nặng, không tự cho biết tải trọng đã vượt mức pháp luật, ghe chắc chắn chìm, hàng có giá trị cao hay chuyến đi có lời. Phân biệt với chở đầy chỉ số lượng kín chỗ nhưng chưa chắc nặng trĩu.
term code: cho-kham-mang-day-nang-den-ghe-thuyen-chim-thap
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chịu thì tối nay tụi tôi kiếm cho chú vài lu chở khẳm xuồng ăn thua.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: chở khẳm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bây giờ đồ chở khẳm xuồng, tới 12 buồng chuối, 2 quầy dừa và một nhánh cau.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đại nghĩa diệt thân
keywords: chở khẳm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

chôm
type: DefinedTerm
description: Động từ khẩu ngữ, đặc biệt quen trong tiếng Nam Bộ, chỉ việc lấy vật thuộc về người khác mà không được phép, thường theo cách lén hoặc nhanh; tùy quy mô và câu có thể dịch steal, swipe, pinch hoặc pilfer. Nghĩa chuyển dùng khi lấy ý tưởng, hình ảnh hay công sức của người khác rồi dùng như của mình. Chôm nghe nhẹ và đời thường hơn “trộm cắp” nhưng không làm hành vi trở nên vô hại; giá trị vật, cách lấy và hậu quả phải do câu nêu. Không dùng một lần bị nghi “chôm” để gắn nhãn bản chất cho người và không nhập từ này với danh từ chôm chôm.
term code: chom-dong-tu
alternate name: chôm chỉa
alternate name: thó
alternate name: lấy trộm
alternate name: ăn cắp
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chôm bôm
type: DefinedTerm
description: Chôm bôm là từ tả dáng đầu tóc dài, rối, xù hoặc bù ra không gọn: tousled, bushy, unkempt-haired. Văn liệu Nam Bộ thường đặt từ sau tóc, đầu tóc, đầu cổ hoặc dùng làm vị ngữ nói dáng người. Các dạng chơm bơm, chồm bồm và chờm bờm có chứng cứ dùng gần nghĩa; việc chọn dạng tùy văn bản và vùng. Từ mô tả vẻ ngoài ở một thời điểm, không tự chứng minh người ấy lười, bệnh, nghèo hay có tính nết nào. Không nhập chôm bôm với động từ chôm là lấy trộm hoặc danh từ chôm chôm.
term code: chom-bom-dau-toc-roi-bu-xu-khong-gon
alternate name: chơm bơm
alternate name: chồm bồm
alternate name: chờm bờm
alternate name: bờm xờm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đã hơn tám giờ sáng rồi mà Lan vẫn còn nằm đó, đầu cổ chôm bôm, mặt nàng bơ phờ mệt nhọc vì một đêm không ngủ và nửa giờ đồng hồ xúc động mãnh liệt.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Lữ Đoàn Mông Đen
keywords: chôm bôm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Có một người đàn ông, tuổi chừng 40, mặc quần đen áo vải đen, miệng rộng ngậm trầu bô bô, đầu tóc rối chôm bôm, lại có bịt cái khăn xéo trắng, xô cửa ngỏ rồi bước ra.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: chôm bôm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

chôm chôm
type: DefinedTerm
description: Cây ăn trái nhiệt đới và quả của cây ấy; quả chôm chôm có vỏ mang nhiều gai mềm như lông, bên trong là phần thịt trắng trong hoặc trắng đục, vị thường ngọt.
term code: chom-chom
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trở lại đời Tự Đức, ta biết vùng này qui tụ nhiều tín đồ Thiên Chúa Giáo, mấy ông cố đạo tùy tình hình an ninh mà ở Cái Mơn, lên Nam ang hoặc rút về Mã Lai (Pénang) để rồi khi trở lại không quên mang theo nhiều giống cây ăn trái từ Miền Dưới: sầu riêng, măng cụt, chôm chôm, bòn bon.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Cá Tính Của Miền Nam
keywords: chôm chôm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đào Mương Lên Liếp

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cơn bốc đồng cơ hồ đã xẹp xuống – như quả bóng bị xì hơi – chị Thuần lấy tay vuốt vuốt những sợi tóc ngắn đứng dựng như vỏ quả chôm chôm, nói bằng một giọng hối hận:
language: vi
creator: Hoài Mỹ
is part of: Dưới Mái Gia Đình
keywords: chôm chôm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Vì chỉ các Bình Dương trên mười cây số là Lái Thiêu, nơi có lũ người được mệnh danh là “giới trẻ” đang đu đưa trên những chiếc võng ni lông, võng cói, đút cho nhau những miếng sầu riêng, chôm chôm bằng động tác của phim roméo và Julliette, bằng thứ nũng nịu hờn dỗi dưới những tàng cây xanh im bóng nắng.
language: vi
creator: Phan Nhật Nam
is part of: Mùa Hè Đỏ Lửa
keywords: chôm chôm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Bao bọc quanh nhà là một khu vườn rộng, trồng nhiều thứ cây trái như nhãn, chôm chôm, vú sữa và nhiều hoa, kiểng rất đẹp.
language: vi
creator: Thẩm Thệ Hà
is part of: Đời Tươi Thắm
keywords: chôm chôm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

chơm chởm
type: DefinedTerm
description: Chơm chởm là từ miêu tả cảnh nhiều đầu, mũi hoặc phần nhỏ nhô lên hay chìa ra không đều. Văn liệu dùng cho răng, tóc, lông, râu, rễ cây, đá, núi, chông, đao thương và cả những vật hoặc công trình mọc dày, lổn nhổn. Có câu các phần ấy nhọn và nguy hiểm vì danh từ đi kèm như `chông`, nhưng `chơm chởm` tự nó chỉ hình thế nhô ra nhiều và không đều. Không lấy riêng từ này để suy vật sắc, xấu, dơ, hư hỏng hoặc gây nguy hiểm.
term code: chom-chom-nhieu-dau-mui-nho-len-khong-deu
alternate name: mọc chơm chởm
alternate name: nhô chơm chởm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thị-Phi mừng rở, tay vịn vai chồng, miệng chằng ra phơi hai hàm răng đen chơm chởm .
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ngọn cỏ gió đùa
keywords: chơm chởm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 0

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Con đực có chòm lông chơm chởm trên đầu mà tôi gọi tên là "con Chởm".
language: vi
creator: Võ Hồng
is part of: Con Suối Mùa Xuân
keywords: chơm chởm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con Suối Mùa Xuân

chồm hổm
type: DefinedTerm
description: Chồm hổm, thường dùng trong ngồi chồm hổm, chỉ tư thế ngồi xổm: hạ người xuống thấp, gập đầu gối, lấy hai chân làm chỗ đỡ thay vì ngồi trên ghế. Từ không tự mang nghĩa buồn, sợ hay quê mùa. Trong lời kể, cảm xúc và việc đang làm phải được đọc ở phần văn cảnh khác. Không lẫn cả cụm với động từ chồm trong chồm tới.
term code: chom-hom-tu-the-ngoi-xom-trong-loi-nam-bo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ba Thời mở gói trà ra bỏ vô bình rồi ngồi chồm hổm mà chế nước, không nói chi hết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: chồm hổm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

chơn
type: DefinedTerm
description: `Chơn` là dạng cũ và dạng Nam Bộ tương ứng với `chân`, nhưng phải tách hai lớp nghĩa. Với `真`, từ mang nghĩa thật, đúng, chân thật và còn gặp trong `chơn thành`, `chơn thật`, `chơn lý`, `chơn tu`; văn hiện hành thường viết `chân thành`, `chân thật`, `chân lý`, `chân tu`. Trong tư liệu cũ, `chơn` cũng từng chỉ bàn chân, cẳng chân hoặc phần dưới làm trụ; lời Nam Bộ hiện nay thường phát âm/ghi `chưn` ở lớp nghĩa cơ thể, như `chưn ướt chưn ráo`. Không được đổi mọi `chân` thành `chơn`: `chân dung`, `chân trời`, `chân lý` trong văn chuẩn có quy ước riêng; tên người, địa danh và câu trích phải giữ nguyên dạng gốc. Tổ hợp `chơn nhơn` tương ứng `chân nhân` (`真人`) trong văn Đạo giáo/truyện cũ; `lộng giả thành chơn` là toàn thành ngữ tương ứng `lộng giả thành chân`. Không lập riêng mảnh `thành chơn`, vì corpus còn có ranh `trung thành | chơn chính`.
term code: chon-bien-the-cu-va-nam-bo-cua-chan
alternate name: chơn thành
alternate name: chơn thật
alternate name: chơn lý
alternate name: chơn tu
alternate name: chơn chất
alternate name: chơn tâm
alternate name: chơn cẳng
alternate name: chơn núi
alternate name: chưn
alternate name: chưn cẳng
alternate name: chưn ướt chưn ráo
alternate name: chân
alternate name: chân thành
alternate name: chân thật
alternate name: chân lý
alternate name: chân tu
alternate name: chân chất
alternate name: chân núi
alternate name: chơn nhơn
alternate name: chơn nhân
alternate name: lộng giả thành chơn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô Bạch Tuyết nghe Chí Đại đau bụng lật đật mài kỳ nam đem cho uống, cử chỉ đó chẳng có chi quấy; còn cô đứng nói với Chí Đại mấy câu thì trước mặt gia đinh bốn năm người, mà câu nào cũng chơn chánh chẳng có chi phạm đến danh tiết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương hai

chơn chánh
type: DefinedTerm
description: `Chơn chánh` là dạng cũ và dạng Nam Bộ của `chân chính`, ghép `chơn` (`真`: thật, không giả) với `chánh` (`正`: ngay, đúng). Từ có thể khen người ngay thẳng, đứng đắn (`người chơn chánh`), cách cư xử hay lời nói đúng đắn (`cư xử chơn chánh`, `lời chơn chánh`), tình cảm thật lòng (`tình yêu chơn chánh`) hoặc con đường hợp lẽ phải (`đường chơn chánh`). Tùy danh từ, có thể dịch là *upright*, *proper*, *genuine*, *sincere* hoặc *legitimate*. Văn hiện nay thường viết `chân chính`; `chân chánh` và `chơn chính` cũng có chứng tích cũ nhưng không nên dùng bảng đổi âm để sửa máy móc tên riêng hay câu trích. `Chơn chánh` là một lời nhận định theo chuẩn mực và văn cảnh, không tự chứng minh người ấy hoàn hảo, mọi lời đều đúng sự thật, việc làm hợp pháp, ý kiến được mọi người đồng thuận hoặc tình cảm chắc chắn bền lâu.
term code: chon-chanh-dang-cu-va-nam-bo-cua-chan-chinh
alternate name: chân chánh
alternate name: chơn chính
alternate name: chân chính
alternate name: ngay thẳng
alternate name: đứng đắn
alternate name: chính đáng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Câu nào cũng chơn chánh, chẳng có chi phạm đến danh tiết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chơn chánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương hai

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bà Ngọc biết ông Thái là người chơn chánh đàng hoàng, dầu ông có hiểu tâm sự của bà không lẽ ông cười chê.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: chơn chánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 15

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Ông Lê Hiển Đạt là người tánh tình chơn chánh, cư xử nghiêm nghị.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: chơn chánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Cô Hưởng vui vẻ rước bà Xã về nhà đặng thố lộ tình yêu chơn chánh của mình cho bà nghe.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hạnh phúc lối nào
keywords: chơn chánh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

chơn chất
type: DefinedTerm
description: `Chơn chất` là dạng văn cũ/Nam Bộ của `chân chất`, tả người, tánh tình, dáng vẻ, nụ cười, lời nói, lối sống hoặc lối biểu đạt có vẻ thật thà, mộc mạc, tự nhiên, không màu mè hay kiểu cách. Tùy câu, tiếng Anh có thể là `honest and simple`, `unpretentious`, `unaffected`, `down-to-earth` hoặc `plainspoken`. Từ không đồng nghĩa dại khờ, nghèo, quê mùa, ít học hay thiếu năng lực; cũng không chứng minh người ấy luôn nói đúng, không bao giờ thay đổi hoặc có một “bổn chất” cố định. Phân biệt `chơn thành` nhấn lòng và ý thật; `chơn thật` nhấn tính không giả hoặc không dối.
term code: chon-chat-chan-chat-that-tha-moc-mac-khong-kieu-cach
alternate name: chân chất
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bạch Tuyết nghe Băng Tâm tỏ hết đầu đuôi việc riêng của mình, biết cô là người chơn chất mà lại trọng trinh tiết, nên đem lòng thương.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chơn chất

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Anh Thái bổn tánh chơn chất, lại thuở nay anh quen thói thẳng ngay.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: chơn chất

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Má cũng biết nó là người thiệt thà chơn chất làm ăn từ nào tới giờ.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: chơn chất

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Người nghệ sĩ chơn chất nào đã vẽ được nụ cười đấng Chí Tôn trong phút xuất thần ngắn ngủi tuyệt vời như thế.
language: vi
creator: Phan Nhật Nam
is part of: Dựa Lưng Nỗi Chết
keywords: chơn chất

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

chơn nhơn
type: DefinedTerm
description: `Chơn nhơn` là dạng văn cũ/Nam Bộ của `chân nhân` (`真人`). Trong Đạo giáo và truyện chịu ảnh hưởng Đạo giáo, từ chỉ người đã đạt mức tu chứng cao, hoặc được dùng làm tôn hiệu cho tiên nhân, đạo sĩ hay nhân vật linh thiêng. Phải hiểu cả tổ hợp: `chơn` là dạng cũ của `chân` ở lớp `真`, còn `nhơn` là dạng Nam Bộ cũ của `nhân` ở lớp `人`; không cộng nghĩa mặt chữ thành ‘người chân thật’, không gọi mọi người tốt, tu sĩ, thầy thuốc hay người có phép là chơn nhơn. Khi là một phần tôn hiệu như `Tôn Thánh chơn nhơn`, phải giữ tên theo nguyên văn và viết hoa theo chức năng tên gọi.
term code: chon-nhon-chan-nhan-nguoi-tu-hanh-dac-dao
alternate name: chân nhân
alternate name: chơn nhân
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chuyện Lộc Giác Chân Nhân rất ngắn, chiếm vỏn vẹn bốn trang sách khổ nhỏ, trong quyển tập Cổ tích An Nam , in bên Pháp hồi năm 1926.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: chơn nhơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Nương nương tuy tinh thông pháp thuật, mà Huyết Hồ lại đao pháp cũng cao cường, Tôi thuở xưa từng học đạo với Tôn chơn nhơn, chiếm một quẻ đã rõ đầu đuôi tự sự.
language: vi
creator: Tô Chẩn
is part of: Chung Vô Diệm
keywords: chơn nhơn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 68. Chung hậu hưng binh phạt Tống

chợ nổi
type: DefinedTerm
description: Chợ họp trên sông hoặc vùng mặt nước, nơi người bán và người mua chủ yếu giao dịch từ ghe, xuồng; loại chợ này gắn với nhiều vùng sông nước, trong đó có Nam Bộ.
term code: cho-noi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thoạt tiên từ cù lao Phố đến Bến Nghé — Sài Gòn chỉ dùng đường thủy, chợ Nhà Bè thành hình, ứng dụng vào nhu cầu như một chợ nổi ở giữa ngã ba.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam
keywords: chợ nổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nhu cầu phát triển xứ đàng trong, phục quốc và củng cố quốc gia

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Con sông Chao Phya nằm thưỡn như người thiếu phụ đòi hỏi ân tình với những ngôi chợ nổi bồng bềnh trên mặt nước phóng đãng, trên đường tới viếng ngôi chùa Rạng Đông, đã khắc ghi vào lòng Văn Bình những kỷ niệm đằm thắm không thể nào quên.
language: vi
creator: Người Thứ Tám
is part of: Z.28 Bóng Tối Đồng Pha Lan
keywords: chợ nổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: II. Sứ mạng của Z. 28

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Mộ Hòa tham dự những trò chơi đầy sắc thái địa phương, đấu võ Thái Lan, đá gà, vũ, mua bán trên chợ nổi.
language: vi
creator: Quỳnh Dao
is part of: Hải Âu Phi Xứ
keywords: chợ nổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

chộn rộn
type: DefinedTerm
description: Từ láy phương ngữ, quen trong tiếng Nam Bộ, có hai nét liên hệ. Một là cảnh người, tiếng động và việc làm cùng dồn lên khiến không khí rối rít, hối hả, có thể vui hoặc hơi lộn xộn; tùy câu dịch bustling, abuzz, hectic hoặc in a flurry. Hai là lòng dạ bị khuấy động, nôn nao hay không yên vì chờ đợi, lo hoặc mừng; dịch stirred, restless, unsettled hoặc full of anticipation. Chộn rộn không mặc định hỗn loạn xấu và cũng không mặc định vui: câu phải cho biết nguồn của sự chuyển động hoặc cảm xúc.
term code: chon-ron
alternate name: rộn ràng
alternate name: nhốn nháo
alternate name: tất bật
alternate name: nôn nao
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Họ ưa chộn rộn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chộn rộn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh hùng rơm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Lòng bùi ngùi khiến nàng rạo rực và đẩy nàng ra đường, ra tới đường cuộc chộn rộn lại càng gợi nhớ cảnh hôm qua hơn.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: chộn rộn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần V

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nơi buồng trong nghe chào rào chộn rộn nghe lụi đụi dữ lắm, rồi có tiếng cười, lại có tiếng khóc, cười và khóc đều do con gái cả.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: chộn rộn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Cô bạn xách giỏ trên tay, làm Hiếu chợt nhận ra rằng đã mãn giờ học và tất cả học viên đều chộn rộn sửa soạn ra về.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: chộn rộn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

chơn thành
type: DefinedTerm
description: `Chơn thành` là dạng văn cũ/Nam Bộ của `chân thành` (`真誠`): thật lòng, không giả dối hay làm bộ trong tình cảm, ý định, lời nói hoặc cách cư xử. Tùy danh từ đi kèm, tiếng Anh thường là `sincere`, `genuine`, `heartfelt` hoặc `earnest`. Từ chỉ thái độ hay lòng được biểu lộ trong một cảnh cụ thể; nó không tự chứng minh mọi lời nói đều đúng sự thật, lời hứa chắc được giữ, tình cảm không bao giờ đổi, hai bên đã đồng ý hoặc kết quả sẽ tốt. Phân biệt `chơn chất` thiên về vẻ thật thà, mộc mạc; `thành thiệt/thành thật` có phạm vi gần nhưng còn dùng để yêu cầu nói đúng điều mình biết. Những lần `Chơn Thành` là địa danh phải bị loại khỏi chứng liệu của tính từ này.
term code: chon-thanh-chan-thanh-that-long-khong-gia-doi
alternate name: chân thành
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ngồi giữa cái cảnh viên thanh tịnh, nghe những lời tha thiết chơn thành, cảnh tình ấy làm cho trái tim tôi không thể bình tịnh nữa được.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: chơn thành

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Mẹ con tôi chẳng những là hoan hỉ, lại còn thêm vinh diệu mà tiếp rước cô, với tấm lòng chơn thành khẩn vái cho cô khỏe mạnh.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: chơn thành

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nếu chúng nó lấy chồng với ý chí chơn thành muốn dừng chơn thì những anh chồng ấy sung sướng nhứt trần đời.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: chơn thành

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Những khi bên Thái, em nhận thấy ảnh rất chơn thành nên em đặt niềm tin trọn vẹn.
language: vi
creator: Hoàng Ngọc Liên
is part of: Đoàn Quân Mũ Đỏ
keywords: chơn thành

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

chớp bóng
type: DefinedTerm
description: `Chớp bóng` là cách gọi cũ gắn với hình ảnh chuyển động được chiếu trên màn: `xem chớp bóng`, `rạp/nhà chớp bóng`, `chớp bóng tan`; hiện thường nói `xem phim`, `rạp chiếu phim`, `điện ảnh`. Từ có mặt ở nhiều vùng trong văn đầu thế kỷ XX, không nên gắn độc quyền Nam Bộ dù quen trong tư liệu Sài Gòn–Nam Bộ. Không nhập với chụp hình tĩnh, bóng chớp do ánh sáng, trình chiếu slide hoặc mọi video số; bản dịch chọn cinema, motion pictures, film screening hay movie theo câu.
term code: chop-bong-cach-goi-cu-cua-chieu-bong-va-dien-anh
alternate name: xem chớp bóng
alternate name: rạp chớp bóng
alternate name: nhà chớp bóng
alternate name: chiếu bóng
alternate name: điện ảnh
alternate name: xem phim
alternate name: rạp chiếu phim
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ăn uống no nê rồi muốn đi xem chớp bóng hay muốn xem hát cải lương tuỳ ý, có đủ thứ hát cho mà xem.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Sống thác với tình
keywords: chớp bóng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

chớ sao
type: DefinedTerm
description: `Chớ sao` là lời đáp hoặc phần cuối phát ngôn dùng để xác nhận mạnh: điều vừa nói đúng như vậy, tất nhiên phải thế hoặc là câu trả lời người nói cho là hiển nhiên. Cụm thường đứng riêng (`Chớ sao!`), sau `vậy/thì/phải vậy` (`Vậy chớ sao`, `Phải vậy chớ sao`) hoặc sau một mệnh đề (`Ở nhà quê thì phải phụ nhau chớ sao`). Dạng `chớ` nổi bật trong lời Nam Bộ và văn cũ; dạng hiện hành rộng hơn là `chứ sao`. Hai kho có 398 đoạn/51 tác phẩm Hồ Biểu Chánh và 672/193 VietMessenger chứa `chớ sao`, nhưng số thô gồm cả cấu trúc tự do. Phải loại ranh như `nói như vậy | chớ sao lại không buồn`, trong đó `chớ` mở vế đối lập còn `sao` hỏi nguyên nhân; cũng không biến lời xác nhận chủ quan thành bằng chứng sự việc chắc chắn đúng hoặc người nghe đã đồng ý.
term code: cho-sao-loi-khang-dinh-dieu-hien-nhien-trong-khau-ngu-nam-bo
alternate name: vậy chớ sao
alternate name: thì chớ sao
alternate name: phải vậy chớ sao
alternate name: chứ sao
alternate name: vậy chứ sao
alternate name: thì chứ sao
alternate name: phải vậy chứ sao
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vậy chớ sao! Con của toa mà bây giờ người khác nhờ. Thiệt uổng quá.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: chớ sao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Vậy chớ sao. Có tình bà con lẽ nào tôi làm lơ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: chớ sao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 18

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Thì phải vậy chớ sao? Em không thấy ba đã mua sẵn một chiếc xe hơi mới để Anh Kiệt rước chị Thúy Ái đó sao?
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Bóng Người Xưa
keywords: chớ sao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Vậy chớ sao! Tui theo cô Huỳnh Mai thì cũng như theo mấy đại ca rồi còn gì nữa!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
keywords: chớ sao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2.3

chua
type: DefinedTerm
description: Chua là ghi hoặc thêm lời để làm rõ, chú thích hay bổ sung nội dung. Thường gặp chua nghĩa, chua thêm, chua trong ngoặc hoặc chua dưới một hình ảnh. Việc chua không nhất thiết sửa lỗi hay phủ định phần đã viết; phần thêm có thể là lời riêng dành cho một người. Tách động từ này khỏi chua chỉ vị, mùi hoặc giọng nói.
term code: chua-ghi-them-loi-chu-giai
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: … Thư Vinh còn chua thêm mấy dòng riêng viết riêng gửi mẹ …
language: vi
creator: Minh Đức Hoài Trinh
is part of: Bức Thành Biên Giới
keywords: chua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

chúa nhựt
type: DefinedTerm
description: `Chúa nhựt` là cách gọi cũ, xuất hiện dày trong văn Nam Bộ, chỉ ngày Chủ nhật trong tuần. `Nhựt` là dạng cũ/vùng của `nhật` (`日`) nghĩa ngày; văn hiện hành thường viết `Chủ nhật`, trong khi `Chúa nhật` còn có thể được giữ trong ngữ cảnh Kitô giáo với nghĩa ngày của Chúa. Tư liệu lịch sử cho thấy `Chúa nhựt` dùng cả trong lời kể đời thường, không đủ để suy người nói theo đạo hoặc đang nói về lễ nghi. Tên ngày không tự cho biết ngày tháng cụ thể, có được nghỉ, có đi lễ hay hoạt động diễn ra vào mọi Chủ nhật. Giả thuyết hình thành qua lớp thuật ngữ Kitô giáo `dies Dominica/domingo` và phép dịch `ngày của Chúa` được ghi ở mức còn tranh luận, không trình bày như kết luận duy nhất.
term code: chua-nhut-ngay-chu-nhat-trong-loi-nam-bo-cu
alternate name: Chủ nhật
alternate name: Chúa nhật
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chúa nhựt tôi hay vô nhà nó tôi chơi nên tôi thấy con của ông Phán.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: chúa nhựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 01 - Quyển 1

chứ bộ
type: DefinedTerm
description: Chứ bộ là chuỗi tiểu từ khẩu ngữ Nam Bộ dùng để nhấn mạnh điều người nói vừa xác nhận, sửa lại hoặc đưa ra nhằm bác một cách hiểu khác: `Tại anh chứ bộ`, `Thiệt chứ bộ`, `Tui có hỏi rồi chứ bộ`. Trong mẫu `chứ bộ ... sao/hả?`, phần sau có thể là câu hỏi tu từ hoặc lời phản vấn: `Chứ bộ tui không biết sao?`. Nghĩa phải lấy từ cả câu và ngữ điệu, không dịch từng chữ thành `but ministry` hay cho rằng câu nào cũng giận dữ, mỉa mai hoặc thô lỗ. Đây là lời thân mật; trong tình huống trang trọng nên diễn đạt thẳng mối đối lập hay lời xác nhận.
term code: chu-bo-tieu-tu-nhan-manh-loi-khang-dinh-nam-bo
alternate name: thiệt chứ bộ
alternate name: chớ bộ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Anh Huy học dốt thấy mồ, nhờ Chi đấy chứ bộ.
language: vi
creator: Đinh Tiến Luyện
is part of: Anh Chi Yêu Dấu
keywords: chứ bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Em bế cu Tí có phép của chị Châu chứ bộ.
language: vi
creator: Dung Sàigòn
is part of: Bâng Khuâng Tơ Trời
keywords: chứ bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

chừ bự
type: DefinedTerm
description: Chừ bự là cách nói Nam Bộ cũ tả một người thụng mặt, xị mặt hoặc ngồi im lì, lộ vẻ giận, buồn, tủi hay không vui. Từ chủ yếu ghi nhận dáng mặt và thái độ nhìn thấy; nguyên nhân và cảm xúc chính xác phải lấy từ văn cảnh. Không nên dùng một lần chừ bự để kết luận người ấy khó tính, hỗn, nguy hiểm hoặc mắc bệnh. Chừ trong cụm này không phải chừ nghĩa bây giờ ở một số vùng miền Trung.
term code: chu-bu-thung-mat-im-lim-vi-gian-hoac-buon
alternate name: xị mặt
alternate name: thụng mặt
alternate name: mặt chù ụ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô Ngọ lên xe hơi mà đi một mình, mặt cô chừ bự.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tân Phong nữ sĩ
keywords: chừ bự

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quyên chừ bự không trả lời.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ý và tình
keywords: chừ bự

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

chưn
type: DefinedTerm
description: Chưn là dạng phương ngữ của chân. Mục này giải nghĩa bộ phận cơ thể dùng để đứng, đi lại: khi dịch sang tiếng Anh cần chọn leg hay foot theo câu, chẳng hạn giãn chưn là stretch one’s legs. Giữ chưn khi trích văn bản ghi như vậy; có thể giải bằng chân trong lời chú thích. Các cách dùng chưn bàn, chưn vách, thế chưn hoặc chưn vịt phải xét riêng, không áp toàn bộ nghĩa của chân vào mọi tổ hợp.
term code: chun-chan-nguoi-trong-loi-phuong-ngu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Phúc với Trường leo xuống đi chơi cho giãn chưn một chút.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: chưn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

chung
type: DefinedTerm
description: Chung là chén nhỏ để đựng đồ uống, gặp trong chung trà, chung rượu. Có thể chỉ vật đựng hoặc lượng đồ uống trong chén ấy. Nghĩa này được ghi trong tư liệu Nam Bộ và văn học; không nhập với chung trong của chung, chung sống hoặc chung vốn. Không có một dung tích cố định áp dụng cho mọi chung.
term code: chung-chen-nho-dung-tra-ruou
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông Kinh đờn mấy bản rồi ông để cây đờn trên ván, lại rót chung trà mà uống.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tơ hồng vương vấn
keywords: chung

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

chứng bịnh
type: DefinedTerm
description: `Chứng bịnh` là dạng cũ và Nam Bộ của `chứng bệnh` 症病, dùng để gọi một bệnh trạng, căn bệnh hoặc loại bệnh đang được nói tới: `hỏi thăm chứng bịnh`, `mắc/mang chứng bịnh`, `đoán chứng bịnh`, `chứng bịnh hiểm nghèo`. `Chứng` trong cụm này mang nghĩa bệnh/chứng 症, không phải `chứng` 證 trong `chứng cứ`, và toàn cụm không đồng nhất với một dấu hiệu riêng lẻ như sốt, ho hay đau. Văn chương còn ví trạng thái tình cảm hoặc khuynh hướng gây khổ là bệnh: `chứng bịnh ghen`, `chứng bịnh tương tư`, `chứng bịnh buồn`; đó là cách nhìn hoặc phép ẩn dụ trong câu, không phải tên chẩn đoán hiện đại. Cần dùng `illness`, `condition`, `disease`, `disorder` hoặc `ailment` theo cảnh, không máy móc dịch `symptom`. Riêng cụm này không đủ xác nhận chẩn đoán, nguyên nhân, độ nặng, tiên lượng, khả năng lây, cách điều trị hay lỗi của người mang bệnh; cũng không được dùng phép ví văn chương để kỳ thị một người.
term code: chung-binh-dang-cu-va-nam-bo-cua-chung-benh
alternate name: chứng bệnh
alternate name: căn bệnh
alternate name: bệnh trạng
alternate name: bịnh
alternate name: bịnh ghen
alternate name: bịnh tương tư
alternate name: tâm bịnh
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Khiếu Nhàn hỏi thăm chứng bịnh và hỏi thăm chuyện đi dọc đường một hồi rồi xin rước Bạch Tuyết về nuôi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chứng bịnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương sáu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tôi coi mạch đoán chứng bịnh như thần, ngặt vì tôi nghèo, nhà cửa lôi thôi, ăn mặc xập xệ họ không tin
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: chứng bịnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Vậy mà chỉ vô mùng nằm, đắp mền, không biết đau chứng bịnh gì.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chứng bịnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cái tổ ong

literary-attestation-4
type: Quotation
text: đó là kẻ mắc chứng bịnh thần kinh gọi là thụy du.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Diễm Phượng
keywords: chứng bịnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bóng ma suối Kiết

chưng giàu
type: DefinedTerm
description: Chưng giàu là phô bày tiền của, đồ đạc hoặc cách tiêu xài để làm cho người khác thấy mình giàu, thường hàm ý người nói chê sự phô trương hoặc làm bảnh. Trong chứng liệu Hồ Biểu Chánh, một người đưa tiền trước mặt bạn bè để `chưng giàu`; câu chỉ cho thấy động tác tạo ấn tượng, không đủ kết luận người ấy thật giàu hay nghèo, rộng rãi, lừa đảo, mắc nợ hoặc có một động cơ duy nhất. `Chưng` ở đây gần nghĩa trưng ra/phô ra, nhưng `trưng bày`, `khoe của`, `làm bảnh` không phải bí danh thay thế trong mọi câu.
term code: chung-giau-pho-bay-cua-cai-de-ra-ve-giau-co
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vì có hai thằng cha theo cặp tàu đó nó muốn chưng giàu , nên làm bảnh như vậy đó.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nợ đời
keywords: chưng giàu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

chưng hửng
type: DefinedTerm
description: Từ trạng thái chỉ cảm giác ngẩn ra và hụt hẫng khi việc xảy ra đột ngột trái với điều đang tin, mong hoặc chuẩn bị, làm niềm hứng thú hay đà hành động bị cắt ngang. Tùy câu dịch be taken aback, be left baffled, feel deflated, be caught off guard hoặc be left hanging. Chưng hửng không phải mọi kiểu bất ngờ: thường phải có một kỳ vọng hoặc hướng diễn biến vừa bị đảo ngược. Từ cũng không tự cho biết cảm xúc kéo dài hay nghiêm trọng đến mức đau buồn sâu sắc.
term code: chung-hung
alternate name: tưng hửng
alternate name: hẫng
alternate name: hụt hẫng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chí Đại nghe nói chưng hửng, chẳng hiểu vì cớ nào mình không thấy giấy tờ chi hết, mà quan Phủ lại nói có lịnh quan Chánh Bố dạy đuổi mình.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chưng hửng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương hai

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chí Đại nghe nói chưng hửng, thấy phận Bạch Tuyết lao đao động lòng thương, còn quên phận mình khi không mà mang tiếng, nên hỏi rằng:
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: chưng hửng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương ba

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Lão Năm Hến chưng hửng;
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chưng hửng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hai viên ngọc

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Quí chưng hửng thật tình và hỏi :
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: chưng hửng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần IV

chừng nào
type: DefinedTerm
description: Cụm nghi vấn và chỉ mức độ có hai lớp chính. Trong khẩu ngữ Nam Bộ, “chừng nào” thường hỏi một việc sẽ xảy ra vào lúc nào, gần “khi nào, bao giờ”. Trong cấu trúc “đến chừng nào” hoặc “chừng nào… chừng nấy”, cụm hỏi hay nối giới hạn về thời gian, khoảng cách, số lượng hoặc mức độ. Không dịch mọi trường hợp thành when; phải xét nó hỏi thời điểm hay giới hạn.
term code: chung-nao
alternate name: đến chừng nào
alternate name: chừng nào… chừng nấy
alternate name: khi nào
alternate name: bao giờ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vả lại, bắn sớm chừng nào hay chừng ấy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chừng nào

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con heo khịt

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chừng nào chú em vô trong bờ mua gạo?
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chừng nào

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cái va li bí mật

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nên kính trọng ma quỷ, thần thánh nhưng chớ khá lân la với họ - nghĩa là nên lánh xa chừng nào hay chừng ấy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: chừng nào

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con bà Tám

literary-attestation-4
type: Quotation
text: – Chừng nào em đến nữa ?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: chừng nào

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần II

chuối nước
type: DefinedTerm
description: Chuối nước là tên gọi vùng cho một số cây thuộc chi `Canna`, thân thảo mọc từ thân rễ, lá bản rộng gợi lá chuối và thường có hoa nổi màu để trồng làm cảnh; một số dạng được trồng lấy củ/thân rễ chứa tinh bột. Văn liệu Nam Bộ ghi `bông chuối nước` với nhiều màu và một nguồn miền Nam đối chiếu tên `ngãi bông`; nghiên cứu kỹ thuật lại dùng tên cho `Canna generalis`, `Canna Roma` hoặc các dạng gần dong riềng. Vì tên dân gian dao động theo vùng và mục đích trồng, không được chốt một loài, giống, màu hoa, tính ăn được hay công dụng xử lý nước chỉ từ hai tiếng chuối nước. Từ không chỉ cây chuối ăn trái và phải loại cụm ngẫu nhiên như `giày ... nước` hoặc môn trượt nước.
term code: chuoi-nuoc-ten-vung-cua-nhom-cay-canna
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dựa theo hàng rào lại có trồng chuối nước với móng tay trổ bông chỗ đỏ, chỗ trắng, chỗ tím, chỗ vàng, coi rất đẹp mắt.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ở theo thời
keywords: chuối nước

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bông móng tay, bông chuối nước, bông bụp tụi, bông mồng gà đua nở khoe màu sắc, chậu bạch mai, chậu kim quít, chậu nào nhánh sửa coi cũng hay.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vì nghĩa vì tình
keywords: chuối nước

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nắng nổi sao, lấp loáng trên đám chuối nước trồng thành hàng.
language: vi
creator: Kim Nhật
is part of: Bóng Tối Đi Qua II
keywords: chuối nước

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: X. Cành hoa chuối nước

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nhánh hoa cắt khéo léo kẹp vào giữa một cái lá chuối nước khoét một hình trôn ốc.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Huyền Xưa
keywords: chuối nước

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

chuột túi
type: DefinedTerm
description: `Chuột túi` là tên Việt thông dụng của `kangaroo`, đôi khi dùng rộng cho một số thú có túi chân lớn gần nhau trong họ Macropodidae. Dù có tiếng `chuột`, kangaroo là thú có túi, không thuộc bộ Gặm nhấm và không phải chuột. Khi cần chính xác phải phân biệt kangaroo, wallaby, tree-kangaroo, rat-kangaroo và từng loài; không tự gọi mọi thú có túi là chuột túi. Tên chung không cho biết loài, kích thước, giới tính, nơi sinh, tình trạng bảo tồn, tính thuần hay quyền nuôi/buôn bán. Từ này dùng toàn quốc, không phải riêng Nam Bộ.
term code: chuot-tui-kangaroo-va-nhom-thu-co-tui-chan-to
alternate name: kangaroo
alternate name: căng-gu-ru
alternate name: wallaby
alternate name: tree-kangaroo
alternate name: rat-kangaroo
alternate name: Macropodidae
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đất xanh rải rác những vụn bánh cùng với những con chó ghẻ, những con vật ăn thịt đồng loại nhảy xổ ra như từ túi bụng con kangaroo nhảy ra.
language: vi
creator: Henry Miller
is part of: Mùa Xuân Đen
keywords: chuột túi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Vào Đời Sống Đêm

chuột xạ
type: DefinedTerm
description: `Chuột xạ` là tên thường gọi của `chuột chù xạ/musk shrew`, gần `chuột chù`, thường được nguồn từ vựng liên hệ các loài *Crocidura*; tên dân gian ở tài liệu khác có thể dùng cho *Suncus murinus*. Nhóm chuột chù thuộc bộ Eulipotyphla, họ Soricidae, chủ yếu ăn côn trùng, không phải chuột thật thuộc bộ Gặm nhấm. Vì tên thường gọi dao động, không chốt loài chỉ từ `chuột xạ`; cần đặc điểm, ảnh, mẫu và chuyên gia. Không suy mọi cá thể mang bệnh, có độc, phá lương thực hay phải tiêu diệt; xử lý động vật và nguy cơ y tế theo hướng dẫn chuyên môn.
term code: chuot-xa-chuot-chu-thu-an-con-trung-ho-soricidae
alternate name: chuột chù xạ
alternate name: chuột chù
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trong vách nghe chuột xạ kêu lít chít, ngoài hào ểnh ương rống uênh oang.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: chuột xạ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

chụp giật
type: DefinedTerm
description: Chụp giật có nghĩa giành vật bằng cách chụp lấy, lối chớp lợi trước mắt thiếu nền nếp, và cách làm gấp gáp như tranh thủ một khoảnh khắc. Giữ riêng nghĩa làm ăn chụp giật với lời chê chất lượng hoặc trách nhiệm; không áp lời chê kinh doanh vào mọi hành động vội trong văn học. Chụp giựt là cách viết khác được từ điển ghi. Cần xét hành động và văn cảnh, không gán nhãn chỉ vì quy mô nhỏ, việc thời vụ hay tốc độ nhanh.
term code: chup-giat
alternate name: chụp giựt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cánh cửa mở, tôi lách mình vào nhà ôm Thục hôn vội vàng chụp giật.
language: vi
creator: Thảo Trường
is part of: Chung Cuộc
keywords: chụp giật

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngọn Lửa

chụp giựt
type: DefinedTerm
description: Chụp giựt có nghĩa giành lấy bằng cách chụp nhanh, và nghĩa mở rộng tranh thủ vội để giành một cơ hội hoặc phần lợi trước người khác. Chụp giật là cách viết khác được từ điển ghi. Sắc thái thường thiếu điềm đạm hoặc có ý chê; khi đi với làm ăn có thể chê cách kiếm lợi trước mắt. Không phải mọi việc làm nhanh đều là chụp giựt, cũng không từ chữ này tự kết luận tội danh hay gian dối. Nguồn sưu tầm chỉ ghi xô bồ nên cần đọc văn cảnh để xác định nghĩa.
term code: chup-giut-gianh-lay-va-tranh-thu-co-hoi
alternate name: chụp giật
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chụp giựt như vậy, thế mà khi đến nơi đã thấy hằng năm bảy chục người đứng chực trước cánh cửa chưa mở.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: chụp giựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

chụp mũ
type: DefinedTerm
description: Cụm động từ nghĩa bóng chỉ việc gán ép cho người hoặc nhóm một nhãn xấu, quan điểm, động cơ, khuyết điểm hay lời buộc tội khi chưa có căn cứ đủ, thường khiến người bị nói mất uy tín hoặc bị loại khỏi đối thoại. Tùy câu dịch label, brand, pigeonhole, tar someone with a label, mischaracterize hoặc accuse without basis. Chụp mũ khác một nhận định sai thông thường ở chỗ thường áp nhãn lên con người/nhóm và bỏ qua điều họ thật sự nói hoặc làm. Không gọi mọi phân loại, bất đồng, phê bình có dẫn chứng hay kết luận sau điều tra là chụp mũ.
term code: chup-mu
alternate name: quy chụp
alternate name: gán nhãn
alternate name: đổ oan
alternate name: chụp cho ai cái mũ…
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Họ không bằng lòng lối bắt trước chụp mũ sau của nhà nước.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Bò Sữa Gặm Cỏ Cháy
keywords: chụp mũ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tranh đấu

chủ quyền
type: DefinedTerm
description: Quyền lực tối cao và độc lập của một quốc gia trong việc tự tổ chức, ban hành và thi hành pháp luật, quản lý lãnh thổ cùng công việc của mình mà không lệ thuộc vào quốc gia khác, trong khuôn khổ pháp luật quốc tế.
term code: chu-quyen
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hồi giữa thế kỷ 19, sau khi Triều chúa Nguyễn ở Huế được nắm chủ quyền thống trị cả vùng đất Việt Nam nầy thì phân ranh chia mấy trấn, mỗi trấn chia mấy đạo, rồi đặt quan cai trị, cho nhân dân từ Quảng Bình trở vô được đem gia quyến đến khai cơ lập nghiệp.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai vợ
keywords: chủ quyền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Thầy trò than thở cùng nhau về ách nước nạn dân, nước mất chủ quyền dân làm nô lệ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai vợ
keywords: chủ quyền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hòn Phú Quốc là một hải đảo lớn nhứt thuộc về chủ quyền và nằm trong hải phận của nước Việt Nam từ xưa đến nay.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Sống thác với tình
keywords: chủ quyền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Dầu sao đi nữa, mỗi dân tộc đều có ranh giới, chủ quyền riêng.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Người Việt Có Dân Tộc Tính Không
keywords: chủ quyền

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

chú tư
type: DefinedTerm
description: Danh xưng Nam Bộ chỉ em trai của cha hoặc người đàn ông thuộc vai chú, được gọi theo số thứ tự hay tên Tư; cũng có thể là cách gọi xã giao thân tình với người quen.
term code: chu-tu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

chút xíu
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ chỉ một lượng, mức độ, khoảng cách hoặc thời gian rất nhỏ, đặc biệt quen thuộc trong lời nói Nam Bộ và nay được hiểu rộng. Với vật chất hay mức độ, thường dịch là a little/a tiny bit; với lời nhờ chờ, là a moment; trong “chút xíu nữa”, có thể là thêm một ít hoặc một lát nữa tùy động từ. Không nên nhồi “chút xíu” vào mọi câu để tạo màu Nam Bộ.
term code: chut-xiu
alternate name: xíu
alternate name: một chút
alternate name: một ít
alternate name: một lát
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Để em đi xuống gặp cha một chút xíu, rồi em về liền.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cha con nghĩa nặng
keywords: chút xíu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ông uống chút xíu rượu đế rồi thét to:
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: chút xíu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con heo khịt

literary-attestation-3
type: Quotation
text: – Cô ráng lên, một chút xíu nữa là đến nơi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: chút xíu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Có bị dòng đời lôi cuốn đi, một chút xíu may mắn ấy cũng đủ sưởi ấm lòng em trên đường trôi giạt.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: chút xíu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chiêu Hồn Nước

cò
type: DefinedTerm
description: Cò là danh từ nhiều nghĩa. Nghĩa cơ bản chỉ nhóm chim chân cao, cổ dài, mỏ nhọn thường kiếm ăn ở chỗ nước cạn. Trong khẩu ngữ cũ, cò có thể chỉ cẩm, cảnh sát hoặc mật thám. Ở cơ khí súng, cò là bộ phận nhận thao tác cuối để kích hoạt cơ cấu bắn. Trong lời Nam Bộ cũ, cò còn là tem thư: người ta mua cò, gắn cò rồi gởi thơ. Trong âm nhạc, cò là cách gọi rút của đàn cò, một nhạc cụ dây kéo gần đàn nhị. Trong khẩu ngữ hiện nay, cò còn chỉ người làm trung gian, dẫn mối hoặc chèo kéo trong một lĩnh vực như cò đất, cò vé, cò bệnh viện; nét này thường có sắc thái dè dặt hay chê nhưng không làm mọi môi giới hợp pháp thành cò mồi. Sáu nét phải đọc theo từ đi kèm; không dịch tất cả bằng stork và không tự suy nguồn gốc chung cho các nghĩa đồng hình.
term code: co-chim-cam-co-sung-tem-tho-dan-co-va-nguoi-trung-gian
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Con Liên học đờn tranh đờn kìm lão thông còn thằng Được thì đờn kìm với đờn cò cây nào cũng đờn gần đủ bản.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: cò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cô niêm thơ kỹ luỡng rồi sai một đứa bạn đem xuống Vũng Liêm mua cò mà gởi tại nhà thơ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoá hoa tàn
keywords: cò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 08 - Tình sâu tiết sạch

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Mỗi khi anh bán ra một con cò, là có cả chục con mắt ở ngoài dòm cái ngón tay chướng ấy.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nhốt Gió
keywords: cò

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bàn tay năm ngón

cổ
type: DefinedTerm
description: Đại từ ngôi ba khẩu ngữ Nam Bộ, là dạng hòa đúc gần với “cô ấy”, dùng để nhắc lại một người nữ mà người nghe đã nhận ra từ ngữ cảnh. Tuổi và vai xã hội của người được nói tới không nằm sẵn trong từ “cổ”; khi chuyển sang cách nói trung tính phải chọn “chị ấy, cô ấy, bà ấy” theo quan hệ thực tế. Không nhầm đại từ này với các từ đồng âm “cổ” nghĩa là phần nối đầu với thân hoặc “cổ” nghĩa là xưa, lâu đời.
term code: co-dai-tu-nam-bo
alternate name: cô ấy
alternate name: chị ấy
alternate name: bà ấy
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cổ gặp một người chồng làm cho cực lòng nhọc trí hết sức.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Kẻ làm người chịu
keywords: cổ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

cỡ
type: DefinedTerm
description: Từ đa nghĩa dùng nhiều trong khẩu ngữ. “Cỡ” có thể chỉ kích thước hoặc hạng kích thước như cỡ áo, cỡ giày; đứng trước số/lượng để nói ước chừng như cỡ mười phút, cỡ hai ký; hoặc chỉ tầm, mức và hạng tương đương như người cỡ anh ấy, việc cỡ đó. Bản dịch phải theo vai nghĩa bằng size, about/around, level, range hoặc someone of that stature; không dùng một từ size cho mọi câu. Từ rất tự nhiên trong lời Sài Gòn–Nam Bộ nhưng hiện được hiểu và dùng rộng.
term code: co-kich-thuoc-muc-do
alternate name: kích cỡ
alternate name: khoảng
alternate name: tầm
alternate name: mức
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vòng thành thứ nhứt hơi vuông, mỗi cạnh dài cỡ sáu trăm thước, cao hai thước tây.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cỡ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tháng chạp chim về

cờ bắp
type: DefinedTerm
description: Cờ bắp là cách gọi trong lời Nam Bộ cho cụm hoa đực phân nhánh mọc trên ngọn cây bắp, tiếng Anh là corn tassel. Khi trưởng thành, bộ phận này tung phấn; nó khác với trái bắp ở nách lá, râu bắp là phần vòi nhụy của hoa cái và hạt bắp hình thành sau thụ phấn. Nguồn cũ còn giải gọn là bông bắp, nhưng bông bắp có thể mơ hồ nếu người đọc không biết đang nói hoa đực hay toàn bộ phần hoa của cây. Từ cờ bắp không tự cho biết giống bắp, thời điểm trổ, lượng phấn, năng suất hay tình trạng sâu bệnh.
term code: co-bap-bong-duc-tren-ngon-cay-bap
alternate name: bông cờ bắp
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cờ bắp trên giồng phất lố xố.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đại nghĩa diệt thân
keywords: cờ bắp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Gió xào xạc những bông cờ bắp.
language: vi
creator: Những Ngày Dài Trên Quê Hương
is part of: Những Ngày Dài Trên Quê Hương
keywords: cờ bắp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Về một thị trấn

có bầu
type: DefinedTerm
description: Có bầu là cách nói khẩu ngữ về việc đang mang thai. Trong văn bản trang trọng có thể dùng mang thai. Cụm này nêu tình trạng, không tự xác định tháng thai, ngày sinh hoặc tình trạng hôn nhân. Phân biệt có bầu với những chuỗi như có bầu nước, có bầu trời hoặc có bầu cử, nơi bầu thuộc tổ hợp khác.
term code: co-bau-dang-mang-thai-trong-loi-noi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Cô có bầu, đến tháng nào cô sanh?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: có bầu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

cọc cạch
type: DefinedTerm
description: Từ láy gợi tiếng các vật cứng va nhau từng nhịp khô, không đều, như xe cũ lăn trên đường; từ đó còn tả máy móc, xe cộ cũ kỹ, xộc xệch, vận hành khó nhọc và phát tiếng; một nét khác tả hai vật đáng lẽ thành đôi nhưng không đồng bộ, như đôi guốc khác chiếc. Tùy nét nghĩa dịch clatter/rattle, rickety/ramshackle hoặc mismatched. Không gộp với “cóc cách”, không suy mọi tiếng lạch cạch thành đồ vật sắp hư, và không đưa nghĩa chuyên biệt của một trò bài vào mục phổ thông khi thiếu ngữ cảnh lĩnh vực.
term code: coc-cach
alternate name: lạch cạch
alternate name: lọc cọc
alternate name: cóc cách
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chú có láng nuôi heo, lại tậu được cả xe gắn máy để đi khi có việc nên chú tỏ vẻ khinh rẻ chiếc xe thổ mộ cọc cạch của cụ Lâm .
language: vi
creator: Bích Thủy
is part of: Chiếc Xe Thổ Mộ
keywords: cọc cạch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tôi thì còn gì để nó móc nưa ngoài cái quần lính, chiếc áo sọc đen và đôi giày bata cọc cạch, có một chiếc ví da nát vời ảnh một cô gái ăn mặc hở hang tôi bỏ trong túi với tấm thẻ kiểm tra thì đứa nào đã móc mất từ lâu.
language: vi
creator: Dương Nghiễm Mậu
is part of: Cũng Đành
keywords: cọc cạch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tiếng động trên da thú

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Trong mấy tháng liền, Tô xin nghỉ học để “dưỡng bệnh”, đạp chiếc xe cọc cạch qua cần sông cái, làm việc suốt ngày ngoài nắng đến tối mịt mới trở về, ông Hạ cũng không hay biết mảy may.
language: vi
creator: Duy Lam
is part of: Cái Lưới
keywords: cọc cạch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Cách xa một cánh đồng, song tôi tưởng như nghe thấy tiếng vành sắt của bánh xe kêu cọc cạch, nghiến ken két trên mặt đường sỏi đá.
language: vi
creator: Hoàng Hải Thủy
is part of: Bây Giờ Tháng Mấy
keywords: cọc cạch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: ba

cóc cần
type: DefinedTerm
description: Cụm phủ định khẩu ngữ nhấn mạnh “không cần chút nào” hoặc “không thèm quan tâm”, thường bộc lộ sự bất cần, thách thức hay gạt phăng điều đang nói. Tùy bổ ngữ dịch do not need at all, have no use for, do not care hoặc couldn't care less. Cụm không tục theo nghĩa chỉ bộ phận hay hành vi tục tĩu, nhưng giọng có thể xẵng và thiếu lịch sự; khác “không cần” trung tính. Không được hiểu “cóc” là con vật trong cụm này và không suy người nói vĩnh viễn vô tâm chỉ từ một câu bộc phát.
term code: coc-can
alternate name: không cần
alternate name: không quan tâm
alternate name: chẳng thèm
alternate name: mặc kệ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Họ cóc cần nghệ thuật, cóc cần thơ, chỉ cho thi nhân lọt vào vòng giao thiệp của họ để tỏ ra họ cũng thân được với trí thức thôi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: cóc cần

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những hòn đạn bi-da

coi
type: DefinedTerm
description: `Coi` là động từ rất quen trong lời Nam Bộ và tương ứng với `xem` ở nhiều chức năng. Từ có thể chỉ nhìn, đọc hoặc theo dõi một nội dung; kiểm tra hay cân nhắc tình trạng; xuất hiện trong `để coi, thử coi, nói… coi` để tìm hiểu hoặc yêu cầu; và đứng trước tính từ trong `coi đẹp, coi kỳ, mặt coi buồn` với nghĩa trông/có vẻ. Không dịch mọi trường hợp thành `watch`: tùy cấu trúc phải chọn `look at, watch, read, check, see, find out, look` hoặc `seem`. Nét `coi + tính từ` chỉ ấn tượng biểu hiện ra ngoài hoặc đánh giá của người nói, không tự chứng minh trạng thái bên trong hay phẩm chất khách quan. Trong văn bản trung tính, `xem` thường được chọn hơn, nhưng `coi` không phải lỗi sai.
term code: coi
alternate name: xem
alternate name: trông
alternate name: có vẻ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Uống sợ say rồi đỏ mặt coi kỳ quá.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ chồng
keywords: coi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Con gái ngó cha mà mặt coi buồn hiu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ chồng
keywords: coi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

cổi
type: DefinedTerm
description: Cổi là dạng cũ hoặc phương ngữ của cởi. Từ này thường chỉ việc tháo một vật đang mặc, mang hoặc buộc ra khỏi người hay khỏi vị trí đang giữ nó: cổi áo, cổi quần, cổi giày, cổi vòng, cổi kiềng, cổi nút. Trong văn Nam Bộ thế kỷ XX, cổi xuất hiện tự nhiên trong lời kể và lời thoại; tiếng Việt hiện hành thường viết cởi. Không nên nhập cổi với cỗi trong già cỗi, cối trong cái cối hay coi nghĩa nhìn. Cũng không dùng cổi thay tự động cho mọi thao tác tháo rời máy móc, vì tháo, gỡ, mở và cởi có phạm vi kết hợp khác nhau.
term code: coi-bien-the-cu-va-vung-cua-coi-thao-vat-dang-mang
alternate name: cởi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chừng tàu còn một khúc sông nữa thì tới bến Tân Châu, Chúa tàu bèn dặn đà công tới đó thì neo dựa mé cho chặt, dặn rồi quày quả trở vô phòng biểu Thu Thủy thay áo đổi quần, cổi vòng, cổi kiềng mà giả dạng xẩm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chúa tàu Kim Qui
keywords: cổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10 - ƠN ĐỀN OÁN TRẢ

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bốn tên cu li cổi áo bỏ trong nhà rồi đội nón lá dầm mưa chạy ra mà kéo đò cho xe xuống.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Khóc thầm
keywords: cổi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

coi bộ
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ rất quen ở Nam Bộ, dùng để nêu nhận xét hay phỏng đoán từ dấu hiệu người nói thấy được, gần “có vẻ, xem ra, hình như” tùy mức chắc chắn. “Coi bộ” thường đứng trước một mệnh đề hoặc tính từ: coi bộ trời mưa, coi bộ mệt. Không hiểu từng chữ thành “nhìn một cơ thể” và không dịch mọi câu bằng look at; thường dùng seem, appear, look like/as if hoặc it looks as though. Vì đây là suy đoán, ví dụ không được trình bày nội dung sau nó như sự thật đã xác nhận.
term code: coi-bo
alternate name: có vẻ
alternate name: xem ra
alternate name: hình như
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nhung mà chuyến này coi bộ khó nuốt.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: coi bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con heo khịt

coi chơi
type: DefinedTerm
description: `Coi chơi` là cách nói quen thuộc ở Nam Bộ, nghĩa là xem cho biết, cho vui, vì tò mò hoặc ghé xem một lát: `xuống bến coi chơi`, `đứng lại coi chơi`, `coi hát coi chơi`. Trong khung `đem/cho ai coi chơi`, cụm chỉ việc đưa vật hoặc dẫn người tới để người ấy xem. `Chơi` làm nhẹ mục đích của hành động `coi`, chớ không buộc phải có trò chơi và cũng không làm cho đối tượng trở thành chuyện tầm thường. Tùy vật và tình huống, tiếng Anh có thể dùng `have a look`, `take a look`, `watch for a while`, `go and see` hoặc `show ... for someone to see`. Riêng cụm không đủ xác nhận người xem có quyền vào, được phép đụng tới, sở hữu vật, tham gia hoạt động, tán thành điều đang xem hay đã xem hết.
term code: coi-choi-xem-cho-biet-cho-vui-hoac-vi-to-mo
alternate name: xem chơi
alternate name: xem cho biết
alternate name: ghé coi
alternate name: coi một lát
alternate name: cho xem
alternate name: đưa coi
alternate name: đem cho xem
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: tôi giả nhà quê thấy đò tốt xuống coi chơi, rồi tôi hỏi ghe đâu đóng kiểu lạ dữ vậy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: coi chơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương sáu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ngài xuống xe đi bộ trên lề đường, đi trở lộn lại hãng xe hơi coi chơi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: coi chơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Anh sui của tôi ở chợ Rạch Giá tới đây, mượn hai viên ngọc đó đem về coi chơi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: coi chơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hai viên ngọc

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Anh em thấy ngồ ngộ nên... đứng chòm nhôm ở đó coi chơi....
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: coi chơi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

coi chừng
type: DefinedTerm
description: Cụm có hai chức năng chính. Trong lời cảnh báo, “coi chừng” nhắc tránh nguy hiểm hoặc hậu quả có thể xảy ra: coi chừng xe, coi chừng té; dịch watch out, be careful hoặc cấu trúc you might. Trong nghĩa trông nom, cụm là để mắt tới người, con vật hay đồ vật trong một khoảng thời gian: coi chừng em bé, coi chừng nhà; dịch watch, look after, keep an eye on. Không mặc định cụm là lời đe dọa: chỉ khi đối tượng, giọng và quan hệ cho thấy gây hấn mới dịch theo hướng “you'd better watch yourself”.
term code: coi-chung
alternate name: cẩn thận
alternate name: đề phòng
alternate name: trông
alternate name: để mắt tới
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Coi chừng heo chạy bể đồ đạc.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: coi chừng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bốn Cái Ngu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Coi chừng nó nghe.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: coi chừng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bốn Cái Ngu

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Coi chừng con heo Khịt phá hại mùa khoai ở xóm mình.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: coi chừng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con heo khịt

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Ðể"thằng bạn" ở nhà, cho nó coi chừng trộm cướp.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: coi chừng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bức tranh con heo

coi hát
type: DefinedTerm
description: `Coi hát` là đi xem hoặc có mặt xem một buổi biểu diễn, rất thường gặp trong văn và lời Nam Bộ cũ. `Hát` ở đây có thể gọi cả cuộc hát hay cuộc diễn, nên cụm trần không chỉ có nghĩa đứng nhìn một người cất tiếng ca. Loại hình phải theo phần bổ nghĩa và văn cảnh: `coi hát cải lương`, `coi hát bội`, `coi hát Tiều`, `coi hát xiệc`; trong cách nói cũ, `coi hát bóng` là xem phim. Cụm có thể đi với `đi`, `mời`, `rủ`, `vé`, `rạp`, `vãn hát` và có lúc dùng không `đi` khi người xem đã ở tại nơi diễn. Bản thân `coi hát` không cho biết người ấy mua vé hay được mời, có quyền vào hay không, xem từ đầu tới cuối, thích buổi diễn hoặc đánh giá buổi diễn là hay. Trường hợp xem không mua vé có cụm riêng `coi hát cọp` và phải được văn cảnh xác nhận.
term code: coi-hat-xem-hoac-du-mot-buoi-bieu-dien
alternate name: đi coi hát
alternate name: xem hát
alternate name: đi xem biểu diễn
alternate name: đi xem kịch/phim/xiếc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bà giáo hỏi tại sao không ở đặng coi hát chơi cho vui, thì cô Lý đáp rằng cô bỏ bà ở nhà một mình quạnh hiu nên cô không muốn ở.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: coi hát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cô Tuyết muốn cô Oanh khuây lãng nên biểu cô sửa soạn đi ra nhà cô, mà tối đi coi hát.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ chồng
keywords: coi hát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hơn nữa rạp cất giữa vùng cọp beo, nghĩ cũng khó bảo toàn tánh mạng cho người hát và người đi coi hát.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: coi hát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hát Bội Giữa Rừng

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Ông, bà lại đâm ra ghiền cải lương, tuần nào cũng đi coi hát, cho bỏ những ngày mà nằm nhà không có máy thu thanh để mà nghe ca; giờ thì nghe ca không đủ, phải thấy người nữa kia, thấy cô đào, anh kép màu mè, thấy được họ bi thương với nước mắt, với châu mày của họ.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: coi hát

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

coi hát cọp
type: DefinedTerm
description: Coi hát cọp là cách nói Nam Bộ cũ chỉ việc coi một buổi hát, chiếu bóng hoặc trình diễn mà không mua vé vào cửa, thường do lẻn vào, núp coi hoặc nhờ người quen dẫn vào. Cụm coi cọp có thể mở rộng sang đọc báo, coi truyền hình hay coi thể thao mà không trả tiền, nhưng mặt chữ ấy cũng có nghĩa đen là coi con cọp nên không thể chuyển hướng tìm kiếm máy móc. Coi hát cọp không bao gồm trường hợp chủ rạp mời, phát vé miễn phí hoặc cho vào hợp lệ. Nguồn gốc chữ cọp trong thành ngữ có nhiều cách giải thích — chuyện cọp coi hát, biến âm từ tiếng Pháp accompagné, hoặc liên hệ với copier — chưa đủ căn cứ để VietLayers chọn một thuyết làm kết luận.
term code: coi-hat-cop-xem-bieu-dien-khong-mua-ve
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thôi mình thả vô rạp hát Việt-Nam lập thế coi hát cọp chơi, chừng buồn ngủ mình lên gare Taberd mà ngủ êm hơn, đừng ngủ với thằng Hai nữa”.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Lạc đường
keywords: coi hát cọp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Biết đâu về sau này mấy tiếng “coi hát cọp” là do sự tích của mấy ổng hồi xưa, không chừng!
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: coi hát cọp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hát Bội Giữa Rừng

coi mạch
type: DefinedTerm
description: `Coi mạch` là xem, bắt hoặc kiểm tra mạch của người bệnh để nhận biết tình trạng cơ thể; trong lời Nam Bộ và văn cũ, cụm cũng có thể gọi gọn việc thầy thuốc đến khám người bệnh, nên phải dịch theo câu bằng `take/check/examine someone's pulse`, đôi khi `examine a patient` hoặc `see a doctor`. Cụm dùng được với thầy thuốc, thầy lang, đốc tơ/bác sĩ và không tự cho biết người khám theo Đông y hay Tây y. `Coi mạch` không đủ để kết luận đã chẩn đoán đúng, bệnh nặng hay nhẹ, chắc chắn có thai, phải hốt thuốc/kê toa/tiêm thuốc, hoặc người khám có trình độ nào. `Coi` là động từ Việt nổi bật trong lời Nam Bộ; `mạch` ở nghĩa nhịp mạch là thành tố Hán–Việt `脈`, nên toàn cụm là kết hợp Việt + Hán–Việt chứ không phải khoản vay Hán văn nguyên khối.
term code: coi-mach-kham-mach-nguoi-benh-trong-loi-cu-va-nam-bo
alternate name: xem mạch
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bữa nọ, lối ba giờ chiều, Băng Tâm đỡ Bạch Tuyết mà dắt ra ván ngoài nằm, cho khoảng khoát, đặng thầy thuốc coi mạch.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: coi mạch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Phải rước đốc tơ coi mạch, tiêm thuốc cho nó.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ chồng
keywords: coi mạch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

coi mắt
type: DefinedTerm
description: `Coi mắt` là gặp/xem người được giới thiệu như một đối tượng có thể tiến tới hôn nhân, thường trong bối cảnh gia đình hoặc mai mối; gần `xem mặt`, *meet a prospective spouse/marriage prospect*. Cụm dùng ở Nam Bộ và cũng có chứng tích vùng khác, nên không gắn độc quyền Nam Bộ. Đây không phải `khám mắt`, `coi con mắt` hay chỉ nhìn ngoại hình. Một buổi coi mắt không tạo sự đồng ý kết hôn, không cho gia đình quyền quyết định thay, không chứng minh hai người hợp nhau và không cho phép xâm phạm riêng tư; sự tham gia và quyết định phải tự nguyện.
term code: coi-mat-gap-xem-nguoi-duoc-gioi-thieu-de-ket-hon
alternate name: đi coi mắt
alternate name: xem mặt
alternate name: đi xem mặt
alternate name: gặp người mai mối
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Còn hôm đãi tiệc, bà Thiện có dắt cậu Đăng Cao xuống đó là có ý muốn cho thầy má tôi thấy cậu và cho cậu coi mắt tôi luôn thể.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoá hoa tàn
keywords: coi mắt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 02

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ông Hương sư Nhiều mới nói ngay ra rằng thầy giáo Lễ, dạy tại trừong Giồng Ké, cậy ông đến muốn tỏ ý cầu thân hỏi thăm tuổi của Mỹ và xin định ngày cho xuống coi mắt.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: coi mắt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bà Hội đồng thấy con chịu làm ruộng thì bụng mừng thầm, bèn hỏi dọ làng này tổng kia coi ai có con gái đặng đến coi mắt rồi có đi nói vợ cho nó.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Một chữ tình
keywords: coi mắt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Cậu công tử ấy đi coi mắt cô Quá chắc?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: coi mắt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

coi mòi
type: DefinedTerm
description: Cụm phỏng đoán khẩu ngữ, đặc biệt tự nhiên trong lời Nam Bộ, tương đương “coi chừng như, có vẻ như, xem ra”. Người nói dựa vào dấu hiệu đang thấy để nhận định nhưng chưa xác nhận sự việc là thật; tùy câu dịch it looks like, seems, apparently hoặc by the look of things. Coi mòi gần “coi bộ”, thường mang giọng dân dã hơn; không hiểu mòi là dò chuyện người khác và không viết phần phỏng đoán như một sự thật đã kiểm chứng.
term code: coi-moi
alternate name: coi bộ
alternate name: có vẻ
alternate name: xem ra
alternate name: hình như
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cỡ này coi mòi biển động lâu lắm.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: coi mòi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

coi sao được
type: DefinedTerm
description: `Coi sao được` là câu hỏi tu từ dùng để bác hoặc bày tỏ lo ngại rằng một cách làm, cách ăn mặc, sự sắp đặt hay tình thế là không ổn, không tiện, không phải phép, khó coi, khó thực hiện hoặc khó chấp nhận: `Có khách mà mặc vậy coi sao được?`, `đã hứa rồi mà trốn ở nhà coi sao được?`. `Coi` trong toàn cấu trúc không còn chỉ động tác nhìn; không dịch máy móc là `cannot see`. Tùy cảnh, tiếng Anh có thể là `How could that be acceptable?`, `That would not do`, `How can you ...?`, `That would be improper` hoặc `That would not work`. Lực chê nhẹ hay nặng, chuẩn mực được viện dẫn và việc có thật sự sai hay không đều phải đọc từ ngữ cảnh. Không gom mọi chuỗi `coi sao` vào đây: `coi sao cho xứng`, `coi sao xiết`, `coi ... coi sao` là cấu trúc khác.
term code: coi-sao-duoc-loi-hoi-danh-gia-khong-on-khong-tien-hoac-khong-chap-nhan-duoc
alternate name: sao coi được
alternate name: như vậy sao được
alternate name: coi không tiện
alternate name: không ổn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Có khách Sài Gòn mà con mặc đồ như vậy coi sao được.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: coi sao được

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhà tôi phải đi chớ, trốn ở nhà coi sao được.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoạn tình
keywords: coi sao được

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Chẳng lẽ ảnh nói vậy rồi anh lại kẻ vạch thì coi sao được!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhất
keywords: coi sao được

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 1.4

literary-attestation-4
type: Quotation
text: làm giản tiện như Ma–rốc gạch mặt nhảy a thần phù lại cõng con gái đi ngờ ngờ thì coi sao được!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
keywords: coi sao được

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 2.4

coi sóc
type: DefinedTerm
description: Coi sóc là trông nom và chăm lo một người, vật, nơi chốn hoặc công việc mà mình có phần trách nhiệm. Tùy đối tượng, từ có thể nghiêng về săn sóc nhu cầu, giữ gìn an toàn, theo dõi công việc hoặc điều hành hằng ngày; vì vậy tiếng Anh có thể là `look after`, `take care of`, `mind`, `attend to` hay `oversee`. Không nên thay cứng mọi trường hợp bằng `chăm sóc`: coi sóc nhà cửa, nhân công hay công việc có nét quản lãnh rõ hơn, còn chăm sóc người bệnh thường nhấn việc đáp ứng nhu cầu sức khỏe. Từ không tự chứng minh người được giao có quyền sở hữu, quyền pháp lý hoặc đã làm tròn trách nhiệm.
term code: coi-soc-trong-nom-cham-lo-va-chiu-trach-nhiem
alternate name: coi sóc nhà cửa
alternate name: trông nom
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Còn việc làm bên phủ thì Chí Đại đã có sẵn tính thông minh mẫn cán mà còn thêm biết đọc, biết nói tiếng Lang sa, công việc làm chẳng hề để trể nải, hễ có quan Lang sa đến thì anh ta thông ngôn, hễ có giấy tờ chi bằng chữ Lang sa thì anh ta cắt nghĩa, bởi vậy quan Phủ càng ngày càng trọng dụng, các việc cho Chí Đại coi sóc hết thảy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: coi sóc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương hai

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Từ nay về sau, bà trọn quyền coi sóc tất cả mọi việc.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: coi sóc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

coi thế
type: DefinedTerm
description: `Coi thế` là cách nói thường gặp trong văn cũ và lời Nam Bộ: xét tình hình, dáng vẻ hoặc dấu hiệu đang có thì thấy một việc `có vẻ` như phần sau nêu, chẳng hạn `coi thế khó`, `coi thế dễ hơn`, `coi thế không được`, `cuộc làm ăn coi thế còn tiến`. Chủ thể nhận định có thể nói rõ (`tôi coi thế...`) hoặc lược đi (`việc ấy coi thế...`). Đây là lời suy đoán–đánh giá theo cái đang thấy, không tự xác nhận sự việc chắc chắn đúng, sẽ xảy ra, tốt hay xấu theo tiêu chuẩn khách quan. Trong `coi thế mà...`, người nói có thể chuyển từ ấn tượng ban đầu sang một nhận xét hơi bất ngờ hoặc trái với vẻ ngoài. `Coi thế` gần `coi bộ`, `coi mòi`, `xem ra`, nhưng thường giữ rõ hơn ý xét tình thế/dáng thế rồi đánh giá; không dựng ranh tuyệt đối khi văn cảnh cho phép thay nhau. Phải loại các chuỗi khác đơn vị: `coi thế nào` hỏi cách/kết quả, `coi thế lực`, `coi thế võ`, `coi thế gian`, `coi thế sự`, và `khó coi thế này` trong đó `thế này` chỉ mức độ hoặc cách thức của tính từ trước.
term code: coi-the-xet-tinh-hinh-hoac-dau-hieu-thi-thay-co-ve
alternate name: coi thế mà
alternate name: coi bộ
alternate name: coi mòi
alternate name: xem ra
alternate name: có vẻ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: mà cháu coi thế cháu cũng khó ở yên xứ nầy
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: coi thế

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương hai

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Anh làm trung gian mà giảng hoà cho hai bên hết phiền giận nhau, coi thế dễ hơn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: coi thế

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Làm gạch coi thế không khó.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: coi thế

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-4
type: Quotation
text: song tôi coi thế nặng lắm, sợ chịu không nổi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Lạc đường
keywords: coi thế

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

coi thử
type: DefinedTerm
description: `Coi thử` là collocation gồm động từ `coi` và yếu tố `thử`, chỉ việc nhìn, xem, đọc, theo dõi, ghé coi hoặc kiểm tra một cách thăm dò để biết tình trạng, nội dung, kết quả hay có hợp ý không trước khi kết luận hoặc quyết định. Tùy bổ ngữ, tiếng Anh có thể là `take a look`, `have a look`, `watch and see`, `read over`, `check`, `inspect` hoặc `go and see`. Cụm có thể đứng trong lời mời/yêu cầu (`cô coi thử`), lời nhận việc (`để tôi coi thử`) hoặc câu kể (`ổng đi coi thử`). `Coi thử` thường đặt `coi` làm hành động chính; `thử coi` thường đặt `thử coi` sau một hành động khác để mời làm thử, nhưng hai mẫu có vùng giao và câu `coi thử coi` cần đọc theo nhịp. Việc coi thử không mặc định người xem được phép tiếp cận, vật an toàn, nhận xét chính xác, việc thử thành công, người ấy sẽ mua–nhận–làm theo hay đã cam kết.
term code: coi-thu-xem-kiem-tra-hoac-tim-hieu-thu-truoc-khi-ket-luan
alternate name: xem thử
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đâu trò em thuật rõ việc nhà cho tôi coi thử coi, được không?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: coi thử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương một

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bà cậy ông Thái đi coi thử rồi trả giá mua giùm cho bà.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: coi thử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 19

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Dạ, để tôi coi thử.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: coi thử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh hùng rơm

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Em coi thử có chiếc cyclo nào không, kêu lại chở một lượt về thẳng nhà cho khỏe.
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Bão Rớt
keywords: coi thử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tiếng đàn thầm

coi vợ
type: DefinedTerm
description: Trong lời Nam Bộ và văn cũ, `coi vợ` là đi xem hoặc gặp người nữ được giới thiệu như người có thể cưới cho mình, cho con trai hay một người nam trong nhà: `đi coi vợ`, `coi vợ cho con`, `lễ coi vợ`. `Coi` ở đây gần `xem mặt`, nhưng toàn cụm đặt người được giới thiệu vào vai người vợ tương lai có thể được tính tới, chớ không chỉ ngắm ngoại hình. Phải tách nghĩa này khỏi chuỗi tự do `coi + vợ`: `coi vợ có vui không`, `coi vợ mình như người nhà`, trong đó `vợ` đã là người phối ngẫu và `coi` mang nghĩa nhìn, xem xét hoặc xem là. Tên cụm không tự chứng minh đôi bên đã gặp trực tiếp, ưng thuận, yêu nhau, hợp nhau, đính hôn hoặc sẽ cưới; cũng không trao cho cha mẹ hay họ hàng quyền quyết định thay người trong cuộc. Nghi thức, quà cáp và mức tham gia của gia đình thay đổi theo cảnh, không có một quy trình cố định chỉ từ chữ `coi vợ`.
term code: coi-vo-di-xem-nguoi-duoc-gioi-thieu-de-tinh-chuyen-cuoi
alternate name: đi coi vợ
alternate name: coi vợ cho con
alternate name: lễ coi vợ
alternate name: đi xem mặt người định hỏi cưới
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Em đi coi vợ thì đi, mà trong bụng em không muốn chỗ nào hết
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: coi vợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương năm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cách đi coi vợ phải làm như vậy đó, chàng rể coi mới kỹ lưỡng được.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà nghèo
keywords: coi vợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 13

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Sáng hôm mùng bẩy, Tư Cầu mặc bộ đồ bà ba trắng, đầu đội nón tây, tay xách một cặp vịt đi theo tía má nó sang bên nhà ông Bộ coi vợ.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: coi vợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Quá kín đáo liếc nhìn anh chàng đi coi vợ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: coi vợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

coi ý
type: DefinedTerm
description: `Coi ý` là nhìn lời nói, thái độ, phản ứng hay cách cư xử để đoán người khác đang nghĩ, muốn, thương ghét hoặc nghiêng về phía nào; cũng dùng trong `hỏi/dò/thử coi ý` khi muốn biết ý kiến hay lựa chọn của họ trước khi làm. Cụm rất thường trong văn Nam Bộ cũ và gần `xem ý`, `dò ý`, `thăm dò ý`, nhưng mức chủ động hỏi và mức suy đoán khác nhau theo câu. Không dịch máy móc là `look at an idea`; thường chọn `gauge`, `read`, `see what someone thinks/wants`, `sound someone out`. Kết luận từ `coi ý` vẫn là nhận định của người quan sát, không chứng minh ý nghĩ, cảm xúc, sự đồng thuận, lời hứa hay quyết định cuối cùng của người kia. `Ý` là thành tố Hán–Việt `意`; `coi` là động từ Việt, nên toàn cụm không phải khoản vay Hán văn nguyên khối.
term code: coi-y-do-hoac-doc-dau-hieu-de-biet-y-nguoi-khac
alternate name: dòm coi ý
alternate name: liếc coi ý
alternate name: hỏi coi ý
alternate name: thử coi ý
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Con coi ý con Ba nó không vui.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoá hoa tàn
keywords: coi ý

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 04- Lúc suy sụp

cò kè
type: DefinedTerm
description: Động từ chỉ việc hai bên mặc cả, thêm bớt giá hoặc điều kiện qua lại, thường khá dai dẳng và chi li từng khoản nhỏ. Tùy cảnh dịch haggle, bargain back and forth hoặc negotiate over small differences. Cò kè gần mặc cả nhưng thường làm nổi bật sự kéo dài và bớt một thêm hai; không dùng cho mọi lần hỏi giá, xin giảm hợp lý hay thương lượng minh bạch, và không nhập với “cò ke” là một từ khác.
term code: co-ke
alternate name: mặc cả
alternate name: trả giá
alternate name: cò kè bớt một thêm hai
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Sau sự cò kè bớt một thêm hai, khi tiệc vui bế mạc, tỉ số mười lăm phần trăm thường được nâng lên thành mười bảy hoặc mười tám phần trăm, về tới nhà mệt nhừ, ông Xương lại xổ ra một tràng tiếng chửi đổng với một nếp sống mới ráo riết, keo kiệt, chi ly với nhân công từng đồng khiến iũ người khốn nạn này khi nhận iương khoán khó lòng kiếm dư được một chút.
language: vi
creator: Doãn Quốc Sỹ
is part of: Người Đàn Bà Bên Kia Vĩ Tuyến - Khu Rừng Lau 2
keywords: cò kè

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 1. Trên Bờ Vực Lịch Sử

cơm dừa
type: DefinedTerm
description: Cơm dừa là phần cùi nằm bên trong gáo dừa; có thể nạo, cạy hoặc lấy ra thành miếng. Phân biệt với nước dừa là phần nước trong trái và nước cốt dừa là sản phẩm lấy từ cơm dừa qua chế biến. Mục này giải nghĩa cùi dừa trong nguồn sưu tầm. Không đọc miếng cơm dừa làm mồi câu trong văn học thành cơm nấu từ gạo, cũng không coi mọi tên món cơm dừa trên thực đơn đều mang nghĩa bộ phận của quả.
term code: com-dua-phan-cui-ben-trong-trai-dua
alternate name: cùi dừa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: … anh thợ câu tôm đang đều tay lôi hàng lưỡi câu dây với miếng mồi bằng cơm dừa khô lên, …
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Mặt Trời Đêm
keywords: cơm dừa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 6

cơm hàng cháo chợ
type: DefinedTerm
description: Thành ngữ chỉ cảnh phải ăn uống ngoài hàng quán, thường vì đi xa, mưu sinh lưu động hoặc chưa có nếp nhà ổn định. Tùy câu, cụm gợi sự tạm bợ, thất thường, mệt mỏi hay nhớ bữa cơm nhà; không phải lời đánh giá chất lượng mọi món bán ở quán hoặc chợ. Bản dịch nên diễn đạt tình cảnh như living on meals from roadside eateries, eating out while constantly on the road hoặc an unsettled life away from home, thay vì dịch từng chữ rice shop and market porridge.
term code: com-hang-chao-cho
alternate name: ăn ngoài thường xuyên
alternate name: sống tạm xa nhà
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Anh là một nghệ sĩ, cơm hàng cháo chợ, ngồi đầu hè ăn đĩa cơm cũng xong.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Nhà Tôi
keywords: cơm hàng cháo chợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 10. Võ nói, võ cắn, võ cấu...

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Khanh được ở một biệt thự khá rộng, chàng cho nhân viên ở hai phần ba tòa nhà, chỉ giữ lại ba phòng đủ ở, lâu lâu họ đem thức này thức kia cho chàng, họ thông cảm cảnh cơm hàng cháo chợ của Khanh.
language: vi
creator: Lệ Hằng
is part of: Mắt Tím
keywords: cơm hàng cháo chợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Còn Dung đời sống công chức, ngày hai buổi đi về, cơm hàng cháo chợ.
language: vi
creator: Nhã Ca
is part of: Chuyện Đôi Ta
keywords: cơm hàng cháo chợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hơi Thở

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tân cho rằng đó là bữa ăn ngon nhất trong cuộc đời cơm hàng cháo chợ của chàng.
language: vi
creator: Nhật Tiến
is part of: Vách Đá Cheo Leo
keywords: cơm hàng cháo chợ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

cò mồi
type: DefinedTerm
description: Danh từ khẩu ngữ có sắc thái chê, chỉ người được bố trí giả làm khách hay người tham gia để tạo lòng tin và lôi kéo người khác, hoặc người chủ động bám mời khách cho một dịch vụ theo cách thiếu minh bạch. Không dịch cứng mọi trường hợp thành shill: giả làm khách gần shill/decoy, còn đứng chèo kéo khách gần tout. Vì đây là nhãn quy kết hành vi, không được gọi một người là cò mồi chỉ vì họ làm môi giới, giới thiệu dịch vụ hoặc được trả hoa hồng hợp pháp.
term code: co-moi
alternate name: người mời khách
alternate name: người giới thiệu dịch vụ
alternate name: người giả làm khách
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nỗi buồn đến cả ngày tết khi đứa bé dại dột nghe lời tán tỉnh của cò mồi, nướng tiền mừng tuổi thơm phức vào chiếu cò cua tôm cá !
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Bò Sữa Gặm Cỏ Cháy
keywords: cò mồi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tranh đấu

cơm tấm
type: DefinedTerm
description: Tên gọi vừa chỉ cơm nấu từ gạo có hạt vỡ, vừa chỉ món ăn Nam Bộ—đặc biệt gắn với Sài Gòn—lấy phần cơm ấy làm nền và phối món ăn kèm theo lựa chọn. “Cơm tấm” không mặc định là “sườn bì chả”: sườn, bì, chả, trứng, đồ chua, mỡ hành và nước mắm là các thành phần quen thuộc nhưng không phải dĩa nào cũng có đủ. Khi dịch, dùng cooked broken rice cho phần cơm; với tên món có thể giữ cơm tấm rồi mô tả chính xác phần ăn kèm.
term code: com-tam
alternate name: broken rice
alternate name: cơm tấm meal
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Những thìa cơm tấm vụn rời, với những cọng bì tẻ tẻ nhạt nhạt, lăn tăn như những sợi thung bùng nhùng trong miệng.
language: vi
creator: Thảo Trường
is part of: Chung Cuộc
keywords: cơm tấm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Sủi Tăm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Dậy đi mày, dậy đi tụi mình kiếm cơm tấm bì chén cho khoái miệng.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Giấc Mơ Một Loài Cỏ - Luật Hè Phố 1
keywords: cơm tấm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Còn mụ vẫn đỏ đen lu bù, lâu lâu bày ra bán cháo trắng thịt phá lấu hoặc cơm tấm bì.
language: vi
creator: Nguyễn Thị Thụy Vũ
is part of: Đàn Kiến Lửa
keywords: cơm tấm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Toàn văn

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Cô gái cũng mang hai cái đĩa cơm tấm tới.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Cánh Hồng Gai
keywords: cơm tấm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

cơm tấm bì
type: DefinedTerm
description: Cơm tấm bì là món cơm tấm Sài Gòn–Nam Bộ dọn với bì: phần trộn lấy da heo xắt sợi làm thành tố chính, thường có thịt heo xắt sợi và thính gạo rang. Mỡ hành, nước mắm pha, dưa leo hoặc đồ chua là món kèm quen nhưng không phải mọi dĩa đều giống nhau. Nếu thêm chả, sườn, trứng thì tên gọi thường mở rộng thành cơm tấm bì chả, cơm tấm sườn bì hoặc tên tương ứng. Không dịch bì đơn giản là pork vì như vậy mất đặc điểm da heo xắt sợi; cũng không được tự thêm nguyên liệu mà câu không nêu.
term code: com-tam-bi-mon-com-tam-an-kem-bi-heo-tron-thinh
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Còn mụ vẫn đỏ đen lu bù, lâu lâu bày ra bán cháo trắng thịt phá lấu hoặc cơm tấm bì.
language: vi
creator: Nguyễn Thị Thụy Vũ
is part of: Đàn Kiến Lửa
keywords: cơm tấm bì

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Toàn văn

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Loan ngồi ở quán cà phê ngay đầu đường, nó ăn một đĩa cơm tấm bì.
language: vi
creator: Nguyễn Thụy Long
is part of: Loan Mắt Nhung
keywords: cơm tấm bì

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

cỏn
type: DefinedTerm
description: Cỏn là đại từ khẩu ngữ Nam Bộ cũ dùng để nhắc lại một người nữ mà người nghe đã biết, gần với con đó, cô ấy, bà ấy hoặc cổ tùy tuổi tác và quan hệ. Sắc thái thân sơ, kính trọng hay chê trách phải đọc theo người nói và tình huống; không dịch cứng mọi câu thành con bé, không dùng cho tên địa danh Hướng Cỏn và không nhập với tính từ cỏn con nghĩa là rất nhỏ. Trong văn hiện nay, cỏn hiếm dùng ngoài lời kể phục dựng hoặc trích dẫn lịch sử.
term code: con-dai-tu-chi-nguoi-nu-trong-loi-nam-bo-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mấy tháng nay không có cỏn, mà thằng Tư nó sắp đặt trong nhà coi cũng xong quá.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Con nhà giàu
keywords: cỏn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nghe nói cỏn không có con.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai Thà cưới vợ
keywords: cỏn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

cỡ nào
type: DefinedTerm
description: Cụm hỏi hoặc chỉ phạm vi biến thiên theo ngữ cảnh. Nó có thể hỏi hạng kích thước/loại: “áo cỡ nào?”; hỏi mức độ: “đau cỡ nào?”, “biết lo cỡ nào không?”; hoặc đi trong “cỡ nào cũng…”, “dù cỡ nào…” để nói bất kỳ cỡ/mức nào hay cho dù đến mức nào. Không dịch cứng bằng what size khi câu đang hỏi cảm xúc, hậu quả hoặc mức nghiêm trọng.
term code: co-nao
alternate name: kích thước nào
alternate name: mức nào
alternate name: đến đâu
alternate name: bất kỳ cỡ nào
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Rộng cỡ nào?
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Vạch Một Chân Trời
keywords: cỡ nào

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 4

công chuyện
type: DefinedTerm
description: Danh từ khẩu ngữ quen thuộc, đặc biệt trong lời Nam Bộ, chỉ việc hoặc những chuyện thực tế cần lo liệu: bàn công chuyện, lo công chuyện làm ăn. Trong “có công chuyện”, người nói cho biết mình có một việc phải giải quyết, đi đâu đó hoặc không tiện tham gia mà có thể chủ ý không nói chi tiết. Bản dịch tùy câu là work, business, affairs, matters, something to take care of hoặc an errand; không dịch từng chữ thành work story.
term code: cong-chuyen
alternate name: công việc
alternate name: việc cần giải quyết
alternate name: chuyện phải lo
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: bao nhiêu công chuyện quan trọng to tát mà anh ta cần thực hiện!
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: công chuyện

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cái va li bí mật

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ðêm nay, ba mắc công chuyện.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: công chuyện

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con trích ré

công danh
type: DefinedTerm
description: Danh từ Hán–Việt mang sắc thái văn chương, chỉ sự nghiệp cùng tiếng tăm hoặc địa vị có được trong đời. Trong văn cảnh xưa, từ thường gắn với con đường khoa cử và làm quan; trong lời hiện nay, nó xuất hiện nhiều ở các cụm “đường công danh”, “chuyện công danh”, “công danh sự nghiệp”. Không nên đồng nhất công danh với một việc làm có lương, chức danh tạm thời hay sự nổi tiếng trên mạng.
term code: cong-danh
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Không phú quý công danh
language: vi
creator: Minh Đức Hoài Trinh
is part of: Thư Sinh
keywords: công danh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lớp 1

công nghệ thông tin
type: DefinedTerm
description: Lĩnh vực sử dụng máy tính, phần mềm, mạng và hệ thống số để tạo, xử lý, lưu trữ, bảo vệ, truyền và quản lý thông tin.
term code: cong-nghe-thong-tin
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tại các đại học Mỹ, đa số sinh viên da vàng đã tốt nghiệp ngành Công nghệ thông tin, họ có việc làm, có đồng lương cao.
language: vi
creator: Túy Hồng
is part of: Du Học Viên
keywords: công nghệ thông tin

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Toàn văn

công nhận
type: DefinedTerm
description: Động từ Hán–Việt có ba cách dùng chính: thừa nhận một sự thật hoặc đánh giá; ghi nhận giá trị, đóng góp hay quyền của ai; và xác lập chính thức một tư cách, kết quả hoặc văn bằng theo thẩm quyền. Trong khẩu ngữ, “phải công nhận…” mở đầu lời thừa nhận thật lòng, thường tương ứng admittedly hoặc I have to say. Công nhận không tự đồng nghĩa với đồng ý, chấp thuận, cấp phép hay khen ngợi trong mọi câu.
term code: cong-nhan
alternate name: phải công nhận
alternate name: công nhận là
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi công nhận là đúng.
language: vi
creator: Chân Phương
is part of: Bức Tranh Dòng Họ Nguyễn
keywords: công nhận

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 7. Sấm Trạng Trong Tranh

công phu
type: DefinedTerm
description: Từ Hán–Việt thường dùng nhất như tính từ, khen một công việc, cách chuẩn bị hoặc sản phẩm được làm kỹ, tốn nhiều công sức và chú ý đến chi tiết: “bài nghiên cứu công phu”, “chuẩn bị công phu”. Nét danh từ, thiên về văn chương hoặc chuyên môn, chỉ công sức, thời gian rèn luyện hay trình độ tích lũy: “mất nhiều công phu”, “công phu luyện tập”. Trong tiếng Việt thông thường, không nên tự dịch công phu thành kung fu nếu câu không nói rõ võ thuật.
term code: cong-phu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nghề nào cũng có công phu, vinh nhục.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: công phu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tục lệ ăn trộm

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nửa tháng đầu không thấy kết quả vì phần kiến trúc đầu ở dưới mặt đất: đó là nền móng của xưởng, đòi hỏi lắm công phu, lắm cẩn thận mà không ngoạn mục.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: công phu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Tờ bích báo „Hoa Nắng" công phu của hai tháng trường thức đêm của các em bị bỏ quên phần nào và nhơn vật chánh bất ngờ của cái buổi họp mặt cuối cùng nầy là cây phượng vĩ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Diễm Phượng
keywords: công phu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Còn lại âm thầm một thoáng hương

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Lão xét đoán không vô tư được vì lão ghét đứa nào mặc áo đẹp, sửa tóc công phu, những trò mà lão cho rằng làm hại sự học vì phí thì giờ.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: công phu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

công tử
type: DefinedTerm
description: Danh từ Hán–Việt vốn chỉ con trai vua chư hầu, nhà quý tộc hoặc gia đình quyền thế và được dùng như lời tôn xưng trong văn chương xưa. Trong tiếng Việt hiện đại, từ có thể chỉ chàng trai giàu có, được nuông chiều hoặc tiêu xài theo lối con nhà quyền thế; sắc thái thường trêu hay chê nhưng phải dựa vào hành vi, không suy từ quần áo đẹp hoặc gia cảnh. “Công tử Bạc Liêu” là danh xưng văn hóa–lịch sử riêng, không phải toàn bộ nghĩa của “công tử”.
term code: cong-tu
alternate name: công tử bột
alternate name: Công tử Bạc Liêu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trong xóm có cậu công tử nọ tên Xinh.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: công tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cây mắc cỡ

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quờn là một công tử nhà quê, hạng người mẫu.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: công tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Kính chào Triển công tử ạ!
language: vi
creator: Cổ Long
is part of: Xuyên Tâm Lệnh
keywords: công tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 1. Hai Mủi Tên Và Canh Thiếp Tử Thần

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Quý đen ăn tiêu hơn công tử.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Giấc Mơ Một Loài Cỏ - Luật Hè Phố 1
keywords: công tử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

còn khuya
type: DefinedTerm
description: Còn khuya là cách nói khẩu ngữ bác một điều vừa được nêu, với ý còn lâu mới có chuyện ấy hoặc đừng mong dễ dàng như vậy. Có thể đứng riêng thành lời đáp, hoặc đi trong còn khuya mới làm được. Mức độ gay gắt tùy giọng và quan hệ; không tự là lời tiên đoán rằng sự việc không bao giờ xảy ra. Phân biệt với trời còn khuya, nói về thời gian ban đêm.
term code: con-khuya-loi-bac-bo-con-lau-moi-co
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Còn khuya, bạn ơi!
language: vi
creator: Chân Phương
is part of: Ánh Nắng Nhiệm Màu
keywords: còn khuya

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 8. Tìm Người Đàn Bà

con nước
type: DefinedTerm
description: `Con nước` là nhịp, đợt hoặc pha vận động của nước sông, rạch hay vùng ven biển khi dâng, rút, đứng hoặc đổi chiều. Lời sông nước Nam Bộ có `nước nhửng/nhửn`: lúc nước tạm đứng, không còn lên mà chưa xuống hoặc ngược lại, gần *slack water*; đây là trạng thái dòng đổi chiều, không phải một mực nước cố định và không nhất thiết trùng giờ đỉnh/chân triều ở mọi nơi. `Nước rặc` là nước đã rút/cạn sâu, thường trong `nước ròng rặc`, gần *very low ebb/very low water* theo câu; không coi là một cao độ chuẩn đo đạc. Người ta coi/canh/theo con nước để đi ghe, đánh bắt hay làm việc, nhưng tên dân gian không tự cho biết giờ, tốc độ dòng, độ sâu, độ mặn, khả năng lưu thông hoặc mức nguy hiểm.
term code: con-nuoc
alternate name: nước lớn
alternate name: nước ròng
alternate name: nước nhửng
alternate name: nước nhửn
alternate name: nước rặc
alternate name: nước ròng rặc
alternate name: tidal phase
alternate name: flood/ebb current
alternate name: slack water
alternate name: low water
alternate name: water level
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bà hun con và cười, rồi hối bạn nấu cơm riết đặng ăn rồi đi cho kịp con nước.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: con nước

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Dọn cà ràng qua xuồng của bác, cho kịp con nước, ăn cơm dọc đường.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: con nước

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Vẹt Lục Bình

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Đang gặp "con nước", anh Nhánh cũng phải đậu ghe lại trước chợ ông Năm để chị Nhánh mua sắm các thứ cần dùng cho một đám giỗ.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: con nước

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phân Nửa Con Người

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tao đi với thằng Trùm và thằng Cộc, đi thật sớm để gặp con nước lớn ngay tại cửa mà về cho tiện.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ký Thác
keywords: con nước

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Rừng Mắm

con rạ
type: DefinedTerm
description: `Con rạ` đối lập với `con so`, dùng theo văn cảnh để chỉ đứa con sinh từ lần sau lần đầu, lần mang thai/sinh sau, hoặc người đã có tiền căn sinh. Trong sản khoa, cơ sở y tế có thể quy định tiêu chí theo số lần sinh và ngưỡng tuổi thai cụ thể; vì vậy không tự dịch mọi `con rạ` thành *multigravida* hay *multipara* nếu chưa biết biến số đang nói là lần mang thai hay lần sinh. Từ không chỉ riêng Nam Bộ và không cho biết chính xác đã có bao nhiêu con, kết cục thai kỳ trước, cách sinh, độ dễ của lần sinh này, tuổi hay kinh nghiệm nuôi con. Không liên quan đến tình trạng tái hôn.
term code: con-ra-lan-mang-thai-hoac-sinh-sau-lan-dau
alternate name: con so
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Em có thai con so hay con rạ ?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: con rạ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Em bé là con so hay con rạ vậy em ?
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Gieo Gió Gặt Bão
keywords: con rạ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Mẹ tôi khỏe mạnh, lại sinh con rạ nên không hề mất sức.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Hôn Em, Kỷ Niệm
keywords: con rạ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

con so
type: DefinedTerm
description: `Con so` dùng theo văn cảnh cho đứa con đầu lòng, lần mang thai/sinh đầu tiên, hoặc người chưa có lần sinh trước theo tiêu chí sản khoa của nguồn; đối lập với `con rạ`. Trong lời thường, `mang/chửa con so` là mang thai lần đầu và `đẻ/sinh con so` là sinh lần đầu. Trong tài liệu y khoa, phải đọc định nghĩa về lần sinh và ngưỡng tuổi thai; không tự đồng nhất với *primigravida*, *nulliparous* hay *primiparous* khi chưa biết tài liệu phân loại theo mang thai hay sinh. Từ dùng rộng ở nhiều vùng, không cho biết tuổi, mức lo lắng, cách sinh, độ khó, nguy cơ hay kết cục.
term code: con-so-lan-mang-thai-sinh-dau-hoac-con-dau-long
alternate name: chửa con so
alternate name: mang con so
alternate name: sinh con so
alternate name: con rạ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Ờ con cháu có chửa con so, mà sao bụng nó lớn thấy phát sợ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: con so

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Tôi chưa có con; tôi sanh lần nầy là sanh con so.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nợ đời
keywords: con so

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-3
type: Quotation
text: - Sanh con so mệt lắm bà ạ.
language: vi
creator: Dung Sàigòn
is part of: Êm Ả Một Đời
keywords: con so

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Còn cháu đây là cháu Trang, vừa đẻ con so là một thằng cu.
language: vi
creator: Túy Hồng
is part of: Hơi Thở Rướn Cong
keywords: con so

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

cô sáu
type: DefinedTerm
description: Danh xưng Nam Bộ chỉ chị hoặc em gái của cha, hay người phụ nữ thuộc vai cô, được gọi theo số thứ tự hoặc tên Sáu.
term code: co-sau
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cột
type: DefinedTerm
description: Cột là buộc để giữ hoặc nối vật bằng dây, lạt hay thứ tương tự. Tân ngữ có thể là dây được thắt, vật được buộc, hoặc vật cần giữ vào một điểm. Ví dụ cột dây giày, cột bó củi, cột ghe vô cây. Mục này giải động từ quen trong lời Nam Bộ; không gộp với danh từ cột nhà, cột điện hay cột trong bảng, và không suy chữ Hán đồng âm là nguồn gốc của động từ.
term code: cot-buoc-giu-bang-day
alternate name: buộc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông sáu Thới cột ghe vô cây rồi lót cót theo sau.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ngọn cỏ gió đùa
keywords: cột

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 16 - Quyển thứ 5 - Nghĩa nặng tình sâu

cốt cách
type: DefinedTerm
description: Danh từ Hán–Việt có lớp nghĩa gốc về khung xương, vóc dáng và lớp nghĩa phát triển chỉ phong thái cùng phẩm chất cốt lõi bộc lộ qua cách sống. Trong tiếng Việt hiện nay, “cốt cách” thường nghiêng về khí chất, tư thế tinh thần và lối hành xử có bản lĩnh hoặc thanh nhã. Từ không đồng nghĩa đơn giản với đẹp, sang trọng hay ăn mặc đắt tiền; khi đánh giá người thật, nên dựa vào hành vi và lựa chọn được nêu rõ.
term code: cot-cach
alternate name: khí chất
alternate name: phong thái
alternate name: phẩm cách
alternate name: bản sắc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cậu đâm ra làm thơ, thơ đầy cốt cách thần tiên.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: cốt cách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những khối tình con của học sanh

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Khi cô gái chăn trâu đã mang khá đầy đủ cốt cách một nữ mục đồng, bạn đồng nghiệp cô vẫn tránh nhìn cô, Hùng nắm dây mũi một con trâu mà dẫn đến trước mặt Hiếu.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: cốt cách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Rõ ràng lúc ấy hắn tự cho là hơn tôi nhiều, cả về trí khôn lẫn cốt cách.
language: vi
creator: Fyodor Dostoevsky
is part of: Đầu Xanh Tuổi Trẻ
keywords: cốt cách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Cốt cách cũng phong lưu khác đời.
language: vi
creator: Duy Lam
is part of: Cái Lưới
keywords: cốt cách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

cốt lõi
type: DefinedTerm
description: Chỉ phần quan trọng và nền tảng nhất của một vấn đề, hệ thống, giá trị hay cách giải quyết—phần mà nếu bỏ đi thì bản chất hoặc khả năng vận hành thay đổi đáng kể. Từ có thể đứng như danh từ “đi vào cốt lõi” hoặc sau danh từ “vấn đề cốt lõi”. “Cốt” là yếu tố Hán–Việt liên quan 骨, còn “lõi” là tiếng Việt; VietLayers không ghép một chuỗi chữ Hán giả cho toàn cụm. Cốt lõi không đồng nghĩa với mọi chi tiết quan trọng và không tự biến khẩu hiệu “giá trị cốt lõi” thành giá trị đã được thực hành.
term code: cot-loi
alternate name: trọng tâm
alternate name: phần thiết yếu
alternate name: bản chất
alternate name: then chốt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thối nát từ cốt lõi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: cốt lõi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: nhưng ta vẫn thấy sự thích ứng của văn hóa Việt, ngay ở thành thị, dùng hoa sen làm cốt lõi cho tràng hoa đám tang, ngụ ý sự siêu thoát.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam
keywords: cốt lõi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tang Lễ

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Lễ hội, nhưng cốt lõi là lễ tế, vui chơi, như ăn uống, vui đùa với bạn bè là việc phụ.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam
keywords: cốt lõi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bàn Về Nguồn Gốc Của Tế Lễ Ở Đình Xưa

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Nhưng tệ hại nhất - cốt lõi của mọi vấn đề là ở chỗ, tất cả những điều đó diễn ra phù hợp với những quy luật cơ bản và bình thường của một ý thức quá sáng suốt, phù hợp với cái tính ỳ bắt nguồn trực tiếp từ những quy luật ấy, do đó, vấn đề không chỉ là mi không thể biến đổi, mà đơn giản là mi không làm được trò trống gì hết ráo!
language: vi
creator: Fyodor Dostoyevsky
is part of: Hồi Ký Viết Dưới Hầm
keywords: cốt lõi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

cốt truyện
type: DefinedTerm
description: Chỉ cách các sự kiện chính trong truyện, phim, kịch hoặc trò chơi tự sự được sắp xếp và phát triển, thường gồm tình huống khởi đầu, xung đột, biến chuyển và kết quả. Cốt truyện là plot/storyline, không đồng nhất với chủ đề, bối cảnh, nhân vật hay bản tóm tắt. Hai thành tố “cốt” và “truyện” đều có lớp Hán–Việt liên quan 骨 và 傳, nhưng VietLayers không trình bày chuỗi ghép như một mục từ Hán cổ khi chưa có chứng cứ cho toàn tổ hợp.
term code: cot-truyen
alternate name: tuyến truyện
alternate name: mạch truyện
alternate name: cốt truyện phụ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Và cốt truyện là một dòng tư tưởng.
language: vi
creator: Will Durant
is part of: Câu Truyện Triết Học
keywords: cốt truyện

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: V. VOLTAIRE

cua
type: DefinedTerm
description: Mục đồng tự có ba nét thường gặp. Danh từ “cua” chỉ loài giáp xác có mai và càng. Động từ giao thông chỉ đổi hướng hoặc điều khiển xe theo chỗ ngoặt: cua trái, cua gấp; danh từ liên quan có khúc cua. Trong khẩu ngữ, “cua ai” là tìm cách làm quen và chinh phục tình cảm của người ấy. Nghĩa tình cảm không riêng “cua gái”, phải tôn trọng quyền từ chối và không biến sự theo đuổi dai dẳng thành điều lãng mạn. Ba lớp có lịch sử khác nhau nhưng chưa đủ chứng cứ để VietLayers đóng đinh một đường vay mượn duy nhất.
term code: cua-da-nghia
alternate name: quẹo
alternate name: cưa
alternate name: tán
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cả nhà vui mừng, chú Hai, thím Hai mua cua biển thật nhiều, hàng chục con, luộc chín để thết đãi bầy con và người có phép thần thông là tôi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Một người hàng xóm

cựa quậy
type: DefinedTerm
description: `Cựa quậy` là động từ tả người, con vật hoặc một phần cơ thể chuyển động, đổi tư thế, nhúc nhích hay động đậy, thường bằng những cử động nhỏ, lặp lại, bồn chồn hoặc trong tình thế bị giữ, yếu hay chật chỗ. Tùy câu, tiếng Anh là `move`, `stir`, `wriggle`, `squirm` hoặc `fidget`; không mặc định đó là giãy giụa, chống cự hay đau đớn. Trong nghĩa chuyển như `không cựa quậy được`, cụm có thể nói một người hoặc tổ chức không hành động, xoay xở hay tạo chuyển biến được. Việc một cơ thể không cựa quậy trong một khoảnh khắc không tự chứng minh đã chết, bất tỉnh, liệt hay đồng ý; ngược lại, cựa quậy cũng không tự chứng minh tỉnh táo, khỏe mạnh hoặc muốn thoát. `Cựa quậy` là một đơn vị từ vựng ổn định, không phải mọi lần ghép tự do của `cựa` và `quậy`.
term code: cua-quay-cu-dong-lien-tuc-hoac-khong-nam-ngoi-yen
alternate name: có chỗ cựa quậy
alternate name: không cựa quậy gì được
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hai đứa nó không dám nói chuyện chi hết, mà cũng không dám cựa quậy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: cựa quậy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Mình bất tài không cựa quậy được, thì nhờ người ta làm cho, sao lại xoi-bói làm cho nghi-kỵ đặng có chia rẽ nữa?
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đỗ Nương Nương báo oán
keywords: cựa quậy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bé Huôi từ từ cựa quậy: – Ba! Sao ba té?
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: cựa quậy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Một cô giáo bạt tai một em nhỏ vì em đó không chịu ngồi yên trong lớp, cựa quậy, vặn vẹo người hoài.
language: vi
creator: Dale Carnegie
is part of: 40 Gương Thành Công
keywords: cựa quậy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 31. Clarence Darrow

cục cằn
type: DefinedTerm
description: Tính từ khẩu ngữ tả cách nói, thái độ hoặc phản ứng thô ráp, dễ gắt gỏng và làm người khác khó chịu: ăn nói cục cằn, giọng cục cằn. Từ nhấn sự nóng nảy cùng thiếu mềm mỏng; không tự có nghĩa bạo lực, độc ác hay ít học. Khi viết về người thật, nên nêu lời nói/hành vi cụ thể và hoàn cảnh thay vì đóng nhãn “người cục cằn” như bản chất không đổi.
term code: cuc-can
alternate name: cộc cằn
alternate name: gắt gỏng
alternate name: thô lỗ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cử chỉ
type: DefinedTerm
description: Danh từ Hán–Việt chỉ một động tác, dáng điệu hoặc cách biểu hiện bằng cơ thể giúp người khác nhận ra ý, cảm xúc hay thái độ; từ cũng chỉ một việc làm nhỏ mang ý nghĩa biểu lộ như “cử chỉ đẹp”, “cử chỉ thiện chí”. Không nên dùng cử chỉ thay cho mọi hành động, và không suy chắc ý định của một người chỉ từ một động tác rời khỏi văn cảnh. Trong tiếng Anh, chọn gesture cho động tác biểu đạt, manner cho dáng vẻ/cách thể hiện và act cho việc làm có ý nghĩa.
term code: cu-chi
alternate name: động tác
alternate name: điệu bộ
alternate name: việc làm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cái cử chỉ êm đẹp ấy làm cho Thúy Ái cảm động.
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Bóng Người Xưa
keywords: cử chỉ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Vừa nói, Phi Nga vừa đưa tay phác họa một cử chỉ.
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Con Đường Một Chiều
keywords: cử chỉ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Thúy Liễu phác một cử chỉ cáo lỗi, trèo lên xe .
language: vi
creator: Bích Thủy
is part of: Chiếc Xe Thổ Mộ
keywords: cử chỉ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Cử chỉ điềm đạm của Phúc làm Thái bối rối.
language: vi
creator: BÍCH THỦY
is part of: Mưa Nguồn (Phóng tác)
keywords: cử chỉ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

cục mịch
type: DefinedTerm
description: Tính từ tả dáng vẻ, cử chỉ hoặc cách ứng xử mộc mạc đến mức thô kệch, nặng nề hay vụng về. Sắc thái có thể chê nhẹ hoặc vừa chê vừa cảm thông; “cục mịch” không tự có nghĩa ác ý, ngu dốt, thô lỗ với người khác hay xuất thân nông thôn. Khi nói về người, nên mô tả tình huống cụ thể và tránh suy phẩm chất từ thân hình, quần áo hay giọng địa phương.
term code: cuc-mich
alternate name: thô kệch
alternate name: vụng về
alternate name: không trau chuốt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông nghĩ trong một hội chợ nhà quê người đi xem chắc là cục mịch và sẽ không có những cặp vợ chồng xứng đẹp nó làm cho ông và Thu bị tự ti mặc cảm.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đèn Cần Giờ
keywords: cục mịch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lan rừng

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhứt là từ khi trụ lại với Nguyệt để hưởng món của hồi môn kếch xù của Nguyệt, hắn như là quên mất những nụ cười xinh tươi, vì mỗi ngày chỉ được nhìn tấm thân cục mịch của vợ và gương mặt không mấy mỹ thuật của nàng.
language: vi
creator: Bình-Nguyên Lộc
is part of: Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II
keywords: cục mịch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nó không được tầm thường như mận, bưởi, cau, mà cục mịch như ổi, xoài, măng cụt.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc
keywords: cục mịch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Những Hàng Me Sài Gòn

literary-attestation-4
type: Quotation
text: , duy chỉ cái tên ba gai "Tai heo" là vang lên một cách thô lỗ, cái thô lỗ cục mịch mà thât thà rất dễ ưa nên anh mến quán vì lẽ thứ nhì đó.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Quán Tai Heo
keywords: cục mịch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

cục súc
type: DefinedTerm
description: Tính từ khẩu ngữ hiện đại, sắc thái chê khá mạnh, tả cách nói hoặc hành vi thô lỗ, phũ và thiếu để ý đến cảm nhận hay phép lịch sự cơ bản. “Cục súc” không đồng nghĩa với thẳng tính, ít nói, nam tính, mạnh mẽ hoặc bạo lực; phải nhìn hành vi cụ thể. Có giả thuyết nối dạng này với “cục xúc” và chữ Hán, nhưng VietLayers chưa có chứng cứ đủ để gắn hồ sơ chữ hay tuyên bố một từ nguyên đã chắc.
term code: cuc-suc
alternate name: cục xúc
alternate name: thô lỗ
alternate name: phũ
alternate name: cộc
alternate name: thiếu tôn trọng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cù cưa
type: DefinedTerm
description: Động từ khẩu ngữ chỉ việc nhây, giằng co hoặc kéo dài thời gian thay vì giải quyết dứt điểm: trả nợ cù cưa, làm cù cưa, thương lượng cù cưa. Khi dùng “cù cưa với ai”, cụm có thể nói việc đôi bên nói qua lại, mặc cả, theo đuổi hoặc dây dưa; quan hệ tình cảm chỉ là một văn cảnh do câu xác lập, không phải nghĩa mặc định. Bản dịch tùy câu là drag out, stall, string along, go back and forth, dally hoặc haggle endlessly.
term code: cu-cua
alternate name: cò cưa
alternate name: dây dưa
alternate name: nhây
alternate name: giằng co
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Em hỏi cù cưa cù nhằng hoài vậy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cù cưa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ruộng Lò Bom

cù cưa cù nhầy
type: DefinedTerm
description: Cù cưa cù nhầy là cụm khẩu ngữ Nam Bộ nhấn mạnh sự dây dưa, nhây, kéo dài qua lại hoặc chậm chốt một việc. Dạng cù cưa cù nhằng cũng được chứng thực với lõi nghĩa tương tự. Cụm có thể tả lời hỏi, cuộc giao thiệp, việc giải quyết, xung đột hoặc quan hệ kéo dài; không mặc định chuyện tình cảm. Phải phân biệt trì hoãn có thể tránh với chậm trễ do thủ tục, thiếu nguồn lực hoặc lý do khách quan; không gọi hành vi tiếp tục đeo bám sau lời từ chối là sự cù cưa đáng yêu.
term code: cu-cua-cu-nhay-keo-dai-day-dua-mai-khong-dut
alternate name: cù cưa cù nhằng
alternate name: dây dưa
alternate name: nhây
alternate name: kéo dài
alternate name: cù cưa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Em hỏi cù cưa cù nhằng hoài vậy.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cù cưa cù nhầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ruộng Lò Bom

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Việc này quan trọng lắm mà anh không chịu lo giải quyết và cứ để kéo cù cưa cù nhầy hoài.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Rặng Trâm Bầu
keywords: cù cưa cù nhầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 3

cư dân
type: DefinedTerm
description: Danh từ Hán–Việt chỉ người đang sinh sống trong một địa bàn xác định hoặc tập hợp những người sống tại đó: cư dân chung cư, cư dân khu phố, cư dân ven sông, cư dân cổ. Tùy quy mô và văn cảnh, tiếng Anh là resident, inhabitant hoặc residents/local population. “Cư dân” nói quan hệ với nơi ở; không tự xác nhận quốc tịch như “công dân”, quyền sở hữu nhà, hộ khẩu hay tư cách thường trú pháp lý.
term code: cu-dan
alternate name: người ở đây
alternate name: bà con trong khu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ở đây nhà cửa quá xác xơ, cư dân rất lam lũ, gồm dân du mục và dân đánh xe, giữ ngựa.
language: vi
creator: Cổ Long
is part of: Biên Thành Lãng Tử (Phong Vân Đệ Nhất Đao)
keywords: cư dân

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 16. Tử Vong Chóa Mắt

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Người đây là cư dân của thị trấn.
language: vi
creator: Cổ Long
is part of: Huyết Sử Võ Lâm (Danh Kiếm Phong Lưu)
keywords: cư dân

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 36. UNG DUNG ỨNG ĐỊCH

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Hoàng Dược Sư bèn đem hai mươi vạn lượng bạc kia phân phát cho tất cả cư dân làng Thanh Vân thôn, mỗi người được lảnh hơn một trăm lượng, vui mừng hớn hở ca tụng công đức họ Hoàng chẳng tiếc lời.
language: vi
creator: Kim Dung (dựa)
is part of: Võ Lâm Ngũ Bá
keywords: cư dân

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 66. Phá ổ giặc

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thật ra đây là một cơ hội bằng vàng để thực hiện những dự định tốt đẹp manh nha từ nhiều năm trước, quy tụ những cư dân thiểu số sống rải rác trong các hẻm hóc rừng rú, tổ chức thành những Buôn Hdíp Mrâo kiểu như các đại xã gần các trục giao thông, giúp đỡ giáo dục họ làm quen với nếp sống cộng đồng, chấp nhận cải tiến lề lối canh tác và tin tưởng vào khoa học văn minh hơn là phó mặc cho thần linh và sự cúng quảy.
language: vi
creator: Ngô Thế Vinh
is part of: Vòng Đai Xanh
keywords: cư dân

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

củ hủ dừa
type: DefinedTerm
description: Phần lõi non, trắng và mềm ở đỉnh sinh trưởng trong thân cây dừa, được dùng làm thực phẩm ở Nam Bộ. Dù tên có tiếng “củ”, đây không phải rễ hay củ mọc dưới đất; bản dịch đúng là coconut palm heart hoặc heart of palm, không phải coconut root. Củ hủ dừa có thể ăn tươi và làm gỏi, xào, nấu canh hay ngâm chua; đó là các cách chế biến, không phải thành phần bắt buộc của bản thân mục từ. Cũng gặp cách viết “củ hũ dừa” trong thực tế.
term code: cu-hu-dua
alternate name: củ hũ dừa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cù lần
type: DefinedTerm
description: Từ có hai lớp. Nghĩa danh từ vùng gọi một loài cu li/slow loris, thú linh trưởng nhỏ hoạt động về đêm; không tự suy định danh loài cụ thể nếu văn cảnh không có nguồn sinh học. Nghĩa khẩu ngữ Nam Bộ dùng để chê hoặc trêu người bị xem là chậm, vụng, ngù ngờ hay thiếu lanh lợi trong một tình huống. Đây là nhãn đánh giá dễ hạ thấp người khác; nên mô tả hành vi cụ thể và không suy từ sự ít nói, khuyết tật, khác biệt thần kinh hoặc thiếu kinh nghiệm thành “cù lần”.
term code: cu-lan
alternate name: cu li
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Mặc dầu nó cù lần, con tám Cù Lần là hy vọng cuối cùng của tôi 1 .
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: cù lần

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con Tám Cù Lần

cù lao
type: DefinedTerm
description: Mục đồng âm nhiều lớp. Trong địa lý và lời Nam Bộ, “cù lao” là khoảng đất nổi có nước bao quanh, thường là đảo giữa sông nhưng cũng có trong tên đảo ven biển; không phải mọi bãi bồi nhỏ đều là cù lao. Trong văn chương, từ Hán–Việt `劬勞` chỉ sự nhọc nhằn, thường nói công cha mẹ nuôi con trong “ơn/đức cù lao”. Trong từ vựng ẩm thực Nam Bộ cũ, “cù lao” còn chỉ nồi kim loại có ống đốt than ở giữa và món canh/lẩu dùng chung được dọn trong nồi ấy. Ba lớp nguồn gốc không được nhập nghĩa hoặc gán chung chữ Hán.
term code: cu-lao
alternate name: cù lao 劬勞
alternate name: nồi cù lao
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Dạ ở cù lao Ông Chưởng.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hương Rừng Cà Mau
keywords: cù lao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Một Cuộc Biển Dâu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Rạch Cầu Kiệu chảy đến đó thì giữa rạch mọc lên một cù lao.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: cù lao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Còn món cù lao, món thịt kho nước dừa nữa chứ.
language: vi
creator: Nguyễn Hiến Lê
is part of: Bảy Ngày Trong Đồng Tháp Mười
keywords: cù lao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: I. Một Dịp May

literary-attestation-4
type: Quotation
text: - Chín chữ cù lao để kể công cha mẹ.
language: vi
creator: Nguyễn Hiến Lê
is part of: Đại Cương Văn Học Sử Trung Quốc
keywords: cù lao

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: IV. Kinh Thi

Cù lao Phố
type: DefinedTerm
description: Cù lao Phố là địa danh lịch sử ở Biên Hòa, Đồng Nai, nằm trên một dải đất giữa sông Đồng Nai và gắn với khu vực Hiệp Hòa. Trong sử liệu, nơi này nổi bật với Nông Nại Đại Phố, một cảng thị và trung tâm buôn bán phát triển mạnh vào cuối thế kỷ XVII và thế kỷ XVIII, liên quan đến cộng đồng cư dân Việt, Hoa và mạng lưới giao thương đường sông. Cù lao Phố là tên riêng nên viết hoa Cù và Phố trong đầu mục; không được hiểu thành bất kỳ cù lao nào có phố xá. Tên này không tự là tên một đơn vị hành chính hiện đại, và các tên Đông Phố Cù Châu, Cù Lao Đại Phố hay Nông Nại Đại Phố chỉ nên nối theo đúng phạm vi, thời kỳ và nguồn lịch sử chứ không xem là các chuỗi thay thế máy móc trong mọi câu. Khi dịch, giữ Cù lao Phố như địa danh và có thể chú giải historic river-port settlement in Biên Hòa ở lần đầu.
term code: cu-lao-pho-dia-danh-va-thuong-cang-bien-hoa-xua
alternate name: Nông Nại Đại Phố
alternate name: Cù Lao Đại Phố
alternate name: Đông Phố Cù Châu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vùng cù lao Phố : nòng cốt của Biên Hòa
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam
keywords: Cù lao Phố

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nhu cầu phát triển xứ đàng trong, phục quốc và củng cố quốc gia

literary-attestation-2
type: Quotation
text: …ng mà dắt bộ hạ xuống miền Nam Hải, nhưng Dương và Trần ghé vào Quảng nam (1679) qui phục chúa Nguyễn Phúc Tần, được chúa cho vào chiếm đất Đồng nai và Mĩ tho để tự kinh lí lấy mà lập nên một nơi buôn bán thịnh vượng là Cù lao Phố (Biên hòa); còn Mạc thì tiến xa hơn, tới địa phận Chân lạp (cũng gọi là Giản phố trại) – tức Cao miên, tức Campuchia – vào khoảng 1671 (theo Trần Kinh Hòa trong Hà tiên Mạc thị thế hệ khảo – Hoa Cương học báo) làm chức…
language: vi
creator: Nguyễn Hiến Lê
is part of: Mười Câu Chuyện Văn Chương
keywords: Cù lao Phố

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đất Hà Tiên Với Họ Mạc Và Họ Lâm

cù léc
type: DefinedTerm
description: `Cù léc` là làm người khác nhột bằng cách chạm, rà hoặc chọc nhẹ vào vùng nhạy cảm như hông, nách, lòng bàn chân; tương ứng `cù`, tiếng Anh *tickle*. Các dạng `chọc léc`, `thọc léc`, cùng chính tả `cù lét/chọc lét/thọc lét`, có thể gặp theo vùng và nguồn. Tiếng cười không tự chứng minh người bị cù đang thoải mái hay đồng ý; phải dừng khi họ né, khó chịu hoặc yêu cầu dừng. Không nhập với chọc ghẹo bằng lời, đâm/chọc gây thương tích hay cảm giác nhột tự phát.
term code: cu-lec-choc-lec-thoc-lec-lam-nhot-bang-tiep-xuc
alternate name: chọc léc
alternate name: thọc léc
alternate name: cù lét
alternate name: chọc lét
alternate name: thọc lét
alternate name: cù
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cu li
type: DefinedTerm
description: Cu li là hai từ đồng âm cần tách nghĩa. Nghĩa động vật gọi slow loris, một nhóm linh trưởng nhỏ sống trên cây và hoạt động chủ yếu ban đêm; tên dân gian không đủ để định loài cụ thể. Nghĩa lịch sử gọi người phu, người khuân vác hoặc lao động tay chân tại ga, bến tàu, hãng vận tải, đò hay công trường trong xã hội thuộc địa; văn cũ viết cu li, cu-li, cu ly và cu-ly. Nét nghề đi qua English coolie và French coolie/couli, nhưng nguồn sâu hơn được các từ điển giải khác nhau nên VietLayers ghi đường vay ở mức tranh luận. Chính các ngôn ngữ nguồn hiện nay xem cách gọi người này là cũ và có thể xúc phạm. Chỉ dùng khi trích dẫn, phân tích lịch sử hoặc chú giải văn bản; trong lời hiện đại nên gọi nghề cụ thể như người khuân vác, công nhân bốc xếp hay lao động. Không dùng cu li để suy sắc tộc, giai cấp, tình trạng cưỡng bức, kỹ năng hay phẩm giá. Cũng không nhập nghĩa người phu với cù lần là lời chê người chậm, vụng hoặc ngù ngờ.
term code: cu-li-con-cu-li-va-ten-goi-cu-cua-nguoi-phu
alternate name: cu-li
alternate name: cu ly
alternate name: cu-ly
alternate name: cù lần
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đêm ấy anh ta không ngủ được, nằm tính trong trí rằng, nghề nào cũng nghề làm ăn, rất đỗi bọn cu ly kia, nó còn nuôi được vợ con nó thay, mình cũng đủ tay đủ chơn như nó, lý gì mình không chịu làm như nó.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: cu li

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương ba

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Anh này làm cu li vác đồ dưới tàu buôn, còn vợ thì bán chè thưng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cười gượng
keywords: cu li

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Cô Vân tay cầm dù, tay ôm choàng mà xuống xe, anh cu-ly xách va-ly theo sau, chị em gặp nhau vui kể không xiết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoạn tình
keywords: cu li

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Thình lình gặp thím Hai Tiền, là vợ của Hai Cư làm cu-li vác hàng dưới bến tàu, thím đi xăng-xái dựa lề đường, tay cầm cái khăn, và đi và lau nước mắt.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Lạc đường
keywords: cu li

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-5
type: Quotation
text: Mãi đến một năm đó cũng vào tháng Chạp, nợ nần nhiều quá, nó trốn đi ra chợ Rạch Giá để làm cu li, vác lúa cho nhà máy xay ở ngoại ô.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cu li

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày xưa tháng Chạp

cưng
type: DefinedTerm
description: Từ chỉ tình cảm có hai lớp chính. Động từ “cưng” là yêu quý, nâng niu hoặc chiều theo ý ai; phải phân biệt chăm sóc lành mạnh với chiều quá mức. Danh từ/cách gọi “cưng” chỉ người được thương hoặc được ưu ái và thường dùng thân mật trong lời Nam Bộ với trẻ nhỏ, người trẻ hơn hay người yêu. Không mặc định là lời gọi tình nhân: bản dịch có thể dùng tên, dear, sweetheart, little one hoặc lược từ gọi theo quan hệ. Người lạ tự ý gọi người trưởng thành là “cưng” có thể nghe suồng sã hay bề trên.
term code: cung
alternate name: cưng chiều
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nó chạy ra ngoài sân, vô nhà lồng chợ kiếm ba tui, ba tui cưng nó lắm.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: cưng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Một người hàng xóm

cụng
type: DefinedTerm
description: `Cụng` là làm cho hai vật hoặc hai phần cơ thể chạm/va vào nhau, trong nhiều cách dùng mang sắc thái nhẹ: `cụng đầu`, `cụng trán`, `cụng má`; mức lực phải đọc theo câu chứ không mặc định. `Cụng ly` là chạm miệng ly/cốc vào nhau trong một nghi thức giao tiếp, không tự có nghĩa mọi người uống rượu, đồng ý uống hay phải uống cạn. Khi va chạm gây đau, choáng hoặc chấn thương, không dùng sắc thái vui của từ để xem nhẹ dấu hiệu cần đánh giá.
term code: cung-cham-va-vao-nhau-hoac-cham-ly
alternate name: cụng đầu
alternate name: cụng trán
alternate name: cụng má
alternate name: cụng ly
alternate name: chạm
alternate name: va
alternate name: đụng
alternate name: chạm ly
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô Oanh bưng ly rượu mà cụng với Hội đồng Đàng rồi uống một hơi hết phân nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ chồng
keywords: cụng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

cúng kiếng
type: DefinedTerm
description: Cụm khẩu ngữ, đặc biệt quen ở Nam Bộ, chỉ việc chuẩn bị và thực hiện các nghi thức thờ cúng như dâng hương, lễ vật, khấn hay tưởng niệm theo gia đình và tín ngưỡng. “Cúng kiếng” là tên bao quát hoạt động, không tự cho biết cúng ai, dịp gì hoặc lễ vật nào; cũng không đồng nghĩa sẵn với mê tín. Khi dịch, dùng make offerings, perform worship rites, observe a ritual hoặc mô tả nghi lễ cụ thể; không dịch từng chữ “kiếng” như kính đeo mắt.
term code: cung-kieng
alternate name: thờ cúng
alternate name: làm lễ
alternate name: dâng cúng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Vì muốn cúng kiếng cho con dâu, bác dọ hỏi giá cả.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cúng kiếng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Con sấu cuối cùng

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhưng tại sao không ai lo mồ mả cho Bá Vạn, hoặc lo cúng kiếng?
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: cúng kiếng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

cư ngụ
type: DefinedTerm
description: Động từ gồm hai yếu tố Hán–Việt, nghĩa là ở hoặc sinh sống tại một nơi, thường có sắc thái trang trọng, văn chương, tiểu sử hay hành chính hơn “ở/sống”. Cách dùng quen thuộc là “cư ngụ tại/ở…”, “nơi cư ngụ”. Bản thân từ không quyết định thời gian ở tạm hay lâu dài, quyền sở hữu hoặc tình trạng cư trú pháp lý; các thông tin ấy phải do văn cảnh nêu. VietLayers trình bày riêng 居 và 寓, không dựng một chứng tích toàn cụm 居寓 khi chưa có nguồn từ thư đáng tin cậy cho dạng ghép đó.
term code: cu-ngu
alternate name: ở
alternate name: sống
alternate name: ngụ cư
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Phong thủy vùng Hòn Chông nơi ta cư ngụ có gì thay đổi không?
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: cư ngụ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quan tên thật là Đặng Sĩ Dinh, cư ngụ tại làng Ma La.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: cư ngụ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tiếng hát của Hà Ô Lôi

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nhưng vài ngày sau, họ bỏ trốn, qua cư ngụ tại làng Kiểng Phước.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam
keywords: cư ngụ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nhu cầu chỉnh đốn về nội trị :

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Những đàn chim sáo và chim cu xanh còn cư ngụ ở đó thật đông.
language: vi
creator: BÍCH THỦY
is part of: Mưa Nguồn (Phóng tác)
keywords: cư ngụ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

cù nhây
type: DefinedTerm
description: Cù nhây chỉ việc dây dưa, lằng nhằng, kéo dài mãi không dứt, thường có ý chê. Trong lời hỏi han, nó nhấn việc cứ hỏi tới làm người khác khó dứt ra. Khi đi với đùa giỡn, nó có thể nói sự trêu chọc kéo dài gây phiền; không phải câu nào cũng có ý đùa. Cù nhầy là dạng được từ điển dẫn chiếu để so sánh, thường giải trong việc chây ì, không chịu làm điều đã phải làm. Mục này không coi mọi lần hỏi kỹ, làm chậm hoặc trò chuyện lâu đều là cù nhây.
term code: cu-nhay-lang-nhang-keo-dai-khong-dut
alternate name: dây dưa
alternate name: lằng nhằng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: … mà bị hương chức hỏi cù nhây làm cậu phải mất hơn nửa giờ đồng hồ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tơ hồng vương vấn
keywords: cù nhây

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

cự nự
type: DefinedTerm
description: Động từ khẩu ngữ chỉ việc bày tỏ không bằng lòng hoặc không đồng ý bằng lời phàn nàn, càu nhàu hay đáp lại khó chịu. “Cự nự” không phải là mắng người khác; chủ thể là người đang phản ứng với việc mình không vừa ý. Dịch complain/grumble khi thiên về than phiền, protest khi phản đối và talk back khi đáp lại người đang nhắc nhở. Mức độ do giọng nói và tình huống quyết định, không mặc định là cãi vã dữ dội.
term code: cu-nu
alternate name: phàn nàn
alternate name: phản đối
alternate name: đáp lại
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nếu cự nự tôi giao cho quan chủ quận, truy tố ra toà.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cự nự

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Anh hùng rơm

cười xỉu
type: DefinedTerm
description: Cụm tiếng lóng hiện đại dùng để nhấn một chuyện rất buồn cười hoặc phản ứng bật cười mạnh, phổ biến trong hội thoại và bình luận mạng. “Xỉu” thường là cường điệu vui, không báo một cơn ngất thật; bản dịch có thể là laugh so hard, crack up, burst out laughing hoặc that's hilarious. Nếu một người thực sự mất ý thức, phải mô tả “ngất xỉu” cùng tình trạng y tế, không dùng nghĩa lóng để làm nhẹ sự việc. Cụm không tục nhưng rất thân mật, không phù hợp trong văn bản trang trọng.
term code: cuoi-xiu
alternate name: cười muốn xỉu
alternate name: cười ngặt nghẽo
alternate name: bật cười
alternate name: rất buồn cười
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

cướp giựt
type: DefinedTerm
description: `Cướp giựt` là dạng Nam Bộ/văn cũ của `cướp giật`. Ở nghĩa chính, cụm chỉ việc ngang nhiên, bất ngờ hoặc thô bạo chiếm lấy đồ, tài sản hay phần thuộc về người khác mà không được đồng ý; vật bị lấy và cách thực hiện phải đọc theo bổ ngữ, không mặc định có vũ khí, gây thương tích, lấy được trọn vẹn hay đúng một cấu thành tội danh. Ở nghĩa chuyển, `cướp giựt` chê lối tranh giành hoặc chiếm công, lợi, cơ hội, quyền lợi, tình cảm một cách ích kỷ hay bất công. Hồ Biểu Chánh có 56 đoạn/18 tác phẩm và VietMessenger có 69 đoạn/51 tác phẩm dùng `cướp giựt`; dạng hiện hành `cướp giật` có 1/1 và 159/85. Corpus cho thấy từ đi với `tài sản`, `đồ`, `của`, `miếng ăn`, `công lao`, `quyền lợi`, cũng đứng trong `nạn/cuộc/tội cướp giựt` hoặc dùng tuyệt đối. `Giựt` là dạng vùng của `giật`; không tự đổi chính tả trong lời trích hay tên văn bản. Khi nói về người thật, cần nêu nguồn và tình trạng xác minh, không biến một lời tố thành kết luận pháp lý hoặc phẩm chất cố định của người bị nói.
term code: cuop-giut-chiem-doat-ngang-nhien-dang-cu-nam-bo
alternate name: cướp giật
alternate name: cướp giựt tài sản
alternate name: cướp giựt đồ
alternate name: nạn cướp giựt
alternate name: tranh đua cướp giựt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bây là quân phản, đã không biết công ơn tao nuôi dưỡng dạy dỗ hai mươi mấy năm nay mà lại còn cướp giựt tài sản của tao làm nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: cướp giựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Còn xã hội mà mọi người đều lo tranh đua cướp giựt, ai được tiền nhiều là khôn, ai được trèo cao là quí, ai không có tiền là dại, ai chịu ngồi yên là ngu.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: cướp giựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Ông hội đồng giựt mình, nghĩ đến trường hợp bọn gian phi xông vào nhà, cướp giựt mấy món cổ ngoạn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: cướp giựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Hai viên ngọc

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Đó là một hình-thức cướp giựt tế-nhị lắm.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Gieo Gió Gặt Bão
keywords: cướp giựt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

cúp
type: DefinedTerm
description: Từ đồng âm vay mượn có nhiều nét hiện đại. Danh từ “cúp” là vật trao thưởng hoặc giải đấu tranh cúp. Động từ “cúp” có thể chỉ ngừng cấp điện/nước; kết thúc cuộc gọi trong “cúp máy”; tự ý bỏ tiết hay vắng mặt trong “cúp học, cúp tiết”; hoặc hạ, cụp một bộ phận như “cúp đuôi”. Không được dịch toàn bộ thành cup hoặc cut. Tên trường/cụm đi kèm quyết định trophy, cut off, hang up, skip class hay tuck/lower.
term code: cup-dong-tu-danh-tu
alternate name: cúp điện
alternate name: cúp nước
alternate name: cúp máy
alternate name: cúp học
alternate name: ngừng cấp
alternate name: ngắt máy
alternate name: bỏ tiết
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Những hôm bị cúp điện, Trọng và Hoàng phải thay phiên nhau leo lên, leo xuống để quay cái máy phát điện.
language: vi
creator: Dương Hùng Cường
is part of: Buồn Vui Phi Trường
keywords: cúp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

cự tuyệt
type: DefinedTerm
description: Động từ Hán–Việt chỉ việc dứt khoát không nhận, không chấp thuận hoặc không đáp ứng một đề nghị, yêu cầu, sự tiếp xúc hay điều người khác muốn áp đặt. Từ có sắc thái mạnh, trang trọng hoặc văn chương hơn “từ chối”, thường dịch reject, firmly refuse, rebuff hoặc turn away tùy đối tượng. Không dùng cự tuyệt cho mọi kết quả không thành do máy móc, lỗi kỹ thuật hay thiếu điều kiện nếu không có một chủ thể thực hiện hành vi từ chối.
term code: cu-tuyet
alternate name: từ chối
alternate name: không chịu
alternate name: không nhận
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hết lời ngon ngọt không xuôi, chuột đực lại buông lời đe dọa, toan dở thói trăng hoa cưỡng bức, chuột bạch vẫn một mực cự tuyệt quyết thủ tiết với người chồng đã khuất.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: cự tuyệt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nàng chuột trinh tiết

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Xét lại nỗi mình trong trắng, chuột bạch không thể nhịn, ra cửa phân trần nỗi mình bị nạn tìm chỗ trốn tránh chẳng may gặp chuột đực bờm xơm nên cự tuyệt ra về.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: cự tuyệt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Nàng chuột trinh tiết

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Trong làng, có kẻ thổ hào manh tâm muốn chọc ghẹo ni cô, đã nhiều lần rồi ni cô cự tuyệt nên hắn đâm ra thù oán, bèn ngầm mướn một bọn côn đồ chờ cơ hội làm nhục ni cô.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: cự tuyệt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chuyện ni cô Tuệ Không

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Và biết chừng đâu, theo ý nàng nghĩ, nay mai Ấm Mạnh lại chạy theo tỏ tình với Bích Diệp để rồi lại bị cự tuyệt xong quay lại van lơn với Mỹ Kim.
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Lầu Tỉnh Mộng
keywords: cự tuyệt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

cư xử
type: DefinedTerm
description: Động từ Hán–Việt có hai cấu trúc gần nhau: “cư xử + cách thức” nói cách một người hành động, nói năng và giữ thái độ trong tình huống; “cư xử với + người” nói cách đối đãi với người ấy. Bản dịch tương ứng thường là behave/conduct oneself và treat/deal with. Từ nên gắn với hành vi quan sát được, không biến một lần xử lý vụng thành bản chất cố định; cũng không đồng nhất “cư xử” hiện đại với nghĩa đơn thuần ở, cư trú của từng chữ.
term code: cu-xu
alternate name: ăn ở
alternate name: đối đãi
alternate name: đối xử
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đẹp vì nó có hậu, gợi lại luân lý cổ truyền, nhắc nhở người trong một nước nên cư xử với nhau cho đúng đệiu, đừng chơi đểu.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Nói Về Miền Nam
keywords: cư xử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ăn Ở Cho Đúng Điệu Nghệ

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chú phải cư xử theo đường lối quân tử để cho vợ chồng Nhung kính phục.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Vạch Một Chân Trời
keywords: cư xử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Dưới hai mươi tuổi thì có biết gì việc cư xử với đời đâu?
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Bóng Người Xưa
keywords: cư xử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Em phải ăn ở và cư xử cho thật khéo để Văn đừng nghi ngờ.
language: vi
creator: Bà Tùng Long
is part of: Duyên Tình Lạc Bến
keywords: cư xử

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

dà
type: DefinedTerm
description: Dà là tên gọi thực vật dùng cho một nhóm cây ngập mặn thuộc chi Ceriops, họ Đước (Rhizophoraceae), trong đó tài liệu Việt Nam ghi nhận dà vôi (Ceriops tagal) và dà quánh/dà đen (Ceriops decandra). Trong văn Nam Bộ cũ, tổ hợp vải nhuộm dà chỉ vải được nhuộm bằng vật liệu lấy từ cây dà, gắn với lớp vỏ giàu tannin. Không nên lặp chú thích gọi dà là một giống cây sắn: các nguồn lâm nghiệp hiện đại xác định đây là cây ngập mặn. Từ dà đứng một mình chưa đủ để chốt loài, màu vải, công thức nhuộm, độ bền màu hay công dụng y học; phải dựa thêm vào tên loài và tư liệu kỹ thuật.
term code: da-ten-nhom-cay-ngap-man-chi-ceriops-va-vo-nhuom
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dựa vách thấy giắt áo quần; Thu Thủy lấy ra coi thì là một cái áo vải đen rách cánh chỏ, một cái quần vắn cũng bằng vải nhuộm màu dà của Kỉnh Chi với một cái áo, một cái quần của thằng Phục.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chúa tàu Kim Qui
keywords: dà

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Thiện-Thanh ở trong liêu ôm ra một cái quần với một cái áo vải nhuộm dà .
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ngọn cỏ gió đùa
keywords: dà

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 0

dai nhách
type: DefinedTerm
description: Dai nhách nhấn mức độ dai khiến người nói thấy ngán hoặc khó chịu. Với thức ăn, đó là khó nhai, khó cắn đứt. Với lời nói hay sự việc, đó là kéo dài, lặp tới lặp lui không dứt. Hai nghĩa cần tách khi dịch: không gọi lời giảng là thịt dai và cũng không dùng long-winded để tả miếng thịt. Đây là cách nói khẩu ngữ có tính đánh giá, không phải thước đo kỹ thuật độ dai.
term code: dai-nhach-kho-nhai-va-keo-dai-gay-chan
alternate name: rất dai
alternate name: khó nhai
alternate name: dai dẳng
alternate name: dài dòng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bò khô đem kho dai nhách, nhai với củ chụp kém hào hứng biết mấy.
language: vi
creator: Kim Nhật
is part of: Bóng Tối Đi Qua II
keywords: dai nhách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: IX. Bên trời Đồng Nai Thượng

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Họ nói dai nhách và buồn ngủ lạ.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Tâm Trạng Hồng
keywords: dai nhách

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bổn cũ soạn lại

dàm
type: DefinedTerm
description: Dàm là dây xỏ qua hai lỗ mũi trâu hoặc bò rồi quàng, buộc lên sừng để người chăn điều khiển con vật; dạng `giàm` cũng được ghi nhận. Nói `dây dàm`, `xỏ dàm`, `nắm dàm`, `ghì dàm`, `giựt dàm`. Trong văn Hồ Biểu Chánh, `trâu tơ mới giựt dàm` chỉ giai đoạn tập cho trâu non quen chịu sự điều khiển, không chỉ một cú kéo dây riêng lẻ. Đây là dụng cụ và thao tác chăn nuôi cũ; không nhập với dây cương ngựa, ách kéo, dây thừng bất kỳ hoặc `giàm` dùng theo nghĩa rọ mõm chó trong một số bản dịch. Thao tác thật phải do người có kinh nghiệm thực hiện, tránh làm con vật bị thương.
term code: dam-day-xo-mui-dieu-khien-trau-bo
alternate name: giàm
alternate name: dây dàm
alternate name: dây giàm
alternate name: xỏ dàm
alternate name: giựt dàm
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thiệt như vậy, Hai Thà mồ-côi cha đã 10 năm rồi, một mình lo tảo lo tần, lo nuôi mẹ già, lo dựng sự-nghiệp, đã mướn lại của Thôn Sáu mà làm hai dây ruộng đồng trên Bình-Lạc, lại còn mướn thêm ba thiên đất rẫy công-điền Bình-Thành mà làm nữa, làm mấy năm trong nhà có dư lúa ngàn, đã cất được một cái nhà ngói nhỏ ba căn xông vách ván, coi vẻ-vang mà lại còn có ba con trâu, một cặp trâu lớn với một con trâu tơ mới „giựt dàm“ mùa nầy.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai Thà cưới vợ
keywords: dàm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bọn trẻ theo sau kiền trâu, nắm chặt dây dàm cho chúng thâu cái lưỡi thè ra ngoài mép đầy bọt.
language: vi
creator: Thẩm Thệ Hà
is part of: Vó Ngựa Cầu Thu
keywords: dàm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 7. Sa Lưới

Đà Nẵng
type: DefinedTerm
description: Thành phố trực thuộc trung ương ở miền Trung Việt Nam, có vai trò quan trọng về đô thị, biển, giao thông, kinh tế, giáo dục và văn hóa; phạm vi hành chính hiện nay rộng hơn khu đô thị Đà Nẵng quen thuộc trước đây.
term code: da-nang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

đàn bà lại cái
type: DefinedTerm
description: `Đàn bà lại cái` là cách gọi cũ có tính miệt thị, dùng để gán vẻ, giọng hoặc cách ứng xử bị xem là nam tính cho một người mà xã hội xếp là đàn bà. Cụm này thuộc tư liệu lịch sử về chuẩn giới, không phải thuật ngữ trung tính cho người chuyển giới, liên giới tính, đồng tính nữ hay bất cứ căn tính nào. Nguồn tiếp xúc Việt–Chăm được đề xuất qua *likay* ‘đàn ông, nam, trai’, nhưng cách hình thành và cách phân tích toàn cụm còn tranh luận. Khi viết hiện nay, chỉ nên dùng `đàn bà lại cái` trong trích dẫn, phân tích lịch sử hoặc giải thích từ; gọi người cụ thể cần dùng tên và cách tự nhận của họ.
term code: dan-ba-lai-cai-nhan-gioi-lich-su-mang-tinh-miet-thi
alternate name: người có biểu hiện giới nam tính
alternate name: cách tự nhận cụ thể
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

dan ca
type: DefinedTerm
description: Dan ca là từ Nam Bộ cũ chỉ cách nói năng hoặc làm việc dây dưa, cà kê, kéo dài thì giờ. Trong một số câu, người kể cho rằng sự kéo dài ấy có chủ ý; ở câu khác, từ chỉ tả diễn tiến lê thê, nên không được tự gán động cơ trì hoãn nếu văn cảnh chưa cho biết. Có thể dịch drag on, string out, dawdle hoặc keep talking at length tùy chủ thể và hành động. Đây không phải dân ca — danh từ có dấu chỉ folk song — và công cụ tìm kiếm phải giữ hai đầu mục tách biệt. Từ thuộc lớp lời cũ; trong văn hiện nay, dây dưa, cà kê, kéo dài hoặc lần lữa thường rõ hơn.
term code: dan-ca-day-dua-co-keo-dai-thoi-gio
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thấy hai đàng nói chuyện dan ca bà chủ bước ra hỏi Thái:
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: dan ca

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Thôi, khỏi phải nói dan ca.
language: vi
creator: Nghiêm Lệ Quân
is part of: Long Đong
keywords: dan ca

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

đặng
type: DefinedTerm
description: Từ cũ và phương ngữ còn tự nhiên trong một bộ phận lời Nam Bộ. Ở nét vị từ, đặng tương ứng được: có khả năng thực hiện, đạt kết quả hoặc thu được điều mong muốn, như làm không đặng, đặng mùa, đặng trái; dịch can, be able to, manage to, obtain hoặc yield theo bổ ngữ. Ở nét nối mục đích, đặng tương ứng để/để mà: hành động trước được làm nhằm tạo điều kiện cho việc sau, dịch so that hoặc in order to. Không thay mọi chữ được bằng đặng: được trong bị động, sự cho phép hay đánh giá ‘được lắm’ có cấu trúc riêng và không phải lúc nào cũng chấp nhận biến thể này.
term code: dang-tu-vung-phuong-ngu
alternate name: được
alternate name: có thể
alternate name: để
alternate name: để mà
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cùng huynh đệ đặng cho hãn ý.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: đặng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Thơ núi Tà Lơn

da ngăm
type: DefinedTerm
description: Da ngăm là cách tả nước da có sắc nâu hoặc sẫm vừa so với thang màu đang được nói tới. Đây là một mô tả thị giác tương đối: ánh sáng, cách chụp, mùa nắng và người quan sát có thể làm cảm nhận khác nhau. Nước da ngăm, da ngăm ngăm và da ngăm đen là những tổ hợp gần nhau nhưng mức sẫm phải do văn cảnh quyết định; không tự biến chúng thành các cấp màu đo được. Từ không cho biết dân tộc, quê quán, sức khỏe, nghề nghiệp, giai cấp, tính nết, mức phơi nắng, vẻ đẹp hay tình trạng da của một người. Khi nhận dạng, hồ sơ y tế hoặc chọn mỹ phẩm, nên dùng thông tin người ấy tự cung cấp và tiêu chí phù hợp thay vì suy từ nhãn màu. Phải tách cụm màu da này khỏi động từ ngăm cũ/vùng nghĩa là hăm dọa.
term code: da-ngam-nuoc-da-co-sac-nau-sam-vua
alternate name: nước da ngăm
alternate name: da ngăm ngăm
alternate name: da ngăm đen
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thằng cháu da ngăm đen, tóc xoắn, nhưng khuôn mặt giống chị hơn giống chàng.
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Bão Rớt
keywords: da ngăm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngựa đá sang sông

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Đào thì to xương, sung sức nước da ngăm ngăm chớ không trắng lắm, khuôn mặt sáng sủa, miệng cười có duyên, tánh vui vẻ bặt thiệp, hay nói chuyện hay hoạt động.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: da ngăm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

dạng dạng
type: DefinedTerm
description: Dạng dạng tả vật, nhà cửa, núi non hoặc bóng người chỉ mới hiện ra mờ mờ, thấp thoáng, thường vì ở xa, thiếu sáng, có sương hoặc bị che khuất. Từ cho biết mức nhìn thấy chưa rõ, không tự khẳng định người nhìn đã nhận đúng vật, khoảng cách cụ thể, thời tiết xấu hay thị lực có vấn đề. Đây là cách nói cũ, gặp trong văn Nam Bộ và văn miêu tả; hiện nay thường dùng thấp thoáng, lờ mờ hoặc mờ mờ.
term code: dang-dang-hien-mo-o-dang-xa-trong-loi-cu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thủ Nghĩa xem trời ngó nước, suy tới nghĩ lui một mình, dạ đương bồi hồi bỗng trước mũi thuyền dạng dạng có giăng núi nằm ngang, mà phía tay mặt xa xa lại có một giăng núi nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chúa tàu Kim Qui
keywords: dạng dạng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Giữa cánh đồng minh mông, gần hay xa đâu đâu cũng là lúa, mấy chú câu nầy giúp tạo ra một bức tranh đẹp đẽ, hữu cảnh, hữu nhơn, lại có mấy xóm dạng dạng phía trong xa, với giặng cây trâm bầu áng trước mấy cái nhà sùm sụp.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hạnh phúc lối nào
keywords: dạng dạng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

đánh bò cạp
type: DefinedTerm
description: Đánh bò cạp là thành ngữ Nam Bộ cũ tả hai hàm răng khua vào nhau lộp cộp khi người ta lạnh run hoặc run dữ. Chủ ngữ thường là răng, hai hàm răng, miệng; có lúc văn liệu lược chủ thể khi cảnh đã rõ. `Bò cạp` trong cụm không chỉ con vật bị đánh. Cụm mô tả âm thanh và chuyển động, không tự chẩn đoán hạ thân nhiệt, sốt rét, co giật, sợ hãi hay nguyên nhân khác. Trong tình huống thật, phải dựa vào nhiệt độ, ý thức, triệu chứng kèm theo và mức nguy cấp; không lấy thành ngữ thay cho đánh giá sức khỏe.
term code: danh-bo-cap-rang-khua-lop-cop-vi-lanh-hoac-run
alternate name: đánh bò-cạp
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Thằng Được ngồi run tay chân lập cập, miệng đánh bò cạp, lặng thinh một hồi rồi tâm thần bất định, nằm ngoẻo đầu mà ngủ, không biết việc chi nữa hết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Cay đắng mùi đời
keywords: đánh bò cạp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hai tay ôm ngực, hai chân co lên sát bụng, hai hàm răng nghiến chặt, càng co càng rút thì càng run, răng càng đánh bò cạp.
language: vi
creator: Xuân Vũ
is part of: Vượt Trường Sơn 1 - Đường Đi Không Đến
keywords: đánh bò cạp

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

đánh dây thép
type: DefinedTerm
description: Đánh dây thép là cụm động từ cũ chỉ gửi điện tín qua hệ thống điện báo. Dây thép ở đây là cách gọi hoán dụ cho đường dây, dịch vụ hoặc bức điện; đánh là thành tố của hành động gửi tin, không có nghĩa đập vào sợi thép. Cụm gần nghĩa gởi dây thép, đánh điện, gửi điện tín nhưng thuộc bối cảnh công nghệ và văn phong lịch sử. Nó không tự nói bức điện khẩn, dài hay ngắn, người nhận ở đâu hoặc nội dung là gì; cũng không nên thay bằng gọi điện thoại, gửi thư, email hay nhắn tin hiện đại khi dịch một cảnh lịch sử.
term code: danh-day-thep-gui-dien-tin-trong-loi-viet-cu
alternate name: gởi dây thép
alternate name: gửi dây thép
alternate name: đánh điện
alternate name: gửi điện tín
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hai con phải đánh dây thép ra Nha Trang xin ông về lập tức đặng má tính việc nhà với ổng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: đánh dây thép

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tôi vừa mới về tới, tôi chẳng đánh dây thép về cho mẹ tôi hay vì tôi về bất thình lình.
language: vi
creator: Dương Hà
is part of: Bên Giòng Sông Trẹm
keywords: đánh dây thép

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

đánh lô tô
type: DefinedTerm
description: Đánh lô tô có hai cách dùng cần tách. Trong thành ngữ Nam Bộ, tim, ngực, trống ngực hoặc bụng đánh lô tô nghĩa là người nói cảm thấy tim đập dồn, hồi hộp, bồn chồn vì lo, sợ, chờ đợi hoặc phấn khích — như những con số lô tô nổi lên liên hồi. Đây là cách tả cảm giác, không phải chẩn đoán rối loạn nhịp tim; nếu cảm giác tái diễn hoặc kèm đau ngực, khó thở, choáng hay ngất thì cần được đánh giá y tế. Theo nghĩa đen, đánh lô tô là chơi trò lô tô; câu phải cho biết luật, có hay không có tiền, không được nhập với lô đề. Cụm kế thừa lô tô, từ vay French loto, nhưng nghĩa thành ngữ được hình thành trong tiếng Việt Nam Bộ.
term code: danh-lo-to-hoi-hop-tim-nguc-bung-dap-don
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tư Cầu làm bộ tĩnh như vậy chớ trong bụng nói cũng thấy hơi đánh lô tô.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: đánh lô tô

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hạ luống cuống không biết làm sao để chối từ, đành làm thinh mà nghe đánh lô tô trong bụng.
language: vi
creator: Thụy Vũ
is part of: Lỗi Nhịp Trái Tim
keywords: đánh lô tô

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

đàn ông gà mái
type: DefinedTerm
description: `Đàn ông gà mái` là cách gọi cũ mang tính giễu hoặc miệt thị một người đàn ông vì dáng vẻ, giọng nói hay cách ứng xử bị xã hội xem là nữ tính. Đây là dấu tích của khuôn mẫu giới, không đồng nghĩa với người đồng tính nam, người chuyển giới nữ, người liên giới tính hay một chẩn đoán. Nghiên cứu tiếp xúc Việt–Chăm đối chiếu thành tố với *kamay* ‘đàn bà, nữ, gái’, nhưng không nên biến giả thuyết lịch sử thành phép phân loại người hiện đại. Chỉ dùng `đàn ông gà mái` khi dẫn tư liệu hoặc phê bình định kiến; trong giao tiếp phải tôn trọng tên và cách tự nhận của người được nói tới.
term code: dan-ong-ga-mai-nhan-gioi-lich-su-mang-tinh-miet-thi
alternate name: người có biểu hiện giới nữ tính
alternate name: cách tự nhận cụ thể
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

dào dạt
type: DefinedTerm
description: Dào dạt là dạng đảo trật tự của dạt dào, dùng trong văn cũ để tả cái có nhiều, đang dâng lên, lan ra hoặc tuôn chảy liên tiếp: nước, mưa, sức sống, cảnh sắc hay tình cảm. Cụm có thể gợi chuyển động thành lớp, thành dòng, nhưng không phải cứ gặp dào dạt là có lũ lụt, tai họa hoặc tràn ngập theo nghĩa vật lý; danh từ và toàn câu mới khóa cách hiểu. Khi tả tình cảm, từ cho biết cảm xúc được biểu hiện hoặc cảm nhận là mạnh và đầy, chưa tự chứng minh cảm xúc chân thành, lâu bền hay được người khác đáp lại. Dào dạt và dạt dào được liên kết như hai biến thể trật tự; trong lời hiện nay, dạt dào thông dụng hơn.
term code: dao-dat-tran-day-dang-len-nhieu-va-lien-tuc
alternate name: dạt dào
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trời mưa dào dạt các đám mía đều lên mạnh tốt, trà ương đã giáp năm rồi.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chị Đào, Chị Lý
keywords: dào dạt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 18

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Lòng dạt dào thương dì, tôi nói hong suy nghĩ:
language: vi
creator: Nhã Ca
is part of: Cổng Trường Vôi Tím
keywords: dào dạt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

đạp lút ga
type: DefinedTerm
description: Đạp lút ga là nhấn bàn đạp ga tới hết hành trình cơ học để yêu cầu mức ga lớn nhất có thể tại thời điểm ấy; tiếng Anh thường là floor the accelerator hoặc press the accelerator fully down. Cụm tả thao tác điều khiển, không tự cho biết tốc độ thực tế, vòng tua máy, quãng đường, ý định đua xe hay việc có vượt giới hạn. Trong văn kể, thao tác thường gợi xe tăng tốc mạnh; trong kiểm định kỹ thuật, nó có thể là một bước có điều kiện và quy trình riêng. Thành tố ga ở nghĩa điều khiển xe đi qua tiếng Pháp gaz; không nhập với ga xe lửa từ gare.
term code: dap-lut-ga-nhan-ban-dap-ga-het-hanh-trinh
alternate name: đạp lút chân ga
alternate name: đạp hết ga
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Khỏi Cảnh sát cuộc trung ương, thấy đại lộ trống trơn, chàng đạp lút ga thì kinh ngạc mà thấy nó vẫn tiến như là chàng chạy số một.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: đạp lút ga

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Lái xe, chạy không được, chàng đạp lút ga săng vậy.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Mưa Thu Nhớ Tằm
keywords: đạp lút ga

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tre phải tàn

đất cà dang
type: DefinedTerm
description: `Đất cà dang` là tên đất vùng Trung Bộ được tài liệu ngôn ngữ đối chiếu với tiếng Chăm *paṭang*: loại đất nhiễm mặn, có muối nổi hoặc kết trên mặt. Đây không phải từ Nam Bộ phổ thông; nó lọt vào bảng kiểm kê nhờ lớp từ giao lưu Chăm ở Trung–Nam Việt Nam. Tên dân gian không thay kết quả đo độ mặn, pH, thành phần đất hay đánh giá khả năng canh tác; không đồng nhất với mọi đất phèn, đất cát, ruộng muối hoặc vùng ven biển. Khi quyết định cải tạo hay trồng cây, cần dữ liệu đất và khuyến cáo nông học tại chỗ.
term code: dat-ca-dang-dat-man-co-muoi-noi-mat-o-trung-bo
alternate name: cà dang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

dầu chai
type: DefinedTerm
description: Dầu chai là tên vật liệu nhựa lấy từ một số cây dầu trong cách gọi cũ ở Nam Bộ. Tư liệu dân tộc học phân biệt nhựa mới chảy còn lỏng gọi là `dầu`, để lâu đông cứng gọi là `chai`; thực hành từng dùng vật liệu này để trét kín ghe xuồng, làm đuốc hoặc làm chất đốt cho đèn. Văn liệu cũng dùng `dầu chai` cho chất dễ bắt lửa. Tên gọi không đủ để khóa một loài cây duy nhất, công thức pha, độ tinh khiết hay mức an toàn. Không nhập chuỗi vô tình trong `xì dầu, chai tương ớt`, và không đưa ra hướng dẫn đốt, bôi da hay chữa bệnh.
term code: dau-chai-nhua-cay-dau-dung-tret-ghe-hoac-lam-chat-dot-cu
alternate name: nhựa dầu chai
alternate name: đuốc dầu chai
alternate name: đèn dầu chai
alternate name: trét ghe bằng dầu chai
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tên lực sĩ khác lấy vải nhúng dầu chai, quấn chung quanh cái vòng châm lửa.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Bà Chúa Hòn
keywords: dầu chai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Vừa chạng vạng, ông già Hy bơi xuồng lại quán Chệt Ky mua chịu chừng hai chục cây đuốc bằng dầu chai.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: dầu chai

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

dầu cháo quảy
type: DefinedTerm
description: Dầu cháo quảy là cách gọi cũ ở Nam Bộ của món bột chiên dài thường gọi dầu cháo quẩy, giò cháo quẩy hoặc quẩy. Từ điển Quảng Châu ghi 油炸鬼, đọc Cantonese jau4 zaa3 gwai2, là 油條: món bột chiên; cách gọi Việt dầu cháo quảy phản ánh đường vay theo âm Quảng Đông qua cộng đồng Hoa, chớ không phải ghép nghĩa dầu + cháo + quảy trong tiếng Việt. Món thường có hai dải bột dính nhau, nhưng kích thước, độ giòn, nguyên liệu tạo nở và cách ăn tùy hàng quán; không mặc định món ngọt, luôn ăn với cháo, không gluten, chay hoặc an toàn với mọi dị ứng. Dạng dầu cháo quẩy là biến thể chính tả gần hiện nay; giò cháo quẩy và quẩy đã được nối về mục quẩy riêng, không để đầu mục cũ giành toàn bộ kết quả tra cứu của từ phổ thông.
term code: dau-chao-quay-ten-cu-cua-quay-vay-tu-tieng-quang-dong
alternate name: dầu cháo quẩy
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Điểm tâm bằng dầu cháo quẩy.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Đêm Thánh Vô Cùng
keywords: dầu cháo quảy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Giáng Sinh Ở Một Làng Nhỏ Miền Đồng Tháp

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Âm thanh thật quen thuộc, Tuyển nhớ cả dáng người Tàu già bán dầu cháo quảy.
language: vi
creator: Nguyễn Thụy Long
is part of: Kinh Nước Đen
keywords: dầu cháo quảy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

dàu dàu
type: DefinedTerm
description: Dàu dàu tả vẻ buồn rầu, ủ dột, thiếu sinh khí kéo dài ra mặt hoặc dáng nằm/ngồi, rất thường gặp trong khung `nằm dàu dàu`. Từ nhấn trạng thái lặng, nặng và dai dẳng hơn một thoáng buồn, nhưng không tự cho biết nguyên nhân, thời lượng chính xác hoặc mức độ bệnh lý. Nhân vật có thể dàu dàu vì nhớ, giận, thất chí, lo, đau hoặc mệt; phải đọc câu mới xác định. Không dùng một mình để chẩn đoán trầm cảm, bệnh thể chất, thái độ chống đối hay để kết luận người ấy lười biếng.
term code: dau-dau-buon-ruoi-u-dot-trong-loi-nam-bo-cu
alternate name: dàu-dàu
alternate name: nằm dàu dàu
alternate name: buồn dàu dàu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bà Phủ giận quan Phủ không nghe lời, nên nằm dàu dàu không thèm nói chuyện Bạch Tuyết nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: dàu dàu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương sáu

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhan buồn dàu dàu và quên mất khảch, nàng thơ thẩn bước lên cầu, mặt cầu cong hình lưng lừa nên nàng đứng cao hơn người dưới đất khiến Công cảm giác như là nàng vừa xuất hiện thình lình.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Nửa Đêm Trãng Sụp
keywords: dàu dàu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

dầu gió
type: DefinedTerm
description: Danh từ chỉ chế phẩm dạng dầu lỏng dùng ngoài da, thường có mùi thơm mạnh và tạo cảm giác mát hoặc ấm; trong đời sống Việt Nam, nhất là ở nhiều gia đình miền Nam, dầu gió thường được xức hoặc xoa với lượng nhỏ khi khó chịu nhẹ. Tiếng Anh phù hợp là medicated oil hoặc topical medicated oil, không phải cooking oil và cũng không đồng nhất với một loại essential oil đơn chất. Thành phần, độ tuổi dùng, vị trí bôi và chống chỉ định khác nhau theo sản phẩm; mục từ chỉ giải thích nghĩa, không thay hướng dẫn trên nhãn hay tư vấn y tế. Không uống, nhỏ mắt hoặc bôi vào vùng tổn thương chỉ vì một thói quen truyền miệng nói vậy.
term code: dau-gio
alternate name: dầu thuốc dùng ngoài
alternate name: tinh dầu
alternate name: dầu xoa
alternate name: cao xoa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Con đưa cho cha cái chai dầu gió, cha hơi mệt.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: dầu gió

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Mây trời và rong biển

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Bà lão lấy nước lạnh vả lên mặt Mỹ Lan và lấy dầu gió cho nàng ngửi.
language: vi
creator: Dương Hà
is part of: Bên Giòng Sông Trẹm
keywords: dầu gió

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Và Thảo mở cánh cửa khép hờ chạy vào phòng , mũi tức khắc bị nút kín bởi mùi dầu gió.
language: vi
creator: Mường Mán
is part of: Lá Tương Tư
keywords: dầu gió

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 11

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Cô có sẵn dầu gió, dầu cù là hôn?
language: vi
creator: Nghiêm Lệ Quân
is part of: Bẽ Bàng
keywords: dầu gió

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

dầu hắc
type: DefinedTerm
description: `Dầu hắc` là tên đời thường/vùng thường chỉ chất đen, đặc hoặc dính thuộc họ hắc ín hay vật liệu phủ đường–chống thấm. Trong kỹ thuật, `hắc ín`, `dầu hắc ín`, `coal tar`, `pitch`, `bitumen`, `asphalt` và sản phẩm pha chế không phải lúc nào cũng là một chất; phải đọc nhãn, phiếu an toàn và nguồn tạo thành. Không suy thành phần, khả năng chống thấm, cách gia nhiệt, độc tính hoặc phương tiện bảo hộ chỉ từ tên dầu hắc. Với sản phẩm hắc ín than đá, phơi nhiễm da, mắt và hô hấp có rủi ro nghề nghiệp; kiểm soát theo đúng vật liệu và quy trình.
term code: dau-hac-ten-doi-thuong-cua-hac-in-va-vat-lieu-den
alternate name: dầu hắc ín
alternate name: hắc ín
alternate name: coal tar
alternate name: tar oil
alternate name: pitch
alternate name: bitumen
alternate name: asphalt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Chỗ này đá trồi lên lởm chởm, đau chân, chỗ kia, mặt đường đen thui, nhão nhoẹt mớ dầu hắc tráng đường chảy ra như dầu sôi.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: dầu hắc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bức tranh con heo

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Châu thành dầu lửa ở ngã ba dòng Suối Dầu và con sông Alleghany, cách Pittsburgh không bao xa, mới là nơi có những nhà máy lọc dầu cho hết thảy miền ấy; đường phồ đầy những khói đen và dầu hắc.
language: vi
creator: Robert Gaillard
is part of: Bí Mật Dầu Lửa
keywords: dầu hắc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: III. Lại Một Thời Người Ta Cuồng Nhiệt Đi Đào Mỏ Dầu

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Có người lại đoán trong khí giới đó là một thứ bom nổ chậm nó xuyên qua lớp dầu hắc trải trên các đường bay, chứ không dội lên, rồi vài phút sau mới nổ.
language: vi
creator: Nguyễn Hiến Lê
is part of: Bài học Israel
keywords: dầu hắc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: IX. Chiến Tranh Thứ Ba Năm 1967 Giữa Israel Và Ai Cập

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Có cả những hộp xà bông để rửa yên và một cái bô dầu hắc nhễu giọt, thòi cái cán cây cọ ra ngoài.
language: vi
creator: John Steinbeck
is part of: Của Chuột Và Người
keywords: dầu hắc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

dầu hôi
type: DefinedTerm
description: `Dầu hôi` là cách gọi Nam Bộ của `dầu hỏa`/kerosene, một chất lỏng nhiên liệu từ dầu mỏ từng quen dùng cho đèn và bếp phù hợp. Đây là chất dễ cháy và có thể gây hại qua nuốt, hít hoặc tiếp xúc; phải để trong bình có nhãn, xa lửa và ngoài tầm trẻ em, dùng theo hướng dẫn sản phẩm. Không đựng dầu hôi trong chai nước uống, không gây nôn khi lỡ nuốt nếu chưa có chỉ dẫn y tế, và không nhập với xăng hay dầu diesel vì tính chất và thiết bị dùng khác nhau.
term code: dau-hoi-dau-hoa-kerosene-trong-loi-nam-bo
alternate name: đèn dầu hôi
alternate name: bếp dầu hôi
alternate name: dầu hỏa
alternate name: kerosene
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Anh ta rán đào lỗ chôn con rồi thủng thẳng cà nhắc đi về lấy giẻ rách nhúng dầu hôi mà nịt ngón cẳng cái lại.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: dầu hôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương ba

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quán bán chút ít hàng tạp hoá: thuốc giấy, dầu hôi, giấy vàng bạc, đèn dội, đèn cầy và nước ngọt với lại dừa tươi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: dầu hôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Ở miền Nam ta, có người gọi dầu lửa là dầu hôi, và quả nó hôi thật.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Cuống Rún Chưa Lìa
keywords: dầu hôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Lửa Tết

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Vợ trạm trưởng là một bà vợ tháo vát, nên chi bà ta đã biến căn nhà thành ra một tiệm chạp phô, trong chưng bày vài tỉn nước mắm, vài bao nhang, mấy chai nước ngọt và dầu hôi, xà-bông, lăng nhăng mấy thứ nữa.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Diễm Phượng
keywords: dầu hôi

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Xe lửa Mỹ bung vành

đậu hũ
type: DefinedTerm
description: Danh từ quen ở miền Nam, tương ứng đậu phụ trong cách gọi miền Bắc, chỉ thực phẩm làm bằng cách làm đông sữa đậu nành rồi để mềm hoặc ép thành miếng theo loại; dịch tofu hoặc bean curd. Trong cụm đậu hũ nước đường, đậu hũ nóng hay một số cách gọi vùng, từ có thể chỉ món đậu mềm mịn dùng với nước đường, gần tofu pudding/douhua. Không đồng nhất đậu hũ với chao là đậu lên men, tàu hũ ky/váng đậu, đậu hũ thúi hoặc sữa đậu nành. Dạng đậu hủ cũng rất phổ biến trong chữ viết miền Nam; hồ sơ chữ ghi 豆腐 và giải thích quan hệ biến thể, không dùng chữ Hán để xóa khác biệt vùng.
term code: dau-hu
alternate name: đậu hủ
alternate name: đậu phụ
alternate name: tàu hủ
alternate name: đậu hũ nước đường
alternate name: tào phớ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Đó là một hiệu bán đậu hũ, mùi đậu hũ rán bay ra thơm phức.
language: vi
creator: Cổ Long
is part of: Huyết Sử Võ Lâm (Danh Kiếm Phong Lưu)
keywords: đậu hũ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 57. NỬA ĐÊM THEO DÕI

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ba món ăn là một bát canh đậu hũ, một đũa măng tươi và một đĩa tiểu bạch thái.
language: vi
creator: Kim Dung
is part of: Lãnh Nguyệt Bảo Đao (Thần Đao Hồ Đại Đởm – Phi Hồ Ngoại Truyện)
keywords: đậu hũ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: 39. Bầy Lang Sói Phá Hoại Vườn Hoa

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Dung ra cửa mua hai chén đậu hũ, đứng đợi Duy mang tiền ra, nhưng cả giờ vẫn chưa thấy Duy mang đến, nàng vội gọi to:
language: vi
creator: Quỳnh Dao
is part of: Song Ngoại
keywords: đậu hũ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 15

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Một loại cereal trẻ con ăn sáng mang tên bác-sĩ Kellogg có chất đậu nành, nhưng người Mỹ vẫn chủa chịu ăn đậu hũ tức là tofu.
language: vi
creator: Túy Hồng
is part of: Rau Răm Cay Hoài Ngàn Năm
keywords: đậu hũ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Toàn văn

dầu măn
type: DefinedTerm
description: Dầu măn là tên cũ trong lời Nam Bộ cho một loại dầu xoa dùng ngoài da, tên gọi phỏng theo French menthe, nghĩa là bạc hà; văn liệu còn có dầu măng và quảng cáo đầu thế kỷ XX ghi dầu mãn cạnh Ess. de menthe. Menthe không có nghĩa là khuynh diệp, nên không lặp chú giải đã nhập hai loài cây làm một. Tên chung dầu măn cũng không cho biết trọn công thức của mọi nhãn hàng: ngoài thành phần bạc hà hoặc menthol, một sản phẩm cụ thể có thể có hay không có các chất khác. Các cảnh thoa bụng, thoa rún hoặc xức khi nhức đầu là chứng cứ về thói quen gia đình trong văn liệu, không phải lời bảo đảm chữa bệnh hay hướng dẫn dùng hiện nay. Chỉ dùng theo nhãn sản phẩm; không suy rằng có thể uống, nhỏ mắt, bôi niêm mạc hoặc vết thương.
term code: dau-man-dau-xoa-cu-tu-french-menthe
alternate name: dầu măng
alternate name: dầu mãn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Bây giờ Nên đứng dậy đưa Đồ cho Thà bồng, có đèn tỏ rõ, Nên thấy sút nút áo thì mắc-cỡ, lật đật đưa cánh tay mà che rồi đi vô buồng và đi và nói: “Tôi có dầu măn, để tôi lấy tôi thoa rún cho em.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Hai Thà cưới vợ
keywords: dầu măn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Con đưa ve dầu măng cho má một chút con.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tình mộng
keywords: dầu măn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

dầu nhớt
type: DefinedTerm
description: `Dầu nhớt` là cách gọi rất quen ở Nam Bộ cho dầu bôi trơn dùng trong động cơ, hộp số hoặc máy móc, thường tương ứng `dầu nhờn`; trong lời thường ngày, nói `thay dầu nhớt` nhiều khi là thay dầu động cơ. Tên chung không cho biết cấp độ nhớt, tiêu chuẩn, dầu khoáng hay tổng hợp, dầu mới hay dầu đã qua sử dụng; phải theo tài liệu thiết bị và nhãn sản phẩm. Không nhập dầu nhớt với dầu ăn, nhiên liệu hay mỡ bôi trơn đặc. Dầu đã dùng cần được thu gom đúng quy định, tránh tiếp xúc da kéo dài và không đổ xuống đất hoặc cống.
term code: dau-nhot-dau-nhon-boi-tron-may-moc
alternate name: thay dầu nhớt
alternate name: nhớt máy
alternate name: dầu nhờn
alternate name: dầu bôi trơn
alternate name: dầu động cơ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tụi Nhật Bổn lên phía U Minh Thượng,xa lắm, đưa tiền cho dân phá rừng để trồng đu đủ dầu,nói rằng để lấy hột đu đủ chế biến dầu nhớt dùng cho máy bay.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hồi Ký Sơn Nam - Từ U Minh Đến Cần Thơ
keywords: dầu nhớt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 4

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nhưng mà thôi, Định tự can mình, ta phải quên sự thật mới được, chỉ nên nhìn nước sơn của những chiếc xe hơi cho mát con mắt, chớ chui đầu vào ca-bô, hôi dầu nhớt lắm, hôi xăng lắm, hôi khói lắm.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Lữ Đoàn Mông Đen
keywords: dầu nhớt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Người tài xế mở nắp đầu máy kiểm soát dầu nhớt và bu-gi, rồi cũng đi theo bốn người lính hộ tống.
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Bão Rớt
keywords: dầu nhớt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Tên đào ngũ

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Hai bàn tay ông dính đầy dầu nhớt.
language: vi
creator: Nguyễn Vỹ
is part of: Chiếc Áo Cưới Màu Hồng
keywords: dầu nhớt

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

đầu óc rỗng tuếch
type: DefinedTerm
description: Đầu óc rỗng tuếch là cách nói hình ảnh có hai sắc thái cần tách. Một là trạng thái nhất thời không nghĩ ra, không nhớ được hoặc chưa sắp xếp nổi ý nghĩ vì hồi hộp, mệt, choáng hay xúc động; gần mind goes blank. Hai là lời chê nặng rằng một người hoặc nhóm người thiếu ý tưởng, hiểu biết hay nội dung đáng kể; cách dùng này dễ hạ thấp phẩm giá. Cụm không phải phép đo trí thông minh, chẩn đoán y khoa hay kết luận về năng lực lâu dài. Khi nói về người, nên mô tả trạng thái hoặc điểm thiếu cụ thể; khi văn liệu dùng như lời xúc phạm, phải ghi rõ đó là đánh giá của người nói, không trình bày như sự thật khách quan.
term code: dau-oc-rong-tuech-khong-nghi-ra-gi-hoac-loi-che-thieu-noi-dung
alternate name: óc rỗng tuếch
alternate name: trí óc rỗng tuếch
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Nó vừa ích kỷ lại vừa nhẹ dạ, đầu óc rỗng tuếch, tình cảm thời khô khan lạnh như băng, đã thế lại ăn tham, bướng bỉnh thích làm đỏn xa hoa và lười không thể tả được .
language: vi
creator: Duy Lam
is part of: Gia Đình Tôi
keywords: đầu óc rỗng tuếch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Văn

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chỉ nghe tâm trí mênh mông, đầu óc rỗng tuếch.
language: vi
creator: CAM LI NGUYỄN THỊ MỸ THANH
is part of: Khi Về Dưới Bóng Cây
keywords: đầu óc rỗng tuếch

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

đậu phộng
type: DefinedTerm
description: Danh từ quen trong Nam Bộ, tương ứng lạc ở miền Bắc, chỉ cây họ Đậu có quả phát triển dưới đất và hạt ăn được của cây ấy. Trong canh tác, đậu phộng có thể là cây hoặc vụ trồng; trong món ăn, thường là hạt sống, rang, luộc, xay hay ép dầu. Tiếng Anh thông dụng là peanut; về thực vật học đây là cây họ Đậu, nên không dùng cách gọi tree nut. Khi nội dung liên quan dị ứng, phải nêu rõ có đậu phộng hoặc sản phẩm từ đậu phộng, không thay bằng từ mơ hồ hạt nếu cần cảnh báo chính xác.
term code: dau-phong
alternate name: lạc
alternate name: dầu đậu phộng
alternate name: bơ đậu phộng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Dưới tàu, vài em bé đi tới lui, bán đậu phộng rang, nước cam, nước xá xị.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: đậu phộng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bức tranh con heo

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Nè, tôi mua vài thiên bánh tráng, vài yến đường, đậu phộng, dân ở biển thèm đồ ngọt.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: đậu phộng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Thỉnh thoảng vài người khoác áo tơi chạy nhanh, dầm mưa, cắm đầu ngay hướng ông già Hy, nơi anh Năm Hinh ở trọ để thắng đường, làm kẹo đậu phộng.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: đậu phộng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Ở miệt tôi, không ai xài đậu phộng, rắc hột điều mới đúng điệu.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: đậu phộng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Ngày hội ba khía

dầu thơm
type: DefinedTerm
description: Dầu thơm là cách gọi nước hoa trong lời địa phương và văn bản cũ. Mục này giải chất thơm dùng cho người hoặc quần áo, không đồng nhất mọi tinh dầu, dầu gió, dầu ăn có mùi thơm với nước hoa. Tên gọi chưa xác định thành phần, nồng độ hay nhãn hiệu sản phẩm. Trong văn học, mùi dầu thơm có thể giúp dựng cảnh, nhưng không tự chứng minh thân phận hoặc tính cách của nhân vật.
term code: dau-thom-nuoc-hoa-trong-loi-nam-bo
alternate name: nước hoa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Cô nói rồi xâm-xâm vô cửa ngõ, mùi dầu thơm bay bát ngát.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Nợ đời
keywords: dầu thơm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 9

đầu tư
type: DefinedTerm
description: Bỏ tiền, thời gian, công sức, tri thức hoặc nguồn lực vào một tài sản, hoạt động hay năng lực ở hiện tại với kỳ vọng nhận lợi ích, giá trị hoặc thu nhập trong tương lai.
term code: dau-tu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nhà nước Cộng sản đầu tư “vốn liếng” Mác xít vào thế hệ tuổi ngọc.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Bò Sữa Gặm Cỏ Cháy
keywords: đầu tư

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Bò sữa gặm cỏ cháy

đầu tư bền vững
type: DefinedTerm
description: Đây là hoạt động phân bổ vốn nhằm tạo lợi nhuận nhưng đồng thời xem xét tác động lâu dài đến môi trường, xã hội và cách tổ chức được quản trị.
term code: dau-tu-ben-vung
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

đầu tư mở rộng
type: DefinedTerm
description: Hoạt động bỏ vốn để tăng quy mô, công suất, sản lượng hoặc năng lực hoạt động của dự án hay cơ sở đang có; được phân biệt với việc lập một dự án hoàn toàn mới.
term code: dau-tu-mo-rong
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

đầy nhóc
type: DefinedTerm
description: Đầy nhóc nhấn mạnh có nhiều đến mức đầy ắp vật chứa hoặc đông kín một khoảng chỗ. Có thể nói cặp đầy nhóc giấy tờ, xe đầy nhóc người hoặc trong sân đầy nhóc. Đây là cách diễn đạt khẩu ngữ quen ở Nam Bộ; chọn đầy ắp, đông kín hay packed full tùy vật được tả. Nhóc trong tổ hợp không mang nghĩa đứa trẻ. Không suy rằng vật chứa đã tràn ra, mọi chỗ đều chật nguy hiểm hay người nói đã đếm chính xác số lượng. Cách nói có thể tả thực hoặc có phần phóng đại.
term code: day-nhoc-day-ap-va-dong-kin
alternate name: đầy ắp
alternate name: đông kín
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Ông sếp trở ra, tay có ôm một cặp đựng giấy tờ đầy nhóc.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: đầy nhóc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 17

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Còn bữa đá banh thì thiên hạ lớp ngồi lớp đứng giàn nào cũng đầy nhóc.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ở theo thời
keywords: đầy nhóc

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

dây thép
type: DefinedTerm
description: Dây thép trước hết là dây làm bằng thép. Trong lời Việt cũ, đặc biệt ở Nam Kỳ, hình ảnh đường dây liên lạc còn sinh ra nhiều cách gọi hoán dụ: nhà dây thép là cơ sở bưu điện–điện báo, một dây thép là bức điện, đánh hoặc gởi dây thép là gửi điện tín; khi tạo thành cụm danh từ như ống dây thép nói, dây thép nói là điện thoại. Phải phân biệt cụm sau với chuỗi dây thép + động từ nói trong câu như dây thép nói rõ lắm, có thể chỉ ‘bức điện nói/ghi rõ’. Không được nhập các lớp lịch sử này với mọi dây kim loại, thư thường, email hay tin nhắn hiện đại; cũng không mặc định dây thép vật liệu là dây chịu lực, dây gai hoặc dây có điện nếu câu không nói.
term code: day-thep-soi-thep-va-cach-cu-goi-dien-tin
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hai con phải đánh dây thép ra Nha Trang xin ông về lập tức đặng má tính việc nhà với ổng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bỏ vợ
keywords: dây thép

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 6

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Thuần bước lại đứng dựa bàn viết, một tay thọc vào túi quần tây, một tay nắm ống dây thép nói kề vào tai mà nghe rồi nói: "A lô!
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Đoạn tình
keywords: dây thép

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

dây thun
type: DefinedTerm
description: Danh từ ghép quen trong Nam Bộ và hiện được hiểu rộng, chỉ sợi, vòng hoặc dải vật liệu có tính co giãn rồi trở về gần hình dạng cũ. Dây thun nhỏ dùng bó đồ thường dịch rubber band hoặc elastic band; dây thun dạng sợi dài có thể là elastic cord; phần co giãn may trong quần áo dịch elastic. Thun trong áo thun chỉ loại vải/kiểu áo, không khiến mọi dây thun thành dây buộc áo. Cần nêu kích thước, công dụng và độ an toàn; dây đã giòn, nứt hoặc bắn vào mắt không còn là vật chơi vô hại.
term code: day-thun
alternate name: dây chun
alternate name: dây cao su
alternate name: dây đàn hồi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Những chiếc áo dài phụ nữ có gắn một sợi dây thun bên trong áo, chỗ eo ếch, đã giúp họ có eo một cách nhân tạo và nam phái thất vọng lắm mà gặp rất nhiều eo bằng dây thun như vậy.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: dây thun

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Chi đưa tay ra phía sau gáy tuột sợi dây thun và lúc lắc cho tóc xổ tung ra.
language: vi
creator: Đinh Tiến Luyện
is part of: Anh Chi Yêu Dấu
keywords: dây thun

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nàng giả vờ sửa lại sợi dây thun máng cặp sách trên cái ' pọc ba ga " sau xe.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Áo Tiểu Thư
keywords: dây thun

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Bên ngoài ràng mấy cục pin đẹp bằng dây thun.
language: vi
creator: Kim Nhật
is part of: Bóng Tối Đi Qua II
keywords: dây thun

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: XII. Bộ Chỉ Huy Tiền Phương

dễ ẹc
type: DefinedTerm
description: Cụm tính từ khẩu ngữ nhấn mạnh rằng một việc rất dễ hoặc đơn giản theo đánh giá của người nói; tùy giọng dịch very easy, so easy, a piece of cake hoặc easy-peasy trong lời thật thân mật. Dễ ẹc có thể dùng để trấn an, vui vì làm được nhanh, khoe tự tin hoặc chê một thử thách quá nhẹ. Từ không chứng minh việc ấy dễ với tất cả mọi người: kinh nghiệm, dụng cụ, sức khỏe và hướng dẫn có thể khác nhau. Không dùng trong văn bản trang trọng; khi nói với người đang học, nên chỉ rõ bước làm thay vì dùng cụm này để hạ thấp khó khăn của họ.
term code: de-ec
alternate name: dễ ợt
alternate name: dễ òm
alternate name: dễ như chơi
alternate name: rất dễ
alternate name: đơn giản
alternate name: không khó
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

đèn cầy
type: DefinedTerm
description: `Đèn cầy` là cách gọi quen ở Nam Bộ của `nến`: vật có tim/bấc nằm trong sáp hoặc chất cháy rắn, được đốt để lấy ánh sáng, dùng trong sinh hoạt hay nghi thức tùy cảnh. Nói `đốt đèn cầy`, `thắp đèn cầy`, `cây đèn cầy`; không nên suy vật liệu, mùi, kích thước hoặc công dụng nghi lễ chỉ từ tên gọi. Khi đốt phải đặt xa vật dễ cháy và không để trẻ nhỏ tự sử dụng. `Đèn cầy` không phải đèn điện hình cây nến nếu câu chưa nói rõ.
term code: den-cay-cach-goi-nam-bo-cua-nen
alternate name: đốt đèn cầy
alternate name: thắp đèn cầy
alternate name: cây đèn cầy
alternate name: nến
alternate name: thắp nến
alternate name: đốt nến
alternate name: cây nến
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nó mua thêm nào là nhang, đèn cầy, một cây dao, hai cây búa.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: đèn cầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cấm bắt rùa

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quán bán chút ít hàng tạp hoá: thuốc giấy, dầu hôi, giấy vàng bạc, đèn dội, đèn cầy và nước ngọt với lại dừa tươi.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: đèn cầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nó gắn một cây đèn cầy cháy lên lưng một con cua, rồi nó thả con cua vào nhà, qua hạ cửa.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đò Dọc
keywords: đèn cầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Hoa Huệ chỉ thơm khi gần khói hương hay gần ánh đèn cầy.
language: vi
creator: Duyên Anh
is part of: Đêm Thánh Vô Cùng
keywords: đèn cầy

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Giáng Sinh Ở Một Làng Nhỏ Miền Đồng Tháp

đèn khí
type: DefinedTerm
description: Đèn khí là một đầu mục lịch sử phải tách theo văn cảnh. Trong một lớp văn Nam Bộ cũ, nhất là nơi bản chú thích giải thẳng là đèn điện, cụm chỉ đèn hoặc ánh sáng điện. Ở văn cảnh kỹ thuật hay khi có dạng đèn khí đá, nó chỉ đèn đốt khí hoặc khí sinh ra từ nhiên liệu như đất đèn. Không được thấy cùng mặt chữ rồi mặc định một công nghệ: phải đọc động từ, nhiên liệu, thiết bị, niên đại và chú thích nguồn. Tên đèn khí cũng không tự xác nhận loại khí, công suất, độ sáng, độ an toàn hoặc hệ thống cấp điện.
term code: den-khi-den-dien-cu-va-den-dot-khi-tuy-van-canh
alternate name: đèn khí đá
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nhờ nhà ở một bên có vô đèn khí , cô Xuyến òn ỷ với vợ thầy ở gần nhà bên mà xin cho câu đặng ban đêm may cho tiện, thành thử nhà của vợ chồng Giao cũng đốt đèn điện như ai.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Vợ già chồng trẻ
keywords: đèn khí

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Tuyển hình dung dáng người lom khom của lão trên chiếc xe, chiếc đèn khí đá máng bên cạnh chiếc thúng lớn đung đưa phia sau pọc-ba-ga làm thành một vùng ánh sáng đung đưa tròn trên mặt đường.
language: vi
creator: Nguyễn Thụy Long
is part of: Kinh Nước Đen
keywords: đèn khí

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

dễ òm
type: DefinedTerm
description: Dễ òm là cách nói thân mật nhấn việc gì rất dễ làm, hoặc thứ gì dễ kiếm, dễ có được. Người nói có thể tự tin, trấn an hoặc coi nhẹ khó khăn của việc ấy. Phần òm tăng sắc thái trong tổ hợp này, không phải một từ rất có thể thay vào mọi câu. Dễ òm không phải dễ ốm; cũng không tự mang nghĩa không quan trọng hay không cần quan tâm. Chú giải theo việc và người đang đánh giá, nhất là khi lời nói là lời hứa hoặc lời nói quá.
term code: de-om-rat-de-trong-loi-noi-than-mat
alternate name: rất dễ
alternate name: dễ ợt
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Mấy thứ đó dễ òm.
language: vi
creator: Nhã Ca
is part of: Mưa Trên Cây Sầu Đông
keywords: dễ òm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

dìa
type: DefinedTerm
description: Dìa là dạng ghi theo âm nói Nam Bộ của về, dùng khi di chuyển trở lại một nơi, đi về phía nơi được lấy làm mốc hoặc về nhà. Dạng này thường giữ giọng nhân vật trong lời thoại, ca từ và văn chương; chính tả trung tính vẫn là về. Không phải người Nam Bộ nào cũng phát âm hoặc viết như nhau, và dìa không cho biết sẵn nơi đến, phương tiện, thời gian hay người nói có thật sự trở về quê. Phải phân biệt dìa với dĩa/đĩa là đồ dùng đựng thức ăn.
term code: dia-dang-noi-nam-bo-cua-ve
alternate name: về
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: - Ừ qua thì qua, nhưng để dìa coi sóc ba con vịt đã.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: dìa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: - Thôi để tao dìa bển, khuya rồi!
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: dìa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

dĩa
type: DefinedTerm
description: Danh từ phương ngữ có hai nét đồng âm cần tách. Phổ biến nhất, dĩa là biến thể vùng tương ứng đĩa: đồ đựng nông, thường tròn, dùng bày hoặc ăn thức ăn; dịch plate, dish hoặc saucer theo kích thước và công dụng. Ở một số vùng, dĩa còn tương ứng nĩa: dụng cụ có nhiều răng dùng xiên hoặc giữ thức ăn; dịch fork. Không được thấy dĩa rồi mặc định một nghĩa: dĩa cơm, dĩa trái cây là vật đựng; muỗng dĩa, cầm dĩa xiên thức ăn thường là dụng cụ. VietLayers giữ dĩa như một mục vùng để người dùng tra đúng lời nói Nam Bộ, đồng thời chỉ rõ dạng toàn dân của từng nét.
term code: dia-danh-tu-nam-bo
alternate name: đĩa
alternate name: nĩa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Lão dọn ra một con cá lóc nướng, một dĩa muối ớt.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: dĩa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 5

đìa
type: DefinedTerm
description: Danh từ phương ngữ Nam Bộ chỉ chỗ trũng có bờ giữ nước, thường dùng chứa, dưỡng hoặc nuôi cá và thủy sản; tùy quy mô dịch pond, fish pond, holding pond hoặc aquaculture pond. Đìa nhấn vùng nước có ranh bờ và công dụng giữ/nuôi, không đồng nhất với mọi ao tự nhiên, đầm rộng, ruộng ngập hay hồ chứa. Trong khẩu ngữ nợ đìa, tiếng đìa làm đậm mức nợ rất nhiều; đây là nghĩa chuyển trong cụm cố định, không phải một loại ao chứa nợ. Chữ Nôm có nhiều dạng được từ điển ghi nhận, nên VietLayers trình bày song song thay vì chọn một tự dạng duy nhất không có chứng cứ ưu tiên.
term code: dia-ao-nuoi-ca
alternate name: đìa cá
alternate name: ao
alternate name: ao cá
alternate name: hồ nuôi
alternate name: nợ đìa
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trong cái đìa sau trại, cá quậy nước nghe ầm ầm.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: đìa

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Đảng xăm mình

dĩa bàn
type: DefinedTerm
description: Dĩa bàn là cách gọi cũ và Nam Bộ cho loại dĩa phẳng, tương đối lớn so với chén hay dĩa nhỏ. Nó có thể dùng bày trái cây, bánh hoặc thức ăn chung; trong lối dọn từng món, mỗi người cũng có thể dùng một dĩa bàn để sớt phần ăn. Vì vậy không nên dịch mọi trường hợp thành platter hay dinner plate mà phải xem cách dùng trong câu. Tên từ không chốt đường kính, vật liệu, hoa văn, món đựng hoặc việc chiếc dĩa đang đặt trên bàn. Dĩa bàn than là một đầu mục khác, không phải nghĩa mặc định ở đây.
term code: dia-ban-dia-phang-loai-lon-de-bay-thuc-an
alternate name: đĩa bàn
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Hai người vô tới nhà thiệt quả đồ ăn đã dọn sẵn một bàn, có cháo vịt, có thịt kho, có gà quay, có sà lách lại có một chai rượu chát với một dĩa bàn lớn đựng đầy trái cây là sầu riêng, đu đủ, mít tố nữ, sa bô chê để tráng miệng.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ái tình miếu
keywords: dĩa bàn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 2

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Quí nói : “Cũng ăn thịt cá rau cải như ăn cơm Việt vậy, duy khác mấy điều này là: bánh mì thế cho cơm; đồ ăn bưng lên từ món cho mình sớt, chớ không dọn hết một lượt trên bàn và để chung ai muốn ăn thứ gì tuỳ ý; không có chén mà có dĩa bàn cho mình sớt đồ ăn.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: dĩa bàn

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 21

địa bộ
type: DefinedTerm
description: Địa bộ là sổ quản lý ruộng đất trong hệ thống hành chính cũ, ghi theo làng/xã hoặc địa hạt các khoảnh đất, diện tích, loại đất, ranh giới tứ cận và người đứng tên hay chủ sở hữu theo thể lệ từng thời. Thuật ngữ có đối ứng Hán văn 地簿 và thường được dẫn sang `địa bạ`; trong một số tài liệu `điền bộ` được dùng gần nghĩa, nhưng Sơn Nam phân biệt địa bộ nghiêng về mô tả thửa và quyền sở hữu, còn điền bộ phục vụ việc thu thuế, nên không nhập cứng trong mọi văn cảnh. Một hàng tên trong địa bộ cũ là chứng cứ lịch sử cần đọc cùng niên đại, văn tự chuyển quyền, bản trích lục và pháp luật áp dụng; nó không tự quyết định quyền hiện nay.
term code: dia-bo-so-ghi-chep-ruong-dat-va-quyen-so-huu-thoi-cu
alternate name: địa bạ
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Quí lại hay vô trong nhà công sở của làng, khi cậy Xã trưởng cho mượn địa bộ mà coi sở ruộng 25 mẫu ở Mỹ Trường bán cho ai, còn sở 13 mẫu ở Mỹ Huê bị thi hành phát mãi bây giờ về ai làm chủ.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Mẹ ghẻ con ghẻ
keywords: địa bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 19-ĐÁP CỰU NGHĨA

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Thời xưa, lắm tay mưu sĩ lên Sài Gòn xin khẩn những "lô" đất chưa có ai đứng tên trong địa bộ quản hạt rồi họ mướn người chuyên về trắc địa đến quy định ranh giới.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Hình Bóng Cũ
keywords: địa bộ

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần 4

dì bảy
type: DefinedTerm
description: Danh xưng Nam Bộ chỉ chị hoặc em gái của mẹ, hay người phụ nữ thuộc vai dì, được gọi theo số thứ tự hoặc tên Bảy.
term code: di-bay
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

đi bụi
type: DefinedTerm
description: Cụm động từ khẩu ngữ có ba nét cần tách. Một là rời nhà hoặc nơi ở rồi lang thang, sống không ổn định, đôi khi sau xung đột; tùy tình huống dịch run away, leave home, wander hoặc live rough. Hai là đi du lịch tự túc, gọn nhẹ, ít tiện nghi hay ngân sách thấp; dịch travel independently, go backpacking hoặc travel rough. Ba là tiếng lóng nói đồ vật, tiền bạc, kế hoạch hay cơ hội đã mất, hỏng hoặc tiêu tan; dịch be gone, be ruined, go out the window. Không lãng mạn hóa trường hợp người chưa thành niên bỏ nhà, không gán thiếu nhà ở với lối sống buông thả, và không dùng bản dịch du lịch cho tình huống an toàn khẩn cấp.
term code: di-bui
alternate name: du lịch bụi
alternate name: đi phượt
alternate name: rời nhà
alternate name: lang thang
alternate name: du lịch tự túc
alternate name: bị mất/hỏng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

đi bụi đời
type: DefinedTerm
description: Đi bụi đời là cụm khẩu ngữ chỉ việc rời nhà, nơi ở hoặc chỗ dựa tương đối ổn định để sống lang thang, ngủ nhờ hay tự xoay xở bấp bênh ở nhiều nơi. Trong văn liệu, cụm thường đi với bỏ nhà, trốn học, sống ngoài đường hoặc phiêu bạt, nhưng từng cảnh có thể do xung đột, bạo lực, bị đuổi, thiếu nơi ở, lựa chọn cá nhân hay nguyên nhân khác. Từ không mặc định người ấy phạm tội, thích tự do, tự nguyện bỏ đi, có lỗi, bị gia đình bỏ rơi hoặc sẽ sống như vậy vĩnh viễn. Phân biệt nghĩa này với đi bụi ở nét du lịch tự túc và với bụi đời là nhãn gọi người dễ gây kỳ thị. Khi liên quan trẻ em, bạo lực hoặc mất liên lạc, ưu tiên mô tả hoàn cảnh và an toàn thay vì lãng mạn hóa cuộc sống đường phố.
term code: di-bui-doi-roi-noi-o-on-dinh-de-song-lang-thang
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Viên không biết nghĩ, bỏ lớp trốn học đi bụi đời ngoài đường là nghĩa lý gì!
language: vi
creator: Nguyễn Mộng Giác
is part of: Bão Rớt
keywords: đi bụi đời

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Mẹ và con

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Khi ông Thành về nhận đứa con trai, bà Liễu khóc hết nước mắt vì nỗi hối hận giày vò, còn Triều sau đó bỏ học vì biết được sự thật mà anh không tài nào chịu đựng nổi, Triều không ở với mẹ trong ngôi nhà đó nữa, cũng không chịu về ở với ông Thành mà bỏ đi bụi đời, sống lang thang với bạn bè.
language: vi
creator: Từ Kế Tường
is part of: Cánh Hồng Gai
keywords: đi bụi đời

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

đích cua
type: DefinedTerm
description: Đích cua, cũng viết đích-cua, là cách phiên âm cũ của tiếng Pháp discours, chỉ một bài diễn văn hoặc lời phát biểu được chuẩn bị để đọc trước cử tọa trong một dịp như tiệc cưới, lễ mừng hay cuộc họp. Hồ Biểu Chánh dùng viết một bài đích-cua, đọc đích-cua và vỗ tay sau bài nói, nhờ vậy phạm vi nghĩa rất rõ. Đây không phải mọi cuộc trò chuyện, lời bàn hoặc bài viết; cũng không tự cho biết bài nói hay, đúng, chân thành, có sức thuyết phục hay được người nghe đồng ý. Tiếng Việt hiện nay thường dùng diễn văn hoặc bài phát biểu; giữ đích cua khi đọc, chú giải hay tái hiện lời văn thời trước.
term code: dich-cua-bai-dien-van-theo-loi-viet-cu
alternate name: đích-cua
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Trường-Xuân vưng lời ghé cậy Tế-Thế làm giùm việc đó và cậy viết luôn một bài đích-cua đặng bữa tiệc đám cưới mà đọc nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tình mộng
keywords: đích cua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 7

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Mãn tiệc rồi, chừng uống rượu sam-banh Tế-Thế mới đứng dậy đọc một bài đích-cua như vầy:
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tình mộng
keywords: đích cua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Bà Phủ ngồi cỗ với khách đàn-bà bên bộ ván ngang đó, nghe bài đích-cua của Tế-Thế thì bà mừng hết sức, mà chừng thấy khách vỗ tay khen ngợi bà lại càng phơi phới trong lòng, nên bà đã không biết hổ thầm, mà lại còn cười ngỏn-ngoẻn nữa.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Tình mộng
keywords: đích cua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 8

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Phải để cho anh cả đọc đích cua rồi mới được ăn uống.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ý và tình
keywords: đích cua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

literary-attestation-5
type: Quotation
text: Đích cua chắc hay lắm.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ý và tình
keywords: đích cua

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 5

dịch vụ
type: DefinedTerm
description: Công việc, sự hỗ trợ, quyền tiếp cận hoặc chức năng được cung cấp để đáp ứng nhu cầu của người dùng, thường không làm người dùng sở hữu một sản phẩm vật chất mới.
term code: dich-vu
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

dí dỏm
type: DefinedTerm
description: Dí dỏm là tính từ tả lời nói, câu văn, cách kể hoặc nét giao tiếp có cái vui nhẹ, thông minh và ý vị, khiến người nghe bật cười hoặc thấy thú vị mà không cần ồn ào. Từ có thể khen một người biết nói chuyện có duyên, nhưng trọng tâm vẫn là cái duyên quan sát được trong lời hay cách biểu đạt. Dí dỏm gần hóm hỉnh và witty; hài hước rộng hơn, còn tếu, cà rỡn có thể thiên về đùa nghịch hoặc thiếu nghiêm. Một câu dí dỏm không vì vậy mà đúng sự thật, tử tế hay hợp hoàn cảnh: đem khuyết điểm của người khác ra chế giễu vẫn có thể gây tổn thương. Đây là từ tiếng Việt dùng toàn quốc, không nên gắn nhãn riêng Nam Bộ chỉ vì xuất hiện dày trong văn liệu miền Nam.
term code: di-dom-hai-huoc-nhe-nhang-va-y-vi
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: khi vui, Vân Phi cũng ríu rít nói cho Thủy nghe một vài điều ngộ nghĩnh hoặc trêu lại chị thảo với anh chàng kính cận một vài câu dí dỏm dể phá nhau cho ồn ào nhà cửa.
language: vi
creator: Dung Saigon
is part of: Bầy Con Gái
keywords: dí dỏm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Hạnh cười phá lên, giọng vừa nũng nịu, vừa trêu đùa dí dỏm:
language: vi
creator: Thẩm Thệ Hà
is part of: Bạc Áo Hào Hoa
keywords: dí dỏm

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

điện ảnh
type: DefinedTerm
description: Điện ảnh là loại hình nghệ thuật dùng phim để kể chuyện hoặc thể hiện ý tưởng, đồng thời là lĩnh vực nghề nghiệp sản xuất, phát hành và trình chiếu phim.
term code: dien-anh
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Các nữ minh tinh vẫn cười duyên, không bao giờ ngủ, ở bìa trước và mặt sau tạp chí điện ảnh.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Biển Cỏ Miền Tây
keywords: điện ảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Qua hiệu sách

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Sắm máy thâu thanh, xem điện ảnh, đọc báo, đọc tuần san là điều mà ai cũng hưởng được, dầu là anh phu đạp xích lô hoặc chị gánh nước.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: Nói Về Miền Nam
keywords: điện ảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Một Nghệ Thuật "Trưởng Giả Mới"

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Nghề nghiệp của ông ấy lại làm cho Thúy mê chết đi: ông ta học nghề điện ảnh và định sản xuất phím.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Đừng Hỏi Tại Sao
keywords: điện ảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Tờ báo khác lại viết: "Nghe đâu một nhà sản xuất phim đã quả quyết rằng hoa hậu Bích-Lệ có đủ điều kiện về dung mạo để thành một minh tinh điện ảnh.
language: vi
creator: Bình-nguyên Lộc
is part of: Hoa Hậu Bồ Đào
keywords: điện ảnh

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

điều trị
type: DefinedTerm
description: Áp dụng biện pháp y khoa cho bệnh, chấn thương hoặc tình trạng sức khỏe, hoặc người bệnh nhận các biện pháp đó, nhằm chữa khỏi, kiểm soát hoặc giảm triệu chứng và tác hại.
term code: dieu-tri
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Tôi có xin ngài để cho tôi đưa ngài về Sài Gòn đặng ngài kiếm lương y chuẩn mạch mà điều trị.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Bức thơ hối hận
keywords: điều trị

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 12

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Ông mang bệnh nan y - bệnh đau ruột - từ lâu, ông hy vọng được kéo dài thời gian sống, nhờ kỹ thuật điều trị của các bác sĩ Tây và ta ở Sài Gòn.
language: vi
creator: Sơn Nam
is part of: 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
keywords: điều trị

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Xóm Cù Là

literary-attestation-3
type: Quotation
text: Cái chân của ông điều trị mấy tháng mới lành, tuy vậy phải chịu tật cà thọt.
language: vi
creator: Sơn Nam – Tô Nguyệt Đình
is part of: Chuyện Xưa Tích Củ
keywords: điều trị

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Cọp được phong thần

literary-attestation-4
type: Quotation
text: Và có phải chăng ghê tởm họ thì vừa vô nhàn đạo, vừa nguy cho xã hội, bởi họ bị mặc cảm, họ thương mến vợ con, sợ bị nhốt nên trốn mãi không dám ló mặt ra để điều trị, thành ra vi trùng được giấu giếm nuôi nấng mãi trong nhiều gia đình, tai hại không biết bao nhiêu mà kể.
language: vi
creator: Bình Nguyên Lộc
is part of: Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
keywords: điều trị

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Phần I

điều trị chuyên sâu
type: DefinedTerm
description: Đây là quá trình khám, đánh giá và can thiệp y tế tập trung cho bệnh hoặc tình trạng phức tạp, cần chuyên gia, kỹ thuật hoặc theo dõi ở mức cao hơn điều trị thông thường.
term code: dieu-tri-chuyen-sau
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

điều trị tích cực
type: DefinedTerm
description: Trong y học, cụm từ này chỉ chiến lược can thiệp chủ động, thường mạnh và có thể gồm nhiều phương pháp, nhằm kiểm soát, thu nhỏ hoặc loại bỏ bệnh nặng và khi có thể kéo dài sự sống, thay vì chỉ chăm sóc giảm nhẹ hoặc theo dõi.
term code: dieu-tri-tich-cuc
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

đi nhầu
type: DefinedTerm
description: Đi nhầu là cứ đi đại theo một hướng khi chưa biết chắc đường hoặc chưa liệu được kết quả, với ý trông may gặp nhà, gặp người chỉ lối hay tới được nơi cần thiết. Bảng chú giải từ ngữ Hồ Biểu Chánh giải là `đi đại, đi liều cầu may`; các cảnh trong Bỏ vợ, Ngọn cỏ gió đùa và Ý và tình đều đặt người đi trước tình thế không rành hướng hoặc chưa chắc việc có thành. `Liều` ở đây là chấp nhận sự bất định để thử đường, không tự động có nghĩa bất chấp hiểm nguy nghiêm trọng. Phải phân biệt với `đi nhậu` là đi uống rượu bia; từ cũng không tự cho biết người ấy đi nhanh hay chậm, đi bộ hay đi ghe, chắc chắn bị lạc hoặc đã có một đích cố định.
term code: di-nhau-di-dai-theo-huong-chua-chac
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Anh ta không biết hướng nào, cứ nhắm ngay trước mặt rồi lội xuống bưng mà đi nhầu, tính hễ có gặp nhà rồi sẽ hỏi thăm đường.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ngọn cỏ gió đùa
keywords: đi nhầu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 0

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Cậu đi nhầu, té ra nhằm đường qua Hưng Hội.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ý và tình
keywords: đi nhầu

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 3

dình dàng
type: DefinedTerm
description: Dình dàng là dạng viết vùng, có nhiều chứng liệu trong văn Nam Bộ, của dềnh dàng. Từ có hai nét nghĩa phải tách: một là chậm chạp, dây dưa hoặc cố ý kéo dài động tác; hai là có thân hình, vóc dáng to lớn và gây cảm giác cồng kềnh. Nét nghĩa phải theo từ mà dình dàng bổ nghĩa: đi, đứng, làm, chờ thường nghiêng về chậm; người, thân hình, bộ tướng, ngựa thường nghiêng về to lớn. Nghĩa chậm không tự chứng minh người ấy lười hay kém năng lực; nghĩa vóc dáng không phải lời kết luận về sức khỏe, tính nết hay giá trị con người. Không nhầm dình dàng với dính dáng là có liên quan.
term code: dinh-dang-cham-chap-hoac-to-lon-cong-kenh
alternate name: dềnh dàng
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Nó thấy người dình dàng, chừng lối 50 tuổi, da mặt chưa dùn mà hai hàm răng đã rụng hết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Chút phận linh đinh
keywords: dình dàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 10

literary-attestation-2
type: Quotation
text: Anh ta dòm coi Phấn ra chưa, nhưng có lẽ cô nầy còn dình dàng trong chòi.
language: vi
creator: Lê Xuyên
is part of: Chú Tư Cầu
keywords: dình dàng

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương 1

đi riết
type: DefinedTerm
description: Đi riết là cụm động từ Nam Bộ. Trong văn cũ, nó thường tả đi một mạch, đi thẳng tới chỗ được nêu bằng vô, ra, lên, lại, về mà không ghé hoặc chần chừ. Trong lời hiện nay, đi riết còn có thể nhấn việc cứ đi, đi hoài hoặc đi lâu ngày đến mức sinh ra kết quả: đi riết rồi quen đường. Riết không tự cho biết người đi nhanh, chạy, vội, đi bộ hay dùng phương tiện; các ý ấy phải có dấu hiệu riêng trong câu.
term code: di-riet-di-mot-mach-hoac-cu-tiep-tuc-di
in defined term set: Từ điển VietLayers
about: Tiếng Việt
  type: Language
  alternate name: Vietnamese

literary-attestation-1
type: Quotation
text: Khiếu Nhàn thay áo rồi đi riết qua Phủ hỏi thăm chuyện Bạch Tuyết.
language: vi
creator: Hồ Biểu Chánh
is part of: Ai làm được
keywords: đi riết

Vị trí trong tác phẩm
type: PropertyValue
value: Chương bốn